[zaloguj się]

OPŁONĄĆ (12) vb pf

Oba o jasne.

Fleksja
inf opłonąć
praet
sg
3 m opłonął

inf opłonąć (4).fut 3 sg opłonie (7).praet 3 sg m opłonął (1).

stp, Cn notuje, Linde XVIXVII w.

Ochłonąć, uspokoić się, przyjść do siebie, opamiętać się; przen; defervescere Mącz, Calep, Cn; decedere Mącz, Cn; deferbere, efervescere, refervere Mącz; transire Vulg; deflagere Cn (12): Deferbeo, Przeſtawam kipieć Et Metaphorice, Opłonąć/ Przeſtáć ſie gniewać. Mącz 121a; Remissius et placatius ferre, Nieták ſie bárzo gniewáć/ Opłonąć nieyáko. Mącz 302b, 121a; Niechay vlęgę w pewnéy twych ſkrzydeł zaſłonie/ Aż byſtra zápálczywość/ y niechęć opłonie. KochPs 83; Calep 295a; Rácż mię też zákryć w przebićiu ran twoich od oblicża gniewu twego/ áż opłonie zapálcżywość twoiá. LatHar 298; [nigdy ſię gniewu iego nieſprzećiwiłá/ áni vcżynkiem/ áni ſłowem: ale gdy opłonął/ á gniew go minął/ dopiero mu ſię ſpráwowáłá: vkázuiąc/ iſz do gniewu przycżyny nie miał. SkarŻyw 1585 400 (Linde)].

W charakterystycznych połączeniach: opłonie niechęć, zapalczywość (2).

Frazy: »gniew opłonie« = decedit a. defervescit ira, deflagrant irae, remittit se furor, resident irae Cn (4): Tibi ċenseo latendum tantisper ibidem dum effervescit haec ira, Radzec ábyś tám ták długo czekał aż ten gniew opłonie. Mącz 440d, 44a, [380]c; odeydźie brzytkość y gniew ćię opłonie KlonWor 74.

»zapalenie krwie opłonie« = wzburzenie, gniew minie (1): A ták wſzytkie rády y ſpráwy/ máią być odłożone do tąd/ áż ono zápalenie krwie opłonie [dum et sanguinis ebulitio deferveat]/ á dymy we wnętrzne vćichną/ ábo znikną ModrzBaz 7v.

Szeregi:»opłonąć a dać się ubłagać« (1): Ięzyk momotliwy á który ſie zaiąka, proſtego człowieka vkazuie ſmiałego nyepowolnego gniewnego richło, ale zaſię hnet opłonie á da ſie łączno vbłagać GlabGad O3.

»opłonąć a przestać« (1): Decedet haec ira, Opłonie á przeſtánie ten gniew. Mącz 44a.

»uspokoić się, opłonąć« (1): Cum irae resedissent, Gdy ſie gniew vſpokoyił/ gdy gniew opłonął. Mącz [380]c.

Formacje wspólrdzenne cf PŁONĄĆ.

Cf OPŁONIENIE, OPŁONIONY

AW