[zaloguj się]

DZIAĆ (27) vb impf i pf

impf (26) w znacz. 1. i 3.; pf (1) w znacz. 2.

W formach inf, praet i impers a pochylone, w pozostałych formach e jasne.

Fleksja
inf dziåć
indicativus
praes
sg pl
3 dzieje dzieja
praet
pl
3 m pers dziåli
imperativus
sg
2 dzi(e)j
impersonalis
praet dziåno

inf dziåć (3).praes 3 sg dzieje (1).3 pl dzieja (15).praet 3 pl m pers dziåli (1).imp 2 sg dzi(e)j (1).impers praet dziåno (6).

stp, Cn notuje, Linde XVIXVIII w.

1. Tkać, wiązać (przeważnie w połączeniu: dziać sieci); texere Mącz, Cn; nectere Cn [co] (5): FalZioł V 50v; Mącz 453b; Sieći na ryby rozmáite/ do wielkieh y máłych ſtáwow/ dźiać GostGosp 84.
Szereg: »dziać a tkać« (1): Wſtydáć ſie będą ći co ſpráwuią Len/ ktorzy dziali á tkáli ſubthelne rzecży [pectentes et texentes subtilia]. Leop Is 19/9.
W przen (1):
Zwrot: »rym dziać« = układać wiersze, rymować (1): Serce mi każe spiéwáć pánu ſwému/ A ſercu ięzyk poſłuſzny pełnému Odbiéra ſłowá/ y nowy rym dźieie KochPs 66.
2. Umieścić, podziać [kogo gdzie] (1): Iuż á iuż go ſobie miey/ A gdzie będźieſz chćiał tu ij dziej: Vbiy/obieś/ álbo przeday/ Podług ſwey woli z nim dziáłay. BierEz A4.
3. Nazywać, dawać imię; aliquo nomine appellare a. signare Cn [komu, czemu cum N nazwy] (21): O figi táko roſkazał: Aby ie iego ſłudze dano/ Ktoremn Agátopus dziano BierEz A2, A3v; OpecŻyw 63, 97; ForCnR A3, B4v; yednemu dzieyą wocziech a drugiego gymyenya nyewy LibMal 1543/ 70, 1543/ 69v, 1545/ 98v, 1550/ 156; RejWiz 32, 49; Mącz 429a; HistRzym 82; FRASZKI tym xiążkom dźieią KochFr kt; KochSz C2; PudłFr [3].
Wyrażenie: »jako(ć) dzieją« (4): Pytał doktor gdzye mieſzkaſz albo iákoć dzyeią RejWiz 61; RejFig Aa8; Mącz 215c; Y pytał go rzekąc: Ktoś ty/ á iáko thobie dzieią? HistRzym 42v.

Synonimy: 1. tkać, więzić; 3. nazywać, rzekać, zwać.

Formacje współrdzenne: nadziać, odziać, przyodziać, przywdziać, udziać, wzdziać, zawdziać, zawździać, zdziać; zadzieć; dodziewać, nadodziewać, nadziewać, odziewać, podziewać, przyodziewać, wdziewać, wzdziewać, zadziewać.

Cf DZIANIE, DZIANY

SB