[zaloguj się]

JEDNOSTAJNIE (150) av

jednostajnie (145), jednostajno (5); jednostajno Calep; jednostajnie : jednostajno FalZioł (1 : 1), BielŻyw (6 : 1), Mącz (5 : 1), SienLek (1 : 1).

Wszystkie samogłoski jasne.

stp, Cn notuje, Linde XVI (jeden z tych samych przykładów) i XVIII w.

1. Tak samo, jednakowo; niezmiennie, ustawicznie; simpliciter Mącz; aequabiliter, uniformiter, uniter, uno tenore Cn (75): SeklKat Q; KromRozm II rv; KromRozm III A6v, E4v, G4, K2v, L4v (8); slachathni Marczin Nathsthawni. grzegorzewski. Ian Thomkowicz Grzegorzewskj yedno sthaynye zeznali ZapWar 1558 nr 2686, 1558 nr 2686; KrowObr B, C2, 148; bo rowny będzie dział y temu ktory był wſſedł ku bitwie/ y onemu ktory pozoſtał przy brzemionách/ y iednoſtáynie dzielić ſie będą [et similiter divident]. Leop 1.Reg 30/24; Euodyey proſzę/ y Syntychi żądam/ áby iednoſtháynie rozumieli w Pánie [idipsum sapere in Domino], Leop Philipp 4/2, 3.Reg 22/11, Sap 11/12; áby wſzyſcy/ vbogi/ bogáty/ Krol/ poddány/ pod Práwem iednoſtáynie żywiąc/ Práwem ſobie wſzyſtcy między ſobą rowni byli. OrzRozm L3; BielKron 424; GrzegRóżn L4v; SarnUzn [G2]; BiałKat 6; WujJud 188 marg, 33, 196, Mm4; WujJudConf 36v; Y zoſtáwił tám przed ſkrzynią przymierza Iehowy Aſáfá y bráćią iego/ służyć przed ſkrzynią záwżdy dźień po dźień iednoſtáynie [ut ministrarent in conspectu arcae iugiter per singulos dies et vices suas Vulg]. BudBib 1.Par 16/37; CzechRozm 42, 42v, 75v; StryjKron 95, 71; NiemObr 77, 100, 103, 110, 124, 127; KochFr 70; ReszList 186; Calep 243b; WujNT 452, 725, 854; DOſtoieńſtwá kośćielne y świetckié Króleſtwá Polſkiégo iednoſtáynie [omnimode JanStat 190] przy práwiéch y zwyczáiach y wolnośćiach ich [chcemy zostawić] SarnStat 181; wſzytkim Ziemiam/ któré okrąg Króleſtwá náſzégo zámyka/ iáko iedno Kśiążę y Pan iednoſtáynie pánuiemy [aequaliter dominemur JanDop 10] SarnStat 887, 35, 70, 158, 193, 279 (10).

jednostajnie między sobą (1): ábychmy [...] ſámi miedzy ſobą iednoſtáynie źiółá zwáli SienLek 195.

jednostajnie z kim (1): Vdałem ſye był ná to/ żem w Polſkim ięzyku chćiał ták wiele ziół miánowáć/ [...] y do kożdego imienia polſkiego właſne láćińſkie/ z Niemieckim przyłożyć/ [...] ábychmy/ z tymi dwiemá narodomá iednoſtáynie potrzebnych lékarſtw vżywáli SienLek 195.

Wprzeciwstawieniu: »jednostajnie ... rozmaitemi obyczajmi« (1): GDyż wſzytkim źiemióm/ [...] iáko iedno Kśiążę y Pan iednoſtáynie pánuiemy [velut unicus princeps et dominus, dominemur JanStat 136]: nie ieſt tedy ſłuſzna rzecz/ áby rozmáitemi obyczáymi ſądzenia [variis modis iudicandi JanStat 136] lud nam poddány/ [...] miał ſie rozmáitośćią ſądów dźielić. SarnStat 116.

W charakterystycznych połączeniach: jednostajnie dzierżeć (się) (4), mowić, myślić, (na)z(yw) (3), nauczać, powiadać, panować (2), pisać, pokazować, rozumieć, rządźić, tłumaczyć, trwać, trzymać, uczyć, ustawiać, używać (3), wykładać (3), wyznawać (6), zacho(wy)wać (5), zeznać (2), zostawi(a)ć (2); jednostajnie dzierżany, zachowan.

Przysłowie: Przyacielom iednoſtaynie ſie zachouay, tak w ſzcżęſciu iako y w nieſzcżęſciu. BielŻyw 19, 44.
Szeregi: »jednostajnie, w jedności« (1): A yednoſtáynye w yednoſci koſcyoł według ſlowa bożego ſpráwowáć y rządźić. KromRozm III L7v.

»jednostajnie a nieodmiennie« (1): duchowye oni błogoſláwyeni álbo ányeli w nyebye/ [...] yednoſtáynye á nyeodmyennye dźyerżą ſye porządku y práwá z początku im wlánego KromRozm III A8v.

»jednostajnie, (i) prosto« [szyk 1 : 1] (2): wſzyſcy Prorocy/ Kryſtus y Apoſtołowie/ iednoſtáynie y proſto záwſze y wſzędy pokázowáli y náucżáli iednego być Bogá GrzegRóżn H; Mącz 394b.

»nie jednym słowem ani jednostajnie« (1): ſłowo żydowſkie Harah [...] Greccy y Láćińſcy tłumácże/ nie iednym też ſłowem áni wſzyſcy iednoſtáynie tłumácżą CzechRozm 127v.

»jednostajnie a (i) statecznie« [szyk 1 : 1] (2): Dayże to Pánie Boże wſzechmogący/ áby o niey [o karności i ćwiczeniu] wſzyſcy iednoſtaynie á ſtátecżnie myſlili RejPosWstaw 42; NiemObr 112.

a. Z przymiotnikiem (6): [mleko] Niema też być barzo rzadkie/ ani barzo gęſte. Ale iednoſtayno białe á ſlodkie. FalZioł V 36, V 13v; iednoſtaynie ſprawce zli ſą poſpolitego dobra vboſtwo á łakomſtwo. BielŻyw 117, 57 [2 r.]; SienLek 21.
2. Zgodnie, jednomyślnie, wspólnie; una voce Mącz, Cn; uno animo Mącz, Vulg; unanimiter Cn (72): ListRzeź w. 54; BielŻyw 148; WróbŻołt 67/7; HistAl D6v, D7v; KromRozm III P5v; Diar 20; GliczKsiąż P6v; LubPs S5v; KrowObr 67; Tedy oni iednoſthaynie przyſſli do niego [At illi unanimes venerunt]/ y [...] żądáli pokoiu Leop Act 12/20, Act 2/46, 7/56, 8/6; BibRadz Act 15/25, Act 19/29; BielKron 175v, 401, 405, 409a, 503d, 504c; Smowmy ſie iednoſtáynie BielSat C2 [idem BielRozm 17]; RejPos 42v; BielRozm 17; BielSjem 29; WujJud 188v; [Król] A to śię ſtárał/ áby o iedney rzecży poſpolitey w iedney Rádźie/ wſzyſcy iednoſtáynie rádźili BiałKaz Lv; SkarJedn 106 [2 r.]; SkarŻyw 320; StryjKron 36, 100, 707; CzechEp 263; y wtárgnęli iednoſtáynie ná rynek [impetum facerunt uno animo in theatrum] WujNT Act 19/29; ArtKanc N9v; KochWr 19, 23; SarnStat 219, 1013, 1019; CzahTr F3.

jednostajnie między sobą (2): By tho Krześćiánie [jako Turcy] w ſobie tháką ſpráwę mieli wſzytcy iednoſtáynie miedzy ſobą/ nie tylko źiemi ále y niebu mogliby roſkázowáć. BielKron 259v; SarnStat 129.

jednostajnie z kim (2): ábyſmy [...] z ányoły w nyebye yednoſtáynye bogá chwáląc/ wyeczney á doſkonáłey rádoſći vżyli. KromRozm III B2v; SkarJedn 268.

W charakterystycznych połączeniach: jednostajnie chwalić (5), oborzyć się, oznajmić, postanowić (2), (prze)by(wa)ć (2), przyjąć, przystać, spiknąć się (3), twierdzić, uczynić, (u)radzić (2), zezwalać, zmowić się (2), żądać; jednostajnie pożądany.

Zwroty: »jednostajnie wybrać (a. obrać), wybran(y)« [szyk zmienny] (2 : 7): BielKron 106v, 153, 171v, 174, 341 (7); SkarŻyw 389; PRzemyſl fortelnie mieezem vſkromiwſzy, Moráwce z Węgry, [...] Wnet iednoſtáynie zá Páná wybrány KlonKr A4v.

»jednostajnie zgodzić (a. zgadzać) się« (4): Gdy ſie pánowie Polſcy y ſláchtá ziecháła do Kruſzwice ná wybieranie páná/ nie mogli ſie iednoſtáynie zgodzić ná iednego wſzytcy BielKron 342v; StryjKron 180; ReszPrz 32; SarnStat 867.

Szeregi: »jednostajnie, jednomyślnie« (1): Ci wſzyſcj z Láćinniki y kośćiołem Rzymſkim iednoſtáynie/ iednomyſlnie/ [...] táką vnią/ ziednocżenie/ y w iedno ciáło ſpoienie Chrześćiáńſtwá vcżynili SkarJedn 268.

»społem (a. wespołek), jednostajnie« [szyk 1 : 1] (2): Oto znaſz miły panie iżci oni myſlili ſpołem iednoſtáynie naprzećiwko tobie ſie ſpiknęli [Quoniam cogitaverunt unanimiter: simul adversum te testamentum disposuerunt] WróbŻołt 82/6; Mącz 408d.

»zgodnie (a. zgodliwie) i (a, to jest) jednostajnie« [szyk 6 : 2] (8): Iednoſtaynie, to ieſt zgodnie a w iedney woli. WróbŻołt V7; WujJud 140; CzechRozm 23, 152, 193; iż [Bog Ociec] ſam tylko przez ſię Bogiem ieſt iedynym y prawdźiwym/ [...] wſzytkie piſmá ſtárego y nowego przymierza wſzędy zgodnie y iednoſtáynie świádcżą. CzechEp 271, 298, 348.

»jednostajnie, jednymi usty« (1): Iednák przedśię dáleko przyſtoyniey ieſt y beſpiecżniey/ kiedy iednoſtáynie wſzyſcy iednymi vſty chwalą P. Bogá WujJud 185.

a. Z rzeczowmkiem odczasownikowym (1): Więc niechay w Státućie będźie to pierwſze práwo ktore do porżądnie/ á iednoſtáynie chwalenia Bogá/ y niewyſtępowánia z iego/ y Kośćiołá iego roſkázu należy GórnRozm K2v.
3. Jednolicie, bez luk (3): Ná ktorych káżde zoſobná/ ták iednoſtáynie rzecż ſwą/ przećiw oney ſtárey powieśći/ ſtánowi Chriſtus pan mowiąc. A ia wam powiedam etc. CzechEp 280; [apostołowie] Rodzay/ národzenye/ żywot/ śmierć/ y zmartwychwſtánye yego [Chrystusa] pilnyey popiſáli: Y to yednák niedoſtátecznye áni yednoſtáynie: ále tylko/ yelo ktoremu było trzebá KromRozm II d.
Zwrot: »jednostajno czynić« (1): Unio, coniungo, unum facio, Złączam/ zgadzam/ yednam/ yednoſtáyno czinię. Mącz 504a.

Synonimy: 1. jednako, nieodmiennie, rowno; 2. jednomyślnie, społem, wespołek, zgodliwie, zgodnie.

Cf NIEJEDNOSTAJNIE

HJ, LW