[zaloguj się]
metryczka tekstuautor:   Piotr Skarga
tytuł:   Kazania na niedziele i święta
rok wydania:   1595

kolumna: b



strona: kt

1:
Kazania
2:
Ná Niedźiele
3:
y Swiętá/ cáłe=
4:
go Roku.
5:
X. PIOTRA SKARGI,
6:
SocietatisIESV.

7:
¶ Dwá ſą przy nich Regeſtry. Ieden do náuk ná
8:
zmoćnienie Kátholickiey wiáry: A drugi
9:
do napráwy obyczáiow ſłużący.
10:
Zá dozwoleniem Stárſzych.
11:
Cum Gratia & Priuilegio S.R.M.
12:
W KRAKOWIE,
13:
W Drukárniey Andrzeiá Piotrkowczyká. Ro=
14:
ku Páńſkiego/ 1595.


strona: ktv


1:
Tibi dixit Dominus Deus tuus: Tu paſces populum meum,
2:
& tu eris Princeps ſuper eum. 1. Paral: 11.

3:
Poſtquàm ſederit in ſolio Regni ſui, deſcribet ſibi Deuterono-
4:
mium legis huius in volumine, accipiens exemplar à ſacer-
5:
dotibus Leuiticæ tribus, & habebit ſecū, legetq́: illud omni-
6:
bus diebus vitæ ſuæ, vt diſcat timere Dominū Deum ſuum,
7:
et cuſtodire verba, & cerimonia eius, quæ in lege præcepta
8:
ſunt. Non eleuetur cor eius in ſuperbiam ſuper fratres ſuos,
9:
nec declinet in partem dexteram vel ſiniſtram, vt longo tem-
10:
pore regnet, ipſe, & filius eius ſuper Iſdrael. Deuter: 17.



strona: )( 2

1:
Naiáſnieyſzemu y Niezwyćię=
2:
żonemu Monárſze Zygmuntowi trzećiemu/ z łá=
3:
ſki Bozey Krolowi Polſkiemu y Szwed=
4:
ſkiemu/ Wielkiemu Kśiążęćiu
5:
Litewſkiemu. rć.

6:
Láſká y pokoy od Páná y Bogá náſzego Iezuſá
7:
Chryſtuſá.

8:
I
Vż ſobie podrobiwſzy/ Naiáſnieyſzy
9:
Miło: Krolu Pánie moy/ po dwu y trzydzieſtu
10:
lat rzemięſłá mego káznodzieyſkieo/ tą trochą po=
11:
dłey pracey/ w zoſtáwieniu piſmá/ náuki ktoram
12:
w imię Chryſtuſowe rozśiewał/ zámykam wiek
13:
moy/ y dni ty złe y krotkie drogi moiey. Zwątlo=
14:
ny/ y iáko Sámuel Prorok mowi/ zſtárzáły y zá=
15:
śiwiáły/ nie długo vſtánę. Czás mi ná pokoy/
16:
czeka mię komorká w domu vbogich oycow moich/ do ktorey ry=
17:
chło gość on nie bywáły/ z czeladką ſwoią/ z niemocámi y boleśćiá=
18:
mi zákołáce. Boże day mu ſię śmiele odezwáć y drzwiczki otwo=
19:
rzyć/ y z ochotą mowić: Witay ſpodziewány gośćiu: czekałem
20:
ćię w teſknośći żywotá tego y kłopotách iego. Cháłupká tá po=
21:
gniła y błotem vlepiona ktorą obáliſz/ obroćić ſię ma w dom nie
22:
ręką budowány y wieczny. Duſzy wrotá do pokoiu otworzyſz/ á
23:
nád ćiáłem krotką poćiechę mieć będzieſz. Boże day tákie ſerce mieć
24:
ná onę godzinę/ y mnie y káżdemu wiernemu.
25:
Myślę iáko ſię ſpráwię Chryſtuſowi Pánu y Bogu memu/
26:
ktory mię ná tę ſwoię robotę poſłał: y tálenty ſwemi/ wedle máłey
27:
śiłeczki moiey/ nádał y opátrzył: gdy ſpyta: Coś mi zrobił? wiele
28:
y iákicheś mi pożytkow przyczynił? A ia z czym ſię poſtáwię? co
29:
vkażę? Záwſtydziwſzy ſię y przeſtráſzywſzy/ rzeknę: Pánie po=
30:
ſłałeś mię do dworu krolewſkiego/ do Zygmuntá trzećiego Páná
31:
dwu wielkich Kroleſtw/ do domu y Senatu y Rycerſtwá y ſług
32:
y poddánych iego. Náuczałem y vpominał Páná ſwego/ pomázáń=
33:
cá twego/ ná ktorym nawięcey należáło/ od ćiebie y twoim Boz=
34:
kim imieniem: áby ciebie znał Bogá ſwego ktoryś go wynioſł/ y
35:
głową nád ták wielkimi y ſzerokimi narody poſtáwił/ y w ręce ie=
36:
go dałeś tákie Páńſtwá y nieprzeliczony poczet ludu twego/ ktoryś
37:
twoią krwią odkupił: áby ſobie mądrośći y rozumu prośić v ćie=
)( ijbie y ná=



strona: )(2v

1:
bie/ y nábywáć ſtáránim pilnym/ ná ták trudne y ćięſzkie rządzenie
2:
vmiał: áby ſię w boiáźni twoiey y we wſzytkiey pobożnośći v=
3:
twierdzał y kochał: ſłużbę świętą twoię y chwałę rozmnażał: ko=
4:
śćiołom twoim y wierze ś. obronę wſzeláką y wyſługę czynił: we=
5:
dle praw twoich pánował: ſpráwiedliwośći y kárnośći nie od=
6:
ſtępował: miłość vprzeymą ku poddánym y ku práwom ich zá=
7:
chował: y pracy żadney y czuynośći/ w obmyślániu dobrá poſpo=
8:
litego y obrony á záchowánia w cáłośći korony wſzytkiey/ nie żá=
9:
łował. áby ſię w mądrych y bogoboynych kochał/ y rády ich vży=
10:
wał: pochlebſtwá ſię ſtrzegł/ w prożnowánie ſię y w roſkoſzy nie
11:
wdawał: duchowne y świeckie vrzędniki y ſprawce rámieniá ſwe=
12:
go/ pobożne y dobre wſzędzie ſtáwił. y innemi wedle práwá twego
13:
y woley Bozkiey twoiey drogámi chodził. y obiecowałem mu od
14:
ćiebie Iezu Chryſte mocną rękę twoię nád nim/ y powodzenie
15:
wſzytkiego coby począł.
16:
Y do rády y Senatu iego ydo Rycerſtwá iego/ y do domu y
17:
ſług iego/ y ná Seymách y ziázdách/ odpráwowałem Pánie Zbá=
18:
wićielu poſelſtwo twoie: vpominałem áby obie mátce ſwoie ko=
19:
śćioł Boży y oyczyznę/ w iednym końcu złączone/ wiernie y vprzey=
20:
mie miłowáli: áby ich kácerſtwy nie rozrożniáli/ á niezgody mie=
21:
dzy nie nie śiali/ ktorą ſię obiedwie zábijáią. Aby wierną rádę da=
22:
wáli/ ná ſámo ſię dobre poſpolite oglądáiąc/ á domy y prywaty
23:
ſwoie dla niego rádzi trácąc/ gdyby tego potrzebá. Aby pány kro=
24:
le ſwoie ná wzor przodkow ſwoich wiernie czćili/ y onym poſłu=
25:
ſzeńſtwo oddawáli/ y o ich ſię niecześć gniewáli/ y ſzemránia ſię
26:
wſzelákiego o nich ſtrzegli. áby vprzeymość y cáłość ſercá miedzy
27:
ſobą záchowáli: áby wolnośćią ſwoią nie ginęli/ á niewoley ob=
28:
cych pánow ná ſię nie przywodzili. Wołałem ná nie Pánie/ áby
29:
ná niewierność/ mężoboyſtwá/ cudzołoſtwá/ káźirodztwá/ li=
30:
chwy/ wydzieránia/ naiázdy/ y inne ſrogie grzechy/ lepſze práwá y
31:
prędſzą ſpráwiedliwość náleźli/ á zmázáną krwią y krzywdámi ko=
32:
śćiołow y vbogich/ y vćiążeniem poddánych/ ziemię ſwoię oczyś=
33:
ćiáli: áby hárdośći/ zbytkow y prożnych vtrat/ w iedwabiách y
34:
winie y roſkoſzách zániecháli/ á doſtátek ſwoy/ ná obronę R. P. y
35:
oyczyzny miłey/ ná vbogie y ná kośćioły obracáli. Groźiłem im/
36:
iákoś roſkazał/ gniewem twoim/ zgubą y pożárćiem ich od nieprzy=
37:
iaćioł/ y ſpuſtoſzenim y przenieśienim kroleſtwá ich do innych na=
38:
rodow. Vkázowałem iáko Pogáńſki miecz nád nimi wiśi/ ktory
39:
ſąśiedzkie zdrowia y máiętnośći pożera: áby ſię przykłády ſrogo=
40:
śći twey vkaráli/ á o więtſzych grzechách ſwoich/ ktore teyże ſprá=
41:
wiedliwośći nie vydą/ myślili/ y z nich powſtawáli.
42:
Cożem dáley czynić miał moy Pánie? Vprzeymiem y z ſercá
43:
náwrocenia y popráwy ich y zbáwienia ich prágnął/ ty wieſz. y
44:
radbych ná to zdrowie ważył/ ábych ná dobre ich y oyczyzny ich
pátrzył.



strona: )(3

do Iego Krol: Miło.
1:
pátrzył. Miłowáćiem chćiał cześć twoię y pożytki twoie/ áby
2:
praca y wylanie drogiey krwie twoiey ná nich nie ginęło.
3:
Niewiem czym ſię dzieie/ iż nie pomaga im poſelſtwo twoie y
4:
wołánie moie. do pokuty rzadki bárzo powſtáie. twarda rola ſtru=
5:
dziłá wołu ſtárego/ á pracy ná niey w dobrym żniwie nie znáć.
6:
Chytre ryby od śieći twey vćiekáiąc/ poimáć ſię nie dáią. Mowić
7:
z Prorokiem Micheaſzem muſzę: Nieſtety mnie/ ná złym czás trá=
8:
fił/ ná ieśień/ w ktorey iágody iuż pozbierano/ á rzadko ſię co ná=
9:
leść może: iáko gruſzki po otrzęśieniu y kłoſy po żniwie. Zebráne
10:
ſą z tego kroleſtwá one ſłodkie iágody/ mężowie oni nabożni/ mą=
11:
drzy/ mężni/ y potężni cnot y poczćiwośći y oyczyzny wielcy miło=
12:
śnicy/ ktorzy y vpadku korony weſprzeć mogli.
13:
Nie máſz doſtałych iágod/ máło poćiechy: łákomſtwo/ hárdość/
14:
łupieſtwo/ zdrádá/ nieſtátek wſzytkich opánował: nieſpráwiedli=
15:
wość y nieprawdá gorę wzięłá: lichwy yzłupienie dobr poſpolitych
16:
náſtąpiło. zginął święty z ziemie/ y proſtego á vprzeymego miedzy
17:
ludźmi nie náleść. ieden drugiego krwie prágnie: mąż brátá ſwego
18:
ná śmierć łowi. Złość ręku ſwoich dobroćią zowią: pánowie w=
19:
ſzytko mowią: day/ day: ſędziowie zapłáty y dárow czekáią: możni
20:
przewodzić myśli ſwoie chcą. Nalepſzy miedzy nimi/ przedſię kole
21:
iáko ćierznie z płotu. Iedni nas fałſzywi ſámi/ fałſzywemi proroki
22:
zowią/ choć iáwne od ćiebie Páná náſzego świádectwá mamy.
23:
Drudzy ſłucháią á nie czynią/ wiárę máią Kátholicką/ á ręce here=
24:
tyckie. Drugim ſłowo twoie ieſt zá śpiewánie y muzykę/ po ktorey
25:
ſię ſłuchániu nic nie záwiąże. chwalą kazánia/ á żywotá ſwego nie
26:
popráwuią.
27:
Ktoż winien Pánie? Stráſzliwe ſądy ſą twoie/ ze mnie może
28:
być przyczyná. Abo boiáznią/ ábo niedbálſtwem/ ábo nieumieię=
29:
tnośćią/ pſuię żniwo twoie. Ktoż ſię ćiebie nie przelęknie Pánie?
30:
Kto ſię wyliczy y przed tobą vſpráwiedliwi? Kto ſię nie przeſtrá=
31:
ſzy ná liczbie z ſługámi twemi? Ieſli świecki mędrzec ná złego v=
32:
czniá pátrząc/ miſtrzá iego bić y káráć kazał: á coż ty ſpráwiedli=
33:
wſzy nád wſzytki ludzie czynić z námi będzieſz: gdy ták złe ſłuchá=
34:
cze náſze widziſz? Lecz Pánie przyimi wymowkę poſłáńcá twego/
35:
iákoś ſam powiedział: Ieſli ſtroż ná wieży wołáć będzie: oto idzie
36:
nieprzyiaćiel: á ludzie ſię nie przeſtrzegą: ſámi ſobie winni zoſtáną/
37:
á ſtroż wolny bez karánia będzie. Vczyńże mię wolnym Pánie/
38:
bomći wołał ná nie y przeſtrzegał ich/ y tobiem co dzień ofiáry zá
39:
nie czynił/ y modlitwá moiá y pokłon moy nigdy zá nie przed tobą
40:
nie vſtał. Otom y ná tych kártách piſánie zoſtáwił/ znáki robotki
41:
máłey moiey. Proſzę y zemną y z temi co mię ſłucháią nie wchodź
42:
w ſąd: ále zwyczáiu y nátury ſwoiey vżyway nád námi. Nie dla
43:
nas/ ále dla ſámego śiebie/ iákoś v Proroká rzekł: Dla chwa=
44:
ły wielkiey imieniá twego/ vczyń z námi przymierze wieczne/ á
)( iijnie prze=



strona: )(3v

Przedmowá
1:
nie przeſtáy nam dobrze czynić. Day boiaźń twoię w ſercá náſze/
2:
ábyſmy ćię nigdy nie odſtępowáli/ á czyniąc nam dobrze/ miey po=
3:
ćiechę y weſele ſwoie z nas. Day nowe ſerce y nowego duchá: á
4:
oddal kámienne/ á day mięśiſte ſerce: á ſpraw to/ ábychmy chodzi=
5:
li w roſkazániu twoim: ábyſmy ludem twoim nigdy być nie prze=
6:
ſtáli/ á ty Bogiem náſzym záwżdy zoſtawał.
7:
Ale co czynię? z Krolem ziemſkim począwſzy rozmáwiáć/ do Kro=
8:
lám ſię niebá y ziemie obroćił? Więtſza bowiem z tym ſpráwá kto=
9:
ry krole dáie y ſkłáda y ſądźi. Wracam ſię do ćiebie Naiáſnieyſzy
10:
Miło: Krolu/ vkázuiąc iáko ſię ſądu Bożego boię/ ieſlim co boiá=
11:
zliwie/ nieroſtropnie/ niedbále ſobie ná tym wielkim powołániu
12:
poſtąpił/ á wiernym y mądrym robotnikiem nie był. Ieſlim ſię ná
13:
máieſtat W. K. M. przeſtráſzył/ á tego co P. Bog kazał do W.
14:
K. M. nie mowił/ á iáko Ionás od poruczenia Bozkiego vćiekał:
15:
ábo ieſlim mowił/ á nie z táką roſtropnośćią y miárą iáko było po=
16:
trzebá. Ieſlim nie vſłuchał głoſu Bożego/ ktorym mię vmocniał
17:
mowiąc: Moẃ wſzytko coć każę/ á nie boy ſię ich/ bom ia z tobą
18:
ieſt/ ábych ćię z ręki ich wyrwał. Dałem ſłowo moie w vſtá two=
19:
ie/ y poſtáwiłem ćię nád narody y nád kroleſtwy/ ábyś wyrywał y
20:
pſował y budował y ſzczepił. Nie mogłem wykorzenić z ſerc ludz=
21:
kich tych grzechow ktorem wſpomniał/ nie mogłem wſzczepić bo=
22:
iáźni Bożey y pobożnośći: á iákoż ſię bać nie mam/ gdyż mię po
23:
to y ná to poſłano?
24:
Acz też ſą tácy ſłuchácze náſzy/ z ktorych mamy poćiechy ſwoie/ y
25:
ktorych P. Bog ſercá ſpráwuie/ ácz tákich máło widzim/ ále o dru=
26:
gich táiemnych z Heliaſzem niewiemy/ o wybránych y nápiſánych
27:
w kśięgách bożych/ ktorzy nam v ſędziego ſtráſzliwego pomogą/ á
28:
grzechy y niedbálſtwá náſze pokryią. A oſobliwie mam wielką po=
29:
ćiechę pracey tey moiey/ gdy pátrzę ná W. K. M. pobożność y bo=
30:
iaźń ku P. Bogu/ y ochotne do ſłużby Bożey ſerce/ y do naświęt=
31:
ſzych Sákrámentow vgęſzczánie. Gdy pátrzę náſpráwiedliwe pá=
32:
nowánie/ ná trzeźwość y mierność/ y odmiátánie zbytkow y nie=
33:
przyſtoynych roſkoſzy/ ná iáłmużny y miłośierdzie nád znędzone=
34:
mi/ ná pokorę ku P. Bogu y táiemne miedzy ludem poſpolitym
35:
nabożeńſtwá. ktore wielkie cnoty ácz z łáſki Bożey/ z dobrego wy=
36:
chowánia/ y dobrey nátury/ y z innych pomocy W. K. M. wyro=
37:
ſły/ iednák ſłuchánie pilne ſłowá Bożego/ w ktorym ſię W. K. M.
38:
kochaſz/ ten ogrod polewa/ y rozmnożenie mu od Bogá dáie.
39:
Proſzę nawyżſzego nád krolmi Krolá/ áby do tych pobożnośći/ y
40:
inne wielkie á krolewſkie cnoty przydáne y rozmnożone w W. K.
41:
M. były: do tego co zbáwieniu W. K. M. y ludzi poruczonych
42:
dobremu ſłuży. Wzbudzay ſię W. K. M. ku wdzięcznośći y
43:
więtſzey ſłużbie Bożey/ ná dobre poſpolite poddánych ſwoich/ zá
44:
temi wielkiemi dobrodzieyſtwy/ ktoremi W. K. M. opátruie/
broni/ ſła=



strona: )(4

do Iego Krol: Miło.
1:
broni/ ſławę v poſtronnych rozſzerza. Gdy W. K. M. z wiel=
2:
kich niebeśpieczeńſtw ná oboygu páńſtwie wyrywa/ y dziwnie
3:
nád nádzieię ludzką od nieſpokoynych broni/ y do ſzczęśliwego
4:
końcá przywodzi.
5:
Y tym P. Bog ku więtſzey ſłużbie ſwoiey w krolowániu W.
6:
K. M. nie pomáłu pobudził: iż W. K. M. dáć raczył ſynaczká
7:
Włádzyſłáwá/ ktoremu dziś ieſt pięćdzieśiąty dzień y czwarty: w
8:
ktorym ſię zeſzłá kreẃ nie tylo wielkich Krolow/ ále y wielkich Ce=
9:
ſárzow y Monárchow. zá czym wielkiey po nim poćiechy wſzy=
10:
tká Koroná czeka. Gdy zwłaſzczá dobre wychowánie przyſtąpi/
11:
ná ktorym wſzytko należeć będzie. Ktorego iż ia nie doczekam/ á w
12:
grobie ćiáłem/ niżli rozumu doydzie/ gnić będę ábo iuż zgniję: z
13:
rádośći w iego národzeniu vweſelony/ ták mu też z Zácháryaſzem
14:
záśpiewam/ gdy to piſmo ktore zoſtáwuię czytáć będzie: Ty ſy=
15:
naczku krolem Polſkim zwány/ ſłużyć Pánu twemu/ ktory ćię ſtwo=
16:
rzył/ w dobrym ſpráwowániu ludu iego będzieſz. Władnąć maſz
17:
ſławą Włádzyſłáwie/ áby ią z narodem y ludem twoim podnioſł/
18:
á poniżoną podwyżſzył. Pobożność y męſtwo Iágiełłá Włá=
19:
dzyſłáwá y drugiego tegoż imieniá ſyná iego/ ktory mężnie zdro=
20:
wie ſwoie ná potrzebie CHrześćijáńſkiey przećiw Turkom v
21:
Wárny położył/ mieć maſz: áby z rodzicy twemi y z ludem two=
22:
im był błogoſłáwiony ná wieki. áby mowiono: Błogoſłáwio=
23:
ny żywot ktory ćię nośił/ y pierśi ktorycheś pożywał. Viść to Bo=
24:
że nád nim.
25:
Co ſię sſtánie dali Bog/ gdy y z pierśi pobożność bráć będzie/
26:
gdy tákie weźmie od W. K. M. ćwiczenie/ áby ſię pierwey czło=
27:
wiekiem być poznał/ niżli pánem y ſynem krolewſkim. áby wiedział
28:
iż ieſt proch y ziemiá/ y podległy wſzytkiey ludzkiey nędzy: żeby ſię
29:
w nim hárdość z młodu nie záymowáłá. Niech ſię do miłośći na=
30:
rodu/ ktory ſpráwowáć ma/ przyucza/ á do nábywánia mądrośći
31:
y náuk/ ktore do ſtánowienia w R.P. domowego pokoiu/ y do
32:
rycerſkiego męſtwá ná obronę ſłużą/ wſzytkę pracą y pilność o=
33:
broći. Mądrzy/ pobożni y ſtáteczni niech przy nim ſię báwią/ áby
34:
ſię náuczył wſzytko z rádą czynić/ ſwoiemu rozumowi nie dufáć/ y
35:
zá ſwemi áffektámi nie chodzić/ y miękkośći ſię y pieſzczoty wſzelá=
36:
kiey w czás oduczáiąc/ á do rycerſkiey twárdośći/ nie tylo duſzę/ ále
37:
y ćiáło ſwoie ſpoſobiąc.
38:
Do czego pomogą mu przykłády W. K. M. y Iey Krolewſkiey
39:
Miło: ſzczęśliwey mátki iego/ z ktorey táką pobożność y roſtro=
40:
pność/ iáka w niey ieſt/ weźmie. A bárzo mu też pomogą przykłá=
41:
dy y náuka/ wielkiey Krolowey náſzey/ potomká oſtátniegͦ Iágieł=
42:
łow ſzczęśliwych y ſławnych Krolow/ Anny żony Stepháná
43:
przezacnego Krolá/ á Ciotki W. K. M. ktora tu ná chrzeſt iego
44:
przyiechawſzy/ poćiechę wielką odnioſłá. á Boże áby więtſzą/ gdy
ná doro=



strona: )(4v

Przed: do IeoIego Krol: Miło.
1:
ná doroſły rozum iego pátrzyć/ y vpominániem y wzorem poſtęp=
2:
kow ſwoich/ przyuczáć go będzie. Czego day Boże Iey K. M.
3:
doczekáć z poćiechą nas wſzytkich. Przyimiż W. K. M. to piſánie
4:
moie/ ktore ſię W. K. M. oddáie y pod obronę porucza. Czegoś
5:
W. K. M. rad ſłuchał/ z ták wielką ochotą/ iżem nigdy W. K. M.
6:
drzymiącego ná kazániu/ áni z kim gadáiącego nie widział: to czy=
7:
táć W. K. M. ácz nie ták zupełnie/ gdy czás znieśie możeſz. A ia
8:
iuż ſtáry rychło ſię v W. K. M. prośić do komorki ſwoiey do
9:
bráćiey będę/ młodſzym tę robotę oddáiąc. Nie wątpię/ iż W. K.
10:
M. ná moie grzechy y niedoſkonáłą ná tym vrzędzie ſłużbę pom=
11:
nieć nie będzieſz/ á mnie ſługę ſwego w łáſce ſwey Krolewſkiey zá=
12:
chowáć/ á ſwoim pobożnym y mądrym pánowánim wſzytki pod=
13:
dáne ſwoie/ y wſzytko Chrześćijáńſtwo/ y mnie też grzeſznego y
14:
napodleyſzego ćieſzyć nie zániechaſz. Pokornie y vniżenie ſię W.
15:
K. M. łáſce zálecam. W Krákowie w dzień Więzienia ś.
16:
Piotrá. 1. Auguſti. 1595.
17:
W. K. M. mego Miło: Páná.
18:
Naniżſzy y pokorny Kápłan
19:
y ſługá
20:
X. Piotr Skárga
21:
Societatis IESV.


strona: 1

1.
1:
NA PIERWSZA NIE=
2:
DZIELE ADWENTV,
3:
EWANGELIA V LVKASZA
4:
W XXI. ROZDZIALE.

5:
C
Záſu onego/ mowił Pan Iezus do/
6:
vczniow ſwoich: Będą znáki ná ſłońcu/ y
7:
kśiężycu y gwiazdách: á ná źiemi vćiśnienie
8:
narodow dla zámieſzánia ſzumu morſkiego y
9:
nawáłnośći: ták iż ludzie ſchnąć będą od ſtrá=
10:
chu y oczekawánia tych rzeczy/ ktore będą przy=
11:
chodzić ná wſzytek świát. Abowiem mocy nie=
12:
bieſkie wzruſzone będą. A tedy vyzrzą Syná człowieczego przycho=
13:
dzącego w obłoku/ z mocą y z máieſtatem wielkim. A to gdy ſię dziać
14:
pocznie/ poglądayćieſz á podnośćie głowy wáſze: boć ſię przybliża
15:
odkupienie wáſze. Y powiedział im podobieńſtwo: Poyzrzyćie ná fi=
16:
gę y ná wſzytkie drzewá: gdy iuż z ſiebie liſtki wypuſzczáią/ wiećie żeć
17:
iuż blizko ieſt láto. Tákże y wy gdy vyzrzycie iż ſię to będzie działo/
18:
wiedzćieſz żeć blizko ieſt kroleſtwo Boże. Záprawdę mowię wam/ żeć
19:
nie przeminie tento wiek/ áż ſię wſzyſtko ziśći. Niebo y ziemiá przemi=
20:
ną: ále ſłowá moie nie przeminą.
kolumna: a
1:
W
Ielką y przednieyſzą tá=
2:
iemnicę wiáry náſzey dźiś
3:
ſobie przypominamy/ wier=
4:
ni wybráni Boży/ wido=
5:
me w ćiele ná ſąd oſtátni
6:
przyſzćie Páná y Bogá náſzego Iezuſá
7:
Chryſtuſá/ ábyſmy go iáko bárzo pewne=
8:
go czekáli/ á iáko wielce potrzebnego
Tit: 2.

9:
prágnęli/ á iáko ſrodze ſtráſzliweo bali ſię/
10:
y iáko wſzem dobrym poćieſznego/ miło=
11:
wáć ie/ iáko mowi Apoſtoł/y w nim ſię
12:
kocháć nie zániecháli. O pewnośći teo
2. Tim: 4.

13:
przyſzćia vchoway Boże z ſłábą ſię wiárą
14:
poſtáwić/ gdyż przed wielą ſet lat Proro
15:
cy opowiedźieli/ y pierwſze vbogie y w=
16:
tore záraz wſpániáłe przyſzćie iego/ á z=
17:
właſzczá Izáiaſz y Máláchiaſz/ y inni. y
Iſa: 35.
Iſa: 40.
Iſa: 53.
Malach: 3.

18:
iuż ſię prawdá ich ná pierwſzym ziśćiłá/
19:
iż w poſtáwie ſłużebniczey przyſzedł do
20:
nas y ſłużył nam; pewnie y ná wtorym
21:
nie pochybi/ iż przydźie ſądźić nas z mo=
kolumna: b
1:
cą wielką y máieſtatem. o czym y pier=
2:
wſzy káznodźieiá Ewángeliey Ian Krz=
3:
ćićiel ludźie vpewniał/ opiſuiąc go y iá=
4:
ko báránká do zárzezánia zá grzechy ná=
5:
ſze/ y iáko lwá do karánia zá niewdźięcz=
6:
nośći náſze.
Luc: 3.
opiſał go z wieiádłem ná ple
7:
wę/ z śiekierą y z ogniem nieugáſzonym
8:
ná złe y niepłodne drzewo. Sam też Zbá
Marc: 14.

9:
wićiel częſto o tym ſwoim przyſzćiu mo=
10:
wił/ y vcznie vtwierdzał/ y przy śmierći
11:
toż ſwoim nieprzyiaćielom powiedźiał:
12:
Vyźrzyćie/ práwi/ Syná człowieczego/
13:
przychodzącego w obłokách niebieſkich.
14:
Lecz y Anyołowie z niebá to nam przy
15:
iego w niebo wſtąpieniu oznáymuią; y
Acto: 1.

16:
my to mocnie w Kredźie náſzym wyzna=
17:
wamy. Mowmy zá pomocą Bożą o po
18:
trzebie/ á potym o poſtráchách y poćie=
19:
chách tego Páńſkiego przyſzćia ná ſąd
20:
oſtátni.
APierwſza



strona: 2

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu..2.
1:
PIERWSZA CZESC.
2:
O potrzebie przyſzćia Páńſkiego ná ſąd oſtátni.

kolumna: a
1:
C
O zá potrzebá tego przyſzćia y ſą=
2:
du ludźi wſzytkich záraz/ ktorzy by=
3:
li y będą ná ten ieden dźień; gdyż
4:
ieſt ſąd poiedynkowy ſkoro po śmierći
5:
káżdego? Ná lepſze vważenie tey rzeczy
6:
powiedźieć ſię y wſpomnieć ma/ iż Bog
7:
wſzechmogący ma cztery trybunały/
Cztery try=
bunały Bo
zkie.
Pirwſzy w
vrzędách.

8:
ktorych czyni ſąd ſpráwiedliwośći ſwo=
9:
iey. Pierwſzy ieſt w vrzędách tu ná źie=
10:
mi/ ktorym Pan Bog zlećił ſwoie ſądy/
11:
ták iákoby on ſam przez ludźie ná nim
12:
śiedźiał. Iozáphát krol kłádźie ná oczy
13:
tym ſędźiom ktore dawał: Pátrzćie/ prá=
14:
wi/ co czynićie.
2. Par: 19.
Bo nie ludzki ſąd ſprá=
15:
wuiećie/ ále Bozki (To ieſt/ nie śiedźićie
16:
tu iáko ludźie/ ále iáko bogowie.) Iá=
17:
ko v Páná Bogá niemáſz nieſpráwiedli=
18:
wośći/ áni brákowánia perſon/ áni brá=
19:
nia dárow: ták y v was tego niechay nie
20:
będźie. Y przetoż ná wielu mieyſc ſędźie
21:
źiemſkie zowie Pan BOG bogámi: bo
Sędzie zo=
wią bogá=
mi.
Exo: 21.
Pſal: 81.

22:
ſądy y ſpráwiedliwość ludźiom z miey=
23:
ſcá Bożego iáko iego namieſtnicy czy=
24:
nią/ y dobrego ludzkiego przeſtrzegáią.
25:
Tá ſpráwiedliwość vrzędow ludzkich
26:
bárzo ieſt niedoſtáteczna. Bo ludźie y
Ludzkie ſą=
dy máło
máią ſprá=
wiedliwo=
śći.

27:
pánowie ná vrzędách śiedząc/ ábo z nie=
28:
dbálſtwá nie ſądzą/ ábo źle nieſłuſznie
29:
ſądzą/ ná ludźie ſię ábo ná dáry oglądá=
30:
iąc/ ábo złą ſpráwę máią/ y pilnośći ná
31:
obiáśnienie prawdy y wiádomośći pe=
32:
wney nie czynią/ ábo złym ſługom zlecá=
33:
ią/ ábo práwá nieſpráwiedliwe máią.
34:
Ták iż Mędrzec ná táki ſię ſąd żáłuiąc
35:
mowi: Widźiałem pod ſłońcem miáſto
Eccle: 3.
& 4.

36:
ſądu niezbożność/ y miáſto ſpráwiedli=
37:
wośći niepráwość. y niżey: Widźiałem
38:
potwarzy ktore ſię pod ſłońcem dźieią/ y
39:
łzy niewinnych ktore poćiechy żadney
40:
nie máią/ á nikt ſię gwałtom ich ſprzeći=
41:
wić nie może/ á ná wſzytkiey im pomocy
42:
ſchodźi. y w Pſálmie Prorok mowi: Stá=
Pſal: 81.

43:
nął Bog w zgromádzeniu bogow/ y ka=
44:
rał ie/ mowiąc: [Długoż nieſpráwiedli=
45:
wie ſądźić będźiećie? długoż grzeſzni=
46:
kom dogádzáć maćie? Sądźćie niedo=
47:
ſtátecznego y śierotę/ poniżonego y v=
48:
bogiego vſpráwiedliwiayćie. Niechcą
49:
wiedźieć/ nie rozumieią/ w ćięmnoś=
50:
ćiách chodzą y fundámenty źiemie wzru=
kolumna: b
1:
ſzáią.]
Fundámēt
ziemie/ wz=
ruſza nie=
ſpráwiedli=
wość.
Bo fundáment pokoiu y dobrego
2:
ludzkiego/ ieſt ſpráwiedliwość/ ktorą źie=
3:
miá ſtoi/ ktorą kroleſtwá ſpokoyne y
4:
trwáłe y mocne zoſtáią. Gdźie tey nie
5:
máſz/ źiemiá ſię práwie trzęśie/ á pożera
6:
obywátele ſwoie/ iákoby bez fundámen=
7:
tu y dná zoſtawáłá. Przetoż támże Pro=
8:
rok do drugiego trybunału áppelluie/
9:
mowiąc: [Powſtań Boże oſądź źiemię.
10:
Boś ty Pánem ieſt dźiedźicznym wſzy=
11:
ſtkim narodom.] Ták iáko od vrzędniká
12:
do dźiedźicznego Páná/ poddáni vkrzy=
13:
wdzeni áppelluią.
14:
Wtory tedy ieſt trybunał/ gdy ſam
Wtory try=
bunał kará
nie Bozkie
ná ziemi.

15:
Pan Bog tu ná źiemi karze/ czego ludźie
16:
káráć nie mogli ábo niechćieli/ gdy ſam
17:
wybawia vbogie vćiśnione/ o ktorych
18:
ludźie mowić niechćieli/ y ſam y złe ſę=
19:
dźie y pány ſkłáda śmierćiámi y vpadká=
20:
mi ich: Abo gdy kroleſtwá dla nieſprá=
21:
wiedliwośći/ iáko mowi Mędrzec/ y dla
Eccle: 10.

22:
potwarzy y zdrad rozmáitych przenośi
23:
Pan Bog od iednego narodu do drugie-
24:
go. Ták P. Bog vczynił nád ſyny He=
25:
lego: ktorych gdy oćiec káráć niechćiał/
26:
ſam ie Pan Bog ná woynie pogubił. y
Co oćiec
nie ſkarał/
Bog ſka=
rał.
1. Reg: 4.
1. Reg. 25.

27:
Nábálá ktory zelżył Dawidá/ ſam ſkarał/
28:
ták iż Dawid Pánu Bogu dźiękuie mo=
29:
wiąc: Błogoſłáwiony ktory oſądźił ſprá=
30:
wę zelżywośći moiey nád Nábálem. y o
31:
Abſolonie gdy był ná dębie obieſzony/ w
32:
ten czás gdy z woyſkiem wielkim pow=
33:
ſtał ná oycá ſwego/ mowi piſmo: iż oſą=
34:
dźił Pan Bog ſpráwę Dawidowę z nie=
35:
przyiaćioły iego.
2. Reg: 18.
Ták Pan Bog oſądźił
36:
Sodomę y Gomorę/ y one heretyki kto=
Gene: 19.
Num: 16.

37:
rym źiemiá otworzyłá piekło: y śiedm
38:
narodow Pogáńſkich w Páleſtynie/ y
39:
wiele kroleſtw/ ktore dla nieſpráwiedli=
40:
wośći y grzechow y morderſtw gubi/ á
41:
innym ie narodom podáie. Iáko po
42:
dźiś dźień widźim/ iáko wiele do Tu=
43:
reckiey niewoli vpádło/ tych kroleſtw
44:
Chrześćijáńſkich/ ktore zakonu Chryſtu=
45:
ſowego pełnić/ y ſpráwiedliwie wedle ie=
46:
go woli żyć y drugich káráć niechćieli.
47:
Ten też trybunał ieſzcze nie ma do=
48:
ſkonáłey ſpráwiedliwośći.
Niedoſko=
náły Sąd
Boży ná
ziemi.
Bo táki ſąd
49:
Bozki ieſt rzadki/ nierychły/ odwłoczny/
50:
pełny miłośierdźia y zániechánia/ y vbli=
żenia ſprá=



strona: 3

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu.3.

kolumna: a
1:
żenia ſpráwiedliwośći/ y wyproſzenia ſię
2:
od gniewu Páńſkiego. Nieſkwápliwy
3:
Pan Bog ná złośći y grzechy: y owſzem
4:
mowi piſmo:
2. Reg: 14.

5:
Niechce áby kto zginął:
6:
ále rozmyśla ſię/ áby vpádły do końcá zá=
7:
gubiony nie był. Gdy ſię ná kogo przegra
8:
ża/ długo to czyni y odwłoczy káránie/
9:
ták iż piſmo mowi: [Iż nie rychło czy=
10:
nią ná złe wyroku/ bez boiáźni ludźie źle
11:
czynią.] Zowie piſmo Páná Bogá prze=
Eccle: 8.

12:
włocznego y ná złośći ludzkie ćierpliwe=
13:
go/ ták iż ieden Prorok nieiáko ſię gor=
14:
ſzy mowiąc: Gniewam ſię nád złemi ná
Pſal: 72.

15:
pokoy ich pátrząc/ y ledwiem ſię nie po=
16:
śliznął do grzechu tym ſię obrażáiąc/ iż
17:
ich Pan Bog nie karze. y drugi woła:
18:
[Czemuś mi Pánie vkazał złość y przy=
Abac.

19:
krość/ iż pátrzę ná łupieſtwá y nieſprá=
20:
wiedliwość? Czemu ná hárde pátrzyſz á
21:
milczyſz/ gdy niezbożny depce po lepſzȳ
22:
niżli ſam?] Pełne miłoſierdźia ſądy Bo=
23:
zkie ná źiemi.
Sądy Bo=
że ná ziemi
miłośier=
dzia pełne.
Idzie áppel
lácya od
ſpráwiedli
wośći do
miłośier=
dzia.
Pſal: 142.
Ionæ: 4.
y owſzem tu v tego ſądu/
24:
ſpráwiedliwość żáłuie/ inſtyguie/ płá=
25:
cze/ prośi; ále miłośierdźie ſkázuie y de=
26:
kretá czyni. y gdy kto od ſpráwiedliwoś=
27:
ći do miłośierdźia áppelluie/ idźie mu tá
28:
áppellácya/ iáko onemu co wołał: Nie
29:
wchodź zemną Pánie w práwo y ſąd/ bo
30:
káżdy ná tym przegra. vczyń wedle mi=
31:
łośierdźia twego. Pogroźił ſię Pan Bog
32:
y inſtygowáłá ſpráwiedliwość iego ná
33:
Niniwity/ áby ie źiemiá pożárłá: ále ſię
34:
oni pokutą y trzemi dni poſtu wyprośili/
35:
y dekret po nich miłośierdźie vczyniło.
36:
Inſtygowáłá ſpráwiedliwość ná Robo=
2. Par: 12.
Iudic: 3. 4. 5.
Iſa: 38.

37:
ámá: Tákże y ná ony w kśięgách Sę=
38:
dźiakow/ ták częſto/ y ná Ezechiaſzá kro=
39:
lá/ y ná ine: á oni ſię do miłośierdźia v=
40:
ćiekáiąc wygráli. To ſię nam dźiś tu ná
41:
źiemi dźieie/ gdy Páná Bogá ſpráwie=
42:
dliwość pobudza/ áby nas zá wielkie
43:
grzechy náſze ſkázował y karał: A my
44:
przybiegamy do miłośierdźia iego y w
45:
nawiętſzych złośćiách náſzych/ zá poka=
46:
iániem gáśiem y przemagamy ſpráwie=
47:
dliwość iego. y dekret zá ſobą miłośier=
48:
dźia otrzymawamy. Co y Apoſtoł ba=
Hebr: 5.

49:
cząc/ każe nam z vfániem przyſtępowáć
50:
do ſtolice y trybunału łáſki iego/ ábyſmy
51:
doſtáli miłośierdźia y łáſki y pomocy/
52:
poki czás mamy/ zá tákiey pogody. Bo
53:
ten czás ſkoro po śmierći mija.
Trzeći try=
bunał ſko=
ro poſmier
ći.

54:
Gdźie iuż trzeći trybunał náſtępuie/
55:
ſkoro człowiek świátá tego ſkończy/ ieſt
56:
trzeći poiedynkowy ſąd y trybunał/ iáko
kolumna: b
1:
Apoſtoł świádczy: Státut Boży ieſt á=
2:
by káżdy raz vmárł/ á potym ſąd.
Hebr: 9.
Pan
3:
Bog po śmierći záraz oſądźi iednego do
4:
piekłá ná męki/ drugiego ná łono Abrá=
5:
hámowe ná poćiechy/ y łotrowi ná krzy=
Luc: 16.
Luc: 23.

6:
żu záraz ray y kroleſtwo niebieſkie obie=
7:
cał. y Páweł ś. záraz ſię po śmierći być z
8:
Chryſtuſem ſpodźiewa/ mowiąc:
Phil. 1.
Chcę
9:
być z tym ćiáłem rozwiązány/ á z Chry=
10:
ſtuſem zoſtáć. y indźiey náucza: Wiemy
2. Cor: 5.

11:
iż gdy ſię ten dom náſz tego mieſzkánia
12:
rozſypie/ iż budowánie z Bogá mamy/
13:
dom nie ręką czyniony/ ále wieczny w
14:
niebie. y niżey: Mamy tę dobrą wolą od
15:
ćiáłá być dálekiemi/ á z Pánem być obe=
16:
cnemi. Bez wątpienia tedy ſądźi Pan
17:
Bog ſkoro kto vmrze/ y dáie zapłátę zá
18:
złe y dobre.
19:
Lecz y táka v tego trybunału ſpráwie=
20:
dliwość/ ieſzcze ieſt niedoſkonáła.
Po śmierći
ieſzcze nie=
doſkonáła
ſpráwiedli
wość.
Bo
21:
tylo ná duſzy ieſt zapłátá/ á ćiáło/ ktore to
22:
co duſzá kazáłá wykonywáło/ bez nagro=
23:
dy y karánia w źiemi y prochu zoſtáie.
24:
Cáły człowiek robił/ cáły też wźiąć ma
25:
zapłátę. A duſzá ſámá bez ćiáłá/ nie ieſt
26:
człowiekiem cáłym/ y nátury oney ludz=
27:
kiey iáko ieſt od Bogá ſtworzoná. A k
28:
temu ten ſąd ieſt táiemny. Nie doſyć ſię
29:
dźieie ſpráwiedliwośći/ gdy w wieży y
30:
więźieniu rozboyniká ſkarzą/ áż gdy tru
31:
pá iego ábo głowę wywieſzą/ áby ſię dru=
32:
dzy karáli y budowáli. A co więcey/ táki
33:
ſąd ieſt bez ſtrony ktora krzywdę ma/ á
34:
winná pátrzyć ná karánie ſwego przeći=
35:
wniká/ y ná nagrodę ktora ſię iey sſtáć
36:
ma. k temu iż ogień y męki mogą też y
37:
beſtye ćierpieć/ á ſámego człowieká ro=
38:
zumnego właſna ieſt męká/ ſromotá y
39:
poháńbienie y záwſtydzenie.
Sromotá/
właſne ieſt
karánie lu=
dzkie.
Potrzebá
40:
tego y ſpráwiedliwość wyćiąga/ áby ſię
41:
zły wſtydźił y záſromał oczu wſzytkiego
42:
świátá/ ludźi y Anyołow co ich ieſt y bę=
43:
dźie/ gdy iego mu złośći y grzechy wy=
44:
miátáć przed wſzytkimi będą. O wielkaż
45:
to będźie męká. By tu ktorego z was
46:
grzechy ná kazániu powiedźiáne być
47:
miáły: czymbyśćie tę ſromotę odkupili?
48:
y drudzyby vmrzeć woleli. iáko to czynią
49:
ći/ co ſię w więźieniu zábijáią/ áby iáw=
50:
nie przed ludźmi záwſtydzeni nie byli.
51:
A coż ná on czás? Ieſzcze y ſtąd ieſt nie=
52:
doſtáteczna ſpráwiedliwość: iż drugie
53:
ſą tákie grzechy/ ktore wiele miáły to=
54:
wárzyſtwá/ ktore iednáko y záraz z inne=
55:
mi vczeſtniki karáne być máią.
Matth: 13.
A ijDla tegoż



strona: 4

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu.4.
1:
Dla tegoż muśi być iny ſąd/ ná ktorȳ=
Czwarty
nadoſko=
nálſzy try=
bunał/ o=
ſtátni ſą=
dny dzień.

2:
by ſpráwiedliwość wſzytki doſkonáłośći
3:
ſwe miáłá. Táki będźie ten oſtátni czás/
4:
w ktorym wſzytko ſię vkarze/ wſzytko ſię
5:
popłáći/ nikt ſię nie zátái/ nikt nie obro=
6:
ni/ nikt nie przedáruie/ nikt ſię nie wykłá
7:
ma/ nikt ſię nie wyprośi. Teraz nie do=
8:
chodźi ſpráwiedliwość. teraz mowiem:
9:
Czemu Turecka moc ták wiele Chrze=
10:
śćijáńſtwá pożárłá y pogubiłá? czemu
11:
Chryſtus náſz nie pokaże mocy ſwoiey?
Sądow Bo
żych teraz
nie widzim.

12:
czemu ſię ták złym powodźi? czemu ták
13:
nierowno P. Bog ludźie podźielił? cze=
14:
mu ná ták dobrego ták wiele idźie złych
15:
przygod? Lecz ná on czás ſądu tego rze=
16:
knie káżdy: Spráwiedliwy P. Bog we
17:
wſzyſtkich drogách ſwoich/ y święty we
Pſal: 144.

18:
wſzyſtkich dźiełách ſwoich. Spráwiedli=
19:
wy Pan y práwy/ y nie máſz w nim nie=
Pſal. 91.

20:
práwośći. Teraz ná ſpráwy Boże pá=
21:
trzym iáko ná rozebrány zegárek/ ná koł=
22:
ká y żelazká iego/ niewiedząc gdźie ſię
23:
co przydáć ma/ y rzemieśnikowi przygá=
24:
niamy. Ale gdy ſię złoży ten żegar/ po=
25:
znamy wielkiego rzemieśniká/ y pochwa
26:
lim ſądy iego y ſpráwy wſzytki iego.
27:
Ná ſądźie tym nie będźie odwłoki/ nie
28:
będźie żadnego miłośierdźia/ nie przeſzko
29:
dźi łáſká/ muśi miłośierdźie ábo milczeć/
30:
ábo z dáleká y prożno płákáć; á ſpráwie=
31:
dliwość ſzczera y goła ſkázowáć ma. Ná
32:
ten ſąd y ćiáło zmartwychwſtánie/ y za=
33:
płátę ſwoię ábo dobrą ábo złą przy duſzy
34:
weźmie/ y ták ſię człowiek przy ſwym iá=
35:
ko robił zoſtoi/ gdźie iáwnie przed wſzy=
36:
tkim świátem káżdemu nagrodá będźie.
37:
Gdy ſtrony wſzytkie ſtáną/ á vkrzywdze=
38:
ni pátrzyć będą ná karánie ſwoich nie=
39:
przyiaćioł. Gdy wſzyſcy vczeſtnicy ied=
40:
nych grzechow pátrzyć ná ſię/ á vczeſtni
41:
ctwo w mękách bráć będą. Gdy ſię káż=
42:
dego natáiemnieyſze grzechy przed wſzy=
43:
tkim świátem otworzą; áby ten ktory
44:
ſię oká Bozkiego nie bał/ oká ſię wſzyſt=
45:
kiego świátá záſromał.
46:
O tym ſądźie źle trzymáią heretycy.
O Sądzie
Bożym zle
heretycy
trzymáią.
Calui: præf:
ad Lectorem
de iuſtificat.
Inſtit. lib: 2.
cap: 16.
Beza de cōf:
fidei, ca: 6.
Ioan: 3.

47:
Mowią iż ſię ná nim ſámą wiárą obro=
48:
nią/ á iż tenże ſędźia będźie/ ktory ieſt
49:
pośrzednikiem y zaſtępcą náſzym/ ſro=
50:
gośći ſię iego bać nie będźie potrzebá.
51:
Czym wielce ſzkodzą y zwodzą ſercá ludz
52:
kie/ od dobrych ie vczynkow y boiáźni ſą=
53:
dow Bożych odwodząc. Bo ná ten ſąd
54:
wiárá nie poydźie/ iedno vczynki. Gdyż
55:
niewierni iuż oſądzeni ſą/ mowi Pan/
kolumna: b
1:
nie do wypytánia áni do ſądzenia/ á
2:
le tylo do ſłuchánia wyroku przyzwáni
3:
ná ten ſąd będą. A z wiernymi P. Bog
4:
ſądźić ſię będźie o vczynki y niepokuto=
5:
wánie/ iáko Apoſtoł mowi: Wſzyſcy ſię v=
2. Cor: 5.
Rom: 14.

6:
kázáć muśim do trybunału Chryſtuſowe
7:
go/ áby káżdy odnioſł/ to co w ćiele czy=
8:
nił ábo złe ábo dobre. y dekret ſędźia dá=
9:
wáć będźie nie wedle wiáry/ ále wedle v=
10:
czynkow: Podźćie błogoſłáwieni/ otrzy=
11:
mayćie kroleſtwo. Nie zá to cośćie w
12:
mię wierzyli/ ále zá co? Láknąłem/ ná=
Matth: 26.

13:
karmiliśćie mię rć. y ſam nam opowie=
14:
dźiał.
Matth: 16.
Przyidźie Syn człowieczy w chwa=
15:
le Oycá ſwego/ y zápłáći káżdemu/ nie
16:
wedle wiáry/ ále wedle vczynkow iego.
17:
A choćże ten będźie ſędźiem/ ktory też
Poſrzedni=
ctwo Páná
náſzego zá
námi/ ná ſą
dzie vſtá=
nie.

18:
ieſt zaſtępnikiem y zbáwićielem y pośrze
19:
dnikiem náſzym; iednák ná ten czás iuż
20:
wſtáwiáć ſię zá grzeſznymi y niepokutu=
21:
iącymi nie będźie. Bo iuż minie czás v=
22:
rzędu pośrzednictwá y milośierdźia ie=
23:
go. Teraz pokiſmy ná źiemi/ oboię rzecz
24:
czyni: y karze nas ná vpominánie iáko
25:
ſędźia/y wybawia nas od gniewu Oycá
26:
ſwego/ iáko pośrzednik y iednacz y odku=
27:
pićiel náſz. Ale ná dźień oſtátni ſámę ty
28:
lo powinność ſędzieo czynić będźie. Mi=
Pſal: 100.

29:
łośierdźie y ſąd wychwáláć tobie Pánie
30:
będę/ mowi Dawid. Ná ktore ſłowá pi=
31:
ſze ś. Auguſtyn: (Rozdźielaymy te dwá
In Pſ: 100.

32:
czáſy/ podobno teraz naydźiem czás mi=
33:
łoſierdźia/ á potym czás ſądu.) y Apoſtoł
34:
dźieli te dwá czáſy/ mowiąc: [Oto teraz
35:
czás przyięmny/ teraz dźień zbáwienia.]
2. Cor: 6.

36:
A czáſu dáley do miłoſierdźia nie będźie.
37:
Szukayćie Páná/ mowi Prorok/ poki
Iſa: 55.
Matth: 13.

38:
náleźion być może/ poki wrot głupim
39:
pánnom nie zámkną/ ktore teraz poku=
40:
tuiącym otworem ſtoią. Vchronić ſię/
Moral: 14.
cap: 34.

41:
mowi ś. Grzegorz/ poſtráchu ſędźiego
42:
nie możem/ iedno przed ſądem. Teraz go
43:
nie widźim/ ále go vbłágáć możem. Lecz
44:
gdy w ſtráſzliwym máieſtaćie ſwoim zá=
45:
śiędźie/ vyrzeć go będźiem mogli/ ále go
46:
vbłágáć nie będźiem mogli. bo zbrodnie
47:
złych/ ktorym długo milcząc ćierpiał/ bę=
48:
dźie wſzytki záraz w gniewie karał. Po=
49:
ty ś. Grzegorz.
50:
Przetoż ſłowá ś. Ambrożego/ ktore he=
Li: de Iacob
& vita bea-
ta. 1. cap: 6.

51:
retycy przywodzą (Pátrzyſz ná ſędźiego/
52:
mowi ten S. á nie pátrzyſz ná iednaczá.
53:
Izali ſam nie mowi: Co zá pożytek będę
54:
miał krwie moiey/ ieſli potępie tego kto=
55:
regom odkupił?) rozumieć ſię máią o
wtorym



strona: 5

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu.5.

kolumna: a
1:
wtorym trybunale/ y o tym czáſie żywo=
2:
tá tego/ w ktorym tego ſędźieo vbłágáć
3:
możem/ y w ktorȳ nie ſądźi nas ſpráwie=
4:
dliwość/ ále miłośierdźie iego/ y o tych
5:
ſię rozumieć ma/ ktorzy ná ſąd on iuż o=
6:
czyśćieni z dobremi ſię vczynkámi y w
7:
czynioney pokućie vkażą. bo tákich nie
8:
potępi/ ále im rzecze: Podźćie błogoſłá=
9:
wieni. rć.
kolumna: b
1:
Nie ſłucháć tedy tey zdrády heretyc=
2:
kiey/ ále ſię bárzo onego przyſzłeo ſądu prze
3:
lęknąć/ y nań ſobie dobre vczynki goto=
4:
wáć winniſmy. Szczera tám y dźiwnie
5:
ſtráſzliwa ſpráwiedliwość będźie/ y po=
6:
myślić niepodobno/ z iákim ſtráchem/ o=
7:
gromnośćią/ mocą y wſpániáłośćią czy=
8:
nić ſię ten ſąd ma. o czȳ iuż w tey drugiey
9:
częśći zá tąż pomocą Bozką mowmy.
10:
WTORA CZESC.
11:
O porządku tego ſtráſzliwego ſądu.

kolumna: a
1:
N
Aprzod to mamy y z dźiśieyſzey
2:
Ewángeliey/ iż przed tym dniem
3:
oſtátniey y doſkonáłey ſpráwie=
4:
dliwośći/ ná ludźie Pan Bog ná źiemi
5:
puśći wielkie poſtráchy/ wſzytko ſtwo=
6:
rzenie/ ktore człowieku ſłużyło/ nań po=
7:
budzáiąc/ y iem go ſtráſząc.
1.
Poſtráchy
wielkie ná
ludzie.
Słońce/ kto=
8:
re vweſela świátłośćią ſwoią bárzo w=
9:
dźięczną człowieká/ záſmucone zoſtánie/
10:
y płákáć nieiáko będźie/ niezwyczáyne=
11:
mi odmiány y okrutnemi bárzo znáki lu=
12:
dźie do ſmutku przywodząc. Tákże y mie
13:
śiąc/ y gwiazdy/ puſzczą z śiebie oſobli=
14:
wą y ſtráſzącą ćiemność y miegotánie.
15:
Iáko więc po onych kometách y mio=
16:
tłách ná niebie baczem: y vpádáć nie=
17:
iáko będą: y powietrze tákże będźie peł=
2. Mach: 5.

18:
ne trwog. Ieſt w kśięgách Mácháb:
19:
przed onym ſpuſtoſzenim wielkim/ ktore
20:
Antyochus vczynił kroleſtwu Iudſkie=
21:
mu y kośćiołowi: widźiáne były woyſká
22:
ná powietrzu/ zbroyne y świetne/ ktore
23:
ſię z ſobą potykáły y kruſzyły. Co ludźiom
24:
wielki poſtrách czyniło/ iż prośili Páná
25:
Bogá áby one widoki cudowne w dobre
26:
obroćił. Toż będźie przed tym ſądem/ nie
27:
zmierne y dáleko bez przyrownánia ſtrá
28:
ſzliwſzym obyczáiem/ gdy nie iedná część
29:
máła świátá/ ále wſzytek ſtroſkány y ná
30:
ſąd ten záwołány będźie. Wody mor=
31:
ſkie wyſoko ſię podnioſą/ y z brzegow
32:
ſwoich wylewáć/ iákoby świát wſzytek
33:
zátopić y ludźi poźrzeć miáły/ ſzumem y
34:
nawáłnośćiámi ták bárzo ludźie potr=
35:
wożą/ iż od tego ſchnąć będą/ czegoś ie=
36:
ſzcze gorſzego czekáiąc/ mowi P. Iezus.
Luc: 21.

37:
A iż człowiek świátu temu widomemu
38:
ieſt pánem y goſpodarzem/ gdy ſię z pá=
39:
nem źle dźiać będźie/ wſzytko my ſtwo=
40:
rzenie y czeladká iego boleśći y ſmutku
41:
pomágáć ma/ y wſzytká czeladká iego w
kolumna: b
1:
żáłobie chodźić pocznie/ tuż przed zgu=
2:
bą páná ſwego y ſwoią: o czym ieſt wie=
3:
le powiedźiano v Ianá ś. w Obiáwie=
4:
niu. Tám wiele około tego czytamy.
2.
Krzyż ś. v=
każe ſię.

5:
Potym ſię vkaże/ iáko ſam Pan opo=
6:
wieda/ ná powietrzu znák Syná czło=
7:
wieczego/ to ieſt/ krzyż Iezuſow (iáko w=
8:
ſzyścy Doktorowie y kośćioł wſzytek wie
9:
rzy y ſłowá te Páńſkie rozumie) ktory
10:
ná powietrzu ſię rośćiągnie przedźiw=
11:
ną iáſnośćią/ y ſłoneczne záćmi promie=
12:
nie/ ktory będźie iáko przeſłániec tego/
13:
ktory ná nim dla świátá niewdźięczne-
14:
go ćierpiał. Vkaże ſię ná nagrodę oney
15:
wzgárdy/ ktorą P. Iezus ná nim dla lu=
16:
dźi podiął/ ná poháńbienie nieprzyia=
17:
ćioł krzyżá iego/ ná ſromotę tym ktorzy
18:
táki znák/ wiedząc czyi to ieſt herb y cho
19:
rągieẃ/ wymiátáli/ deptáli/ y im ſię iá=
20:
ko towárzyſze czártowſcy brzydźili.
21:
Y zátym wielki ſię płácz vda zá vy=
22:
źrzenim krzyżá/ po wſzytkim świećie lu=
23:
dźiom/ złym/ niewiernym/ y dobrym á
24:
wiernym. Tedy/ mowi Pan/ płákáć bę=
3.
Płácz wſzy
tkieo świá=
tá ludzi.

25:
dą wſzytki narody. Niewierni ktorzy v=
26:
krzyżowánego bluźnili/ płákáć y nárze=
27:
káć będą/ iż nie vwierzyli Ewángeliey y
28:
kośćiołowi tego Bogá/ ktory zá nie v=
29:
márł/ ktorego śmierćią wykupić ſię od
30:
onych poſtráchow/ y z tego co zá nimi i=
31:
dźie mogli. Lecz on płácz nie vrośćie z
Płácz nie=
pożyteczny
złym.

32:
pokuty. Bo iuż do niey wrotá zámknio=
33:
ne zoſtáną/ iedno z roſpáczy á z boiáźni: y
34:
przeto im iuż pożytku nie vczyni. Bo
35:
wiárá vſtánie/ gdźie ſię iáwnie y ná oko
36:
vkrzyżowány wſłáwiáć y vkázowáć po=
37:
cznie. Zli też Chrześćijánie płákáć bę=
38:
dą/ iż krzyżá y vmartwienia Iezuſowe=
39:
go ná ſobie nie nośili/ y ſłowni tylo Ch=
40:
rześćijánie byli; iż iuż do zbáwienia o=
41:
mieſzkáli/ iż czás y pogodá im do dobrego
A iijvpłynęłá:



strona: 6

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu.6.

kolumna: a
1:
vpłynęłá: iż ſądzeni o niewdźięczność/
2:
y złośći y grzechy y o dáremny chrzeſt/ y o
3:
nie vżywánie łáſki y podeptánie dobro=
4:
dźieyſtw Bozkich być máią. Lecz tákże
5:
płákánie im/ iáko y pierwſzym/ pomocy
6:
nie przynieśie. A dobrzy płákáć będą/ y
7:
ieſzcze ſię boiąc/ iż y ſpráwiedliwośći ich
8:
ſądzone być máią/ wiedząc iż rzeczono:
Pſal: 74.
1. Petr: 4.

9:
iż y ſpráwiedliwy z trudnośćią zbáwion
10:
będźie. Płákáć będą/ iż nie vczynili dla v=
11:
krzyżowáneo/ więcey niżli w ſumnieniu
12:
ſię poczuią. Lecz wielka część onego płá
13:
czu ich pochodźić będźie z rádośći. iáko
14:
ie Pan vpomina: iż iuż dobre ich/ y bło=
15:
goſłáwieńſtwo/ y koniec odkupienia ich
16:
przyſtępuie. y podnoſząc głowy ſwe krzy=
17:
kną: Błogoſłáwiony ktory idźie w imię
18:
Páńſkie.
19:
Y zátym vkaże ſię Pan Iezus ná po=
4.
Vkaże ſię
P. Iezus.

20:
wietrzu w obłokách/ nie tych co deſzcz
21:
dáią y ćmią nam świátłość ſłoneczną/
22:
ále w onych złotych y farb niepomyślo=
23:
ney wdźięcznośći. y vkaże ſię z wielką
24:
mocą y máieſtatem wielkim. Moc iego
Anyołow
woyſká v=
ſzykowáne
iáko do bi=
twy.

25:
będźie w nieźliczonych Anyelſkich woy=
26:
ſkách/ ktorzy poydą rozſzykowáni iáko do
27:
bitwy/ y ná nieprzyiaćiele Páná ſwego/
28:
ze wſzytkim ryſztunkiem/ y ármatą/ y bro=
Matth: 16.
Matth: 13.
Matth: 25.
Daniel: 7.

29:
niámi/ y ogromnośćią woienną. Ktoby
30:
przeliczył one woyſká o ktorych Prorok
31:
mowi: Tyśiące tyśiącow ſłużyli mu/ y
32:
po dźieśięćkroć ſto tyśiącow przed nim
33:
ſtali? Máieſtat záś Páńſki pokaże ſię w
34:
doſtátku y bogáctwách y świetnośći/
35:
ktora ſię ná oney iego czeladce pokaże:
36:
ktorzy też ponioſą korony y vpominki
37:
wieczne á nieobięte/ ktore ſię dobrym ſłu=
38:
gom iego rozdáwáć máią. Poydźie też
39:
zá Pánem iedno czarne woyſko ſtráſzli=
Woyſko
czártow.

40:
we/ kátowſkie/ dyabłow y duchow złych/
41:
ktorzy poydą z okazániem iádu ſwego y
42:
gniewu ná ludźie/ y z naczyniámi piekiel
43:
nymi/ y łáncuchy/ y powrozy/ y okowy/ do
44:
wiązánia y karánia nieprzyiaćioł Chry=
45:
ſtuſowych. Bo y oni ſą exekutorowie
46:
roſkazánia iego.
47:
Potym náſtąpi trąbá oná Archányo=
48:
łá iáko pozew do ſądu/ w ktorey moc
5.
Trąbá iá=
ko pozew.
1. Cor: 15.
1. Teſſ: 4.
Ioan: 5.

49:
Chryſtuſowá y zmartwychwſtánia iego
50:
obudźi wſzytkie ćiáłá/ od Iádámá áż do
51:
oſtátniego człowieká ktory ſię vrodźi/ iż
52:
vmárli vſłyſzą w grobách głos Chryſtu=
53:
ſow w trąbie oney/ z niebá y z piekłá/ y z
54:
czyścu duſze po ćiáłá ſwe pobieżą/ y we=
55:
zmą ie/ y kośći wſzytkie wedle Ezechielá
kolumna: b
1:
ſpoią ſię/ y ſtáną ná wielkie woyſko. O
Ezech: 37.

2:
woyſko kto ćię zliczy? A żywi ktorzy nie
3:
vmrą ná on czás/ vſłyſzeniem trąby/ y
4:
przenieśieniem ſię ná powietrze śmier=
5:
ći ſkuſzą: y wnet záś ożyią/ y ſtáną wſzyt=
6:
cy przed ſądem y ſędźią ſpráwiedliwym/
7:
ſpráwowáć ſię/ y bráć zapłátę zá robotę
8:
ſwoię/ złą ábo dobrą.
9:
A iż pomieſzáni będą źli z dobremi:
6.
Rozłącze=
nie kozłow
od owiec.

10:
Dobrzy máiąc duſze iuż świetne/ ćiáłá
11:
też z duſz ſię oświecą y odmienią. iáka
12:
ieſt duſzá tákie y ćiáło. Z duſze ná ćiáło
13:
ſpada y błogoſłáwieńſtwo y przeklęc=
14:
two. Iáko w láterni iáka ieſt świeczká/
15:
tákie świátło w láterni/ ieſli nie iáſna/
16:
láterná też nie iáſna. y poznáć będźie
17:
ſzczerniáłe ćiáło od świetnych á ſzczęśli=
18:
wych. Tedy Anyołowie vczynią/ iáko
19:
Pan mowi/ rozdźiał: Odłączą czarne
Matth: 13.

20:
od białych/ y białe owce ná práwicy/
21:
czarne kozły ná lewicy poſtáwią/ iáko
22:
ſam Pan mowi: Wyłączą/ práwi/ złe od
Matth: 25.

23:
ſpráwiedliwych. O iáki tám rozdźiał
24:
będźie/ mátki od ſyná/ ſyná od oycá/ brá=
25:
tá od brátá/ śioſtry od śioſtry?
26:
Zátym Pan Iezus/ ták iáko ſam obie=
7.
Dobrych
pochwałá.
Luc: 12.

27:
cał/ chwalić dobre będźie przed Anyoły y
28:
onym wielkim dworem y woyſkiem ſwo=
29:
im. To ſą práwi/ rzecze/ moi Chrześći=
30:
ánie. To moie namilſze owce/ ná kto=
31:
rych widzę piątno moie/ miłośći ſpolney
32:
y miłośierdźia: Ci mnie nie widząc w
33:
mię vwierzyli: Ci mnie nie oglądawſzy/
34:
mnie miłowáli: Ci mi dobrze czynili.
35:
Iedni zá mię zdrowie dáli/ drudzy ſię dla
36:
mnie trudźili/ prac dla chwały moiey
37:
rozmnożenia wiele ćierpiąc. Ci w mo=
Luc: 22.

38:
ich pokuſách wytrwáli: Ci ſię mnie nie
39:
záwſtydźili: ći mnie przed ludźmi ſławi=
40:
li/ á ia też ie przed wámi y Oycem mo=
41:
im wyſławiam. Tedy Anyołowie krzy=
42:
kną wſzyścy: Zápłáć im Pánie robotę
43:
ich/ policz z námi towárzyſze náſze/ day
44:
im obiecáne odpoczynienie w chwale
45:
twoiey. Zátym ſędźia da po nich dekret
46:
ſwoy/ mowiąc: Przydźćie ſám błogoſłá=
47:
wieni Oycá mego/ ośięgnićie zgotowá=
48:
ne wam kroleſtwo.
49:
Potym ſię obroći P. Iezus do kozłow
Háńbá
złych.

50:
onych ná lewicy/ y ſłucháć będźie rozmá
51:
itego ná nie obżáłowánia. Bo powſtá=
52:
nie Moyzeſz/ iáko ſam Pan mowi: Po=
Ioan: 5.

53:
wſtáną páſterze y náuczyćiele ich/ y żá=
54:
łowáć ſię ná nie będą/ iż ich ſłucháć nie=
55:
chćieli/ iż ná ich przeſtrogi y nápominá=
nia niedbá=



strona: 7

Ná Pierwſzą Niedzielę Adwentu.7.

kolumna: a
1:
nia niedbáli. Powſtáną y Anyołowie y
2:
inni święći. A iáko Pan groźił: Powſtá=
Matth: 12.

3:
nie y krolowa Sábá y Niniwitowie/ y
4:
potępiáć ie/ y czárći piekielni wrzeſzczeć
5:
ná nie będą; iż woleli ich rády złey ſłu=
6:
cháć/ woleli dla godźiny roſkoſzy már=
7:
ney/ ćiebie Bogá ſwego gniewáć/ iż le=
8:
piey ſłużyli nam nieprzyiaćiołom ſwo=
9:
im/ niżli tobie ktoryś zá nie vmárł/ bę=
10:
dąc Bogiem ich/ y dla nich toś ćiáło ná
11:
ſię y náturę ich przyiął/ y w niey odkupie
12:
nieś ich z wielką ćięſzkośćią odpráwił:
13:
czegoś nam nie vczynił. Tedy źli oni z
14:
roſpáczy wielkiey krzykną: Gory przy=
Luc: 23.
Iſa: 2.

15:
walćie nas/ págorki przykryićie nas; á=
16:
le im to nie pomoże.
17:
Y zátym vſłyſzą on piorun z vſt Chry=
18:
ſtuſowych: Odſtępćie odemnie przeklę=
19:
ći. A oni krzykną: Izali nas przeklinaſz
20:
tworcá y odkupićielu náſz? Gdźież one
21:
wnętrznośći miłośierdźia twego? w=
22:
ſpomni iákoś dla nas vmárł/ ábyś nas
23:
od tey wieczney śmierći wybáwił? A
24:
Pan też rzecze: W czás było miłośier=
25:
dźia ſzukáć: precz przeklęći. A gdźież
26:
nam każeſz? W ogień. A długoż? Ná
27:
wieki wiekom. Wżdy po ſtu tyśięcy lat
Wieczność
przeklęc=
twá.

28:
nas wyzwol? Niech ptaſzek z gory w=
29:
ſzytkiego świátá co tyśiąc lat źiarnecz=
30:
ko piaſku do nas nośi/ á gdy wybierze
31:
gory wſzytkie/ wżdy nas w ten czás wol
32:
nemi vczyniſz/ á zmiłuieſz ſię? Nie. Ná
33:
wieki wiekom nie zmiłuię. Coż będźiem
34:
mieć tám zá pány/ y w czyiey mocy bę=
35:
dźiem? V dyabłow nieprzyiaćioł wáſzych/
36:
ktorym gwoli mnieśćie nie ſłucháli.
37:
Y ták ſię ſąd on ſkończy. Ci poydą ná
38:
męki wieczne/ á ſpráwiedliwi ná żywot
39:
y roſkoſzy wieczne.
40:
Z tákiego rozmyślánia puſzczaymy do
Boiazń bo
ża ztákiego
rozmyślá=
nia.
Pſal: 89.

41:
ſercá boiaźń BOżą/ niechay ſię przelę=
42:
knie/ á od boiáźni począwſzy/ niech miło-
43:
śćią ſkończy. Mowmy z Dawidem: A kto
44:
Pánie poznáć może moc gniewu tweo/ á
45:
w boiáźni kto przeliczy gniew twoy? kto
46:
wie iáko BOg wielki/ ten też wie iáko
47:
wielka ſpráwiedliwość y gniew iego. A
48:
kto ſię nie zlęknie? Przeraź Pánie/ mo=
49:
wi tenże Prorok/ boiáźnią twoią ſerce
50:
moie: bom ſię przelękł ſądow twoich.
Pſal. 118.

51:
Ieſt boiaźń ktora w łáſce Bożey nie wą=
52:
tpi/ á ſzuka śrzodkow/ ktoremi z tego wy=
53:
niść może/ czego ſię boi. Lew záryknął/
54:
mowi Prorok/ á kto ſię nie zlęknie/ On
Amos 3.

55:
ćichy báránek/ ktory wſzytkich zbáwiáć
kolumna: b
1:
przyſzedł/ lwem ſię ná on ſwoy dźień vczy=
2:
ni/ y zápálczywość ſwoię y gniew/ ná złe
3:
y niewdźięczne odkupienia iego wypuś=
4:
ći. A on ktory zá ludźie wylał kreẃ ſwo=
5:
ię/ w ludzkiey krwi brodźić będźie. Cze=
6:
mu/ pyta go Prorok/ czerwona ſzátá
Iſa: 63.

7:
twoiá/ iáko tych co w práśie wino dep=
8:
cą? A on odpowiáda: Zdeptałem naro=
9:
dy w gniewie moim/ podeptałem ie w
10:
popędliwośći moiey/ y krwią ich zmá=
11:
załem ſzáty moie/ dźień pomſty moiey/
12:
dźień odpłáty moiey przyſzedł.
13:
Namilſzy bráćia/ do czáſu ſobie o miło=
14:
ſierdźiu Boſkim potuſzaymy/ á poki trwa/
15:
teoczáſu dobrze vżywaymy/ przyidźie czás
16:
gdźie miłośierdźie odſtąpi/ á ſpráwiedli=
17:
wość ſzczera nieodwłoczna/ nie zbyta/ nie
18:
vwiárowána/ náſtąpi. Iáko ſię vkażem/
19:
iáko ſię ſkryiem? ſkryć ſię niepobobno/ v=
20:
kázáć ſię nieznośno. Lepiey ſię teraz z
21:
báránkiem iednáć/ niżli ſię ze lwem po=
22:
tykáć. Lepſza boiaźń zwłaſzczá winne=
23:
mu/ niżli głupie beśpieczeńſtwo. Krolá
24:
kto ránił/ á przedſię nie vćieka? Bogáſ=
25:
my obráźili y Chryſtuſá vkrzyżowáli/ á
26:
przedſię ſię nie boiem? Kaim mowił: Zá=
Gene: 4.

27:
bije mię káżdy kto mię naydźie: á my be=
28:
śpiecznieiem? Tenże co nas káráć chce/
29:
ábyſmy od iego gniewu vćiekáli y o ſobie
30:
rádźili/ nas miłośćiwie przeſtrzega. Y v=
31:
pomináiąc nas/ ten ſwoy dźień przyrow=
32:
nał do śidłá/ do złodźieiá/ do nocy/ do na=
33:
głego páńſkiego z gośćiny do ſług przyiá=
34:
zdu. Ieſliś oſtrożny ptak/ boy ſię śieći y
35:
w ſzczyrym polu. Ieſliś dobry goſpodarz/
36:
miey ná złodźieiá ſtraż. Ieſli w nocy
37:
naść ma ná ćię nieprzyiaćiel/ nie záſy=
38:
piay; náſpiſz ſię gdy bitwy wygraſz á woy
39:
ná ſię ſkończy. Ieſlić Pan rzekł: Przyidę
40:
gdj ſię nie ſpodźieieſz; pilnuyże co godźiná
41:
dobry ſługo/ ábyś otworzył ſkoro zákołá=
42:
ce/ ábyś odnioſł pilnośći twoiey wyſługę.
43:
Nie obżeray ſię/ mowi Pan/ áby ćię
44:
twárdy ſen nie zmorzył/ á do czuyno-
45:
śći ábyś ſpoſobnieyſzy zoſtawał. Nie ob=
Luc: 21.

46:
ćiążay ſercá świeckimi pracámi/ y náby=
47:
wánim tego czego odbieżeć muśiſz. Wy=
48:
noś w czás z nagłego ogniá świátá tego
49:
co możeſz/ á poſyłay przed ſobą/ gdźie to
50:
tám naydźieſz/ gdy przez ręce vbogich po=
51:
śleſz. Przed chorobą/ mowi Mędrzec/
Eccle: 18.

52:
ſzukay lekárſtwá/ y przed ſądem pytay ſię
53:
ſam. Bo w chorobie trudno ſię leczyć/ á
54:
do ſądu przyſzedſzy/ wſzytko mieć gotowo
55:
potrzebá. Iáko w bitwie/ dwá kroć nie
płáći błą=



strona: 8

Ná Wtorą Niedzielę Adwentu.8.
1:
płáći błądźić/ bo raz zbłądźiwſzy/ poprá=
2:
wić ſię czáſu nie máſz: ták y ná tym Bo=
3:
zkim ſądźie/ raz vtráćiwſzy/ nie máſz
4:
gdźie áppellowáć.
5:
A obracáiąc boiaźń w miłość: Szczę=
Dobrym
weſoły dziē
ſądny.

6:
śliwi ktorzy ten ſąd y przyſzćie Syná Bo
7:
żego miłuią y prágnąć go mogą. Do kto=
8:
rych mowi Pan: Wy pátrzćie á podnie=
Luc: 21.

9:
śćie głowy ſwoie/ bo ſię odkupienie wáſze
10:
przybliża. Inym ſrogi poſtrách/ ále do=
11:
brym to przyſzćie weſele wielkie przynie=
12:
śie. Iáko ſię Apoſtoł weſelił/ mowiąc:
2. Tim: 4.

13:
Dobrąm robotę zrobił/ biegum dokonał/
14:
wiárym dochował: zá tym záchowána
15:
mi ieſt koroná ſpráwiedliwośći/ ktorą mi
16:
odda ná on dźień ſędźia ſpráwiedliwy. A
17:
nie tylo mnie/ ále wſzytkim ktorzy miłuią
18:
przyſzćie iego. Więźień ſłuſznie o zbro=
Zły y win=
ny więzień
do ſądu ſię
nie kwápi.

19:
dnie y grzechy ſwoie poimány/ do ſądu
20:
ſię nie kwápi: káżdey odwłocze rad/ nie
21:
ćięſzki mu łáncuch y okowy/ y wſzytki w
22:
wieży nędze: ná káżde ſię ſkrzypienie
23:
drzwi przelęka/ ieſli go do ſądu nie wołá=
24:
ią. Lecz niewinny á ſpotwarzony/ ſądu
A dobry
go prágnie.

25:
prágnie/ y o ſędźiem ſię pyta/ y prośi áby
26:
záśiadł: káżda mu nędzá w wieży y od=
27:
włoká przykra. Ták ſługá Chryſtuſow/
28:
dobrym ſię ſumnieniem ćieſząc/ krom be=
29:
śpiecznośći ſędźiemu rad. O Boże/ day
30:
to nam vfánie ná on dźień/ y przy śmier=
kolumna: b
1:
ći náſzey/ gdy nas do tego práwá záwołá
2:
ią. Iáko dobra małżonká z dálekiey dro=
3:
gi czekáiąc mężá/ á czyniąc to co iey ro=
4:
ſkazał/ wiáry mu dochowuiąc/ vſtáwi=
5:
cznie wzdycha/ oknem wygląda/ co wrot
6:
ruſzą iego ſię ſpodźiewa/ o nim namilſza
7:
iey rozmowá/ y lepſzey nowiny nie ma/ ie=
8:
dno gdy powiedzą: przyiáchał. A zła cu=
9:
dzołożna/ rádáby o nim nie ſłycháłá y do
10:
wrot go nie puśćiłá. Ták dobry Chrze=
11:
śćijánin z ſwoim Chryſtuſem czyni/ ták
12:
przyſzćie iego miłuie. Bo wſzytki dobrá
13:
iego z nim mu przychodzą/ kończy nędze
14:
y teſknośći/ y złe dni świátá tego; ſkłáda
15:
żáłobę w ktorey chodźił/ kończy roboty á
16:
bierze zapłátę/ y otwarza mu Pan chwa=
17:
łę y rádość y ony przybytki bogátego po=
18:
koiu y beśpieczneo pomieſzkánia ná wie=
19:
ki wieczne. Przyidźi Pánie Iezu Chry=
20:
ſte/ przyidźi pierwey do ſercá łáſką y du=
21:
chem twoim/ ktoryby nas od grzechow
22:
vkarał/ náuczył/ vſpráwiedliwił/ y do
23:
ſądu twego przypráwił. A gdy ſię na=
24:
lepiey ná twoy ſąd przygotuiemy/ á
25:
czuć v wrot będźiem/zákołác/ ábyſmy o=
26:
chotnie tobie otworzyli/ á z tobą wie=
27:
cznych dobr twoich záżyli. Przez śmierć
28:
y mękę twoię/ ktory z Oycem y z Duchem
29:
ś. kroluieſz ná wieki Bog ieden. Amen.


strona: 38

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.38.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:
NA PIERWSZA NIEDZIE=
8:
LE PO TRZECH KROLACH,
9:
EWANGELIA V LVKASZA II.

10:
G
Dy iuż był IEzus we dwunaśćie lećiech/
11:
gdy oni wſtąpili do Ieruzálem wedle zwyczáiu świę=
12:
tá/ á ſkończywſzy dni gdy ſię wracáli/ zoſtáło dziećię Ie=
13:
zus w Ieruzálem: á nie obaczyli rodzicy iego. A mniemáiąc że
14:
on był w towárzyſtwie/ vſzli dzień drogi/ y ſzukáli go miedzy kre=
15:
wnymi y znáiomemi. A nie nálazſzy/ wroćili ſię do Ieruzálem/
16:
ſzukáiąc go. Y sſtáło ſię/ po trzech dniách náleźli go w kośćiele śie=
17:
dzącego w pośrzodku Doktorow/ á on ich ſłucha y pyta ich. A
18:
zdumiewáli ſię wſzyścy/ ktorzy go ſłucháli/ rozumowi y odpowie=
19:
dziam iego. A vyrzawſzy go wielce ſię zdziwili. Y rzekłá ku niemu
20:
mátká iego: Synu/ przeczżeś nam ták vczynił? oto oćiec twoy
21:
y ia żáłoſni ſzukáliſmy ćię. Y rzekł do nich: Czemużeśćie mię ſzu-
22:
káli? Niewiedzieliśćie/ iż temi rzeczámi ktore ſą Oycá mego iam
23:
ſię báwić powinien? A oni nie zrozumieli tego ſłowá ktore im mo=
24:
wił. Y poſzedł z nimi/ y przyſzedł do Názárethu: á był im poddá=
25:
ny. Lecz mátká iego wſzytkie te ſłowá záchowáłá w ſercu ſwym.
26:
A Iezus ſię pomnażał w mądrośći/ y we wzrośćie/ y w łáſce v
27:
Bogá y v ludzi.
kolumna: a
1:
T
Rzydzieśći lat Pan y
2:
Bog náſz CHRISTVS
3:
IEZVS w wielkim mil=
4:
czeniu y zátáieniu y nie=
5:
wiádomośći ludzkiey przeżył/ iedno ty
6:
lo ſłowo iego dźiſieyſze gdy miał lat 12
7:
mamy/ v wſzyſtkich Ewángeliſtow.
8:
Ktoby nie prágnął wiedźieć/ co ſię
9:
przez ty látá z nim dźiało/ co czynił/ co
10:
mowił/ co ćierpiał Pan wſzytkiego ś=
11:
wiátá przez ták długi czás? ktoby nie
12:
rad ſię dowiedźiał o co tu tych Dokto=
13:
row pyta/ y co im ná ich pytánie odpo
14:
wieda? Z tey teſknośći ludźie niekto=
15:
rzy/ z nabożnego o tym rozmyślánia/
16:
nápiſáli byli kśiążki o dźiećińſtwie P.
17:
IEZVSOWYM, domyśláiąc ſię rzeczy y
18:
dźiwow około tákieo dźiećięćiá y mło=
kolumna: b
1:
dośći iego.
Kśięgi o
dziećiń=
ſtwie Ch=
ryſtuſo=
wym od=
rzucone.
Ale kośćioł ſłuſznie tákie pi
2:
ſánia y powieśći odrzućił. Lepiey nam
3:
niewiádomość ćierpieć/ niżli ſię nie=
4:
pewnymi poćiechámi karmić: lepiey
5:
nam ná tym przeſtáwáć/ iż niechćiał
6:
Pan Bog áby ſię co o tym wiedźiáło/ y
Zátáienie
y milcze=
nie Páná
náſzego
do lat 30.

7:
przenaświętſzey mátce tego w ſkarb
8:
kośćielny podáwáć nie dopuśćił: do=
9:
ſyć nam ná tym y doſyć wielkie náuki
10:
z tego mamy iż do lat trzydźieśći nic
11:
nie wiemy/ iedno te rzeczy/ zátáienie y
12:
milczenie/ nabożeńſtwo á poſłuſzeń=
13:
ſtwo Páná náſzeo. Dźiwuiemy ſię onym
14:
Antoniom Hiláryonom/ Arſeniuſzom
15:
y innȳ puſtelnikom/ iż świátem y ſła=
16:
ieo gárdząc/ y przykłádem Heliaſzá y
17:
Ianá od ludźi ſię kryiąc/ pokoiu ná bo
18:
gomyślność ſzukáli: Iáko ſię Pánu
wſzytkiego



strona: 39

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.39.

kolumna: a
1:
wſzytkiego świátá Chryſtuſowi náſze=
2:
mu nie dźiwowáć y tákiego przykłá=
3:
du pożyteczniey niżli z tych innych
4:
nie bráć? Czás mowienia/ czás mil=
5:
czenia. Ani náuczáć/ áni cudow czy=
6:
nić/ y vrzędu ſwego Pan náſz zácząć
7:
niechćiał/ poki mu to lat 30. nie minę=
8:
ło: krocąc náſzych młodych ſkwápli=
Skwá=
pliwość
młodych.

9:
wość do vrzędow/ zwłaſzczá duchow=
10:
nych. Co więcey potrzebá wiedźieć/
kolumna: b
1:
co Pan przez ten czás czynił? Oto żył
2:
iáko puſtelnik/ w zátáieniu y milcze=
3:
niu y w poſłuſzeńſtwie/ drogi z rodźi=
4:
cámi ná mieyſcá święte odpráwował
5:
pełniąc zakon Boży. Przypátrzmyſz
6:
ſię/ co to był zá zakon y práwo około
7:
drogi do onego kośćiołá/ á tym pier=
8:
wſzą część kazánia zábaẃmy/ á potym
9:
do náuk innych z przykłádow tego Sy=
10:
naczká y mátki iego przyſtąpim.
11:
PIERWSZA CZESC.
12:
O drogách nabożnych y o práwie Bożym ná nie.

kolumna: a
1:
Z
Náczna ieſt y kilákroć powto=
Exo: 34.
Deut: 16.

2:
rzona vſtáwá w zakonie Moy=
3:
zeſzowym/ ktorą roſkazał Pan
4:
Bog/ áby káżdy mąż zwłaſzczá goſpo=
5:
darz trzykroć do roku vkazał ſię przed
6:
obliczność wſzechmogącego P. Bogá
7:
Izráelowego/ nioſąc co w ręku ſwo=
8:
ich ná ofiárę/ ná mieyſce iedno ktore
9:
ſobie Pan Bog obráć miał. To ieſt ná
10:
to gdźie ſtał namiot Boży z Arką ábo
11:
ſkrzynią oną/ przy ktorey Pan Bog o=
12:
beczność ſwoię pokázował/ ktora byłá
13:
pierwey w Másſie/ potym w Sylu/ á
14:
nákoniec w Ieruzálem gdźie był iuż
15:
zbudowány od Dawidá y Sálomoná
16:
kośćioł/ do ktorego wnieśiona ſkrzy=
Mieyſce
obliczno=
śći Bo=
żey.
3. Reg: 8.

17:
niá iuż mieyſcá nie odmieniáłá. To
18:
mieyſce zwáło ſię oblicznośćią Bożą/
19:
iż tám ſwym obyczáiem Pan BOg
20:
mieſzkał/ á indźiey ták nie mieſzkał.
21:
Iákoby tám twarz święta iego byłá/
22:
oczy/ vſzy/ ręce/ á indźiey nie byłá. Ná=
23:
uczano ich dobrze tego iż Pan Bog
24:
wſzędźie ieſt/ mocą y obecznośćią ſwo
25:
ią/ y wſzędźie widźi y ſłyſzy y czyni co
26:
chce ná źiemi y ná niebie/ á iż nie ma
27:
ćiáłá ludzkiego áni żadney widomey
28:
formy. Wſzákże dla łácnieyſzego po=
Obyczay
ludzkiego
poięćia.

29:
ięćia y wzruſzenia ſercá/ ſkłonił ſię P.
30:
Bog do obyczáiu przyrodzenia ludz=
31:
kiego/ ktore nie łácno poymuie tego
32:
co wſzędźie y w obecz ieſt/ y do tákiey
33:
rzeczy z trudnośćią ſerce ſkłánia/ chy=
34:
bá do tákiey ktora tu ieſt y teraz/ ná
35:
pewnym mieścu y pewnego czáſu.
36:
Obrał tedy Pan Bog mieśce iedno/
37:
áby ná nim dla ludźi mieſzkał/ y tám
38:
od nich pokłon przyimował/ y tám pro
39:
śby y potrzeby ich odpráwował. Nie
40:
iżby ſię w nim záwárł ábo ogárnął/ bo
3. Reg: 8.

41:
y niebá niebow ogárnąć go nie mogą
kolumna: b
1:
iáko Sálomon mowi: ále áby ſię czło=
2:
wiek tám ná mieścu pewnym vćieſzył
3:
y dobrodźieyſtwo od niego brał. Tákie
4:
było mieśce w Ieruzalem/ on przedźi=
5:
wny kośćioł Sálomonow/ do ktorego
6:
z dáleká y od ſámych gránic chodźić
7:
trzykroć do roku wiernym ſwoim ro=
8:
ſkazał.
9:
Co zá przyczyny były tey drogi/ kto
Przyczy=
ny drogi
do kośćio
łá w Ie=
ruzálem.

10:
vważyć prágnie/ námieni ſię ich kilká
11:
doſyć poważnych y wielkich. Pierwſza
12:
ſię z ſłow ſámych tego ſtátutu podáie/
13:
gdy mowi: Vkaże ſię przed obliczno=
14:
śćią wſzechmocnego Páná Bogá ká=
1.
Wyzná=
nie nay=
wyżſzey z=
wierzchnośći.

15:
żdy mężczyzná. Vkázowánie ono/ by=
16:
ło wyznánie nawyżſzey zwierzchnośći
17:
Bozkiey/ ktorą ma nád ludem ſwoim/
18:
y oddawánie powinneo iemu poddáń=
19:
ſtwá. Iáko ſię dworzánie krolowi v=
20:
kázuią/ znáiąc że ich pánem ieſt/ á go=
21:
towość do poſług iego nioſąc. Abo
22:
iáko poddáni idą z czyńſzem do pá=
23:
ná/ znáiąc iż ſą kmiećie iego/ y ná
24:
iego grunćie śiedzą. Y tym ſię lud on
25:
przyćwiczał/ áby znał Páná Bogá ſwe
26:
go/ y do innego ſię nie ſkłániał/ á wie=
27:
dźiał od kogo ma wſzytko co ma/ áby
28:
ſię mu zá to pokłon powinny odda=
29:
wał/ y ná pełnienie woley iego świę=
30:
tey/ záwżdy gotowym ſtáwił. Y prze=
31:
toż mieyſce ono zwáne było/ Mieyſce
32:
pokłonu/ o ktorym mowił Dawid:
Locus a=
dorationis
Pſal: 99.

33:
[Kłániayćie ſię ná mieyſcu świętym
34:
iego. Wchodźćie przed obliczność ie=
35:
go z weſelem/ á wiedzćie iż Pan on ieſt
36:
Bogiem/ on nas vczynił/ á nie my ſá=
37:
mi śiebie. Ludkowie iego y owce pá=
38:
ſtwiſká iego/ wchodźćie do bran iego z
39:
wyznániem/ do páłacu iego z śpiewá=
40:
niem/ y dźiękuyćie mu: chwalćie imię
41:
iego/ bo ſłodki ieſt Pan. Wieczne mi=
łośierdźie



strona: 40

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.40.

kolumna: a
1:
łośierdźie iego/ y od rodzáiu do rodzá=
2:
iu prawdá iego.] To Pſalm.
3:
Druga byłá przyczyná drogi oney/ zá=
2.
Zátrzymá
nie iedno
śći wiá=
ry.

4:
chowánie iednośći wiáry y nabożeń=
5:
ſtwá/ y ſłużby iednemu Bogu po wſzy=
6:
tkim onym páńſtwie. Nie godźiło ſię
7:
nikomu ná inſzym mieyſcu ofiar czynić
8:
y ołtarzá budowáć/ iedno ná onym/
9:
gdźie mieſzkał ieden nawyżſzy kápłan/
10:
y inni duchowni/ ktorzy ludźi zakonu
11:
Bożego náuczáli/ y drogę im Bożą v=
12:
kázowáli. Bo gdźieby było oſobne á
13:
domowe nabożeńſtwo/ łácnoby byli
14:
od iednego Bogá/ y od iedney wiáry/ y
15:
od iednego ołtarzá/ y od iednego ká=
16:
płáńſtwá odſtąpili. Ale zyázdy one do
17:
iednego kośćiołá y ołtarzá/ bárzo ie w
18:
iednośći wiáry y w ſłużbie iedneo Bo=
19:
gá vtwirdzáły. Iáko ſeymy Koronne
20:
czynią wſzytkich częśći kroleſtwá zied=
21:
noczenie/ y przez nie ſię wſzytki rozer=
22:
wánia nápráwuią. Y gdy nieprzyia=
23:
ćiel ludzki ſzátan onę iedność chćiał
24:
rozerwáć/ poduſzczył Ieroboámá kro=
3. Reg: 12.

25:
lá Izráelſkiego nád dźieśiąćią pokole=
26:
nia/ áby im chodźić do iednego onego
27:
kośćiołá zákazał. Co gdy vczynił/ wnet
28:
ſię iedność wiáry ſtárgáłá: Bo wiárę
29:
ſobie inną/ y zá tym wiele obcych fał=
30:
ſzywych bogow náleźli.
31:
Co też niektore ludźie w Chrześći=
Odſtą=
pienie od
iednego
kápłáń=
ſtwá co
ſpráwiło.
Ioan: 21.
Cypr: de
vnitat.

32:
áńſtwie y przeſzłych y tych wiekow ná
33:
ſzych potkáło. Chryſtus IESVS chcąc
34:
nas w iednośći wiáry záchowáć/ ie=
35:
dnego dał nawyżſzego wſzytkiemu ko=
36:
śćiołowi y owcom ſwoim páſterzá y
37:
kápłaná. Do ktorego poki ſię wſzytkie=
38:
go świátá Biſkupi ábo oſobámi ziez=
39:
dżáli/ ábo z nim ſię przez liſty porozu=
40:
miewáli/ y od niego moc y wyznánie
41:
wiáry bráli; iedność ſię zátrzymawá=
42:
łá á odſzczepieńſtwá nie było/ y herezye
43:
ginąć muśiáły. Ale gdy tego z pychy
44:
y niepoſłuſzeńſtwá czynić przeſtáli; ſzko=
45:
dliwe bárzo rozerwánie w kośćiele Bo
46:
żym vczynili. A naprzod kośćioły w=
47:
ſchodnie/ od tego mieyſcá y páſterzá
48:
iednego gdy odpádły/ ná wiele ſię ſekt
49:
rozerwáły/ y do wiele ſrogich błędow
50:
y kácerſtw iáko obcych y rożnych bo=
51:
gow przyſzli/ y zátym niewolą pogáń=
52:
ſką zniſzczáły.
53:
Táż też przyczyná ieſt tych pułno=
54:
cnych roſterkow y wiar ták rożnych:
55:
odſtąpili od iednego kápłáńſtwá/ y ie=
56:
dnego ołtarzá/ y náczynili ſobie tyle
kolumna: b
1:
wiar ile miaſt/ y tyle bogow ile mi=
2:
ſtrzow. Zadney inney nie máſz áni być
3:
może drogi do zátrzymánia zgody y ie=
4:
dności wiáry Kátholickiey/ iáko miey=
5:
ſce iedno y miſtrz y páſterz y nawyż=
6:
ſzy kápłan ieden. Iáko ſię o tym in=
7:
dźiey mowi.
8:
Mieyſce też ono kośćiołá Sálomo=
3.
Przywile=
ie kośćio=
łá Sálo=
monowe=
go.

9:
nowego/ miáło oſobne á wielkie przy=
10:
wileie do poćiech ludzkich/ ktorych ża=
11:
dne inne ná on czás nie miáły/ iż ſię do
12:
nich ſłuſznie ludźie kwápić y z ochotą
13:
tám drogi czynić y nadálſze mogli. Bo
14:
naprzod mieyſce ono kto ná nie do=
15:
brym ſercem przyſzedł/ káżdego wzru=
16:
ſzyło y nieiáko odmieniło/ pokázuiąc
17:
táiemną tám moc Bożą. Wierny y
18:
nabożny dźiwnie ſię vćieſzonym vczuł/
19:
iż był przed oblicznośćią bozką/ y doz=
20:
nawał ná onym mieyſcu práwey obe=
2. Mac: 3.
Mieyſce
Boże ko=
śćiołow
ſtráſzli=
we.

21:
cznośći/ po wzruſzeniu ſercá y wnę=
22:
trzney niewymowioney rádośći. y nie
23:
wierny muśiał ſię drugdy przeſtráſzyć.
24:
Iáko on Heliodorus/ ktorego Anyoło=
25:
wie/ gdy onego mieyſcá nie vczćił/ po=
26:
tłukli/ iż muśiał wyznáwáć: iż ná o=
27:
nym mieyſcu prawdźiwie ieſt iákaś
28:
moc Boża.
29:
A k temu káżdy do tego ſpoſobiony/
30:
odnośił z onego mieyſcá poćiechy y po=
31:
trzeby ſwoie o ktore Páná Bogá pro=
32:
śił/ gdy ſię tám obiecował y obietnicy
33:
doſyć vczynił. Y przetoż wiele Pogan
Ioſeph: de
Antiquit.
2. Mac: 1.
1. Eſdr.
2. Eſdr.

34:
y Rzymian y ludźi od końcá świátá/
35:
do onego kośćiołá chodźiło/ y krolowie
36:
Pogáńſcy w wielkiey czći ono mieyſce
37:
mieli/ y oni Monárchowie/ Perſowie
38:
y Grecy/ Dáryuſzowie/ Cyruſowie/ Se=
39:
lewkowie/ ktorzy złotem y śrebrem y
40:
wielkimi koſzty páńſkimi on kośćioł
41:
zdobili/ y z niego pomoc do ſwoich po=
42:
trzeb mieli. Iákoż ſię było do tákiego
43:
przedźiwnego mieyſcá nie kwápić?
44:
A nákoniec chćiał Pan Bog/ áby lu=
4.
Przyſłu=
gá Pánu
Bogu.

45:
dźie oną táką drogą chęć ku Pánu Bo=
46:
gu pokazáli/ onę dla niego nie bárzo
47:
lekką pracą podeymuiąc. Bo nie łá=
48:
cno było goſpodarzom opuſzczáć domy
49:
ſwoie/ y wſzytko kroleſtwo wdáć w nie
50:
beśpieczność pográniczną v nieprzy=
51:
iaćioł/ gdy ſię ludźie oną nabożną dro=
52:
gą od gránic zwłaſzczá zábáwili: y tru
53:
dźić ćiáłá ſwe chodzeniem y noſzeniem
54:
ofiar/ y pędzeniem bydłá/ nie przyſzło
Cięſzkość
podięta
dla Páná
Bogá.

55:
ludźiom iedno z ćięſzkośćią: ktorą też y
56:
naświętſza mátká Boża/ táką w tey
drodze przy=



strona: 41

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.41.

kolumna: a
1:
drodze przygodę vczułá. Ale chęć y mi=
2:
łość ku Pánu Bogu/ ná rzeczy było tru=
3:
dney y ćięſzkiey pokázáć. kto Pánu Bo=
4:
gu dufał y obietnicom iego/ w rádość
5:
ſię oná ćięſzkość obracáłá. Bo przytȳ=
6:
że roſkazániu tákim obiecał im to Pan
Exod: 34.

7:
Bog/ iż gránice ich w pokoiu zácho=
8:
wáć miał/ gdyby ono roſkazánie iego
9:
pełnili. Zaden/ práwi/ ſzkody czynić źie=
Trudno=
śći odda=
la PAn
Bog gdy
co dla nie
go czy=
niem.

10:
mi twey nie będźie/ gdy trzykroć do ro=
11:
ku przychodźić y vkázowáć ſię oblicz=
12:
nośći P. Bogá twego będźieſz. Wie=
13:
rzyli iż on ſtrożem domowich zoſtawał
14:
y gránic ich bronił. Ták nam P. Bog
15:
obiecuie záwżdy vżyczáć łáſki y pomo=
16:
cy ſwey ná pełnienie roſkazánia ſwe=
17:
go/ ábyſmy ſię trudnośćią nie wyma=
18:
wiáli. Y ták nieśli ná ono mieśce tro=
19:
iáką ofiárę: z duſze poſłuſzeńſtwo/ z ćiá=
20:
łá vtrudzenie/ z máiętnośći bydło ábo
21:
pieniądze ná ofiárę/ y żywność kápła=
22:
now y Lewitow y wdow y śirot y przy
23:
chodniow/ ktorych tám było naywię=
24:
cey/ ktore żywić P. Bog roſkázował.
Deut: 14.

25:
Co ſię też náſzego nowego zakonu
26:
dotycze: Tá vſtáwá około chodzenia
Zwyczay
Chrześći=
an cho=
dzenia ná
drogi na=
bożne.

27:
ná mieścá święte/ ácz byłá do ċzáſu po
28:
ki kośćioł on trwał/ y ná lepſzy ſię koś=
29:
ćioł po wſzytkim świećie nie odmieni=
30:
łá: ma iednák to w ſobie co do obyczá
31:
iow ſłuży: iż mieścá święte/ dárem iá=
32:
kim Bozkim nádáne/ náwiedzáć/ y do
33:
nich chodząc y dla Páná Bogá ſię tru
34:
dząc/ prędſzeo v P. Bogá miłośierdźia
35:
y wyſłuchánia ſzukáć/ rzecz ieſt chwále
36:
bna/ y z dawná bárzo w nabożeńſtwie
37:
Chrześćiáńſkim zwyczáyna. Tego nikt
Mieyſcá
oſobne=
mi dáry
Bożemi
nádáne.

38:
przeć nie może/ iż w kośćiele ſwym ma
39:
Pan Bog niektore mieścá przywileymi
40:
łáſki ſwey nádáne/ ktorych inne nie má=
41:
ią. Bo ieſli to ſtára Synágogá y nie=
42:
wolnicá miáłá/ iáko oblubieńcá mieć
43:
nie ma? W ſtárym zakonie byłá oná ſa=
44:
dzáwká Syloe/ do ktorey Anyoł pew=
Ioan: 5.

45:
nych czáſow zſtępował/ y gdy wodę w=
46:
zburzył/ ieden chory ktory pierwey do
47:
niey wſzedł/ vleczony zoſtawał/ iákąkol
48:
wiek miał niemoc. Czemu tego inne
49:
wody y inne mieyſcá nie miáły? Bo tey
50:
ſámey Pan Bog ten dar ſpuśćił. Cze=
51:
mu Helizeuſz Náámánowi do Iorda=
4. Reg: 5.

52:
nu po vzdrowienie trądu kazał? ták iż z
53:
gniewem mowił: Máłomli ia miał do
54:
má wody dáleko lepſzey niżli ieſt w
55:
Iordanie? Máłoli tákich mieyſc w
56:
Chrześćijáńſtwie od Páná Bogá vdá=
kolumna: b
1:
rowánych oſobnemi przywileymi/ gdźie
2:
ábo Chryſtus Bog náſz przebywał/ á=
3:
bo ieſt naświętſzey Mátki iego iáka pá=
4:
miątká/ ábo ktory Apoſtoł y męczen=
5:
nik y święty leży/ iż tám Pan Bog lu=
6:
dźie ćieſzy/ rychley y hoyniey niżli ná in=
7:
nych mieyſcách/ y to ſię Pánu BOgu
8:
podoba/ gdy ludźie tám náwiedzá=
9:
ią. Boby ich nie vzdrawiał/ áni im łá=
10:
ſki rozmáitey tám nie vdźielał. Ieſzcze
Do ćieniá
Piotrá ś.
chore no=
ſzono.
Acto: 5.

11:
zá czáſow Apoſtolſkich do ćieniá Pio=
12:
trá ś. z dáleká chore noſzono. Czemuż
13:
tego inne ćienie nie miáły? iákoż tám
14:
chodźić y vgęſzczáć ludźie nie mieli? ták
15:
częſto Chrześćijánie do Ieruzálem y
16:
do źiemie świętey bieżeli. co y ſam Apo=
17:
ſtoł Páweł czynił. Do grobu Piotrá ś.
Acto: 20.

18:
y Páwłá do Rzymu/ y z Perſyey wierni
19:
y zacni przychodźili/ miedzy ktorymi
20:
był Máryus z żoną y z dwiemá ſyn=
21:
mi. S. Lucya mátkę ſwoię chorą do
22:
grobu ś. męczenniczki Agáthy obiecá=
23:
łá/ y tam drogę czyniąc mátká iey/
24:
ozdrowiáłá.
25:
Wſzytek świát Chrześćijáńſki chwa=
26:
li Helenę mátkę Konſtántyná Ceſá=
27:
rzá/ iż do Ieruzálem ná drogę świętą
28:
iácháłá/ y tám krzyż Páńſki nálázłá.
29:
ś. Chryzoſtom mowi: Do krolewſkich/
Hom: 66.
ad Pop.

30:
práwi/ zamkow nikt nie pielgrzymuie/
31:
á do grobow męczenniczkich y krolo=
32:
wie iezdżą/ w ktorych czárty biczuią/
33:
ludźie ſię popráwuią y wybawiáią. Y
34:
ná innym mieyſcu tenże ś. prágnie do
Chryzo=
ſtom S.
do Rzy=
mu dla
kośći A=
poſtol=
ſkich prá=
gnie.
Epiſt: ad
Roman.
Hier: epi:
154.

35:
Rzymá drogi/ áby proch Apoſtołow
36:
SS. Piotrá y Páwłá cáłowáć mogł.
37:
Y indźiey do łáncuchá w ktory był
38:
Piotr ś. okowány bárzo teſkni. S. Hie
39:
ronȳ vpomina Dezyderyuſzá áby przy=
40:
ſzedł ná mieyſcá święte pokłonić ſię we
41:
dle Pſálmu/ tám gdźie ſtánęły nogi
42:
Páńſkie/ przy ktorych mieyſcách ſam
43:
áż do śmierći mieſzkał. Do grobu ná=
44:
ſzego ś. Woyćiechá przed piąćią ſet lat
45:
Otto Ceſarz dáleką drogę do Gniezná
46:
vczynił/ y k woli ś. Woyćiechowi kto=
47:
rego náuki vżywał/ koronę Krolewſką
48:
Boleſłáwowi dárował. Cieleſnymi dá
Ziemſkie
mieyſcá
dáry ſwe=
mi vczćił
P. Bog.

49:
ry niektore mieyſcá Pan BOg vczćił/
50:
iáko Cieplice/ do ktorych ludźie dáleko
51:
iezdżą/ á mieyſc świętych vczćićby le=
52:
pſzemi dáry ſwymi nie miał? Prożno te
53:
dy ći ludźie gárdzą mieyſcy świętymi/
54:
y drogi do nich gánią/ á łáſkę Bożą há=
55:
muią/ y miłośierdźiu ſię iego/ ktore on
56:
puſzcza więtſze gdźie chce wedle wo=
Fley ſwoiey/



strona: 42

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.42.

kolumna: a
1:
ley ſwoiey/ ſprzećiwiáią. Prożno przeć
2:
máią tych cudow y poćiech ludzkich/
kolumna: b
1:
ktore ſię ná tákich mieyſcách w oczách
2:
świátá wſzytkiego dźieią.
3:
WTORA CZESC.
4:
O zoſtániu Páná Iezuſowym w Ieruzálem w kośćiele
5:
miedzy Doktormi.

6:
A
Czkolwiek Zbáwićiel náſz/ iáko
7:
ſię ná przodku námieniło/ do v=
8:
rzędu ſwego około ludzkieo zbá=
9:
wienia czekał męzkich lat: iednák w
10:
młodośći znáki tego dawał/ ná co ſię
11:
był vrodźił/ iż ná náukę y napráwę ś=
12:
wiátá wſzytkiego. Y po inſzych proſtych
13:
ludźiách młodych drugdy znamy/ ná co
14:
ie ſobie Pan BOg gotuie/ iáko mowi
15:
Mędrzec: Po ſkłonnośći poznáć dźie=
Prou: 20.

16:
ćię/ ieſli czyſte y proſte ſpráwy iego. Iá=
17:
ko o Ianie Chrzćićielu gdy ſię vrodźił
18:
mowili ludźie: (co y o tym Synaczku
Luc: 1.

19:
Pánu Iezuśie mowić mogli ći Dokto=
20:
rowie/ miedzy ktorymi śiedźiał w koś=
21:
ćiele:) Co rozumieſz iákie to dźiećię bę=
22:
dźie/ iż táka ręká Boża/ to ieſt moc bo=
23:
zka byłá z nim. y nie mogły ſię w nim
Znáki w
dziećińſt=
wie przy=
ſzłey do=
broći.

24:
zátáić przyſzłey iego świątobliwośći
25:
znáki/ bo z dźiećińſtwá ieſzcze puſtelni=
26:
czy żywot záczął. O świętym Mikołá=
27:
iu piſzą/ iż ieſzcze v pierśi máćierzyń=
28:
ſkich pośćić począł/ raz tylo w Srzody
29:
y w Piątki pokarm biorąc. Y ſłuſznie
30:
Mędrzec mowi: Po chęći poznáć dźie=
Prou: 10.

31:
ćię gdźie ſkłonne ieſt. Tu w Ieruzálem
32:
y w kośćiele zoſtáiąc Pan IEZVS, w o=
33:
nych młodych lećiech/ ſkłonność ſwoię
34:
do rzeczy bozkich y do domu oycá ſwe=
35:
go pokazał/ iż kośćioł iego nápráwo=
36:
wáć y nowy zbudowáć miał/ w mądro=
37:
śći y w doſtátku ſwoim/ więtſzym y le=
38:
pſzym niżli Sálomon/ ták iáko miał po=
39:
ruczenie od oycá ſwego.
40:
A będąc miedzy vczonymi/ y promy=
Mądrość
Syná Bo=
:
żeo
w mło
dośći.

41:
ſczki máłe mądrośći ſwey bozkiey puſz=
42:
czáiąc/ dał znáć iáko ſię w nim ſkárby
43:
náuk y wiádomośći głębokich y lu=
44:
dźiom zákrytych zámykáły/ á iáko do
45:
ſzkoły chodźić/ y vczyć mu ſię od innych
46:
było nie potrzebá. Bo on wſzyſtek ś=
47:
wiát náuką y rozumem duchownym
48:
oświecáć przyſzedł. y przetoż potym ći
49:
ktorzy iego wychowánia świádomi by=
Ioan: 7.

50:
li/ dźiwuiąc ſię mowili: Iáko ten ná=
51:
ukę ma gdyż ſię nie vczył? Wielki znák
52:
przyſzłeo żywotá w młodych/ iż będą do
53:
bremi/ gdy do kośćiołá y nabożeńſtwá
kolumna: b
1:
y boiáźni Bożey ſkłonnymi ſię pokázu=
Młode
znáć po
towárzy=
ſtwie j ko
śćiele.
Eccle: 6.

2:
ią/ gdy nie do młodych ále do ſtátecz=
3:
nych ſię y ſtárych gárną/ á w ich ſię to=
4:
wárzyſtwie kocháią. iáko Mędrzec v=
5:
pomina młodeo: Miedzy ſtárymi mą=
6:
drymi ſtoy/ y do mądrośći ich z ſercá ſię
7:
przyłączay/ áby mogł powieśći bozkie
8:
od nich ſłyſzeć. Gdy vyrzyſz mądrego/
9:
wſtaway ráno do niego/ á progi drzwi
10:
iego niech poćiera nogá twoiá.
11:
Młodemu też by namędrſzemu/ nie
2.
Młode=
mu nie
náuczáć.
Eccle: 32.

12:
przyſtoi ſtáre náuczáć/ ále ich o rzeczy
13:
potrzebne pytáć/ á ieſli o co ſpytáią/ od
14:
powiedáć. Iáko tu vczynił Pan IE=
15:
ZVS nawyżſza mądrość. Y piſmo mo=
16:
wi: [Słuchay milcząc/ á wſtyd tobie
17:
przyczyni boiáźni Młodźieńcze ledwie
18:
mow w ſpráwie twoiey gdy potrzebá.
19:
A gdy ćię dwá kroć ſpytáią/ niech gło=
20:
wá twoiá ma odpowiedź. O wielu rze=
21:
czy bądź iáko niewiedzący/ á ſłuchay
22:
milcząc á pytáiąc: á miedzy wielkimi
23:
nie vprzedzay mowić: á gdźie ſą ſtárſzy
24:
nie mow wiele.] Dźiś młodźi náſtáli
25:
bárzo mowni/ y wſtydu á czći ku ſtár=
26:
ſzym máło pokázuiący/ y w rzeczy ſię
27:
wielkie/ y w rządy Rzeczypoſpolitey
28:
wdawáiący. Mniemáią iż ſą mądre=
29:
mi iáko mowi Apoſtoł/ á oni y drogi do
1. Cor: 8.

30:
mądrośći niewiedzą/ iż látá á dozná=
31:
nie ſą do niey drogi. Więcey ieden ſtá=
32:
ry ktory rzeczy ręką nośił/ porádźić mo=
33:
że/ niżli ſto młodych z iężycznemi dy=
34:
ſzkurſámi. Długo potrzebá młodemu
35:
milczeć/ áby dobrze mowić vmiał.
36:
Toż ſię w náuce Bożey dźieie: here=
3.
Doktorá=
mi gár=
dzą here=
tycy.
Iſa: 2.

37:
tycy śmieią z wielkiey hárdośći młode=
38:
mi będąc/ á dźiś ſię vrodźiwſzy/ ſtáre=
39:
mi od dwánaśćie ſet lat Doktormi ko=
40:
śćielnymi gárdźić/ y miſtrzámi ich y ſę=
41:
dźiámi być ſię ważą. y pełni ſię oná w=
42:
ſzeteczność/ o ktorey mowi Izáiaſz: Bu=
43:
rzy ſię dźiećię ná ſtárego/ y podły ná
44:
zacnego. Zadna mi rzecz ták przykra
Przykra
pychá he=
retycka
gdy gár=
dzą świę=
tymi Do=
ktormi.

45:
do nich/ ták ſproſna y gruba/ ták py=
46:
chy oney y głupiego o ſobie rozumienia
47:
y ślepoty pełna nie zda ſię/ iáko gdy ś=
48:
więtemi oycy pomiátáią/ ſam rozum
ſwoy nád



strona: 43

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.43.

kolumna: a
1:
ſwoy nád ich przekłádáiąc. Nawyżſza
2:
mądrość Pan IESVS vczćił Doktory/
3:
y miedzy nimi śiedząc/ y onych ſłuchá=
4:
iąc á pytáiąc. Bo ták młodſzym przy=
5:
ſtoi áby ſtárſzych ſłucháli/ á w czym
6:
wątpią/ ná ich rozſądku pytáiąc prze=
7:
ſtawáli.
8:
Kośćioł Boży nigdy bez ſwoich Do=
9:
ktorow nie ieſt/ iáko mowi Apoſtoł/ a=
Nigdy
nie ieſt ko
śćioł bez
Dokto=
row.
Ephe: 4.
Matt: 5.

10:
byſmy ſię iáko dźieći nie chwiali od lá=
11:
dá wiátrow náuki/ á chytrośćią y złoś=
12:
ćią ludzką do błędow wprowádzeni
13:
nie byli. Oni ſą iáko filary prawdy y
14:
świece ná świeczniku w puł domu po=
15:
ſtáwione/ áby wſzytkim co wchodźą ś=
16:
wiećili. oni ſą iáko ſzáfárze obrokow ná=
17:
ſzych duchownych/ y vrzędnicy nád cze=
Luc: 12.

18:
ladką Páńſką. A iż drudzy piſmá ſwo=
19:
iey náuki zoſtáwili/ bárzo nas vmocniá
20:
ią w prawdźie Kátholickiey/ ktorą od
21:
przodkow ſwoich Apoſtołow wźięli. A
22:
im ſą ſtárſzy y znácznieyſzey świątobli=
23:
wośći y więtſzey z ſobą zgody/ tym mo=
24:
cnieyſze świádectwo ma z nich Kátho=
25:
licka prawdá.
26:
Ci nowi z ſwoią dźiś vrodzoną náu=
Herety=
cy Dokto=
row ſię
bać mu=
ſzą.

27:
ką/ ſłuſznie ſię ich boiąc/ mowią: Poty
28:
ſłucháć Doktorow będę/ poki przy ſło=
29:
wie Bożym ſtoią. O nieſtátku niero=
30:
zumny. Doktormiby kośćielnymi nie
31:
byli/ by namniey od ſłowá Bożego o=
32:
deſzli. Iuż to kośćioł w nich vpátrzył
33:
y oſądźił piſmá ich/ ćiebie ſię coś ſię po
34:
tyśiącu lat vrodźił nie rádząc/ iż pra=
35:
wdy y ſłowá Bożego pełne ſą. A ty coś
36:
zá ſędźia Oycow ták ſtárych/ ták świę=
37:
tych y cudámi wſławionych/ y ták przez
38:
tyle ſet lat doświádczonych? Ktoby
39:
ták był głupi/ áby Lutrowi/ Kálwino=
40:
wi/ Beźie/ więcey rozumu y wiádomo=
41:
śći piſmá ś. y táiemnic ktore Duch ś.
42:
otwarza przyczytał/ á niżli im? Błą=
Przyrow=
nánie Do=
ktorow
ſtárych
do tych
nowych
herety=
ckich.

43:
dźić/ powiáda/ mogli iáko ludźie. A ty
44:
coś ieſt? nie możeſzli błądźić iáko czło=
45:
wiek? y owſzem tobie wſzytki błędy przy
46:
ſtoią. Boś ty młody/ á oni po tyśiącu
47:
lat y dáley máią. Tyś w grzechách y w
48:
złośćiách wychowány/ á oni w ſzkole
49:
cnot wſzytkich żywot ſwoy święty wy=
50:
ćwiczyli. tyś vporny á żadnemu ſię ſą=
51:
dźić nie daſz/ á oni byli pokorni y ná ko=
52:
śćielnym rozſądku przeſtawáli. ty ná=
53:
uki trochę z pracy ſwey doſtáieſz/ á o=
54:
nym ią Pan Bog Duchem ſwoim przy
55:
ich wielkiey pilnośći y czyſtośći wle=
56:
wał. Oni poſtem/ powśćiągliwośćią/
kolumna: b
1:
bezżeńſtwem/ klaſztormi/ puſtyniámi/
2:
y vmartwieniem ćiał ſwoich/ do mą=
3:
drośći y táiemnic Bozkich przychodźi=
4:
li/ á tyś w roſkoſzy y roſpuſtnośći ćiá=
5:
łá y świátá wzroſł. Oni pierwſzych Oy
6:
cow ś. co byli przed nimi/ wykłádáli
7:
piſmá ś. iáko perły zbieráli/ y podánia
8:
ich vſtnego dochowáli/ á ty wſzytkimi
9:
gárdźiſz. Tym ſámym głupim ſię po=
10:
kázuiąc/ iż ſobie/ iáko piſmo mowi/ y
1. Cor: 3.

11:
dumie ſwey dufaſz. A nie tylko poiedyn
12:
kiem Doktormi ś. gárdzą/ ále y tám/
13:
gdźie ſię ziáchawſzy ze wſzytkieo świá=
14:
tá ná Koncylium prawdę BOżą wy=
15:
świadczáią. Pychá ich y wzgárdá ták
16:
dáleko záchodźi/ iż śmiał ſię ieden z
17:
nich przećiw Koncylium Trydentſkie=
18:
mu Doktorom wſzytkiego świátá pod
Kemnici-
us.

19:
nieść. Coż chceſz? y ná ſłońce ſię y
20:
gwiazdy rzucą. Niechże im wierzy
21:
ten co y odrobiny rozumu nie ma.
22:
Mamy y drugą náukę z przykłádu te=
4.

23:
go młodego Synaczká/ około czwarte=
24:
go przykazánia Bożego/ o czći ku ro=
25:
dźicom. Cześć ku nim powinna teo w
Powin=
ność ſy=
now ku
rodzicō.

26:
ſobie nie zámyka/ ábyſmy ich pytáć/ á=
27:
bo z ich wolą poczynáć winni/ gdy co
28:
Pan Bog pierwſzy oćiec roſkázuie á=
29:
bo zbáwienie náſze potrzebuie. Kto ſię
30:
náuczył mowić: Oycze náſz ktoryś ieſt
31:
w niebie: wie co niebieſkiemu/ á co te=
32:
mu źiemſkiemu oycu powinien. Pier=
33:
wſze poſłuſzeńſtwo niebieſkiemu oddá=
34:
iem: á ieſliby tego bronił ćieleſny oćiec/
35:
niedbáć oń mamy. Tey rzeczy tu Pan
36:
IEZVS dał wielki przykład w tey mło=
37:
dośći ſwoiey/ gdy mu niebieſki Oćiec
38:
zoſtáć w Ieruzálem kazał/ iuż o to má
39:
tki y oycá mniemánego nie pytał/ áni
40:
dozwolenia brał. áby dał przykład y ná
Gdy Pan
Bog po=
woływa
do ſłużby
ſwey mo=
że ſyn ro=
dzicow
nie pytáć.

41:
ukę tym ſynom/ ktorym Pan Bog od
42:
rodźicow vchodźić/ y ná ſłużbę ſię iego
43:
vdáwáć z powołánia ſwego roſkázuie/
44:
áby o to rodźicow nie pytáli. By do=
45:
brze tácy ſię náleźli/ ktorzyby przeſzka=
46:
dzáć niechćieli/ ále iż poſpolićie tácy ſą
47:
rodźicy/ ktorzy rádźi przeſzkadzaią/ wo
48:
lał Pan IEZVS táki przykład zoſtá=
49:
wić/ áby zgołá nie pytáli/ á z onemi Le=
50:
witámi/ o ktorych Moyzeſz nápiſał/
Deut: 32.

51:
mowili oycu y mátce: nie znam was;
52:
mam w tey mierze pierwſzego Oycá
53:
Páná wáſzego y mego/ ktoremu wolno
54:
bráć co iego/ was ſię nie rádząc áni py=
55:
táiąc. Ieſli ſię rodźicy záfráſuią/ przy=
56:
czytáć to máią Pánu Bogu/ ktory ták
F ijná nie do=



strona: 44

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.44.

kolumna: a
1:
ná nie dopuśćił/ iáko gdy im przez ś=
2:
mierć ſyny bierze. Przetoż y potym
3:
Syn Boży w náuce ſwey powiedźiał:
4:
Kto więcey miłuie oycá y mátkę niżli
Matt: 10.

5:
mnie/ nie ieſt mnie godźien. Y onemu
6:
ktory Páná prośił/ áby nimby zá nim
Luc: 9.

7:
poſzedł/ oycá pogrzebł/ rzekł: Niech v=
8:
márli grzebią ſwoie vmárłe. Iednák
9:
to ſię nie dla tego mowi/ áby ſyn ktore=
10:
go Pan Bog do zakonu/ ábo iákiey ſłu=
Może y
pytáć ie=
ſli wie że
mu nie
przeſzko=
dzą.

11:
żby ſwey powołał/ rodźicom ſię opo=
12:
wiádáć nie miał/ o ktorych wie iż mu
13:
przeſzkody nie vczynią. Bo y Helizeuſz/
14:
gdy go wzywał ná ſłużbę prorocką He=
15:
liaſz/ prośił áby mogł pożegnáć y cáło=
16:
wáć oycá y mátkę/ dopuśćił mu mo=
17:
wiąc: Idź á wroć ſię/ iam vczynił co
3. Reg: 19.

18:
mnie należáło. Ale ſię to mowi/ áby ſy=
19:
nowie y corki/ gdy powołánie bozkie
20:
máią/ byli w tym bárzo wolni/ co im
21:
Pan Bog roſkázuie/ ná rodźice ſię nie
22:
oglądáiąc. Iáko náuczáią święći. Au=
23:
guſtyn ś. mowi: [Iáko rodźice czćim/
Aug: cōr:
Adamant:
cap: 6.

24:
ták gdy przyidźie kroleſtwo Boże opo=
25:
wiádáć/ bez niezbożnośći iemi gár=
26:
dźiem.] Y Hieronym [By ná progu o=
Hiero: ad
Heliodor.

27:
ćiec leżał/ podepc oycá á wychodź/ y ſu=
28:
chym okiem pod chorągieẃ krzyżá wy=
29:
latay.] Y Chryzoſtom ś. [We wſzytkim
30:
rodźicow ſłucháć mamy/ iedno tám
31:
nic/ gdźie nam do pobożnośći przeſzka
Chryſoſt:
hom: 36.
in Matt.

32:
dzáią.] Przetoż śmiáłe máią być owe
33:
dźieći/ ktore máią oyce heretyki/ áby ſię
34:
ná nie nieoglądáli/ áni ná gniew/ áni
35:
ná wydźiedźiczenie. Bo idą do lepſze=
36:
go oycá w kośćiele Kátholickim/ ktory
37:
im lepſze dźiedźictwo dáć może. ſłuſznie
38:
oycom mowić mogą: Pánie oycze wy=
39:
śćie od dźiádowſkiey y prádźiádow=
40:
ſkiey dawney y vtártey wiáry Chryſtu=
41:
ſowey odſtąpili/ á ia od wáſzey nowey
42:
odſtąpiwſzy/ żadnego karánia nie zá=
43:
ſługuię; cośćie wy nieſłuſznie drugim
44:
vczynili: to ia wam ſłuſznie czynię.
45:
Nie boyćie ſię dobre dźieći/ opátrzność
46:
Bogá Kátholickiego nád wámi/ ktory
47:
zá modlitwą wáſzą/ ſerce oycowſkie
48:
zmiękczy/ y zá wámi ie do zbáwienia
49:
poćiągnie.
50:
Ieſt y druga náuká poważna z przy=
51:
kłádow tego młodego Synaczká. Był
O pod=
dáńſtwie.

52:
rodźicom Pan IEZVS poddánym.
53:
Wielki y oſtry y wdźięczny bárzo przy=
54:
kład/ nam z nátury pyſznym robaczkom
55:
źiemſkim/ ktorzy wolnośći ſámi nie=
56:
wiemy iákiey ſię domagamy. Syn Bo=
kolumna: b
1:
ży człowiekiem ſię sſtawſzy/ poddánym
2:
ludźiom zoſtał; á ludźie ſię z poddáń=
3:
ſtwá wydźieráią: y iáko mowi Iob/ Iá
Iob 11.

4:
koby bydło y ośieł/ mniemáią áby ſię
5:
wolnemi vrodźili. Ktoż ſię to ná ſwie=
6:
ćie ták wolnym rodźi/ żeby zwierzchno
7:
śći y práwu iákiemu nie podległ? W
8:
krolewſkim ſię domu kto vrodźi/ izali
9:
nie poddány ieſt oycu/ y owſzem nim do
10:
rośćie/ iáko mowi Apoſtoł/ nic od nie=
11:
wolniká nie rożny. Bo muśi być pod
Gal: 4.
Wolność
ſzkodliwa
y głupia.

12:
kárnośćią oycowſką y pedágogow: A
13:
gdy dorośćie/ izali nie ieſt poddánym
14:
práwom/ gdźie ſą y ná krole piſáne. A
15:
ieſli nie ſą/ izali poddánym y iáko na
16:
nędznieyſzym kmiećiem v Páná Bogá
17:
nie ieſt? Samći to Pan BOg páná y
18:
práwá nád ſobą nie ma. Lecz ſtworze=
19:
nie żadne nie ieſt bez poddáńſtwá. ná
20:
ktore ábyſmy ſię oglądáli y rádźi ie mie
21:
li/ ſam Syn BOży táki nam poddáń=
22:
ſtwá przykład zoſtáwił. Iáko może ś=
23:
wiát ſtać bez poſłuſzeńſtwá/ y káżda
24:
Rzeczpoſpolita y dom káżdy bez niego
25:
vpada. Przygánę dáie goſpodarzowi
26:
Apoſtoł/ y tákiego bráć ná biſkupſtwo
1. Tim: 3.

27:
nie każe/ ktory ſynow poddánych y po
28:
ſłuſznych ſobie nie ma/ iż ie ták źle wy=
O złe wy
chowánie
dziatek ro
dzice ka=
rzą.

29:
chował/ iż ſurowość z nich y kárność
30:
oycowſką złożył: znák ieſt głupiego y
31:
nikczemnego goſpodarzá. y kto ták do=
32:
mu rządźić nie vmie/ do kośćiołá rzą=
33:
dzenia godny nie ieſt. Synowie powin
34:
ni być poddáni rodźicom; ále gdyby
35:
niechćieli/ oćiec winien/ iż ich do tego
36:
z młodu nie vczył/ iż nie karał/ nie ſło=
37:
wy ále czym twárdſzym. Bo y Heli ſło=
1. Reg: 2.

38:
wy ſyny karał: ále gdy ná ſłowá nie
39:
dbáli/ wygnániem y złożeniem z vrzę=
40:
dow kápłáńſkich káráć ie miał. Przeto
41:
ſam z nimi iednegoż czáſu od Bogá
42:
bárzo ſkarány ieſt. y ſam ſzyię złomił/ y
43:
ſyny miecz nieprzyiaćielſki pożárł.
44:
A w zakonie ſtárym/ godźiło ſię oycu
W zako=
nie godzi
ło ſię ſy=
ná złego
śmierćią
káráć.
Deut: 21.

45:
ſyná niepoſłuſznego do vrzędu obżáło=
46:
wáć/ y o ſkazánie iego ná śmierć pro=
47:
śić. Gdy ták oćiec y mátká rzekli: Ten
48:
ſyn náſz vporny y krnąbrny/ vpominá=
49:
niem náſzym gárdźi/ bieśiad tylo y nie=
50:
rządow pilnuie: tedy zá to/ mowi/ vká=
51:
mienuie go lud miáſtá onego y vmrze/
52:
áby złe wyrzucone było/ á lud ſię wſzy=
53:
tek bał/ ſłyſząc to. Ták o wychowániu
54:
dźiatek Pan Bog práwá dał/ á ſrodze
55:
ie y ná gárdle káráć o niepoſłuſzeń=
56:
ſtwo ku rodźicom roſkazał.
Niech ſię



strona: 45

Ná I. Niedzielę po Trzech Krolách.45.

kolumna: a
1:
Niech ſię bierze náuká z naświętſzey
1.
Fráſunki
małżeń=
ſkie.

2:
Mátki/ ktora małżeńſtwu świętemu
3:
ſłuży/ áby kłopoty y fráſunki/ ktore dla
4:
wychowánia dźiatek/ dla chwały Bo=
5:
żey y Rzeczypoſpolitey podeymuią/ w=
6:
dźięcznie od Páná Bogá/ gdy ie dopu=
7:
ſzcza/ przyimowáli. Niech ćieſzą ſię tą
8:
przenaświętſzą mátką/ ktora żadnego
9:
grzechu nie máiąc/ áni przygány nam=
10:
nieyſzey mieć mogąc/ tákie boleśći z
11:
ſtrony namilſzego dźiećięćiá odnośi.
12:
Nie z iego przyczyny/ vchoway to Bo=
13:
że mowić/ ále z bozkiego dopuſzczenia/
14:
ktorym Pan Bog ſwoie doznawa/ kto=
15:
re miłuie y ſobie mieć chce. áż y mátce
16:
ſwego namilſzeo Syná nie przepuśćił:
17:
dla tego to vczynił/ áby nam byłá mi=
18:
łośćiwſzą Mátką/ doznániem trudno=
19:
śći y ćięſzkośći około dźiatek/ iáko Apo=
20:
ſtoł o Chryſtuśie mowi: Vmie ſię vża=
Hebr: 4.

21:
lić nád nievdolnośćiámi náſzemi. bo
22:
ich ſam ſkoſztował. Wielki to był frá=
Boleśći
przeczy=
ſtey má=
tki.

23:
ſunek tey przeczyſtey Pánny/ ktorego
24:
nie może zmierzyć iedno miłośćią. Iá=
25:
ko wielka ku Synaczkowi onemu byłá
26:
miłość/ ták też wielka byłá żáłość/ iż
27:
go przez trzy dni nie widźiáłá/ á iemu
28:
w potrzebách iego nie ſłużyłá/ o rozmá
29:
itych też przygodách iego myśląc. Czy=
Kłopo=
ty około
dziatek.

30:
tamy y o świętych Pátryárchách/ iákie
31:
około dźiatek fráſunki podeymowáli.
32:
Wielki y on był Abráhámow/ gdy mu
Gen: 22.

33:
Pan Bog ſyná ták miłego y iedynego
34:
Izááká brał/ y ofiárowáć go á zábić ſo=
35:
bie ręką oycowſką kazał. Acz z rádoś=
36:
ćią y nádźieią zmieſzána byłá żáłość o=
37:
ná/ y ochotá ią poſłuſzeńſtwá/ ku temu
38:
ktory go dał/ roſtwarzáłá. Bo wierzył/
39:
iáko Apoſtoł mowi/ iż zábiteo y vmár=
Rom: 4.

40:
łego ożywić mogł Pan Bog. Y Iákob
41:
wnęk iego tákiey troſki z ſynámi vżył/ á
42:
zwłaſzczá z Iozephem/ po ktorym áż do
Gene: 37.

43:
śmierći żáłobę nośić chćiał/ rozumie=
44:
iąc że go iáka beſtya dźika pożárłá. A
45:
Dawid iákich kłopotow około dźieći
46:
vżył/ trudno ná krotce powiedźieć.
47:
Właſny to ieſt krzyż małżeńſki/ o kto=
48:
rym ſię w przyſzłą Niedźielę mowić bę
49:
dźie. Tu ſię tylo ich poćiechá w tákich
50:
fráſunkách vkázuie/ iż ie máią z prze=
51:
naświętſzą Mátką ſpolne. Do ktorey
52:
ſię częſto vćiekáć/ á ony też iey około
53:
Synaczká iey kłopoty przypomináiąc/
54:
y o pomoc przyczynną prośić małżon=
55:
kowie nie zániecháią.
kolumna: b
1:
Co ſię tu mowi o tym Synaczku Pá=
2:
nu IEZVSIE, iż roſł w mądrośći y le=
3:
ćiech/ y w przyiáźni v Bogá y v ludźi/
4:
życzmy ſobie tego/ ábyſmy też nie tyl=
5:
ko w látá rośli/ ále w rozum á nawię=
6:
cey w duchowny. Acz o Pánie náſzym
7:
nie właſnie ſię mowi/ iż roſł w mądro=
8:
śći. Bo on od poczęćia ſweo miał wſzy=
Iáko P.
Iezus w
mądrośći
roſł.

9:
tkę mądrość/ będąc ſam mądrośćią
10:
wieczną y myślą Oycá ſwego/ y náby=
11:
wáć mu iey nie było potrzebá. Ale ſię
12:
mowi o wynikániu y odkrywániu mą=
13:
drośći oney w nim/ iż co dźień więtſzą
14:
pokázował y wypuſzczał. Iáko świá=
15:
tłość ſłoneczna/ gdy ſłońce wſchodźi/
16:
pomáłu rośćie. nie iżby iey ſłońce ná=
17:
bywáło iáko nowey świátłośći/ ktorą
18:
záwżdy w ſobie ma/ ále iż ſię pomáłu
19:
ziáwia y nieiáko z ſtrony nas rośćie.
20:
Lecz my rozumu/ náuką/ pilnośćią/
21:
ſłuchániem/ doznawániem/ nábywáć
22:
muśim. Acz wiárę nam Pan Bog dá=
23:
ie do rzeczy duchownych/ ktora ieſt w
24:
duchowieńſtwie rozumem náſzym/ y
25:
bez niey bylibyſmy iáko ći co ſię głupi=
26:
mi z nátury rodzą: ále tá wiárá y mą=
27:
drość duchowna/ rozmnażáć ſię y rość
28:
w nas może/ y vważániem tego co wie
29:
rzym. O czym ſię indźiey mowiło.
30:
O mądrośći nawyżſza Pánie IEZV
31:
Chryſte/ poſadź ſię w kośćiele ſercá me
32:
go/ á ſpráwuy w nim wolą Oycá twe=
33:
go/ to ieſt/ zbáwienie moie/ ktoreś iuż
34:
w ćiele twoim tu ná źiemi przebywá=
35:
iąc ſpráwić/ y dokonáćieś go raczył/ á=
36:
le w duchu y ſkutku ieſzcze dokonáne
37:
nie ieſt: pośli Duchá mądrośći/ áby o=
38:
świećił rozumy náſze/ y zápalił wolą
39:
náſzę do gorącego pełnienia zakonu
40:
twego/ áby nam drogi twoie do Ieru=
41:
zálem gornego ćięſzkie nie były. Co nas
42:
ná tey drodze z mátką przenaświętſzą
43:
potyka boleśći y ćięſzkośći/ niech wſzy=
44:
tko w miłośći y ćierpliwośći znośim.
45:
Tego nas tylo vchoway Pánie/ ábyſ=
46:
my ćię Páná y poćiechy ſwoiey nigdy
47:
nie vtráćili. A ieſliby ſię przydáło iáko
48:
ludźiom/ ábyſmy ćię prędko náleźli/ á
49:
nigdy od poſłuſzeńſtwá twego nie od=
50:
ſtępowáli/ roſtąc w mądrośći ducho=
51:
wney y pobożnośći wſzelákiey/ przy po=
52:
ważney przyczynie y opiece mátki two=
53:
iey. Ktory żywieſz y kroluieſz z Oycem
54:
y z Duchem ś. BOg ieden ná wieki.
55:
Amen.
F iijNA WTORA



strona: 79

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.79.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:

11:

12:

13:

14:

15:

16:
NA SZOSTA NIEDZIELE PO
17:
TRZECH KROLACH, EWAN-
18:
GELIA V MATTHEVSZA W XIII.

19:
W
ON czás: Mowił P. Iezus ludziom to po=
20:
dobieńſtwo. Podobne ieſt kroleſtwo niebieſkie ziárnu
21:
gorczycznemu: ktore wziąwſzy człowiek/ wśiáł ná ro=
22:
li ſwoiey: ktore namnieyſzeć ieſt ze wſzego naśienia: ále kiedy v=
23:
rośćie/ więtſze ieſt ze wſzech zioł ogrodnych: y sſtawa ſię drzewem/
24:
ták iż przychodzą ptacy powietrzni/ y mieſzkáią ná gáłązkách iego.
25:
Inſze podobieńſtwo powiedział im: Podobne ieſt kroleſtwo nie=
26:
bieſkie kwáſowi/ ktory wziąwſzy niewiáſtá/ zákryłá we trzy miáry
27:
mąki/ áż wſzytká ſkwáśniáłá. To wſzytko mowił Iezus przez po=
28:
dobieńſtwá do ludzi: á krom podobieńſtwá nie mowił im: áby
29:
ſię wypełniło to co ieſt rzeczono przez Proroká mowiącego: O=
30:
tworzę vſtá moie w przypowieśćiách: opowiem ſkryte rzeczy od
31:
záłożenia świátá.
kolumna: a
1:
V
Zywánie przypowie=
Vżywá=
nie przy=
powieśći
bárzo ieſt
dawne.

2:
śći/ y páráboł/ y táiemney
3:
mowy/ w ktorey ſię co wiel=
4:
kiego y mądrego pokrywa/
5:
ieſt ſtárodawne/ y ludźiom mądrym
6:
zwyczáyne. O czym ták Mędrzec mo=
7:
wi: [Słucháiąc mądry mędrſzym zoſtá=
Prou: 1.

8:
nie/ á rozumny otrzyma rządy/ przypá=
9:
trzy ſię przypowieſćiom y wykłádu ich/
10:
ſłowom ludźi mądrych y zátáieniu ich]
11:
To mądry/ ktory zá mądreo ſię nie má=
12:
iąc/ mądrych ſłucha y ſłowá ich vwa=
kolumna: b
1:
ża/ y o wyrozumieniu ſię ich pyta. Y
2:
ná inym mieścu mowi piſmo: [O mą=
Eccks: 39.

3:
drośći ludźi ſtárych pytáć ſię mądry
4:
będźie/ y Prorokámi ſię zábáwi/ powie=
5:
śći ludźi ſławnych záchowa/ y przypo=
6:
wieśći ich táiemne zrozumie] My też
7:
chcąc te mądre y táiemne Páná náſze=
8:
go przypowieśći zrozumieć/ zá pomo=
9:
cą Duchá iego/ poznaymy pierwey
10:
zwyczay y przyczyny á pożytki tákich
11:
przypowieśći/ á potym ſię do wykłádu
12:
tych dwu o gorczycy y kwáśie vdamy.
PIERWSZA



strona: 80

Ná VI. Niedzielę po Tzrech Krolách.80.
1:
PIERWSZA CZESC.
2:
O zwyczáiu y przyczynách tákiey w przypowieśćiách mo=
3:
wy/ y o trudnośći piſmá ś.

kolumna: a
1:
C
Zytamy ony ſtáre páráboły ábo
2:
przypowieśći ieſzcze zá czáſow
3:
ſędźiakow/ iáko Ioáthán Sychi=
Iudic: 9.

4:
mitom przekłádał/ gdy drzewá w leśie
5:
krolá obieráć chćiáły. y poważne bár=
6:
zo rozumienie tám pokrył/ gdy figá y
7:
winna mácicá y oliwá krolem być nie=
8:
chćiáłá/ boiąc ſię ſwey ſłodkośći y tłu=
Kto ſwo=
iey ſłod=
kośći nie
ma/ ná v=
rzędy ſię
porywa.
3. Reg.

9:
ſtośći vtráćić: á tarnie bárzo ſię rádo
10:
ná kroleſtwo porwáło/ y wſzytki drze=
11:
wá popaliło y ſámo zginęło. Y Ioás
12:
krol Izráelſki do Amázyaſzá krolá
13:
Iudſkiego párábołę wſkázuie/ iáko o=
14:
ſet źiele niſkie poſłáło do Cedru ná go=
15:
rze Libanie do drzewá wielce wyſokie=
16:
go/ áby ſwoię corkę dał zá ſyná iego. Y
17:
Náthán Prorok przypowieśćią Da=
2. Reg: 12.

18:
widá do pokuty vłowił. y pewnie ten
19:
był v ſtárych mędrcow miedzy ludem
20:
Bożym zwyczay/ ktorego też Pan IE-
Matt: 13.

21:
ZVS vżywa/ w gęſtych przy náuce
22:
ſwey przypowieśćiách. O winnicy/ o
23:
godách/ o naśieniu y roley/ o kąkolu/ o
24:
perłách/ o niewodźie. rć. y tu o gorczy=
25:
cy y kwáśie. Y był to piękny obyczay
Stárych
rozumow
y pánow
zwyczay.

26:
mądrych ſtárcow y wielkich krolow/ y
27:
innych doſtátecznych/ ktorzy tym ſobie
28:
ſławę y krotofilę czynili/ gdy o co táie=
29:
mnego á od poſpolitego zrozumienia
30:
zákrytego/ ſpytáć ábo náuczyć drugie=
31:
go mogli. V Dáryuſzá monárchy w=
3. Eſdr: 4.

32:
ielkiego/ przed pokoiem iego paniętá y
33:
dworzánie gadki ſobie rozumne zádá=
34:
ią/ y z nimi do krolá y do ſenatu iego
35:
ná rozſądek idą: przy kim więtſza mą=
36:
drość y rozum/ y zá tym vpominki bo=
Daniel: 1.

37:
gáte zoſtáwáć miáły. Y Nábuchodo=
38:
nozor drugi tákże wielki monárchá/
39:
niechce ná pokoiu inákſzych komorni=
40:
kow mieć/ iedno vczone młodźieńce/
41:
ktorzyby mu ná iego pytánie rozumnie
42:
odpowiedáć mogli. Toć práwie páń=
Páńſki y
krolewſki
obyczay.

43:
ſki y krolewſki obyczay/ rozumu ná rzą=
44:
dy ludzkie nábywáć/ y mądre á dobre á
45:
nie pochlebce około śiebie báwić. Lecz
46:
y wſzytkim piękna zabáwá doſtawánie
47:
mądrośći/ y pámiętánie roſtropnych
48:
mow y przypowieśći y wykłádu ich. Tá
49:
ką zabáwą od pánow/ prożnowánia y
50:
pijańſtwá/ y obmowne ięzyki/ y inne
51:
prożnośći y grzechy y vtráty oddáláć
52:
ſię mogą.
kolumna: b
1:
A co ſię przyczyn dotycze tey ćięm=
Pierwſza
przyczy=
ná/ áby
nie wſzy=
ścy rozu=
mieli.

2:
ney w párábołách Páná náſzego mo=
3:
wy y náuki: tá ieſt pierwſza. Aby nie
4:
wſzyſcy rozumieli táiemnice Bozkie.
5:
tę przyczynę dáie ſam Pan w tymże ro=
6:
zdźiale. Gdy Páná ſpytáli vczniowie:
7:
czemu im ták w przypowieśćiách mo=
8:
wiſz? A Pan odpowiedźiał: [Wam
Matt: 13.

9:
dano ieſt rozumieć táiemnice krole=
10:
ſtwá niebieſkiego/ á im nie ieſt dano.]
11:
Boby vżyć tego ná dobre ſwe nievmie
12:
li/ y vważyć v śiebie y vczćić nie mo=
Tev kto
ma dáią
á temu co
nie ma
biorą.

13:
gli. y przetoż Pan przydáie: [Temu kto
14:
ma/ dádzą/ á doſtátecznym będźie: á te=
15:
mu ktory nie ma/ y to co ma wezmą
16:
mu.] To ieſt: kto dobrze vżywa dárow
17:
Bożych/ przyczynia mu ich Pan Bog:
18:
á ten ktory vżyć ich dobrze niechce/ ták
19:
ie ma iákoby ich nie miał/ y przeto go=
20:
dźien ieſt áby mu y to co ma wźięto by=
21:
ło. Y ná inym mieyſcu P. Chryſtus v=
Matt: 7.

22:
czniow vpomina: áby pereł wieprzom
23:
nie miotáli/ żeby ich nie zdeptáli. dá=
24:
iąc znáć/ áby ráczey táiły ſię ſkárby ná=
25:
uki bozkiey y táiemnice mądrośći iego/
26:
przed tymi ktorzy ich vżyć ná ſwe do=
27:
bre nieumieią/ áby rzeczy drogie niebie=
28:
ſkie/ wzgárdy od nich nie ćierpiáły.
29:
Chćiał też Pan IEZVS, iáko piſze
Nie chce
P. BOg
wſzytkim
rozumie=
nia táie=
mnic ſwoich otwá=
rzáć/ ále
ſámym
ſtárſzym.
Chryſ: in
Matt: ho:
44. oper:
imperf.
Matt: 13.
Acto: 10.

30:
ieden Doktor/ áby nie wſzytkim rozu=
31:
mienie bozkie było otwárte: ále ſámi
32:
miſtrzowie y przełożeni/ od ktorychby
33:
ſię drudzy vczyli/ áby ie w ſwoim ſkár=
34:
bie y zámknieniu mieli. O ktorych tám=
35:
że Pan rzekł: Káżdy vczony w krole=
36:
ſtwie niebieſkim/ podobny ieſt goſpo=
37:
darzowi/ ktory z ſkárbu ſwego wydáie
38:
ſtáre rzeczy y nowe. Przeto Pan IE-
39:
ZVS tákie przypowieśći ſámȳ vczniom
40:
wykłáda. Y o zmartwychwſtániu iego
41:
mowi ś. Piotr: Vkázował ſię nie wſzy=
42:
tkim ludźiom/ ále nam poſtánowio=
43:
nym świádkom/ z ktoremi pił y iadł po
44:
zmartwychwſtániu ſwoim.
45:
Iedni ſą/ ktorzy do ſkárbu klucze
46:
máią y wydáią drugim wedle potrze=
47:
by/ á drudzy/ ktorzy z ich ręku biorą.
48:
Iedni náuczáią/ drudzy ſłucháią. Iza=
1. Cor: 12.
Szpiżár=
nia y klu=
ce táiem=
nic Bo=
żych.

49:
li wſzyſcy máią być doktormi? mowi A=
50:
poſtoł. Izali káżdy w ſkárbie goſpo=
51:
dárſkim czerpáć ma? Izali káżdemu
52:
czeládnikowi do ſzpiżárniey wolno?
Goſpodarz



strona: 81

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.81.

kolumna: a
1:
Goſpodarz wie czego komu potrzebá/
2:
y co komu przyſtoi: ináczey ſynom á i=
3:
náczey czeladce: inſze potráwy chorym/
4:
inſze zdrowym ſłużą: chory by ſię do
5:
ſzkodliwych ſobie potraw rzućił/ y ták=
6:
by ſię zábił.
7:
Przetoż wielki nierząd wſzczynáią/
Nie káż=
demu pi=
ſmo ś. o=
twárte y
łácne.

8:
ktorzy mowią/ iż káżdemu piſmo ś. łá=
9:
cne/ y ſłowo Boże y táiemnice iego o=
10:
twárte ſą/ y káżdy ſam ie ſobie bráć/
11:
ſam ie rozumieć może. Nie ták ieſt: á=
12:
le pewnie piſmo ś. ácz ma niektorą
13:
miáłką wodę/ w ktorey/ iáko mowi ie=
Gregor.

14:
den ś. y báránek brodźić może: wſzákże
15:
więcey ma głębiny/ w ktorey y wiel=
16:
błąd vtonąć może. Ieſt iednym iáko
17:
mleko/ á drugim iáko twárde mięſo/
1. Cor: 3.

18:
ktore dobrze kráiáć y żwáć máią/ ći
19:
ktorzy ná to ſą obráni y zá miſtrze od
20:
Bogá dáni/ ktorzy mocne zęby máią.
21:
Ma w ſobie piſmo ś. wiele kośći/ kto=
22:
remi ſię pyſzny á kápłanow y kośćiołá
23:
nie ſłucháiący vdawić może. Dawid
24:
prośi Páná Bogá/ ták mądry będąc y
25:
Duchá Bożego máiąc: Day mi/ prá=
Pſal: 118.

26:
wi/ Pánie rozum/ á będę ſię bádał w za
27:
konie twoim. Odſłoń oczy moie/ á v=
28:
pátrzę dźiwy w zakonie twoim. Ná co
29:
mowi Hieronym ś. [Ieſli táki Prorok
Hier: epi:
ad Pauli
num.

30:
przyznawa ćięmnośći nievmieiętnoś=
31:
ći ſwoiey: á my máludcy y v pierśi sſą=
32:
cy/ iáką nocą niewiádomośći ogárnie=
Ambr: E-
piſt: 44.
ad Conſt.

33:
ni ieſteſmy.]Y Ambroży ś. mowi: [Mo
34:
rze ieſt piſmo ś. ktore w ſobie ma głę=
35:
bokie rozumienia/ y wyſokie prorockie
Aug: lib:
12. confeſ:
cap: 14.

36:
zákrytośći.] Y Auguſtyn S. woła:
37:
[Dźiwna głębokość ſłow twoich/ zw=
Aug: epi:
3.

38:
ierzchu nam máluczkim pobłażáią/ ále
39:
dźiwna w nich głębokość/ Boże moy/
40:
dźiwna głębokość.] Y indźiey tenże/
41:
mowi: [Ták wielka ieſt głębokość Ch=
42:
rześćijáńſkiego piſmá/ co dźień bych
43:
ſię miał czego w nim vczyć/ bych ſię go
44:
tylo ſámego od młodośći áż do zgrzy=
45:
biáłośći vczył/ máiąc ná to wiele czá=
46:
ſu/ wielką pilność/ y więtſzy dowćip.]
47:
Iáko nie ma być trudne piſmo? gdyż
Piſmo ś.
trudne.
2. Petr: 3.

48:
Piotr ś. o liſtách ś. Páwłá mowi: iż w
49:
nich ieſt wiele rzeczy trudnych/ ktore
50:
nieſtátkowie y nievczeni pſuią/ iáko y
51:
inne piſmá/ ná ſwoię zgubę. Iáko nie
52:
ma być trudne piſmo ś. á w nim ſą rze=
53:
czy ták trudne/ o Troycy ś. o wćieleniu
54:
Syná Bożego/ o przenaświętſzym Sá=
55:
krámenćie ołtarzá/ o dźielnośćiách bo=
56:
zkich ná duſzy/ o Anyołách/ o przeyrze=
kolumna: b
1:
niu bozkim/ o przyſzłych dźieiách świá=
2:
tá drugiego/ y o innych wyſokich do
3:
poięćia táiemnicách? Wiele ſię w
4:
nim rzeczy vdáią iákoby ſobie przećiw=
5:
ne/ wiele wątpliwey wymowy y wła=
6:
ſnośćią Zydowſkieo ięzyká zátrudnio=
7:
ney/ wiele pomieſzáney powieśći/ co
8:
miáło być naprzod/ to ſię ná oſtátku
9:
námienia/ wiele figur rozmáitych/
10:
gdźie ſię inſze ná wierzchu w ſłowiech/
11:
á inſze w rozumieniu zámyka.
12:
Coż ći ludźie mowią? ieſli łácne pi=
13:
ſmo y otworzyſte/ czemu ſię w nim nie
14:
zgadzáią/ á ieden ták wykłáda/ á drugi
15:
inák? By było iáſne piſmo/ iednoby w=
16:
ſzyścy w nim widźieli y rozumieli. Prze
Luter: Lib:
1. contra
Zuing.

17:
toż miſtrz y początek wſzytkich roſtyr=
18:
kow nápiſał: [Ieſli świát dłużey ſtać
19:
będźie/ záś będźie potrzebá dla rozmá=
20:
itych wykłádow piſmá/ ktore teraz ſą/
21:
ná záchowánie iednośći wiáry/ przy=
22:
iąć wyroki Koncyliow/ y do nich ſię v=
23:
ćiec.] To iego ſłowá/ ktore prawdá od
Mátácz
wielki
prawdę
rzekł.
Dla tego
piſmo tru
dne/ áby
ſię ludzie
vniżáli
kośćiel=
nym vrzę=
dom.

24:
mátáczá wielkiego wyćiſnęłá/ gdy go
:
iego vczniowie/ y przećiwni Sákrá=
25:
mentarze przyćiſnęli. Práwie dla tego
26:
Pan Bog chćiał mieć piſmo trudne/ y
27:
Pan IEZVS ták trudne przypowieśći
28:
podawał/ y wykład ich ſámym vczniom
29:
przekłádał: áby ludźie inni podlegli v=
30:
rzędowi duchownemu/ Doktorom ko=
31:
śćielnym/ y Koncyliom/ około náuki y
32:
wykłádánia ſłow Bożych. Niechćiał
33:
tego nierządu Chryſtus/ áby káżdy do
Luc: 12.

34:
ſkárbu iego klucze miał: ále áby z ręku
35:
ſwoich ſtárſzych obroku pátrzył/ á tym
36:
ſámym ſwoie przełożone duchowne v=
37:
czćić vmiał. Nie dármo wielcy oni
Bázylius
y Názyán
zenus iá=
ko ſię pi=
ſmá vczy=
li.
Ruffin: li:
11. Ecc: Hi-
ſtor: ca: 9.

38:
Theologowie dwie iáſne kośćiołá Bo=
39:
żego gwiazdźie/ Bázylius y Názyán=
40:
zenus/ iáko o nich nápiſał Ruffinus/
41:
przez trzynaśćie lat/ porzućiwſzy wſzy=
42:
tkie Greckie piſmá/ ſámego ſię piſmá ś.
43:
vczyli/ iego rozumienie biorąc nie z
44:
właſney śmiáłośći/ ále z piſmá ſtár=
45:
ſzych/ zá ktorych powodem ſzli/ o kto=
46:
rych wiedźieli/ iż z Apoſtolſkiey ſucceſ=
47:
ſyey ábo wſtępowánia ſznur rozumie=
48:
nia ábo linią mieli. To ſłowá tego
49:
Ruffiná.
50:
Chćiał też Pan Bog w táiemnych
Trzećia
przyczy=
ná.

51:
párábołách zákryć ſwoie ſłowo/ y rozu=
52:
mienie iego/ przed tymi ktorzy tego nie=
53:
godni/ y ktorzy dla grzechow y złośći
54:
ſwoich/ ná zátwárdzenie w táiemnych
55:
ſądách Bożych dáni ſą. O ktorych
Ltámże mo=



strona: 82

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.82.

kolumna: a
1:
támże mowi/ wſpomináiąc ná tákie
2:
przeklęctwo v Izáiaſzá piſáne: [Zá=
Iſa: 6.

3:
tyło ſerce ludu tego/ ſłucháć im przy=
4:
kro/ y oczy ſwe zámknęli: Niechże ſłu=
5:
cháiąc nie ſłyſzą/ y widząc nie widzą/
6:
áby ſię nie náwroćili á vzdrowieni nie
7:
byli.] Stráſzliwy bárzo ále ſpráwiedli=
8:
wy wyrok Páńſki/ ná hárde/ ná vpor=
9:
ne/ ná niewdźięczne łáſki iego/ ktorą
10:
częſto odmiátáiąc/ á w złośći y vporze
11:
trwáiąc/ do tego punktu przychodzą/
12:
iż żadne kazánie y wykład prawdy/ y
13:
vpominánie im nie pomaga/ y zákryte
14:
im ſą wſzytki drogi/ do baczenia y ro=
Piſmo
hárdym/
śieći ná
ich vwi=
chłánie.

15:
zumienia potrzebnego. Y ná nie tákie
16:
páráboły w piśmie y w ſłowie Bożym/
17:
ſą iáko śieći ná ptaki/ w ktorych ſię
18:
hárdźi y vporni wichlą. Co ſię wſzyt=
19:
kim heretykom przydáie/ ktorzy w grze
20:
chách/ y złośćiách/ y nienawiśćiách/ y
21:
krzywdách ludzkich leżąc/ beśpiecznie
22:
ſłowo Boże bez czyſtego ſercá/ bez po=
kolumna: b
1:
kory/ bez poſłuſzeńſtwá ſtárſzych/ rozu=
2:
mieć y wykłádáć chcą.
3:
Nákoniec w tákich párábołách zá=
Czwarta
przyczy=
ná.

4:
lećić Pan chćiał pilność/ y prágnienie/
5:
y pokorę/ do rozumienia ſłowá ſwego.
6:
Zámknął ábyſmy kołátáli/ zákrył áby=
7:
ſmy ſzukáli/ nie dáie záraz ábyſmy pro=
8:
śili. Ták kołátał Dawid: Oświeć Pá=
Pſal: 118.
Po rozu=
mieniu
piſmá mo
dlitwy y
czyſtego
ſercá po=
trzebá.
2. Cor: 3.
Exod: 34.

9:
nie twarz twoię ſłudze twemu/ á ná=
10:
ucz mię vſpráwiedliwienia twoich. Y
11:
wiele świętych y dźiś/ y przed námi/ bez
12:
modlitwy do czytánia/ iáko y my do
13:
ſłuchánia ſłowá Bożego nie przyſtę=
14:
puiem/ áby nam zaſłoná ná oczu w za=
15:
konie iego nie byłá/ iáko onym co ná
16:
twarz Moyzeſzá pátrzyć/ áż ią záſło=
17:
nił/ nie mogli. Y teraz prośim pokor=
18:
nie/ áby nam Doktor y miſtrz náſz w=
19:
nętrzny/ do rozumienia tych dwu przy=
20:
powieśći w dźiśieyſzey Ewángeliey o=
21:
tworzyć raczył.
22:
WTORA CZESC.
23:
O wykłádzie tych dwu przypowieśći y iáko ſię z nich
24:
budowáć mamy.

25:
D
Vchowne niewidome y nie=
26:
bieſkie dobrá y cnoty święte/
27:
ktore ſię kroleſtwem Bożym
28:
zowią (iż przez nie do kroleſtwá tego
29:
wchodźim) przyrownał Pán IEZVS
30:
do rzeczy máłey/ podłey y wzgárdzo=
31:
ney/ do źiárná gorczycznego. Bo tu
Rzeczy
bozkie w=
zgárdzo=
ne v ſwiá=
tá.

32:
ná ſwiećie v ludźi świeckich ćieleſnych
33:
w máłȳ ſą vważeniu/ y owſzem wzgár=
34:
dzone zoſtáią v tych/ ktorzy ich zákry=
35:
tey drogośći y zacnośći nie widzą/ áni
36:
ſię iey przypátruią. Tákże y oſoby ty
Y oſoby
duchow=
ne.

37:
ktore ſię zá tákie niewidome y ducho=
38:
wne rzeczy imáią/ y w nich żywot ſwoy
39:
y wſzytko ſzczęśćie pokłádáią/ y ludźiom
40:
ie do pozyſkánia zbáwienia podáią/
41:
wzgárdzone ſą v świátá/ y zá máłe á
42:
podłe poczytáne. To ſię naprzod ná
43:
Pánie náſzym pokazáło/ ktory gdy z tá=
Pan Ie=
zus był v
ludzi wz=
gárdzo=
nym.
Iſa. 53.

44:
kiemi duchownemi dobry z niebá przy=
45:
ſzedł/ máłym á wzgárdzonym v ludźi
46:
był. Ták iż go Izáiaſz zowie napodley=
47:
ſzym z mężow y wzgárdzonym v świá=
48:
tá/ y práwie źiarneczkiem gorczycz=
49:
nym/ po ktorym ludźie depcą: y sſtał
50:
ſię/ iáko Pſalm mowi/ iáko robaczek
51:
á nie człowiek. Pháryzeuſzowie y bo=
Pſal: 21.
Ioan: 10.

52:
gacze oni im gárdźili/ mowiąc: Szalo=
kolumna: b
1:
ny ieſt co go ſłucháćie/ y przyczytáli mu
2:
zmowę z dyabły. y ták Pánem chwały
3:
świát wzgárdźił/ iż go w wielkiey zel=
4:
żywośći y mękách ſromotną śmier=
5:
ćią zábił.
6:
Lecz gdy z martwych wſtał/ z one=
7:
go źiárná ták drobnego y wzgárdzo=
8:
nego wielkie drzewo vroſło/ ktore iáko
9:
ieſt v Dányelá/ áż do niebá wzroſtem
10:
záśięgło/ y źiemię wſzytkę nápełniło.
Ziárno
moc ſwo=
ię ná wio
ſnę vká=
zuie.
Dan: 4.
y
11:
ná tym drzewie ośiedli ptacy/ á źwierz
12:
wſzyſtek pod nim z owocu iego żywno=
13:
śći vżywał. Zá poniżenie ono y wzgár=
14:
dę źiarneczká tego/ mowi Apoſtoł/ pod=
Phil: 2.

15:
nioſł go Pan Bog/ y dał mu nád wſzyt=
16:
kim moc/ iż ná imię IEZVS przyklęka
17:
káżde koláno/ w niebie/ ná źiemi/ y
18:
pod źiemią.
19:
Toż ſię dźiało z świętymi vczniámi
20:
iego y Apoſtołmi. Ná początku/ świát
Swięći
tákże iá=
ko ziárno
máli v ś=
wiátá.

21:
iemi iáko źiárnem máluczkim gárdźił/
22:
y miał ie zá napodleyſze/ y gubił ie y zá=
23:
bijał/ ták iáko im Pan IEZVS opowie=
1. Cor: 4.

24:
dźiał: [My głupi v świátá/ mowi A=
25:
poſtoł: my nie vſzláchceni/ głodniſmy
26:
y prágniem/ y poſzyikuią nas/ y biją/
27:
włoczym ſię z mieścá ná mieśce/ wyra=
28:
biamy właſnymi rękomá/ sſtáliſmy ſię
śmiećiámi



strona: 83

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.83.

kolumna: a
1:
śmiećiámi v świátá/ y iáko proch o=
2:
ſkrobány]. Y indźiey mowi: [Sſtáliſmy
Rom: 8.

3:
ſię iáko owce ktore ná zárzezánie y zá=
4:
bićie/ iáko chcą y kiedy chcą/ wywo=
5:
dzą.] Lecz z onych ziarnek iákie drze=
6:
wá niebieſkie vroſły/ y iákie kośćioły y
7:
fundácye ich po wſzytkim świećie ſto=
8:
ią/ wſzyścy ſię ſławie/ y chwale/ y mocy
9:
ich dźiwuiem y mowim: Poſtáwiłeś ie
10:
Kśiążęty nád wſzytką źiemią/ áby pá=
Pſal: 44.

11:
miątká byłá imieniá twego od rodzá=
12:
iu do rodzáiu. Słowo też y náuká Chryſtuſowá
13:
przyrownána ieſt do tákże podłego
14:
źiárná y drobnego. Gárdźili wiárą y
15:
náuką Ewángeliey świętey Zydowie/
16:
gárdźili Philozophowie y pogánie/ iá=
17:
ko mowi Apoſtoł/ gdy im o vmęczo=
Náuká
Chryſtu=
ſowá do
ziarnká
máłego
przyrow=
nána.
1. Cor: 1.

18:
nym Bogu powiádano/ gorſzyli ſię Zy=
19:
dowie/ á Pogánie wielkim to głup=
20:
ſtwem zwáli/ wierzyć w zábitego y tá=
21:
ką śmierćią zgubionego. Lecz pochwi
22:
li źiárno to wzgárdzone pokazáło ſwo=
23:
ię dźielność y moc wielką/ vroſło wyſo=
24:
kie y mocne drzewo. Krzyż ś. y moc ie=
25:
go/ to ieſt moc kazánia o vkrzyżowá=
26:
nym/ po wſzytkim świećie rozſzerzona/
27:
sſtáłá ſię zbáwieniem y śiłą Bożą wie=
28:
rzącym/ y potępiłá wſzyſtkie rozumy
29:
Philozophſkie/ y podbiłá pod wiárę
30:
mądrość ſwiecką/ iż ſię vniżyć Ewán=
31:
geliey muśiáłá/ y pod tym ſię drzewem
32:
chłodźić/ y z iego owocu żyć/ y ná ie=
33:
go gáłęźiách odpoczywáć/ wſzyſtek ś=
34:
wiát począł.
35:
Toż ſię rozumie o cnotách y obyczá=
Cnoty
święte ſą
gorczycz
nym źiár=
nem.

36:
iách ktore Ewángelia Chryſtuſowá
37:
śieie/ vboſtwo/ ćierpliwość/ łáſká=
38:
wość/ zámiłowánie tych co nam źle
39:
czynią/ wzgárdá doſtoynośći y vrzę=
40:
dow ná tym świećie/ vmartwienie
41:
ćieleſnośći/ trudzenie ćiáłá/ poſty/ czy=
42:
ſtość/ pokorá/ poſłuſzeńſtwo/ y inne v=
43:
niżenia y wyniſzczenia ſię Chrześćijáń=
44:
ſkie: zdádzą ſię być v ſwiátá rzeczy má=
45:
łe/ podłe y wzgárdzone/ źiarneczko
46:
gorzkie y przykre wſzytkim roſkoſzni=
47:
kom. Lecz gdy to śieią/ do ſerc ludz=
48:
kich/ gdy ſię to wykonywa y nábywa/
49:
gdyſmy prawdźiwie w duchu vbodzy/
50:
ćierpliwi/ pokorni/ świátem y chwa=
51:
łą iego gárdzący/ y płáczący zá grze=
52:
chy ſwoie y cudze: wielkie y pożytecz=
53:
ne drzewo rośćie/ niewymowney po=
54:
ćiechy ná duſzy/ y nádźieie w niebie/ y
55:
pewnego owocu z tákiego drzewá w
kolumna: b
1:
zapłáćie przyſzłego żywotá ſpodźiewa=
2:
my ſię/ iáko Pan rzekł: Błogoſłáwieni
Matt: 5.

3:
vbodzy wzgárdzeni iáko źiárnko gor=
4:
czyczne. Ale pátrz ná iákie wyſokie
5:
drzewo vraſtáią: bo ich/ práwi/ ieſt kro=
6:
leſtwo niebieſkie.
7:
Sieymyż ty podłe y máłe źiarnká ná
Náuki.

8:
roli ſerc náſzych/ á pátrzmy ná dźiel=
9:
ność/ moc/ y śiłę ich/ co z nich może być
10:
nápotym/ y co ſię w ich máłośći záwie
11:
ra. Bądźmy máłemi ſámi v śiebie/ á=
12:
byſmy v Páná Bogá byli wielkiemi.
1.
Bądźmy
máłemi
ſámi v ſie
bie.
Philip: 2.

13:
śieymy pokorę y podłe o ſobie rozumie=
14:
nie/ iáko Apoſtoł ś. rádźi: Nie czyńćie
15:
nic z vporu y ſwarow áni z prożney
16:
chwały/ ále w pokorze/ ieden drugiego
17:
miey zá więtſzego y lepſzego/ nie pá=
18:
trząc ná to co ty maſz/ ále co drugi ma.
19:
to ieſt/ maſzli iáki dar Boży/ rozumiey
20:
że brát twoy więcey ma/ ábo z tey ábo
21:
z drugiey miáry: á ieſli nie ma tedy
22:
mieć może więcey niżli ty/ á iż go to=
23:
bie może odiąć Pan Bog/ y iemu á=
24:
bo godnieyſzemu y pożytecznieyſzemu
25:
przyſądźić.
26:
Ná niſkim o ſobie rozumieniu nikt
27:
nie przegra. O Saulu rzeczono: [Gdyś
Ná ni=
ſkim o ſo=
bie rozu=
mieniu
nikt nie
przegra.
1. Reg: 15.

28:
był máłym w oczách twoich sſtałech
29:
ſię pánem y głową nád ludem Izráel=
30:
ſkim] gdy máłe to źiárno miał w ſercu/
31:
máłe o ſobie rozumienie/ Bog go wy=
32:
nioſł y vczynił go wielkim drzewem
33:
nád inne wyżſzym. Lecz gorną o ſobie
34:
dumą y podnioſłą á wielką myślą/ śi=
35:
łá ſobie zepſuie człowiek. Bo doły ſą
Doły ná
pyſznego.
1. Reg.

36:
ná pyſznego głębokie/ łácny vpadek/
37:
prędkie odmiány v ludźi. Abſalon w=
38:
śiał w ſerce ſwe wielką o ſobie dumę:
39:
vroſł chwaſt ktory bydło zdeptáło.
40:
Ták on Amán ktory mowił: [Nie máſz
41:
v krolá nád mię więtſzeo/ y krolowa He
Heſter 6.
7.

42:
ſter mnie ſámego tylo ná vcztę we=
43:
zwáłá] á krol go názáiutrz obieśić ka=
44:
zał. Wśiał Dawid gorczyczne źiarn=
45:
ko niechcąc być źięćiem Saulowym/ y
1. Reg: 18.

46:
mowił: [Dźiećiná ieſtem y wzgárdzo=
47:
ny]. Y w Pſálmie mowi: [Zebrakiem
Pſal: 39.

48:
ieſtem y vbogi] ále z iego źiarneczká/ z
49:
ták máłego o ſobie rozumienia/ wielkie
50:
drzewo y rodzay Meſſyaſzá Chryſtuſá
51:
vroſł/ y kroleſtwo y páńſtwo podnio=
52:
ſłe y długie.
53:
Wśiawſzy záś to máluczkie pokory
54:
Chryſtuſowey y podłego rozumienia o
55:
ſobie źiarneczko/ polewaymy ie áby ro=
56:
ſło/ ſłuchániem ſłowá Bożego/ y ka=
2.
Ziarnecz=
ko wśia=
ne pole=
wáć.
L ijzániem/ w



strona: 84

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.84.

kolumna: a
1:
zániem/ w ktorym częſto ſię przekłáda
2:
náuká y przykład Páná náſzego IEZV-
3:
SA, ná ktore Apoſtoł vkázuie/ vpomi=
Philip: 2.

4:
náiąc: To vczuyćie w ſobie/ co Chry=
5:
ſtus miał/ y iákim on był. on będąc
6:
Bogiem/ nie chlubił ſię z tego iáko z
7:
łupu ábo z wygráney bitwy/ iż był ro=
8:
wny Bogu: ále ſię wyniſzczył/ y vniżył
9:
iáko niewolnik. A my nie będąc iedno
10:
prochem y źiemią y ſámą nikczemno=
11:
śćią/ czyniem ſię rownemi wſzytkim y
12:
nawyżſzym/ á nikomu vſtąpić niechce
13:
my. Tą pokorą Chryſtuſową źiárno
14:
to polewáiąc/ rośćmy iáko mowi A=
15:
poſtoł/ w rozumie duchownym y poz=
Coloſ: 1.

16:
nániu Bogá náſzego/ co dźień więcey
17:
iego ſię dobroći przypátruiąc/ á w ie=
18:
go ſię żywot odmieniáiąc/ ábyſmy ná
19:
przyſzłym wieku drzewem vroſli wiel=
20:
kim/ ná ktorymby Pan á goſpodarz
21:
náſz dobre owoce náydował/ y śiekie=
22:
rę ſpráwiedliwośći ſwoiey nád nim
23:
pohámował.
24:
Máłych też rzeczy ktore w ſobie má=
3.
Máłemi
nie gár=
dźić.

25:
ią zákrytą moc/ nie pomiátaymy; ále
26:
ſię temu przypátruymy czego inni w
27:
nich nie widzą. Ná kámieniu drogim
28:
y perle máłey nie zna ſię iedno biegły
29:
około tego kupiec/ á głupi lekko ią ſo=
30:
bie ſzácuie. Máła rzecz miedzy robacz=
31:
kámi pſzczołá/ mowi Mędrzec/ á po=
Ecckl: 11.

32:
czątkiem ſłodkośći ieſt owoc iey. kto
33:
ná iey robotę/ dowćip/ pilność/ porzą=
34:
dek/ pożytek woſku y miodu nie pá=
35:
trzy/ prędko ią wzgárdźi. Máły roba=
36:
czek iedwábnicá/ y naśienie iey mniey=
37:
ſze niżli źiárno máku: ktoby ie zbierał
38:
ábo chował? Lecz kto wie iż z onego
39:
drobniuchnego źiarnká gdy ſię ná ſłoń
40:
cu położy ábo v pierśi białychgłow
41:
zágrzeie/ rodźi ſię robaczek co iedwab
42:
z śiebie wije/ y ktory wſzytkie krole/ pá=
43:
ny y niewiáſty y ołtarze ozdabia: v=
44:
mie ſobie poważyć rzecz ták málucz=
45:
ką. Ták y my podłemi ludźmi w ſzpi=
Podłemi
w ſzpita=
lách w
klaſzto=
rách nie
gárdzić.

46:
talách/ w ſzkołách/ w klaſztorách/ we
47:
wśiách y kmiecych domkách/ nie gar=
48:
dźmy. wſzytko to pſzczołki y robaczko=
49:
wie Boży/ ktorzy w niebie będą wiel=
50:
kiemi/ y tu ná źiemi wſzytko z ich robo=
Vbogich
y wzgár=
dzonych
ná ziemi
nawięcey
w niebie.
Iſa: 60.
Sap: 5.

51:
ty kmiecey mamy. Tákich naywięcey
52:
w niebie/ tácy ná wielkie drzewá vro=
53:
ſtą. Namnieyſzy/ iáko mowi Prorok/
54:
będźie ná tyśiąc. Ná tákie drudzy pá=
55:
nowie z dáleká pátrzyć będą á mowić:
56:
Oniſz to coſmy ie w pośmiechu mieli/
kolumna: b
1:
coſmy po nich deptáli/ coſmy ie zábijá=
2:
li/ coſmy zdrowie ich zá kilá grzywien
3:
ſzácowáli/ iákoż ſą miedzy ſyny Boże
4:
poczytáni?
5:
O nędzne źiarnko y robaczkowie/
6:
ćieſzćie ſię á czekayćie w proſtoćie y nie
7:
winnośći/ wzroſtu y podwyżſzenia
8:
ſwego. Przyidźie wáſze láto y wioſná/
9:
przyidźie ten/ iáko mowi Izáiaſz/ kto=
Iſa: 11.

10:
ry o vbogie ſpráwiedliwie ſądźić bę=
11:
dźie/ y záſtáwi ſię o ćiche y poniżone
12:
ná źiemi. Zle ſię Goliatowi powiodło/
1. Reg.

13:
iż máłym y niezbroynym Dawidem w=
14:
zgárdźił. O Dawidźie rzeczono: Da=
2. Reg: 23.

15:
wid/ iáko ſubtelny w drzewie robaczek/
16:
oſḿ ſet mężow pobił iednȳ naiázdem:
17:
w ták máluczkim robaczku/ táka ſię
18:
moc ziáwiłá. Táka ſię w tych rochmá=
19:
nych y vbogich y wzgárdzonych ná źie
20:
mi/ w przyſzłym żywoćie ziáwi. Przeto
21:
źiárnem tym gorczycznym nie gár=
22:
dząc/ ſámi ſię też w pokorze ſerde=
23:
czney kochaymy.
24:
Kwás też w piſmie ś. dwoiákie rze
O kwá=
śie.

25:
czy znáczy/ y złe y dobre. Tám gdźie
26:
Pan Bog roſkázuie gotowánie do po=
27:
żywánia báránká/ wymiátáć z domu
28:
kwás muśiano: To ieſt świeckie y ćie=
29:
leſne żądze/ ktoremi ſię náturá náſzá/
Dzieżá ná
tury ná=
ſzey w Iá=
dámie zá=
kwáſzona

30:
iáko dźieżá z ćiáſtem/ z iednego Iádá=
31:
mowego grzechu zákwáśiłá/ iż wſzytká
32:
grzechem y ćieleſnośćią śmierdźi. Ná
33:
toż też tákie zákwáſzenie przymawia
34:
Apoſtoł/ gdy o vżywániu lepſzego bá=
35:
ránká mowi: Wymiátayćie kwás ſtá=
1. Cor: 5.

36:
ry/ ábyśćie byli nowym záczynieniem/
37:
ták iákośćie ſą przaſnemi y ſłodkimi.
38:
Abowiem báránek náſz Chryſtus ieſt
39:
zábity y ofiárowány/ vżywaymyż nie
40:
w kwáśie złośći/ ále w ſłodkośći v=
41:
przeymośći y prawdy.
42:
Tu záś ná tym mieyſcu Pan IEZVS
43:
do kwáſu nie onego ſtárego/ ále do no=
44:
wego kroleſtwo Boże przyrownywa.
45:
Abyſmy ſię inſzym nowym kwáſem zá=
Nowy
Chryſtu=
ſow kwás.

46:
czynili y opuſzyli/ áby dźieżá nátury ná
47:
ſzey/ iuż nie woniáłá Iádámem y iego
48:
zákáżenim/ y ſtárego człowieká żądzá=
49:
mi: ále Chryſtuſem/ z ktoregoſmy zno
50:
wu odrodzeni/ y iego piżmem záczy=
51:
nieni y perfumowáni zoſtáli. Aby on
52:
w nas żył/ y my w nim wſzczepieni y w
53:
iego náturę zápráwieni/ żywot iego
54:
ná ſobie nośili. Iáko Apoſtoł mowi:
1. Cor: 6.

55:
Aby żywot Chryſtuſow w nas ſię po=
56:
kázował/ cnot świętych iego náśládo=
wániem. Iá=



strona: 85a

Ná VI. Niedzielę po Trzech Krolách.85.

kolumna: a
1:
wániem. Iáko ze pniá ſok roſzczká
2:
bierze táki iáki ieſt we pniu/ y chleb ma
3:
táki ſmák iákim dźieżá zápráwiona
4:
ieſt: y my táki żywot mieć mamy/ iáki
5:
z korzeniá drogiego y ſłodkiego/ to
6:
ieſt/ z Páná IEZVSA pochodźi.
7:
A iż o trzech miárách Pan wſpomi=
Trzy śitá
co ſą.

8:
na/ przez nie rozumieć ſię trzy częśći
9:
nátury náſzey mogą. Bo wedle Apoſto
10:
łá/ mamy w ſobie duchá nieśmiertelne=
11:
go/ mamy duſzę/ mamy ćiáło/ y ták zá
12:
nas Páweł ś. P. Bogá prośi: Bog/ prá
1. Teſſ: 5.

13:
wi/ pokoiu/ niech was ze wſzytkim po=
14:
święći: áby y duch wáſz y duſzá y ćiáło/
15:
záchowáne bez przygány było/ ná przy=
16:
ſzćie Páná náſzego IEZVSA Chryſtu=
17:
ſá. Duſzá náſzá duchem ſię zowie/ gdy
Duſzá/
duch/ ćiá=
ło.

18:
z Anyoły/ ktorzy ſą ſzczerzy duchowie/
19:
obmyśla rzeczy niebieſkie/ y do oney ſię
20:
oyczyzny z Anyoły przyſpoſabia. Ale
21:
ſię duſzą zowie/ gdy rzeczy źiemſkie y ty
22:
z bydłem rowne zabáwy/ o żyćiu y do=
23:
brym ná tym świećie mieniu/ ná ſobie
24:
nośi/ bez ktorych też być w tym żywo=
25:
ćie nie możem. Ciáło záś ma ſwoy o=
26:
byczay/ y ieſt naczyniem duſze y przez
27:
nie duſzá czyni źle y dobrze. Ty tedy
28:
trzy częśći náſzey nátury y náſzey dźie=
29:
że záczynić ſię máią/ opuſzyć y zápiżmo
30:
wáć Chryſtuſem y chwałą świętą/ y
31:
żywotem y przykłády iego. Aby wſzytko
32:
co iedno poczniem/ iáko náucza Apo=
33:
ſtoł/ w ſłowie y w vczynku/ było w imię
Coloſ: 3.

34:
Páná IEZV Chryſtuſá/ ná cześć iego/
35:
ná náśládowánie iego. Aby on w nas
36:
woniał/ ábyſmy iego byli wonnośćią
37:
ná żywot wieczny. Iáko w zápiżmo=
2. Cor: 2.

38:
wáney ſkrzynce/ co iedno z niey wyi=
39:
mieſz/ káżda rzecz piżmem wonia: ták
40:
w ſercu/ w ſłowie/ y w vczynkách
41:
Chrześćijáńſkich/ ktore ſą Chryſtuſem
42:
y miłośćią iego záczynione/ co iedno
43:
ſię pocznie/ iego ſpráwiedliwośćią/ wy
kolumna: b
1:
ſługą y náśládowániem woniáć ma.
2:
Y dla tego iż ſię to tu trochę náráźi/
3:
vczynki náſze ważne ſą do wyſługi
4:
przed Pánem Bogiem/ iż wſzytki Ch=
5:
ryſtuſem y dźieżą wyſług iego woniá=
6:
ią/ y iego zapách y moc w ſobie noſzą.
7:
Otwarzay wieczna mądrośći IEZV
8:
Chryſte táiemnice twoie/ ktore Duch
9:
ś. twoy w piſmie zákrył/ świętym vrzę
10:
dnikom y páſterzom náſzym/ áby ſię y
11:
nam wedle miárki náſzey y potrzeby do
12:
ſtáło. Dobrzeć nam z ich ręku pátrzyć/
13:
á twárdemi ſię ná nievroſłe zęby po=
14:
tráwámi nie dawić/ niech oni nam
15:
pierwey żuią iáko mátki náſze/ á my
16:
zdrowi zoſtániem. Niech ſię my w tych
17:
ſiećiách ná pyſzne dánych nie wichlem/
18:
pokornym ty táiemnice ſwe otwarzaſz/
19:
á tym ie zámykaſz/ ktorzy ſámi ſobie mą
Matt: 11.

20:
dremi ſię być zdádzą. Day nam śiłę tá=
21:
ką/ ábyſmy ſię żadney wzgárdy świátá
22:
tego nie bali/ á ráczey wzgárdzonemi
23:
być/ niżli kogo lekce ſobie ważyć/ obie=
24:
ráli. Wley w ſercá náſze pokorę twoię/
25:
á niech v śiebie máluczkimi zoſtáiem.
26:
Day też Pánie ćierpliwość tym málu=
27:
czkim v świátá wzgárdzonym nędzni=
28:
czkom/ po ktorych świát depce/ á zá
29:
proch ich nog ſwoich poczyta/ áby pod
30:
nieśienia ſwego w niewinnośći czeká=
31:
li. wſzytki ſpráwy/ mowy y myśli náſze/
32:
niech miłośćią twoią y prágnieniem
33:
czći ś. twoiey/ y dobrymi ku doſkonáło=
34:
śći żądzámi zápráwione y zápuſzone
35:
zoſtáią/ ábyſmy z nátury twey bozkiey
36:
odrodzeni będąc/ ćiebie Páná ſwego
37:
ná duſzy y ná ćiele y we wſzytkich poſtę=
38:
pkách náſzych náśláduiąc nośili/ á do
39:
ſtárego Iádámá dźieże y ćiáſtá onego
40:
zepſowánego/ nigdy ſię nie wracáli.
41:
Ktory z Oycem y z Duchem ś. krolu=
42:
ieſz Bog ieden ná wieki. Amen.


strona: 116

Ná II. Niedzielę w Poſt.116.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:
NA WTORA NIEDZIELE W
11:
POST, EWANGELIA V MAT-
12:
THEVSZA W XVII.

13:
O
Nego czáſu: Wziął P. Iezus Piotrá y Iá=
14:
kubá y Ianá brátá iego/ y wprowádził ie ná gorę wyſoką
15:
oſobno: y przemienił ſię przed nimi. A oblicze iego roziá=
16:
śniáło iáko ſłońce: ſzáty też iego sſtáły ſię białe iáko śnieg. A oto
17:
ſię im vkazáli Moyzeſz y Eliaſz z nim rozmawiáiący. A odpowie=
18:
dáiąc Piotr/ rzekł do P. Iezuſá: Pánie/ dobrze ieſt nam tu być: Ieſli
19:
chceſz vczyńmy tu trzy przybytki: tobie ieden/ Moyzeſzowi ieden/ á
20:
Eliaſzowi ieden. Gdy on ieſzcze mowił/ oto obłok iáſny okrył ie.
21:
A oto głos z obłoku mowiący: Ten ieſt Syn moy miły/ w kto=
22:
rym ſię mnie dobrze vpodobáło/ iegoż ſłuchayćie. A vſłyſzawſzy
23:
vczniowie/ vpádli ná twarz ſwoię y bali ſię bárzo. A przyſtąpi=
24:
wſzy Iezus dotknął ſię ich/ y rzekł im: Wſtańćie á nie boyćie ſię.
25:
A podniozſzy oczy ſwe/ nikogo nie widzieli/ iedno ſámego P. Iezu=
26:
ſá. A gdy sſtępowáli z gory/ przykazał im P. Iezus/ mowiąc:
27:
Nikomu nie powiedayćie widzenia (tego) áż Syn człowieczy
28:
zmartwychwſtánie.
kolumna: a
1:
N
Ie święćim dźiś prze=
2:
mienienia Páńſkiego/ ieſt
3:
inſzy dźień ná to święto
4:
od kośćiołá poſtáwiony:
5:
ále tę Ewángelią czytamy dźiś dla
Dla cze=
go tę E=
wángelią
dźiś koś=
ćioł kłá=
dzie.

6:
tego/ Naprzod ábyſmy ſię w záczętym
7:
tym czáśie pokuty y poſtu przez dni
8:
40. vmocnili/ y do zbáwiennego z nich
9:
pożytku ſpoſobili/ pátrząc iáko ty tá=
10:
kie dni 40. poświęćiły ſię w zakonie ſtá=
11:
rym v Moyzeſzá y v Prorokow przez
12:
Heliaſzá/ ktore tu nam P. IEZVS vká=
13:
zuie/ ábyſmy ſobie wſpomnieli/ iáko oni
14:
pośćili. Moyzeſz gdy miał zakon w=
15:
źiąć ná tablicách onych opiſány/ kto=
16:
rym miał ludźie w boiáźni Bożey/ y o=
17:
nę ich Rzeczpoſpolitą w cáłośći zácho
18:
wáć/ y Heliaſz gdy Páná Bogá o na=
kolumna: b
1:
práwę y przywrocenie obálonych oł=
2:
tarzow y ſpuſtoſzoney chwały iego v=
3:
błágáć y vprośić miał. A k temu żeby=
4:
ſmy ná zapłátę pátrzyli/ iáko P. Bog
5:
poſty y inne trudzenia y cnoty poboż=
6:
nośći wſzelákiey płáćić vmie/ tákim
7:
páńſtwem y roſkoſzámi ktore tu vka=
8:
zał vczniom ſwoim/ y w nich nam ſy=
9:
nom ich/ ábyſmy ſię przez zapłátę wie=
10:
czną y trwáłą/ do krotkiey pracey y ro=
11:
boty vpomináli. A nákoniec dla tego
12:
ſię tá Ewángelia czyta/ ábyſmy gorę
13:
onę z ktorey ſzátan kroleſtwá świátá
14:
tego vkázował do grzechu y báłwo=
15:
chwálſtwá námawiáiąc/ z tą gorą/ ná
16:
ktorey P. IEZVS kroleſtwo ſwoie nie=
17:
bieſkie vkazał/ przyrownáli/ á dobre o=
18:
bieránie vczynili/ támtą ſzátáńſką gár=
dząc/ y oney



strona: 117

Ná II Niedzielę w Poſt.117.

kolumna: a
1:
dząc/ y oney ſię ſtrzegąc/ á ná tę Chry=
2:
ſtuſowę gárnąc ſię y ćiſnąc. O czym
3:
mowić będźiem zá pomocą Duchá
kolumna: b
1:
świętego: iedno pierwey wiárę náſzę
2:
y ártykuły iey niektore z tey Ewánge=
3:
liey vtwierdźim.
4:
PIERWSZA CZESC.
5:
O świádectwie Boſtwá Páná Chryſtuſowego ná tey gorze/ o
6:
nieśmiertelnośći duſz náſzych y wiecznośći ćiał/ o vkázowá=
7:
niu ſię duſz ludzkich y o ich rożnych mieyſcách.

8:
G
Dy Piotr ś. ná pytánie Páná
Matt: 16.

9:
y miſtrzá ſwego wiárę/ ná kto=
10:
reyeſmy zbudowáni/ o boſtwie
11:
iego wyznał/ mowiąc: Tyś ieſt Chry=
Wyzná=
nie Pio=
trá ś.

12:
ſtus Syn Bogá żywego: pochwalił
13:
Pan iego wyznánie/ mowiąc: Iż ſię
14:
tego nie náuczył od ludźi/ áni z dowći=
15:
pu y mądrośći świeckiey/ áni z piſmá
16:
Moyzeſzowego y Prorockiego/ ktore=
17:
go ábo nie czytał/ ábo go iáko proſty
18:
rybak nie rozumiał: ále onę wſzytkę ná=
19:
ukę y táiemnicę miał z obiáwienia Oy=
20:
cá niebieſkiego. Ktora wiárá y wyzná=
21:
nie to w ſobie zámyka/ iż Pan Chry=
22:
ſtus ieſt Synem Bożym/ nie ſpoſobio=
23:
nym iáko inni święći y Prorocy/ ále
24:
rodzonym przed wieki/ iedney nátury
25:
z Oycem y boſtwá iednego. Bo gdy lu=
26:
dźie ná cudá dźiwne Páná Iezuſowe y
Matt: 16.

27:
ná żywot iego y mądrość pátrzyli: do=
28:
myśláli ſię iż ieſt ábo Heliaſzem/ ábo
29:
Ieremiaſzem/ ábo Ianem Chrzćićie=
30:
lem/ ktorzy byli w łáſce wielkiey v Bo=
31:
gá/ y ſynmi ſię Bożymi wedle łáſki y
32:
ſpoſobienia zwáć mogli. Ale ſię tego
Domy=
ſlić ſię by=
ło trudno
iż Bog w
ćiáło ſię
ludzkie
wćielił.

33:
nikt domyślić nie mogł/ áby P. IEZVS
34:
był Synem rodzonym/ y iedney nátury
35:
y rownego boſtwá z Oycem. Sam O=
36:
ćiec niebieſki do ſercá to y wiádomo=
37:
śći Piotrowey podał/ y iemu tę pierw=
38:
ſzą táiemnicę wiáry náſzey/ y Bogá w
39:
Troycy iedynego obiáwił.
40:
Tá wiárá iż byłá bárzo dźiwna y tru=
41:
dna: á tym trudnieyſza/ iż táki ten Syn
42:
Boży rowny Bogu/ ćiáłem y náturą o=
43:
błożony/ ná wzgárdę/ pośmiech y ſro=
44:
gą mękę y śmierć ſromotną dány być
45:
miał: iáko ſam po tym Piotrowym wy=
46:
znániu dołożył y opowiedźiał: ná vtwir
47:
dzenie rzeczy y wiáry ták trudney/ obie
48:
cał niektorym vczniom przy Pietrze/
49:
vkázáć im kroleſtwo ſwoie/ gdźie od te
50:
goż Oycá niebieſkiego/ nie táiemnie
51:
do ſercá/ ále iáwnie do vchá świádec=
52:
two vſłyſzeć mieli/ iż Piotr dobrze wy=
53:
znał/ á iż on ieſt práwy Syn Bogá ży=
kolumna: b
1:
wego/ teyże z nim nátury iedney Boz=
2:
kiey. To ſię sſtáło/ iáko nam Ewánge=
3:
liſtá powiedźiał/ po ſześći dni/ gdy im
4:
to Pan obiecował. Wźiął Piotrá/ Iá=
5:
kubá y Ianá Pan IEZVS, y prowá=
6:
dźił ie ná gorę wyſoką y przemienił ſię
7:
przed nimi/ y vkazał ſię im Moyzeſz y
8:
Heliaſz/ ktorzy ná świećie tu żyiąc o
9:
Meſſyaſzu piſáli y náuczáli. Co w pi=
10:
ſmie ſwoim Moyzeſz opowiedźiał/ co w
11:
ćiemnych figurách pokrył/ y czego oni
12:
ábo nie czytáli/ ábo ná ten czás zrozu=
13:
mieć nie mogli: to ſam oſobą ſwoią z
14:
otchłáni świętych oycow przyzwány/
15:
zeznawa: iż ten ieſt obiecány Meſſyaſz/
Moyzeſz
o Chry=
ſtuśie o=
ſobą ſwo=
ią piſmo
ſwoie wy
łożył.

16:
o ktorymem piſał. Y mowiąc z nim/
Deut: 18.
Luc: 9.

17:
iáko Lukaſz ś. dokłáda/ o iego zeſzćiu
18:
ktore być w Ieruzálem miáło/ to ieſt/
19:
o męce y śmierći iego/ dał znáć/ iż to
20:
on báránek/ ktorego kreẃ świát wſzy=
Exo: 12.

21:
tek odkupić y wyzwolić z niewoli wie=
22:
czney miáłá. Toż vczynił Heliaſz przed=
23:
nieyſzy Prorok imieniem wſzytkich Pro
24:
rokow: iż ten ieſt á nie inny/ o ktorym
25:
Prorocy opowiedáli.
26:
Zátym náſtąpiło nawyżſze świádec=
27:
two Bogá Oycá o drugiey Bozkiey ná=
28:
turze iego: vſłyſzeli głos z obłoku. oſo=
29:
by nie widźieli/ bo Bog nie ma twarzy
Bog nie
ma podo
bieńſtwá
żadnego.
Deut: 4.

30:
áni podobieńſtwá żadnego ná niebie y
31:
ná źiemi/ iáko Moyzeſz náuczał: [Gło=
32:
ſeś/ práwi/ iego ſłyſzał/ áleś twarzy y
33:
formy żadney nie widźiał.] y nie może
34:
ſię málowáć do żadney rzeczy nieprzy=
35:
rownáne Boſtwo. y ten głos ták zá=
36:
brzmiał: [To ieſt namilſzy Syn moy w
37:
ktorym mi ſię vpodobáło/ tego ſłuchay
38:
ćie.] Nie Moyzeſz/ nie Heliaſz/ nie ża=
39:
den święty/ nie Anyoł ktory Synem ieſt
40:
moim: ále ten ſam. nie czyniony/ áni
41:
ſtworzony/ ále rodzony/ w ktorym mam
42:
wſzytko kochánie y roſkoſzy moie.
43:
Bog właſnie kocháć ſię nie może/ ie=
Kochánie
Bozkie
właſne w
ſámym ſo
bie.

44:
dno ſam w ſobie y náturze ſwey. Miłu=
45:
ie ludźie y ſługi y to co ſtworzył/ ále v=
46:
podobánia ſwego właſneo/ ktore wiel=
P iijkośći y má=



strona: 118

Ná II. Niedzielę w Poſt.118.

kolumna: a
1:
kośći y máieſtatu y náturze iego przy=
2:
ſtoi/ nie ma/ iedno ſam w ſobie. Iáko
3:
Anyoł y duch nie ma kochánia w ćiele=
4:
ſnych dobrách/ bo ćiáłá nie ma: y czło=
5:
wiek nie mieſzka w wodźie/ iáko ryby
Co to ieſt
w ktorym
mi ſię v=
podobá=
ło.

6:
ktore ſię w niey rodzą y kocháią: Ták
7:
Pan Bog w náturze tylo ſwey/ to ieſt
8:
ſam w ſobie vpodobánie ma/ ktora ie=
9:
go náturá iż ieſt wſzytká w Synie/ y o=
10:
nę przedwiecznym rodzeniem nań wle=
11:
wa/ przeto rownym mu ieſt y iednym z
12:
nim Bogiem. Mamy tedy y tu wielkie wyświád=
13:
czenie tego boſtwá Syná Bożego/ kto=
14:
re Piotr ś. wyznał. Y przetoż kazánia
15:
y náuki ſwoiey y wyznánia oney wiáry
16:
o Chryſtuśie/ Piotr ś. tym widzeniem
2. Petr: 1.

17:
y ſłyſzeniem głoſu Oycowſkiego wſpie=
18:
ra/ mowiąc: [Nie z vczonych báśni
19:
oznáymiliſmy wam Páná náſzego IE=
20:
ZV Chryſtá moc y przytomność/ ále=
21:
ſmy ſámi widźieli wielmożność iego.
22:
Bowiem biorąc od Bogá Oycá cześć
23:
y chwałę/ głos od niego táki od wiel=
24:
możney chwały ſpuſzczony był: To ieſt
25:
Syn moy namilſzy w ktorym mi ſię v=
26:
podobáło/ tego ſłuchayćie. Ten głos
27:
ſłyſzeliſmy z niebá/ będąc z nim ná go=
28:
rze świętey.] Mamy tedy z tey Ewán=
29:
geliey wielkie świádectwo o Boſtwie
30:
Páná náſzego/ przećiw tym Aryanom
31:
y Nowochrzczeńcom.
32:
Lecz y Kálwiniſtowie y ći co ſię E=
Cal: Inſt:
lib: 4.
cap: 8.

33:
wángeliki zowią/ z tego ſłowá [Tego
34:
ſłuchayćie] burzyć chcą vrzędy kośćiel=
35:
ne/ Koncylia/ Doktory/ ſłucháć ich nie
36:
chcąc/ iedno co Syn Boży mowi y ná=
37:
ucza. Y gdy ich pytamy: gdźie go ſły=
Tego ſłu=
chayćie iá=
ko to he=
retycy wy
wracáią.

38:
ſzą mowiącego? powiádáią: w piſmie
39:
y Ewángeliey. Lecz głos Oycá niebie=
40:
ſkiego mowi: tego ſłuchayćie/ nie mo=
41:
wi/ piſmá iego ſłuchayćie. A iż Pan
42:
IEZVS nic nie piſał/ áni piſáć roſka=
43:
zał/ nie máſz czego ſłucháć. A gdy Pan
44:
IEZVS w niebo wſtąpił/ á piſáney ie
45:
ſzcze Ewángeliey nie było/ kogoż ludźie
Chryſtus
mowi/
nie w pi=
ſmie ſá=
mym ále
w poſłáń
cách ſwo=
ich.
Ioan: 15.
Luc: 10.

46:
ſłucháć mieli? Pewnie tegoż Chryſtu=
47:
ſá w poſłáńcách ſwoich y w Apoſtołách
48:
mowiącego/ ktorym dał Duchá ś. nie
49:
wſzytkiego im przez ſię ſam powiádá=
50:
iąc/ ále wiele nań odkłádáiąc. ktorym
51:
dał ten kredyt: Kto was ſłucha/ mnie
52:
ſłucha: kto wámi gárdźi/ mną gárdźi.
53:
Głos Bogá Oycá [tego ſłuchayćie] na
54:
mniey ſię ná piſáną Ewángelią nie
55:
śćiąga: bo iey ieſzcze nie było/ y oná ię=
kolumna: b
1:
zyká nie ma y mowy/ y nie káżdy iey czy=
2:
táć vmie/ á rzadki dobrze rozumieć ią
3:
może. Ale ſię śćiąga ná ſłowo iego kto=
4:
re ſam rozśiewał/ y ktore włożył w v=
5:
ſtá/ iáko mowi Prorok/ naśienia ſwe=
Iſa: 59.
Epheſ: 4.

6:
go/ Apoſtołow y potomkow ich/ y w
7:
kośćioł ſwoy y Koncylia y Doktory/ w
8:
ktorych záwżdy Chryſtus/ iáko Apo=
1. Cor: 12.

9:
ſtoł świádczy/ mowi y náucza/ y kto=
10:
rych káżdy winien ſłucháć iáko ſáme=
11:
go Chryſtuſá. Chytrzy á wężá piekiel=
12:
nego iády nápełnieni/ do tákiego mi=
13:
ſtrzá vkázuią/ ktorego náchylić po
14:
ſobie y po głowie ſwoiey mogą. iákie
Chytroſc
heretycka

15:
ieſt piſmo/ ktore wykręćić y wyſkro=
16:
báć/ y zepſowáć/ y wyrzućić/ y ſpalić y
17:
zgubić mogą. A od onego ſędźiego v=
18:
ćiekáią/ ktory ſię zwieść y oſzukáć nie
19:
dopuśći/ to ieſt od vrzędu kośćielnego/
20:
od Koncylia/ Doktorow y kápłanow
21:
y páſterzow/ ktorzy wymyſły ich potę=
22:
piáią/ y ktorych ſłow zepſowáć/ y ro=
23:
zumienia ná ſwoię ſtronę náwieść/
24:
nie mogą. Pokázuie ſię też z tey Ewángeliey
Nieſmier
telność
duſz ludz=
kich.

25:
nieśmiertelność duſz ludzkich po wy=
26:
ſzćiu z ćiáłá/ iż ſą/ żyią/ trwáią/ á nie v=
27:
mieráią/ iáko iuż dźiśieyſze heretyctwá
28:
práwi Epikurowie/y v Pogáńſtwá
29:
niegdy wzgárdzeni/ náuczáć śmieią.
30:
Moyzeſzowe ćiáło/ mowi piſmo/ po=
Deut: vl-
timo & 32.

31:
grzebł Pan Bog ná gorze Abárim ábo
32:
Nebo/ á oto duſzá tu iego z Pánem w
33:
máieſtaćie ták wiele lat máiąca y wie=
34:
czna rozmawia. Co y o duſzách/ Abrá=
35:
hámá/ Izááká y Iákobá Pan ſam prze=
Matt: 22.

36:
ćiw Sádduceuſzom twierdźi/ y głup=
37:
ſtwo ich gromi/ iż nie rozumieią y pi=
38:
ſmá y mocy Bożey/ vkázuiąc iż duſze ſą
39:
y żyią. A Bog nie ieſt vmárłych ále ży=
40:
wych. A gdy tenże Pan IEZVS mo=
41:
wi: [Nie boyćie ſię tych co zábijáią ćiá
Luc: 12.

42:
łá/ bo duſze zábić nie mogą.] bárzo iá=
43:
śnie o nieśmiertelnośći duſz náſzych o=
44:
znaymił. Przetoż brzydźmy ſię temi
45:
heretyctwy/ ktore do ták grubego y by=
46:
dlęcego nierozumu przywodźi ſzalone
47:
od kośćiołá ś. odſtąpienie.
48:
Lecz y ćiał náſzych nieśmiertelność
Ciał ná=
ſzych nie=
śmiertel=
ność.
Matt: 17.
Malac: 4.

49:
ktorą ná dźień ſądny weźmiem/ ná tym
50:
Heliaſzu dobrze ſię vmacnia/ ktory ie=
51:
ſzcze nie vmárł/ y nie vmrze áż przed
52:
ſądnym dniem/ gdy przyſzćie wtore Pá=
53:
ná náſzego vprzedźi/ y przeſłáńcem ie=
54:
go/ iáko ś. Ian w pierwſzym/ zoſtánie.
55:
Ieſli ćiáło ludzkie przy duſzy ieſzcze nie
vwielbioney



strona: 119

Ná II. Niedzielę w Poſt.119.

kolumna: a
1:
vwielbioney Pan Bog kilá tyśięcy lat
2:
zdrowe trzymáć może: y wieczne á nie=
3:
śmiertelne vczynić też może.
4:
Oná ſię rzecz też ſtąd vmacnia/ iż
Duſze ludz
kie vkázo
wáć ſię
mogą.

5:
duſze ludzkie z Bozkiego roſkazánia y
6:
dozwolenia vkázowáć ſię ludźiom mo=
7:
gą/ iáko ſię tu tym Apoſtołom vkazáłá
8:
duſzá Moyzeſzowá. Y w kśięgách Kro=
9:
lewſkich mamy/ iż ſię Saulowi vkazá=
10:
łá duſzá Sámuelowá/ nie dla czárow/
11:
ále czáry vprzedźiwſzy/ ſtánął Sámuel/
12:
y powiedźiał rzeczy przyſzłe Saulowi.
1. Reg. 24.
Eccki: 46.

13:
Tákże ſię duſzá Ieremiaſzowá y Onia=
14:
ſzowá vkazáłá Máchábeuſzowi. y w
2. Mac: 15.

15:
dźieiách ſwiętych/ v zacnych doktorow
16:
tákich hiſtoryi niemáło ſię náyduie.
17:
O rożnych też mieyſcách duſz ludz=
Rożne
mieyſcá
duſz ludz
kich.

18:
kich ſtąd ſię wiádomość bierze/ iż nie
19:
tylo ſą dwie/ Niebo á piekło/ ále inſze
20:
rożne. Bo Moyzeſzowá duſzá nie z nie=
21:
bá przyzwána ieſt. Bo przed Chryſtu=
22:
ſem żadna tám być nie mogłá. Bo ieſli
Stárzy
ſwięći nie
bá niedo=
ſtawáli.

23:
ray grzechámi zámkniony ieſt/ dáleko
24:
więcey niebieſkie/ gdźie ná Páná Bo=
25:
gá pátrzą/ roſkoſzy/ poty zámknione by=
kolumna: b
1:
ły/ poki ich Zbáwićiel náſz śmierćią/
2:
męką y wſtąpienim ſwoim w niebo nie
3:
otworzył/ długi zá ludzki rodzay wy=
4:
płáćiwſzy. Nie z piekłá też duſzá Moy=
5:
zeſzowá wyſzłá: bo tám potępionych
6:
ieſt mieyſce/ nie świętych przyiaćioł y
7:
ſług Bożych/ iáki był Moyzeſz. Muśi
8:
tedy być inne mieyſce ludzkim duſzom/
9:
to ieſt odchłań oycow świętych. o Sá=
10:
muelowey duſzy piſmo świádczy/ iż nie
1. Reg: 24.

11:
zgory áni z niebá/ ále z źiemie wycho=
12:
dźiłá. Nie z piekłá potępionych: bo
13:
Sámuel był wielki y Bogu miły Pro=
14:
rok: ále z innego pod źiemią mieyſcá/
15:
w ktorym Chryſtuſá y iego przyſzćia o=
16:
czekiwano/ do wybáwienia y przepro=
17:
wádzenia do niebieſkiey chwały. In=
18:
ſze też mieyſce ma Heliaſz ieſzcze nie v=
19:
márły/ w ktorym z ćiáłem y w ćiele mie=
20:
ſzka/ nie to źiemſkie náſze/ ále inne po=
21:
dobno rayſkie/ w ktorym ieſt drzewo
22:
żywotá/ nam innym potomkom Iá=
23:
dámowym zámknione/ á Heliaſzowi z
24:
przywileiu otworzone.
25:
WTORA CZESC.
26:
O pośćie Moyzeſzá y Heliaſzá/ o roboćie w pokućie ś. pátrząc
27:
ná zapłátę/ o wſtępowániu z Pánem ná gorę.

kolumna: a
1:
D
Ni te 40. ktoreſmy ná poku=
2:
ty náſzey podpárćie záczęli/ zá=
3:
lecáią ſię nam nie tylo przykłá=
4:
dem P. náſzego/ iákoſmy w przeſzłą Nie=
5:
dźielę ſłyſzeli/ ále też y przykłádem tych
6:
wielkich v Bogá mężow y Prorokow/
7:
Moyzeſzá y Heliaſzá. Pośćił Moyzeſz
Do wzię=
ćia zako=
nu po=
ſtem ſię
przyprá=
wował
Moyzeſz.
Exo: 24.

8:
gdy miał bráć zakon y práwá od Páná
9:
Bogá/ ktoremiby ludźie ſobie poru=
10:
czone drogámi ſpráwiedliwośći/ y ży=
11:
ćia pobożnego prowadźił/ y w dobrym
12:
ie porządku y Rzeczypoſpolitey ich
13:
poſtánowił. Ná vczczenie y ziedná=
14:
nie ták potrzebnego ludźiom zakonu/
15:
poſtem ſię przypráwował. Tákże He=
3. Reg: 19.

16:
liaſz gdy miał Páná Bogá widźieć/ y
17:
napráwę kośćiołá/ od heretykow po=
18:
deptánego/ y báłwochwálſtwem zárá=
19:
żonego/ vprośić/ poſtem ſię przygoto=
20:
wał. Y my też tego prágniemy/ áby
Aby Pan
Bog ná
ſercu za=
kon ſwoy
náſzym
nápiſał/
pośćmy.

21:
Pan Bog ſwoy święty zakon nie ná
22:
kámiennych tablicách/ ále iáko nowe=
23:
go teſtámentu łáſká ieſt/ ná ſercách
24:
náſzych nápiſał/ y mocnie á z miłośći
25:
ſynowſkiey pełnić go nam dał. ábyſmy
kolumna: b
1:
grzechy y bezzakonnośći náſze porzu=
2:
ćiwſzy/ wolą Bozką iego y práwá świę=
3:
te iego wykonywáli: poſtem ſię też
4:
przypráwuymy. A nie bądźmy iáko o=
5:
ni/ co iedli y pili y wſtawſzy igráli/ y
6:
ćielcowi ſię/ bogiem go ſwoim czyniąc/
7:
kłániáli. ktore vyrzawſzy Moyzeſz/ á
Exo: 32.

8:
nioſąc im wielki od Bogá vpominek/
9:
on zakon pálcem Bożym piſány: wo=
Niepo=
ſzczący nie
godni by
li zakonu
Bożego.

10:
lał tablice one potłuc/ á niżli obżer=
11:
com y niepoſzczącym zakon ktorego on
12:
poſtem doſtawał/ ták drogą rzecz/ y
13:
táki dar od Bogá oddáwáć. Tákże y
14:
my/ ieſli niepowśćiągliwi będźiem/ á
15:
ćiał náſzych w pokućie nie ſtrudźim/
16:
pálcá Bożego/ y mocy Duchá ś. ná
17:
ſercách náſzych/ ktoryby ná nich piſał/
18:
y one odmienił/ y do pełnienia woley
19:
Bożey ſpoſobił/ nie vczuiem.
20:
Słuſznie y my z Heliaſzem żáłowáć
Kośćiel=
ne ſpuſto=
ſzenie od
heretykow.

21:
ſię przed Pánem Bogiem/ dźiśieyſzych
22:
tych czáſow możem/ mowiąc:
23:
[Zięłá mię żáłość y gniew o chwałę twoię
24:
Pánie. bo ſynowie kośćielni odſtąpili
25:
przymierza twego/ ołtarze twoie po=
pſowáli/



strona: 120

Ná II. Niedzielę w Poſt.120.

kolumna: a
1:
pſowáli/ Proroki twoie mieczem pozá=
2:
bijáli/ y ſamem zoſtał/ y ieſzcze y mnie
3:
ná śmierć ſzukáią.] Bo ná ták wiele
4:
ludźi heretyckich/ y odſtępnikow od
5:
wiáry y przymierza/ ktore z Pánem Bo
6:
giem y kośćiołem iego vczynili/ pá=
7:
trzym. ták wiele zwoiowánych kośćio=
8:
łow y ołtarzow liczym. ták ćięſzkie ná
9:
kośćioł Boży prześládowánie od nich
10:
powſtáło/ iż nam z onym Máthátya=
1. Mac: 2.
3. Reg: 18.

11:
ſzem y z tym Heliaſzem prośić przycho=
12:
dźi/ ábyſmy ná to nie pátrzyli/ á śmier=
13:
ćią tey żáłośći zbyli. Chcemyli co v Pá=
14:
ná Bogá vprośić/ áby nam krole y
15:
proroki á kápłany ſwoie/ ná wrocenie
16:
y napráwy kośćiołá ſwego wzbudźił/ z
17:
gorącą miłośćią ku chwale iego/ y po=
18:
śćmy y trudźmy ćiáłá náſze.
19:
Teraz zwłaſzczá gdyżćie ſię ná ten
20:
ſeym ziecháli/ iáko wodzowie ludu Bo=
Rom: 2.

21:
żego/ iáko świece ich ćięmnośći/ iáko
22:
opiekunowie śieroctwá ich/ iáko mi=
23:
ſtrzowie proſtych y ktorzy o ſobie rá=
24:
dźić nievmieią/ wam ie Pan Bog zle=
25:
ćił/ wam máiętnośći y zdrowia ich po=
26:
ruczył/ ábyśćie ie do ſpráwiedliwośći
27:
przypráwowáli/ y w dobrey obronie od
28:
tego pogániná Turczyná zátrzymáli.
29:
Ná to iáko Moyzeſzowi/ rády wam z
30:
niebá y rozumu wielkiego potrzebá/ ná
31:
ták trudny rozmyſł y wielkie Korony
32:
wſzytkiey niebeśpieczeńſtwo. Słuſznie
33:
ſię Pánu Bogu w pośćie vkarzáć ma=
34:
ćie/ ieſli lud ſwoy y oyczyznę namilſzą
35:
miłuiećie. Toż ſię do duchownych mo=
36:
wi/ áby o chwałę ſię Bozką w ktorey
37:
ieſt ludzkie zbáwienie fráſowáli/ y ná
38:
iey obálenie łzy z Heliaſzem wylewáli/
39:
proſząc Páná/ áby do napráwy kośćio=
40:
łá ſweo nie mieſzkał/ poſtem ſię poniżáć
41:
Pánu Bogu nie zániechaymy.
42:
Niech pokuśnik nie mowi: duchow=
Herety=
ckie ſłowá
o pośćie.

43:
ny poſt lepſzy á ćieleſny niepotrzebny.
44:
bo nas iedzenie/ iáko Apoſtoł mowi/
45:
Bogu nie záleca. Poſt duchowny ćie=
Poſt du=
chowny
ćieleſneo
nie pſuie.

46:
leſnego nie pſuie/ y owſzem ćieleſny ná
47:
duchownym ſię buduie. Dobrze nie
48:
grzeſzyć co ieſt duchowny poſt/ ále też
49:
dobrze zá grzechy ćiáło káráć/ y grze=
50:
chom áby ſię nie wracáły/ zábiegáć.
51:
Zbáwićiel náſz nie duchowny poſt po=
52:
śćił/ bo grzechu nigdy nie miał/ ále ćie=
Duchow=
ny poſt
nie vſtá=
ie/ á ćiele=
ſny vſtáie.

53:
leſny. Moyzeſz y Heliaſz nie duchownie
54:
40. dni pośćili. Bo duchowne cnoty
55:
záwżdy być máią y nigdy nie vſtáwáć/
56:
á ćieleſny poſt nie záwżdy/ dni 40. y dru=
kolumna: b
1:
gdy mniey pośćili święći. Toć ſię o ćie=
2:
leſnym pośćie rozumie.
3:
Nie zálecać nas pokarm Pánu Bo=
Poſt ná
iákich
cnotách
rośćie.

4:
gu/ ále poſt nas záleca/ ktory ná wiel=
5:
kich y BOgu miłych cnotách rośćie.
6:
Bo naprzod ſkruchá go prawdźiwa y
1.
Ná ſkru=
ſze.

7:
vprzeyme zá grzechy záſmucenie rodźi.
8:
Zaden nigdy ſzczerze pokutuiący po=
9:
ſtem nie gárdźił/ ále im ſobie ſmutku
10:
dla Páná Bogá przyczyniał. Bo iáko
11:
ſię człowiek/ mowi Apoſtoł/ pokármem
Acto: 14.

12:
vweſela/ ták ſię głodem záſmuca. Ni=
13:
niwczycy y bydłu y dźiećiom pośćić
Poſt ſmu
tku ieſt
znákiem.

14:
trzy dni kazáli/ áby ſię wzraſkiem y płá=
15:
czem y wyćiem niemych beſtyi/ do żá=
16:
łośći y ſmutku przywodźili. y przetoż y
17:
wory ná ſię kłádli/ y w popiele y w pro=
18:
chu leżeli/ áby tym więtſzą żáłośćią y
19:
ſmutkiem nápełnić ſercá ſwoie mogli/
20:
zá to iż Bogá gniewáli.
21:
Poſt rodźi ſię ná oney piękney cno=
2.
Poſt ſię
rodzi ná
powśćią=
gliwośći.

22:
ćie/ ktorą powśćiągliwośćią od rze=
23:
czy wolnych/ ábo wſtrzymawáłośćią
24:
zowiem. Rozum to przyrodzony chwa=
25:
lić muśi/ gdy ſię kto od rzeczy miłey á
26:
ſobie wolney pohámuie/ y ſam śiebie
27:
zwyćięży/ y właſną chęć ná znák mę=
28:
ſtwá duchownego vmorzy/ á pokaże
29:
iż ſobą władnie/ á chęć go do rzeczy lu=
30:
bych nie zwyćięży. Tá cnotá nie ná
Powśćią=
gliwość
od rzeczy
wolnych.

31:
tym ſię báwi co z grzechem ieſt złączo=
32:
no/ iákie ieſt porubſtwo y cudzołoſtwo/
33:
y pijáńſtwo/ obżerſtwo/ bo to ieſt prze=
34:
ćiw czyſtośći y trzeźwośći: ále ná tym
35:
coby bez grzechu vczynić mogł/ á czy=
36:
nić ná ćwiczenie cnoty ſwey y vpodo=
37:
bánie Bogu niechce. Iáko gdy ſię od
38:
właſnego małżeńſtwá hámuie/ gdy kto
39:
w bezżeńſtwie zoſtáie/ gdy wolne rze=
40:
czy ſam ſobie zákázuie/ gdy ſobie tę ro=
41:
ſkoſz y kochánie odbiera/ ktoregoby bez
42:
grzechu záżyć mogł. Wielkie męſtwo
Dawido=
wá pow=
śćiągli=
wość.
1. Par: 11.

43:
y powśćiągliwość pokazał Dawid/ gdy
44:
wody z Bethleem ná ktorey ſię vcho=
45:
wał/ po ktorą trzey mężni żołnierze ie=
46:
go/ páná miłuiąc/ przez woyſko ſię nie=
47:
przyiaćielſkie przebili y oney przynieśli/
48:
w wielkim ſwoim prágnieniu pić nie=
49:
chćiał/ myśląc: Droga to teraz v mnie
50:
wodá/ ták wielką chuć mam do niey/
51:
krwią moich namilſzych rycerzow czer
52:
pána ieſt/ nie będę iey pił/ zwyćiężę
53:
ſwoię chćiwość/ á Bogu ią iáko rzecz
54:
v mnie teraz bárzo drogą ofiáruię y od
Ezau nie=
powśćią=
gliwy.

55:
dam. y ták vczynił. Iáko z przećiwney
56:
ſtrony/ gruba byłá y ſproſna niepo=
wśćiągliwość



strona: 121

Ná II. Niedzielę w Poſt.121.
1:
wśćiągliwość Ezaego/ mowi Apoſtoł/
Hebr: 12.
Geneſ: 25.

2:
ktory vyźrzawſzy ſmáczną potráwę/
3:
przedał zá nię práwo ſwoie pirworod=
4:
ne. Tey my nieczći vchodząc/ á cnotę w=
5:
ſtrzymawáłośći y zwyćięſtwá ſkłonno=
6:
śći ſwey ćwicząc/ bárzo rádźi pośćim.
7:
Rodźi ſię poſt náſz Kátholicki y ná
3.
Ná poſłu
ſzeńſtwie.

8:
poſłuſzeńſtwie kośćielnym ku práwom
9:
y zwyczáiom mátki náſzey oblubienice
10:
Chryſtuſowey/ y owſzem ſámego Chry=
11:
ſtuſá. ktory ták o vczniách ſwoich po=
12:
wiedźiáł: Gdy oblubieniec od nich w=
Matt: 12.

13:
źięty będźie/ pośćić będą. Roſkaże im
14:
áby pośćili. y doſyć roſkazał/ gdy to
15:
rzekł/ y gdy poſzczącym zapłátę v Oy=
16:
cá ſwego obiecał. Czáſu nie náznáczył/
17:
Duchowi to ś. y Apoſtołom poruczył/
Matt: 5.

18:
ktorzy ten czás obráli/ y wſzytkiemu
19:
Chrześćijáńſtwu pośćić te 40. dni ka=
20:
záli. Ieſli Saul krol świecki mogł lud
21:
ſwoy ná poſt obwiązáć: á Ionátás
1. Reg: 14.

22:
ſyn iego z niewiádomośći zgrzeſzył/ gdy
23:
go nie záchował: dáleko więtſzą moc
24:
ma kośćioł Chryſtuſow/ czáſy poſtom
25:
ſtáwić. y dáleko więcey grzeſzą/ ktorzy
26:
iádowićie y ze złośći tákim roſkazá=
27:
niem gárdzą. Wielka cnotá ieſt poſłu=
Kośćiel=
ne poſłu=
ſzeńſtwo
wielka
cnotá.
Rom: 8.

28:
ſzeńſtwo/ y wielkie ſię w nim pokuſy
29:
zwyćiężáią zá pomocą Bożą. Bo ták
30:
ieſt ſkáżona/ iáko mowi Apoſtoł/ nátu=
31:
rá náſzá/ iż ſię tego więcey chce/ y vśi=
32:
lnie nápiera/ o co zákazánie ma/ y po=
33:
żądliwość zákazánim więcey ſię bu=
34:
rzy/ ieſli ſię łáſką Bożą nie vkroći. Má=
35:
ła rzecz byłá iábłko w ráiu/ dáleko lep=
36:
ſzych owocow mieli doſtátek/ ále ten
37:
ſię zdał im być naſmácznieyſzy ktory był
38:
zákazány. Y zwiedźieni kłamſtwem
39:
czártowſkim/ choć ieſzcze w cáłey ná=
40:
turze/ vpádli/ pátrząc ná piękny on w
41:
oczách owoc. Y nie o iábłko ie ſkarano
42:
y nas w nich/ ále o niepoſłuſzeńſtwo.
43:
Y my nie wielką rzecz czynim/ iż mięſá
44:
y mleczná nie iemy/ mamy ryby y ine
45:
potráwy. Ale poſłuſzeńſtwo pełniąc/
Moc y łá
ſká Boża
w poſłu=
ſznych.

46:
wiele ſobie v Páná Bogá wyſługuiem/
47:
y wielką pokuſę/ wſpárći łáſką Chry=
48:
ſtuſową/ zwyćiężamy/ morząc w ſobie
49:
gorącość chęći do zákazánych ná ten
50:
czás potraw.
51:
Tey pokuſy heretycy żadną miárą
52:
nie zwyćiężą/ by mieli ryby co nagor=
53:
ſze/ y owſzem y do żab rzućiliby ſię/ gdy=
54:
by im ich zákazał. Bo łáſkę Bożą/ kto=
55:
ra ſię poſłuſznym y pokornym wlewa/
56:
vtráćili. Oboie ty dwie cnoćie wſtrzy=
kolumna: b
1:
mywáłość y poſłuſzeńſtwo ſławnie wy=
Dan: 1.
Czterech
młodzień
cow w Bá
bilonie
powśćią=
gliwość.

2:
pełnili oni czterzey młodźieniaſzkowie
3:
w Bábiloniey/ ktorzy młode y gorące
4:
ſwoie chęći do potraw krolewſkich/ y
5:
winá ktore ſam wielki Monárchá pi=
6:
iał/ vmorzyli/ do ſwego przyſtáwá mo=
7:
wiąc: Day nam iárzyny/ ktore źiemiá
8:
rodźi/ á po 10. dni pátrz ná twarzy ná=
9:
ſze ieſli będą bláde y ſuche. Bo tych po=
10:
traw zakon nam Boży zákazał. Mieli
Vrody
poſtem
nie vtrá=
ćili.

11:
y wyſoką wiárę/ iż przyrodzoney vro=
12:
dy/ Bogá y zakonu iego ſłucháiąc/ po=
13:
ſtem tráćić nie mieli/ ktorey ſię y Iu=
14:
dyćie wdowie z poſtu przyczyniło/ iż po
15:
ſzcząc pięknieyſzą zoſtawáłá. O tákie
16:
w pośćie poſłuſzeńſtwo oni ſiedm Má=
2. Mac: 6.

17:
chábeyſcy młodźieńcy bráćia rodzeni/
18:
woleli ćięſzkiemi mękámi vmieráć/ niż=
19:
li ſię zákazánym pokármem mázáć/ á
20:
zakonu Bożeo około poſtu nie ſłucháć.
21:
Buduie ſię poſt náſz y ná ofierze/ kto=
4.
Na ofie=
rze budu=
ie ſię poſt

22:
rą Pánu Bogu z ćiáłá náſzego czynim/
23:
wedle Apoſtołá/ gdy chęći iego vma=
24:
rzamy/ y Pánu Bogu ie zábijamy: [V=
25:
martwiayćie/ práwi/ członki wáſze ná
Coloſ: 3.
Rom: 12.

26:
źiemi.] y indźiey mowi: [Stawćie ćiá=
27:
łá ſwe ofiárą żywą/ świętą/ Bogu ſię
28:
podobáiącą.] Iákaż ma być ofiárá z
29:
ćiáłá náſzego Pánu Bogu? iedno gdy
30:
ie dla niego trudźim poſtem y iną pra=
31:
cą w ſłużbie iego/ zábijáiąc chęći náſze
32:
w nim/ ktore ſię przećiwią woley iego.
33:
Poſtem też ſobie czynim do czyſtośći
5.
Pomoc
do czyſto
śći z po=
ſtu.

34:
pomoc y ſtraż/ y ná tey pilnośći rośćie
35:
tá powśćiągliwość. Iáko Iudytá w=
36:
dowá młoda czyniłá/ włośiennicę ná
37:
ſobie noſząc/ á ná káżdy dźień okrom
38:
świętá poſzcząc.
39:
Y z gorącey modlitwy poſt ſię záczy=
6.
Modli=
twie poſt
pomága.

40:
na/ gdy co pilnego chcemy v Páná Bo=
41:
gá vprośić/ ieſt modlitwie wielkiemi
42:
ſkrzydłámi do niebá. Bo czyni trzeź=
43:
wią y czuyną duſzę/ y lekką do niebie=
44:
ſkiego latánia. Dányel chcąc vprośić
45:
obiáwienie táiemnic/ pośćił/ y inni ś=
46:
więći modlitwy poſtem wſpieráli/ y do
47:
wyſłuchánia im v Páná Bogá bárzo
48:
ſłużył. Iáko ſię o Moyzeſzu y Heliaſzu
49:
powiedźiáło.
50:
A żebyſmy ſię ſámi nie żałowáli ná
Zapłátę
Pan vka=
zał tym co
robią.

51:
poſty y ná prace y inne trudnośći dla
52:
zbáwienia náſzego/ w tym przemienie=
53:
niu ſwoim chćiał Pan IEZVS vkázáć
54:
vczniom y nam w nich/ wielką y pew=
55:
ną pracey náſzey zapłátę/ ábyſmy ſię
56:
nią do ćierpienia y roboty pobudzáli.
QMáło przed=



strona: 122

Ná II. Niedzielę w Poſt.122.

kolumna: a
1:
Máło przedtym powiedźiał vczniom
2:
ſwoim/ iż wiele ćierpieć/ y w wielkiey
3:
zelżywośći vmrzeć ná krzyżu/ y potym
4:
z martwych wſtáć miał. czym ſię vcz=
5:
niowie záfráſowáli y obráźili/ á zwłaſz=
6:
czá Piotr ś. ktory śmiał Pánu mowić:
Matt: 16.

7:
Nigdy to nie będźie/ áby ná táką ſro=
8:
motę y śmierć hániebną przyść miał.
9:
A Pan ich náuczył/ iż táka zelżywość
10:
y ćierpienie ná tym świećie dobrze ſię
11:
płáći ná drugim po śmierći/ y ná dźień
Matt: 16.

12:
z martwych wſtánia. Y obiecał nie=
Robotá
ktorą Pan
roſkazał.

13:
ktorym vkázáć tę chwałę y kroleſtwo/
14:
ktorym ſię iemu krzyż y praca płáćić
15:
będźie/ á nie tylko iemu/ ále y náślá=
16:
dowcom iego/ ktorzy ſámi ſobą wzgár=
17:
dzą/ y krzyż ſwoy ćierpliwośći y vći=
18:
ſkow tego świátá z pokorą zá nim po=
19:
nioſą/ y tą drogą cnot świętych poy=
20:
dą/ ktorą on ſam chodźił. Y co obiecał
21:
trzem tym/ zyśćił/ vkazał im kroleſtwo
22:
y wſzytek doſtátek/ máieſtat/ ozdobę/ y
23:
wſpániáłość iego.
24:
To okázowánie Máttheuſz ś. y Lu=
Czemu
krotko E
wángeli=
ſtowie pi
ſzą.

25:
kaſz dwiemá tylo ſłowy opiſáli/ y rzecz
26:
bárzo wielką w krotkich ſłowiech zá=
27:
grzebli/ tylo o roziáśnieniu twarzy ie=
28:
go iáko ſłońce/ y o biáłośći ſzat iego
29:
iáko śnieg powiedźiawſzy. Acz Lukaſz
Luc: 9.

30:
ś. máieſtatu iego trochę dotknął. Iza=
31:
li ták przenawyżſze kroleſtwo Chryſtu=
32:
ſowe/ y przemożną wſpániáłość/ z ża=
33:
dnym wſzytkiego świátá krolem nie=
34:
zrownáną pompę/ y máieſtat niebieſki
35:
opiſuią? Pan obiecał niektorym vcz=
36:
niom vkázáć ſię im w kroleſtwie ſwo=
37:
im/ y w páńſtwie/ w doſtátku y ozdobie
38:
máieſtatu ſwego: á ty ś. Ewángeli=
39:
ſtá/ o twarzy iego tylo á o ſzátách po=
40:
wiádaſz? Nie dźiwowáć ſię/ bo táki
41:
ieſt zwyczay prawdy ś. piſmá. Philo=
V Phi=
lozophow
ſłow do=
ſyć bez rze
czy.

42:
zophia y mądrość świecka/ máiąc rze=
43:
czy nizkie/ máłe y niepewne/ ſłowy dłu=
44:
gimi y wydwornymi nágradza/ y vdá=
45:
tną ſię czyni. A Bozka Duchá ś. náu=
46:
ká/ máiąc rzeczy bárzo wielkie/ wyſo=
47:
kie/ prawdźiwe y niepoięte/ o ſłowá nie
48:
dba/ y owſzem proſtą y nizką wymową
49:
wielkość y máieſtat prawdy ſwey po=
50:
krywa/ żadnego zálecánia ludzkiego
51:
ięzyká nie ſzukáiąc/ á ráczey więtſzego
52:
ſię z nich zelżenia boiąc. A k temu iż
53:
rzeczy ſą wyżſze/ niżli rozum poiąć y ię=
54:
zyk wymowić może: muśi wielkość ich
55:
w ſkąpych ſłowách pogrzebáć/ á wię=
56:
cey dźiwowániu y vważániu pilnemu
kolumna: b
1:
y nabożnemu polecáć.
Przemie=
nienie Páń
ſkie iáko
dziwne.

2:
Dźiwne to było y nád wſzytkie świá=
3:
tá tego ozdoby/ bogáctwá/ roſkoſzy y
4:
doſtátki napożądliwſze przemienienie.
5:
o twarzy iego y o ſzátách powieść nam=
6:
nieyſza ieſt/ odrobiná teo co ſię im tám
7:
pokazáło. Bo do pokazánia krolew=
8:
ſkiey doſtoynośći y wielkośći wiele po=
9:
trzebá. A zwłaſzczá/ gdy nie krol świe=
10:
cki/ áni kroleſtwo ieſt to iáko ná świe=
11:
ćie/ málowáne y ćieniowi mijáiącemu
12:
podobne: ále Bozkie/ wieczne/ z ktore=
13:
go wſzytki źiemſkie idą. Do tákiego o=
14:
kázowánia/ po náſzemu mowiąc/ śiłá
15:
tám było dworu/ woyſká/ rycerſtwá/
16:
doſtátku/ złotá/ śrebrá/ kámieni dro=
17:
gich/ roſkoſzy/ ſzat/ pompy/ máieſtatu.
18:
A iáko ſię Sálomon Sábie krolowey z
19:
ſwoią wielmożnośćią y chwałą poka=
20:
zał: ták dáleko poważnieyſze to było
21:
okázowánie/ gdy dźiedźic niebá y źie=
22:
mie ſwoy dom/ páłace/ roſkoſzy/ doſtá=
23:
tki/ ſwoim vczniom w oczách ſtáwił/
24:
pokázuiąc ſię Pánem w páńſtwie/ y
25:
krolem w kroleſtwie ſwoim nie vſtáią=
26:
cym y wiecznym. Aby podłośćią iego
Przyczy=
ná prze=
mienie=
nia Páń=
ſkiego.

27:
y poniżeniem w ćiele ludzkim y żywo=
28:
ćie onym/ w ktorym naubożſzym nád
29:
wſzytki ludźie zoſtawał/ nie obrażáli
30:
ſię/ á rozumieli/ iż vboſtwo y podłość
31:
oná iego ná świećie/ nie byłá przymu=
32:
ſzona/ ále dobrowolnie przyięta dla
33:
zbáwienia świátá wſzytkiego.
34:
Tego kroleſtwá ták vkazánego ſku=
Słowá
Piotrá ś.
koſztuią=
cego one=
go krole=
ſtwá.

35:
śiwſzy Piotr ś. mowił: Dobrzeby tu
36:
nam zoſtáć. bárzo dobrze á nigdźież
37:
nie lepiey. Ziemiá pożera obywátele
38:
ſwoie/ ná dole wſzytek świát y nędzá y
39:
nieprzyiaćiele y pokuſy. Tu roſkoſz/ tu
40:
pokoy/ tu rzeki roſkoſzy y pokoiu/ tu wi=
41:
dzenie krolá w chwale ſwoiey/ tu wie=
42:
czność bez odmiány. Lecz Piotr ś. nie
43:
wiedźiał co mowił. nie iżby źle rzekł:
44:
bo nigdźież lepiey iáko w oney chwale
45:
Chryſtuſowey/ przy Moyzeſzu y Helia=
46:
ſzu/ y wſzytkich Anyołách y duchách
47:
ſpráwiedliwych: ále iż ſię ſkwápił do
Skwápił
ſię Piotr
ś. do za=
płáty.

48:
zapłáty oney/ roboty ſię ieſzcze nie ią=
49:
wſzy. Muśim pierwey/ naświętſzy Pie=
50:
trze/ z tym Chryſtuſem płákáć/ muśim
51:
pierwey ná iego ſrogą śmierć pátrzyć/
52:
muśim łáſkę iego y Ewángelią po w=
53:
ſzytkim świećie roznośić/ muśiſz w ko=
54:
śćiele około rządu iego prácowáć/ pra=
55:
wdę zakonu Chryſtuſowego po wſzyt=
56:
kim świećie ſzczepić/ á ćierpieć wzgár=
dę/ wymiá=



strona: 123

Ná III. Niedzielę w Poſt.123.

kolumna: a
1:
dę/ wymiátánie/ biczowánie y wſzytki
2:
nędze/ á ná koniec ná krzyżu vmrzeć:
3:
toż dopiero tego/ ná ktory pátrzyſz/ po=
4:
koiu vżywieſz. Pokazanoć to/ nie iżby
5:
iuż teraz miał/ ále żeby ná to robił.
6:
Wſtępuymyż ná tę wyſokę gorę. O
Wchodze
nie ná go
rę.

7:
goro iákoś piękna. o bych miał ſkrzy=
8:
dłá iáko orzeł ábych tám wlećiał. Tá
Ciáſna
drogá ná
gorę.
Matt: 7.

9:
gorá trudny ma przyſtęp/ ćiáſna do
10:
niey drogá/ przykre y pracey pełne w=
11:
chodzenie. Potrzebá wiele vćierpieć
12:
nim wierzchu weſołego y odpoczynie=
13:
nia wiecznego doydźieſz. Lecz pracy
14:
y ćierpienia nie żáłuy/ wierny robotni=
15:
ku y náśládowco Chryſtuſow. Mow
16:
do Páná ktory ćię tám wzywa: Weźmi
17:
mię Pánie IEZV Chryſte zá rękę/ á pro=
18:
wadź mię zá ſobą/ rácz mi w ſercu o=
19:
ſłodźić ony roſkoſzy wieczne/ á ia poydę
20:
zá wonnośćią y ſłodkośćią twoią/ á=
Cant: 1.
Philip: 3.

21:
bych z Apoſtołem mogł mowić: obco=
22:
wánie moie w niebie. Niechże mi tá
Ziemiá
niech nam
obrzydnie
ktorą vká
zuie czárt.

23:
źiemiá wśmierdnieie/ ktorą mi czárt
24:
vkázuie/ y wſzytki iey kroleſtwá ktore
25:
iáko dym mijáią y vpadáią. Niech zło=
26:
żę niepotrzebne ná tę gorę tłomoki.
kolumna: b
1:
Iáko poſtąpić wzgorę mam/ á ia ſłá=
Złożyć ná
gorę tło=
moki.

2:
by/ ſłábego y wątłego zdrowia y nog
3:
zemdlonych/ á tákim będąc tłomokow
4:
y worow świeckich zabaw/ pieniędzy/
5:
bogáctwá y niepotrzebney ſtráwy przy
6:
czyniam y ná ſię kłádę? á ieſzcze mam
7:
tákie nieprzyiaćiele/ ktorzy mię popy=
8:
cháią y zá ſzyię pokuſámi rozmáitemi
9:
biją. Nie wiele ſtráwnego ná tę gorę y
10:
drogę potrzebá. To porzućić mam/ co
11:
mi ſię ná drogę nie przyda. Oddáć mam
12:
vbogiemu/ co mi ćięży y názbyt ieſt.
13:
Izali lepiey z gory ſpáść y potłuc ſię/
14:
niżli ty ćiężary zoſtáwić/ ktore mi gdy
15:
ſpádnę á zdrowie ſtrácę/ nie pomogą?
16:
IEZV moy prowadź mię do roboty/
17:
y pomagay mi do pokuty/ ábych przyść
18:
do zapłáty mogł. Czárt mi z gory ſwey
19:
świát y chwałę iego vkázuie/ y do ſłu=
20:
żby mię ſwoiey y piekłá prowádźi. Nie
21:
chcę nań pátrzyć/ zá tobą Pánem y
22:
wodzem moim idę/ z pracey ſię żadney
23:
nie wymowię/ ábych kroleſtwo twoie
24:
y ćiebie krolá wiecznego po zeſzćiu z tey
25:
źiemie oglądał. Ktory z Oycem y z Du=
26:
chem ś. kroluieſz ná wieki. Amen.


strona: 154

Ná Wielki Czwartek.154.
1:

2:

3:

4:

5:
NA WIELKI CZWARTEK, E=
6:
WANGELIA V IANA W XIII.

7:
O
Nego czáſu: Przed świętem Páſchy/ wie=
8:
dząc P. Iezus iż przyſzłá godziná iego áby przeſzedł z te=
9:
go świátá do Oycá: vmiłowawſzy ſwe ktorzy byli ná
10:
świećie/ do końcá ie vmiłował. A odpráwiwſzy wieczerzą/ gdy
11:
iuż był dyabeł wrzućił w ſerce Iudaſzá Symonowego Iſzkáryo=
12:
tá/ żeby go wydał: wiedząc iż wſzytko dał Oćiec w ręce iego; á
13:
iż od Bogá wyſzedł y do Bogá idzie: wſtał od wieczerzy/ y zło=
14:
żył ſzáty ſwe. á wziąwſzy prześćierádło/ przepaſał ſię. Potym
15:
nálał wody do miednice/ y począł vmywáć nogi vczniow/ y vćie=
16:
ráć prześćierádłem ktorym ſię był przepáſał. Przyſzedł tedy do
17:
Symoná Piotrá. Y rzekł mu Piotr: Pánie/ tyż mnie nogi vmy=
18:
waſz? Odpowiedział P. Iezus/ y rzekł mu: Co ia czynię/ ty te=
19:
raz niewieſz: ále ſię dowieſz potym. Powiedział mu Piotr: Nie
20:
będzieſz mi vmywał nog ná wieki. Odpowiedział mu P. Iezus:
21:
Ieſli ćię nie vmyię/ nie będzieſz miał cząſtki zemną. Rzekł mu Sy=
22:
mon Piotr: Pánie/ nie tylko nogi moie; ále y ręce/ y głowę. Po=
23:
wiedział mu P. Iezus: Ktoć omyt ieſt/ nie potrzebuie iedno no=
24:
gi vmyć: ále ieſt czyſt wſzytek. Y wy ieſteśćie czyſtymi/ ále nie w=
25:
ſzyścy. Abowiem wiedział ktory go wydáć miał. dla tegoż po=
26:
wiedział; Nie wſzyścyśćie czyſtymi. Gdy tedy vmył nogi ich/ y
27:
wziął ſzáty ſwe; śiadſzy/ záſię rzekł im: Rozumieyćież com wam
28:
vczynił? Wy mnie názywaćie Náuczyćielem y Pánem: á dobrze
29:
mowićie; bomći ieſt. A przetoż ieſlim ia Pan y Náuczyćiel vmył
30:
nogi wáſze: y wy powinniśćie iedni drugim nogi vmywáć. A=
31:
bowiem dałem wam przykład; áby iákom ia wam vczynił/ táke=
32:
śćie y wy czynili.
kolumna: a
1:
T
E dziśieyſzą wigilią
2:
męki y śmierći ſwey Pan y
3:
Bog náſz Chryſtus IEZVS,
4:
dźiwnie nam wielkiemi v=
5:
pominkámi vczćić y okraśić raczył. od=
6:
chodzenie ſwoie do Oycá y koniec ży=
7:
ćia ſwego z námi tu ná źiemi/ wielką
8:
ku nam bráćiey ſwoiey miłośćią zám=
9:
knął/ iáko tu mowi Ewángeliſtá: V=
10:
miłowawſzy ſwoie ktore ná świećie zo=
11:
ſtáwował/ do końcá ie vmiłował/ y ná
12:
końcu vmieráiąc nawiętſzą im miłość
kolumna: b
1:
pokazał. ktora iż byłá z wielką á z bozką
2:
mocą złączona: wiele przemogłá/ y bo=
3:
gáte á nieoſzácowáne dáry y vpomin=
4:
ki zoſtáwić ſwoim nie trudno iey było.
5:
Czego dotykáiąc Ian ś. przydał ty
6:
ſłowá: Wiedząc Pan IEZVS iż mu
7:
Oćiec dał wſzytko w ręce/ to ieſt wła=
8:
dzą y ſzáfunek wſzytkich dobr niebie=
9:
ſkich y bozkich/ ktoremi mogł pełną prá
10:
wie ręką nádáć tych/ ktore miłował y
11:
tu ná źiemi zoſtáwował. Mogł bárzo
12:
bogáty teſtáment vczynić/ máiąc wſzy=
tki Oycowſkie



strona: 155

Ná Wielki Czwartek.155.

kolumna: a
1:
tki Oycowſkie dobrá w ſwych ręku.
2:
Iákoż vczynił zoſtáwuiąc nam prze=
3:
dźiwną ofiárę y głęboką táiemnicę v=
4:
żywánia ćiáłá y krwie ſwoiey. Mow=
kolumna: b
1:
my trochę co o ofierze/ potym o vży=
2:
wániu tey ofiáry zá pomocą Bożą mo=
3:
wić będźiem.
4:
PIERWSZA CZESC.
5:
O przenaświętſzey ofierze Mſzey ś. ktorą dziś Pan Iezus
6:
ofiárował y ofiárowáć roſkazał.

7:
C
I co nam wydrzeć y zepſowáć
8:
ofiárę nowego Teſtámentu/ dro=
9:
gę Antychryſtowi czyniąc/ vśi=
10:
łuią: iáſnego z Ewángeliey ná tey w=
11:
ielkiey wieczerzy/ piſmá od nas ſię v=
12:
pomináią/ gdźieby Chryſtus mowił:
13:
Oto ia ofiáruię/ y wam ofiárowáć ro=
14:
ſkázuię. Kośćioł Kátholicki ſpráwę im
15:
tę dawał/ y my ktorzy od niego rozu=
16:
mienie bierzem/ dáiem káżdemu/ kto
17:
vporu odſtąpiwſzy rozumnego bacze=
18:
nia vżywa; iż nie wſzytko Ewángeli=
Nie wſzy=
tko Ewā=
geliſto=
wie wy=
ráźnie ná
piſáli.

19:
ſtowie wyráźnie nápiſáli/ y z táiemni=
20:
cámi około tey przedźiwney/ y iáko ś=
21:
więći mowią/ ſtráſzliwey y niezrozu=
22:
miáney ofiáry/ piſmá ſię ſtrzegli/ nie
23:
tylo przed niewiernemi ią kryiąc/ ále y
24:
przed proſtymi á nieſpoſobnymi Chrze=
25:
śćiány o niey milcząc. Y ták rozumieią
26:
niektorzy z Doktorow/ iż Apoſtoł Pá=
27:
weł ś. o Chryſtuſowym kápłáńſtwie
28:
wedle Melchiſedechá chcąc náuczyć: te
29:
táiemnice w onych ſłowiech pogrzebł/
30:
gdy ták mowi: [O tym kápłáńſtwie
31:
wyſoka ábo głęboka ieſt náuká/ y nie=
32:
wypowiedźiána wam/ bośćie do ſłu=
33:
chánia ſłábi. moglibyśćie iuż dla czáſu
34:
miſtrzámi być/ á iednák potrzebuiećie
35:
drobney náuki o początkách ſłow Bo=
36:
żych/ y sſtáliśćie ſię tácy ktorym mleká
37:
potrzebá/ á nie mocnego pokármu.] Y
Chryſ: in
Liturg.
Augu: de
ſerm: de
verb: D.
Baſil: de
Spir: S.
cap: 27.

38:
v ś. Chryzoſtomá y Auguſtyná w ka=
39:
zániach niektorych czytamy/ gdźie ie=
40:
ſzcze pogáńſtwo ná nich bywáło/ ſło=
41:
wá/ ktoremi ty táiemnicę ołtarzá ś.
42:
pokrywáli/ mowiąc: Wiedzą wierni
43:
co chcemy mowić/ drugim obiáwiáć
44:
ſię tego nie godźi/ ktorym po kazániu/
45:
gdy tá ofiárá być miáłá/ z kośćiołá wy=
46:
chodźić kazano/ y pátrzyć nie tylo ſłu=
47:
cháć nie dopuſzczono. Przeto nie dźiw
48:
iż ś. Ewángeliſtowie tey wielkiey á
49:
bárzo poważney y táienia godney rze=
50:
czy nie wyráźili/ iż Chryſtus ofiárował
51:
ná wieczerzy ćiáło y kreẃ ſwoię/ iáko
52:
kápłan wedle Melchiſedechá/ y mo=
kolumna: b
1:
wił: ofiáruię tobie Oycze niebieſki.
2:
A też rzecz ſámá ſłow tych nie potrze=
3:
bowáłá. Bo y w ſtárym zakonie w kto=
4:
rym ták wiele ofiar czyniono/ nie nay=
5:
dźieſz/ áby gdźie ták mowili kápłani:
6:
Boże oto my tobie ofiáruiemy. Y Pan
Ia tobie
ofiáruię
nie mo=
wił Pan
ná Krzy=
żu.

7:
náſz ná krzyżu práwą y żywą ofiárę
8:
czyniąc/ niech vkażą gdźie ty ſłowá
9:
mowił: Oycze ia tobie ofiáruię. Czego
10:
iż nie pokażą/ nie dla tego mowić mo=
11:
gą/ iż ná krzyżu Pan ćiáłá y krwie ſwo=
12:
iey nie ofiárował. rzeczą to ſámą ná
13:
krzyżu bez ſłow czynił. Y tákże ná tey
14:
wieczerzy oſtátniey/ ácz wźiąwſzy chleb
15:
nie mowi: Ia tobie Oycze ofiáruię:
16:
ále ſámą to rzeczą czyni/ chleb błogoſłá=
17:
wiąc y ná ćiáło go ſwoie odmieniáiąc/
18:
tákże y wino błogoſłáwiąc y kreẃ ſwo=
19:
ię z nieo czyniąc. W błogoſłáwieńſtwie
20:
y w ſámym ćiáłá ſwego ku iedzeniu po=
21:
świącániu/ ofiárę zámknął. A co Pan
22:
IEZVS czynił/ toż też Apoſtołom czy=
23:
nić kazał/ gdy rzekł: To czyńćie ná mo=
24:
ię pámiątkę com ia czynił. Iam błogo=
25:
ſłáwił chleb/ y wy błogoſławćie. Iam
26:
ofiárował y wy ofiáruyćie.
27:
A iż czynić wykłáda ſię ofiárowáć/ z
Czynić ro
zumie ſię
ofiáro=
wáć.

28:
wiela piſmá dowieść ſię może w ſtá=
29:
rym y nowym zakonie/ y ſłuſznie to ták
30:
rozumiemy/ gdy Pan mowi: To czyń=
31:
ćie/ to ieſt ofiáruyćie/ ná pámiątkę mo=
32:
ię. Iednák to mijáiąc/ z inego fundá=
Leu: 9.
14. 23. 24.
Num: 5.
8. 14. 28.
3. Reg: 8.
18.
Ezec: 46.
Luc: 1.

33:
mentu dowodźim/ iż Pan IEZVS
34:
tey wieczerzy ćiáło y kreẃ ſwoię ofiá=
35:
rował zá grze=chy náſze.
36:
Naprzod nikt przeć nie może/ iż
37:
Chryſtus IEZVS pośrzednik náſz/ był
38:
y ieſt práwym kápłanem y biſkupem
39:
náſzym/ co piſmo iáſne świádczy. A ká=
40:
płanem być nie mogł/ mowi Apoſtoł/
41:
ieſli czego nie ofiárował. Bo kápłan z
Hebr: 8.
Hebr: 5.
Kápłan
y ofiárá
weſpoł
chodzą.

42:
ofiárą á ofiárá z kápłáńſtwem ſię wią=
43:
że. A iż dwoie ieſt w piſmie kápłáń=
44:
ſtwo/ Aaroná y Melchiſedechá: pew=
45:
na rzecz ieſt/ iż Pan Chryſtus nigdy nie
46:
był kápłanem wedle porządku Aaro=
Pan náſz
nigdy nie
był kápła
nem we=
dle Aaro=
ná.
Hebr: 7.
2. Par: 26.
V ijná. Bo iá=



strona: 156

Ná Wielki Czwartek.156.

kolumna: a
1:
ná. Bo iáko Apoſtoł dowodźi/ nie był
2:
z pokolenia Lewi/ w ktorym ſię kápła=
3:
ni rodźili: ále z pokolenia Iudy/ z ktore=
4:
go nigdy kápłan v Moyzeſzá nie był/ á=
5:
ni ſię godźiło tákiemu ofiárowáć/ by
6:
dobrze był y krolewſkiego ſtanu. Nád
7:
to lepák nic nie máſz pewnieyſzeo/ iáko
8:
to/ iż P. IEZVS był kápłanem wedle po=
9:
rządku Melchiſedechá. bo ták Pſalm
10:
mowi/ y Páweł ś. ſzeroko przywodźi.
Pſal: 109.

11:
Czym był rożny Melchiſedech w ſwo=
Rożność
Melchi=
ſedechá
od Aaro=
ná.

12:
im kápłáńſtwie od Aaroná/ oznáymuie
13:
Apoſtoł. Bo Melchiſedech był ſtár=
14:
ſzy/ á drugi/ to ieſt Aaron/ był młodſzy.
15:
Ieden doſtoynieyſzy/ drugi podleyſzy.
16:
Ieden ſam bez potomſtwá/ drugi/ to
17:
ieſt Aaron/ z potomkámi y z rodzáiem
18:
náſtępuiącym. Ieden wieczne á nieod=
19:
mienne miał mieć kápłáńſtwo/ á drugi
20:
docześne y odmienne. Dwie iednák
Dwie na=
znácznie
yſze rożno=
śći.

21:
naznácznieyſze były miedzy nimi rożno
22:
śći. Iedna/ iż Aaron krwáwe ofiáry
23:
bydlęce czynił/ á Melchiſedech bez kr=
24:
wie w chlebie tylo y w winie/ iáko pi=
25:
ſmo mowi: Wynioſł ábo ofiárował
Gene: 14.

26:
chleb y wino: bo był kápłan Bogá na=
27:
wyżſzego. Iż toż ieſt wynioſł co y ofiá=
28:
rował/ ſłowá ty zá tym idące twier=
29:
dzą: Bo był kápłan Bogá nawyżſzego.
30:
Nie wynioſł áby Abráhám z towárzy=
31:
ſzmi z woyny ſię wracáiąc/ iadł tylo y
32:
pił: ále żeby zá iego zwyćięſtwo dźięku=
33:
iąc pierwey P. Bogu/ chleb y wino o=
34:
fiárował/ potym nabożnie rozdawał.
35:
Bo Abráhám z wielką ſię w ten czás
36:
korzyśćią wracał/ nie potrzebował pro
37:
ſtego chlebá y winá/ ále dźięki kápłáń=
38:
ſkiey y ofiáry zá zwyćięſtwo potrzebo=
39:
wał. A też żadney inney ofiáry Melchi=
Melchi=
ſedech ká=
płanem
nie był ie=
ſli ofiáry
nie miał.

40:
ſedechá nie mamy wedle ktorey kápła=
41:
nem był/ iedno tę chlebá y winá. Bo
42:
prożno go kápłanem zwáć/ ieſli o iego
43:
ofierze niewiemy/ ták iáko o Aarono=
44:
wey wiemy. Iż błogoſłáwił Abráhámo
45:
wi/ nie dla tego był kápłanem. bo y ś=
a Strom: 4.
b lib: 2. e=
piſt: 3.
c 5. de de=
monſt.
d de Sacr:
ca. 1. lib: 5.
e Hær: 55.
f Epiſt: ad
Marcellā.
g Ho: 36.
in Geneſ.
h Epi: 95.
ad Innoc.

46:
wiecki błogoſłáwić może: iáko Sálo=
47:
mon y Dawid ludźiom błogoſłáwił: ále
48:
ofiárowáć nie może. Co też ś. Dokto=
49:
rowie wſzyſcy co ich mamy/ o tym Mel=
50:
chiſedechu náuczáią/ iż ofiárował chleb
51:
y wino. a Klemens Alex. b Cypryan/
52:
c Euzebius/ d Ambroży/ e Epiphánius/
53:
f Hieronym/ g Chryzoſtom/ h Auguſtyn
54:
y inni. ktorych ſię ći nowi wſtydźić y
55:
przelęknąć z ſwemi fałſzámi máią. Ie=
56:
ſliż tedy Melchiſedech chleb y wino o=
kolumna: b
1:
fiárował/ á Pan Chryſtus był kápła=
2:
nem wedle tego porządku/ muśiał ták=
3:
że pod oſobą chlebá y winá ofiárę czy=
4:
nić: boby tákim kápłanem nie był/ y fi=
5:
guryby tey ták wielkiey nie wypełnił. A
6:
nigdźież iey nie wypełnił iedno ná wie=
7:
czerzy: tedyć tám wźiąwſzy chleb y wi=
8:
no pewnie á pewnie ofiárował.
9:
Druga byłá rożność miedzy temi ká=
Kápłáń=
ſtwo Mel
chiſede=
chowe
bez po=
tomſtwá.

10:
płáńſtwy/ o ktorey ſzeroko Páweł ś. mo=
11:
wi/ iż kápłáńſtwo Melchiſedechá/ ie=
12:
dnę tylo oſobę miáło/ z ktorey nigdy ná
13:
inne nie ſchodźiło/ y nie ma wyliczo=
14:
nych rodzáiow y potomkow ták iáko
15:
Aaron ktoreo kápłáńſtwo po śmierći
16:
iednego ná drugiego ſchodźiło/ y potym
17:
vſtáło. Y dla tegoż Páná Chryſtuſá w=
18:
łaśnie y w tym wyrażał Melchiſedech/
19:
iż on ſam ieſt iednym y wiecznym á ni=
Chryſtus
ſam ie=
den Ká=
płan.

20:
gdy nie vſtáiącym kápłanem náſzym/
21:
ktory nigdy nie vmiera/ y naſtępniká
22:
nie potrzebuie. Ieſli tedy po dźiś dźień
23:
w nowym zakonie tákie iego kápłáń=
24:
ſtwo trwa/ od Aaroná y Moyzeſzowych
25:
kápłanow przenieśione: tedyć y ofiárá
26:
iego trwáć muśi. boby wieczne kápłáń=
27:
ſtwo iego było prożne/ gdyby ofiáry nie
28:
miał. Nie w niebie/ bo tám nie ofiáruią
Nie ofiá=
ruią w
niebie zá
grzechy.

29:
zá grzechy: ále tu na źiemi grzechow lu
30:
dźie przez tákieo kápłaná ofiárę zbywá=
31:
ią. Ktoraż tedy ieſt tá ofiárá? Nie oná
32:
krzyżowa krwáwa: bo tá raz vczynio=
33:
na ieſt/ powtárzáć ſię co dźień nie mo=
34:
że. Muśi tedy być inſze ofiárowánie
35:
teyże iedney krzyżowey ofiáry/ wedle
36:
ktoreo ſam P. Chryſtus przez ſługi ſwo
37:
ie/ iáko kápłan wedle Melchiſedechá
38:
wieczny/ á nieodmienny/ ofiáruie. A
Chryſtus
záwżdy
przez wi=
dome ſłu=
gi ſwoie
kápłany
ofiáruie
tęż ofiárę
co ná wie
czerzy o=
fiárował.

39:
táć ieſt Mſza ſwięta/ w ktorey ſam przez
40:
nas ſwoie ſługi/ y kápłáńſtwá iego
41:
ſprawce/ pod oſobą chlebá y winá ofiá=
42:
ruie/ ćiáło y kreẃ ſwoię/ ták iáko to ſam
43:
ná tey oſtátniey wieczerzy poſtáno=
44:
wić y roſkázáć raczył. A ieſliż tenże
45:
Chryſtus ſwoim obyczáiem w ſtárym
46:
zakonie przez ony kápłany v Moyzeſzá
47:
w figurze gdy ſię ieſzcze nie národźił/ o=
48:
fiárowány był/ iáko Ian ś. mowi: iż
Apoc: 13.

49:
Báránek zábity był od początku świá=
50:
tá: Dáleko lepiey potym iáko zá nas w
51:
rzeczy ſámey ofiárowány y zábity ieſt/
52:
ſam to kápłáńſtwo przez ſługi widome
53:
w nowym zakonie ſpráwuie/ y ſpráwo=
54:
wáć áż do końcá świátá będźie. Bo iá=
55:
koby trwáło iego kápłáńſtwo/ gdyby
56:
co ofiárowáć nie miał?
Tego wywo=



strona: 157

Ná Wielki Czwartek.157.

kolumna: a
1:
Tego wywodu ták iáſnego zbywá=
2:
iąc heretycy/ mowią: iż ſię w niebie zá
3:
nas modli/ y tám Oycu mękę ſwoię ſtá=
4:
wi/ y nas z nim iedna. Ale modlitwá
Kápłáń=
ſtwo tám
gdzie y za
kon prze=
nieśione/
nie w nie=
bo.
Hebr: 7.

5:
nie ieſt właſnie ofiárá kápłáńſka/ y nie
6:
máſz w niebie właſney ofiáry y odprá=
7:
wowánia kápłáńſkiego vrzędu. Gdyby
8:
ſię w niebo iego kápłáńſtwo przenio=
9:
ſło/ y zakonby ſię też iego w niebo prze=
10:
nioſł/ iáko mowi Apoſtoł/ y muśiáłyby
11:
w niebie grzechy być ná ktore zakon dá=
12:
ią. Bo gdźie grzechu nie máſz/ mowi A=
13:
poſtoł/ zakonu też nie máſz. Muśiáłyby
14:
też być w niebie rzeczy zwierzchownie
15:
oſoby chlebá y winá/ czego y dźiećięćiu
16:
nierozumnemu nie godźi ſię mowić y
17:
myślić.
18:
Prawdźiwa ofiárá muśi mieć tę pięć
Prawdzi=
wa ofiá=
rá ma
pięć ſztuk.

19:
ſztuk: Aby co widomego y zwierzchne=
20:
go ofiárowano/ to ieſt bydlę iákie w za=
21:
konie opiſáne: á w zakonie nowȳ chleb
1.

22:
y wino/ wedle porządku Melchiſede=
23:
chá. Bo wnętrzne ofiáry/ iáko ſkruchá/
24:
modlitwá/ y ſpráwiedliwość/ y inne/
25:
nie ſą właſne ofiáry/ y káżdy ie y nie ká=
26:
płan czynić może. Druga/ áby oná o=
2.

27:
fiará od wſzytkich chwalcow Bożych/
28:
iáwnie y imienim ludu wſzego odda=
29:
wána Bogu byłá/ ná wyznánie nawyż=
30:
ſzey zwierzchnośći Bozkiey/ y poddáń=
31:
ſtwá powinnego ku niemu/ y ná vbła=
32:
gánie od gniewu/ y vproſzenie potrzeb.
33:
Trzećia/ áby ią dawał P. Bogu kápłan
3.

34:
y oſobá ná to od P. Bogá poſtáwiona/
35:
á nie ina. Czwarta/ áby iákimi ceremo=
4.

36:
niámi y zwierzchownym porządkiem
37:
poświęcona byłá y błogoſłáwiona/ áby
38:
z ſwieckiey byłá ſwięta y ſámemu Bogu
39:
náznáczona. A nákoniec/ áby ná cześć
5.

40:
P. Bogu ginęłá/ ábo zábićim/ ábo ſpa=
41:
lenim/ ábo ſtrawieniem y iedzenim.
42:
To wſzytko Chryſtus nie w niebie/
Ofiárá
Chryſtu=
ſowá ma
to wſzyt=
ko.
1.
2.
3.
4.
5.

43:
ále ná ołtarzu kośćielnym odpráwuie.
44:
On to wſzytko czyni co dźiś ná tey o=
45:
ſtátniey wieczerzy czyni. Bierze chleb
46:
y wino/ rzecz widomą y zwierzchną.
47:
Od wſzytkich y zá wſzytki. Bo mowi: zá
48:
was y zá wiele ich kreẃ ſię tá wylewa.
49:
Sam ieſt nawyżſzym kápłanem od Bo=
50:
gá pomázánym. Sam błogoſłáwi y po=
51:
święca chleb y wino/ y odmienia w ſwo
52:
ie ćiáło/ mowiąc: To ieſt ćiáło/ to kreẃ
W oſo=
bách po=
kázuie ſię
zábićie y
ſtrawienie.

53:
moiá. Pożywáć y trawić każe. Iedz=
54:
ćie/ piyćie. Acz Bozkie ćiáło iego nie
55:
zábija ſię áni trawi/ iednák w oſobách
56:
zábićie ſię vkázuie/ y w ſtrawieniu/ oſo=
kolumna: b
1:
by chlebá y winá giną. Oſobno poſwię=
Oſobno
ćiáło po=
święćił á
oſobno
krew.

2:
ćił ćiáło/ oſobno kreẃ/ iákoby zábite y
3:
vmárłe. Bo gdźie ſię to dźieli/ tám ieſt
4:
śmierć pewna. Czegoż tu do ofiáry pra
5:
wdźiwey nie doſtáie?
6:
Y owſzē ſię y tym potwierdza też wiel=
Figurá
báránká
ktory był
ofiárowá
ny pier=
wey toż
pożywa=
my.

7:
kim wywodem: Iż ná tey wieczerzy wy
8:
pełnił Pan figurę pożywánia báránká
9:
Zydowſkiego/ ktorego pierwey P. Bogu
10:
ofiárowano/ ná pámiątkę y dźięki wyſz=
11:
ćia z Egyptu/ á potym go pożywano.
12:
wżdyć rzecz ſámá miáłá mieć coś więt=
13:
ſzego y nabożnieyſzeo/ niżli tylo figurę.
14:
Ieſli onego báránká nie proſto bez ofiá=
15:
ry y ſłużby Bozkiey pożywano: dáleko
16:
teo więcey nie godźiło ſię bez ofiáry po=
17:
żywáć. Nabożnieyſzeby było Zydowſkie
18:
pożywánie/ niżli Chrześćijáńſkie.
19:
Tu tedy tę figurę Pan IEzus wy=
Stára o=
fiárá ze=
pſowána
á lepſza
dána.

20:
pełniáiąc/ ſtárą ofiárę báránká zepſo=
21:
wał/ á lepſzą nam dał z ćiáłá y krwie
22:
ſwoiey. Zá mięſo bydlęce dał nam prze=
23:
nadrożſze ćiáło ſwe. Zá dźiękowánie z
24:
Egiptu/ zoſtáwił nam pámiątkę y dźię
25:
kowánie zá mękę ſwoię y wybáwienie
26:
z mocy piekielney. Zá ſtráwne ná dro=
27:
gę náſzę/ dał nam dáleko lepſzy y pośil=
28:
nieyſzy pokarm. Y przetoż Apoſtoł mo=
1. Cor: 5.
Báránek
ofiárowá
ny y po=
żywány
Chryſtus.

29:
wi: Páſchá ábo báránek náſz/ ofiáro=
30:
wány ieſt Chryſtus/ vżywaymyż w prza
31:
ſznicy ſzczerośći y prawdy. Co ſię o krzy=
32:
żowey ofierze rozumieć nie może. Bo
33:
nie ták go pożywamy iáko ná krzyżu v=
34:
márł/ ále iáko ná wieczerzy tey pod oſo=
35:
bą chlebá y winá podány nam ieſt. á ie=
36:
ſli do iedzenia dány/ tedyć y ofiárowá=
37:
ny: gdy go Apoſtołowie pożywáli ná
38:
wieczerzy/ ofiárowány być muśiał.
39:
Sámo pożywánie vkázuie/ iż vprze=
Pożywá=
nie nabo=
żne ofiá=
rá vprze=
dza.
Gre: Niſſ:
Orat: 1.
De Reſur=
rectione.

40:
dźiłá ofiárá/ iáko mowi święty ieden:
41:
[Iákobyſmy mogli ćiáłá ieo pożywáć/
42:
gdyby pierwey z ábite/ to ieſt ofiárowá
43:
ne nie było?] Niżey ſię ſłowá iego poło
44:
żą. Zábite było w oſobách chlebá y wi=
45:
ná/ táiemnym bezkrewnym obyczáiem
46:
ofiárowánia/ toż dopiero do iedzenia
47:
podano ieſt.
48:
A k temu gdy Pan mowi in præſen-
49:
ti
iáko ieſt v Lukaſzá ś. y v Apoſtołá:
1. Cor: 10.

50:
Bierzćie/ to ieſt moie ćiáło/ ktore ſię zá
Lamánie
y wylewá
nie ieſt o=
fiárowá=
nie.

51:
was łamie/ krew ktora ſię zá was wy=
52:
lewa/ teraz tu ná tey wieczerzy. Coż
53:
ieſt łamánie/ coż ieſt wylewánie/ ieſli
54:
nie ofiárá Bogu? A tego to ſłowo/ zá
55:
was/ bárzo potwierdza/ y za wáſze y zá
56:
wielu ich grzechy. Nie ſámo tu poży=
V iijwánie/ bo



strona: 158

Ná Wielki Czwartek.158.

kolumna: a
1:
wánie: bo nikt nie pożywa tego bárán=
2:
ká zá grzechy ſwoie: bo go ma bez
Pożywá=
nie nie
ieſt zá
grzechy
ále ofiá=
rowánie.

3:
grzechu pożywáć: ále ſię káżdemu o=
4:
fiáruie zá grzechy iego. Nikt zá dru=
5:
giego/ ktorego nie máſz/ nie pożywa/ ie=
6:
dno ſam zá ſię. á tu y zá drugie ktorych
7:
tám nie było: zá was/ práwi/ y zá wiele
8:
ich krew ſię tá wylewa. Toć muśi ro=
9:
zumieć/ kreẃ ſię tá ofiáruie. bo możem
Zá odle=
głe y dá=
lekie ofiá=
rá/ á vży=
wánie o=
becne
ſam záſię
káżdy po=
żywa nie
zá drugie
go.
1. Cor: 11.

10:
zá dálekie y odległe ofiárowáć/ ále zá
11:
nie pożywáć/ iedno ſámi zá ſię/ nie mo=
12:
żem. Przetoż ſię ſámi ći głupcy nie ro=
13:
zumieią/ gdy mowią: pożywamy ná
14:
odpuſzczenie grzechow. Proſtaczku
15:
nie możeſz dla odpuſzczenia grzechow
16:
pożywáć/ bo w grzechu śmiertelnym
17:
pożywáiąc ginieſz/ iáko mowi Apo=
18:
ſtoł: Ale ofiárą pierwey grzechy głá=
19:
dźiſz/ toż tey ofiáry dopiero pożywaſz.
20:
Przetoż ieſli to prawdá/ iż bierzem ná
21:
odpuſzczenie grzechow/ ofiárá vprze=
22:
dźić muśi. Nie onym ſpoſobem ná
23:
krzyżu/ bo ſię on ſpoſob raz vczyniony
24:
powtárzáć/ y nigdy drugi raz ofiáro=
25:
wáć nie może: ále tym drugim pod o=
26:
ſobą chlebá/ w ktorym ſię oney raz v=
27:
czynioney krwáwey ofiáry ſkutek y po=
28:
żytek przez tę niekrwáwą odpráwuie/
29:
y ná grzechy y potrzeby náſze przykłá=
30:
da. Oná ofiárá ná krzyżu ieſt iáko ſtu=
Ofiárá
ná krzyżu
czym od
tey rożna.

31:
dnia/ á tá ná ołtarzu iáko wiádro/ kto=
32:
rym ſię tá kreẃ Páńſka czerpa/ y ná
33:
zbáwienie náſze niekrwáwnie wylewa.
34:
O tey ofierze Prorocy oznáymo=
Mala: 1.
Ofiárá
miedzy
narody
czyſta/ po
zburzeniu
ofiar Zy=
dowſkich

35:
wáli. A zwłaſzczá Máláchiaſz bárzo
36:
iáſnie/ iż po zburzeniu ofiar Zydow=
37:
ſkich/ tá ſámá w kośćiele Bożym mie=
38:
dzy Pogáńſtwem ſzczepionym/ zoſtáć
39:
miáłá. Mowi Pan Bog zaſtępow do
40:
Zydowſkiey Synágogi: [Iuż mi ſię nie
41:
podobaćie/ y ofiáry nie przyimę z ręku
42:
wáſzych. Bo od wſchodu ſłońcá do za=
43:
chodu/ wielkie ieſt imię moie miedzy
44:
Pogány/ y ná káżdym mieyſcu ofiáruią
45:
imieniu memu ofiárę czyſtą/ bo wiel=
46:
kie ieſt imię moie miedzy Pogány/ mo=
47:
wi Pan Bog zaſtępow] Kręććie/ gryź=
48:
ćie heretycy/ ten dobrze mocną ręką
49:
wbity goźdź/ nie ruſzyćie go z mieyſcá/ y
50:
zęby połamiećie. Nie mowi o ofiárách
51:
duchownych/ bo te nigdy nie vſtáią:
52:
Ale o zwierzchownych/ iákie w ſámym
53:
Ieruzálem czyniono/ ná iednym miey=
54:
ſcu. Vkażćieſz táką ofiárę v Chrześći=
Niech v=
każą ofiá
rę miedzy
Pogány
po wſzyt=
kim świe
ćie.

55:
an/ w nowym kośćiele z pogáńſtwá ze=
56:
bránym/ po wſzytkim świećie ná káż=
kolumna: b
1:
dym mieyſcu/ á práwie czyſtą? Nie v=
2:
każećie iedno tę/ ktorey Apoſtoło=
3:
wie náuczyli/ ktorą wſzytki kąty Chrze=
4:
śćijáńſkie nápełnione ſą/ ktora przez te
5:
pułtorá tyśiącá lat nigdy nie vſtáłá/
6:
ktorey żaden heretyk y Tyran wygubić
7:
nie mogł: ſam ią tylo Antychryſt ná
8:
krotki czás obáli. Kiedy kośćioł wſcho
9:
dny y zachodny był bez tey ofiáry? kiedy
10:
Mſzey Polſká Chryſtuſá poznawſzy nie
11:
miáłá? wſzytek świát złość y vpor ich
12:
Antychryſtki potępia. Słuchaymy co
13:
święći Doktorowie ze wſzytkiego ſwiá=
14:
tá mowią/ trochę ich ſłow położę/ bo
15:
kśięgi wielkie o tym ich świádectwá
16:
zebrano.
17:
Ireneus vczeń Apoſtolſki mowi:
Iren: lib:
4. cap: 32.

18:
[P. Iezus ná wieczerzy náuczył nas
19:
nowego teſtámentu nowey ofiáry.] Cy=
Cypr: 2.
epiſt: 3.

20:
pryan męczennik: [Iezus Chryſtus
21:
ofiárę Bogu Oycu ofiárował/ tę co
22:
Melchiſedech ofiárował/ chleb y wino/
23:
to ieſt ſwoie ćiáło y kreẃ.] Ambrozyus:
Ambr: in
Pſal: 38.

24:
[Widźieliſmy nawyżſzego kápłaná do
25:
nas przychodzącego/ widźieliſmy y ſły=
26:
ſzeli/ á on zá nas kreẃ ſwoię ofiáruie.
27:
Náśláduymy iáko możem kápłani/ o=
28:
fiáruymy zá lud ofiárę: bo ácz ieſteſmy
29:
w zaſługę ſłábi/ áleſmy ofiárą czći go=
30:
dni. Choć nie widźiem Chryſtuſá áby
31:
teraz ofiárował/ wſzákże iego ofiáruią
32:
ná źiemi/ gdy Chryſtuſowe ćiáło ofiá=
33:
ruią. Y owſzem on w nas ofiáruie/ bo
34:
iego ſłowo poświęca ofiárę/ ktorą ofiá=
35:
ruiem.] Grzegorz Niſſeńſki/ przypá=
Gre: Niſſ:
Orat: 1. de
Reſurec.

36:
trzmy ſię pilno co mowi: [Nie wymo=
37:
wnym y táiemnym/ ktorego ludźie wi=
38:
dźieć nie mogą/ obyczáiem ofiárowá=
Oſobne
ſłowá te=
go Dok=
torá.

39:
nia/ zrządzenim ſwoim P. Chryſtus v=
40:
przedza náſzćie gwałtowne/ y ſam śie=
41:
bie ofiárę y zábićie ofiárował zá nas/
42:
kápłan ſam/ y záraz ſamże báránek Bo=
43:
ży. Kiedyż ſię to sſtáło? Gdy ćiáło ſwo=
44:
ie dał do pożywánia/ y kreẃ do napoiu
45:
domownikom ſwoim.] Chryzoſtom ś.
46:
[Miáſto zábijánia bydłá/ P. Chryſtus
47:
ſam śiebie ofiárowáć roſkazał.
Chryſoſt:
Hom: 24.
1. Corint.
Hom: 2.
in 2. ad Ty
moth.
Y in=
48:
dźiey: [Swięta ofiárá choć ią Piotr
49:
ábo Páweł/ ábo iákieykolwiek zaſługi
50:
kápłan ofiáruie/ iednáż ieſt/ ktorą dał
51:
ſam Chryſtus vczniom ſwoim/ ktorą
52:
teraz kápłani ſpráwuią. Nic ná tey
53:
mniey nie máſz/ niżli ná oney. A to cze=
54:
mu? bo tey nie poświęcáią ludźie/ ále
55:
Chryſtus ktory ią pierwey poświęćił.]
Augu: in
Pſal: 33.

56:
Auguſtyn. [P. Chryſtus z ćiáłá y krwie
ſwoiey ofiá=



strona: 159

Ná Wielki Czwartek.159.

kolumna: a
1:
ſwoiey ofiárę vſtáwił/ wedle porządku
2:
Melchiſedechá.] O nieſtátkowie/ nie=
3:
godniśćie tym ludźiom świętym nog
4:
vmywáć y cáłowáć/ ták ſtárym/ ták
5:
świętym/ wy ćieleſnicy/ y młodźi/ milcz=
kolumna: b
1:
ćieſz wżdy iuż/ á prawdę poznayćie.
2:
A my ſwary z nimi pomiátáiąc/ do na=
3:
bożeńſtwá dźiś náſzego/ do vżywánia
4:
tey ofiáry przenaświętſzey ſerce nabo=
5:
żne gotuymy.
6:
WTORA CZESC.
7:
O przyięćiu Páná Iezuſá w Sákrámenćie.

8:
W
Yſoki dowod y iáſne dozná=
9:
nie miłośći tego Páná náſze=
10:
go ku nam wiernym ſwoim/
11:
w tym ſię nawięcey pokazáło: iż on ſwo=
12:
ie ludki y poddáne właſnȳ ćiáłem ſwo=
13:
im y krwią karmi. A ktoż kiedy o tá=
14:
kiey miłośći y cudách ſłychał? Nieſły=
Nieſły=
chána mi
łość/ ćiá=
łem wła=
ſnym kar
mić.

15:
chána w prawdźie rzecz áby krol pod=
16:
dáne ćiáłem ſwoim karmił. Y mátki
17:
tego ſynaczkom ſwoim nie czynią/ ie=
18:
dno z przyrodzenia/ y to nie wſzytki/ zby=
19:
wáiąc pokármu w ćiele niepotrzebne=
20:
go. V Iopá coś tákieo ſłudzy iego mo=
21:
wią: O bychmy y ćiáło iego ieść mo=
Iob 31.

22:
gli. z wielkiey miłośći ku Pánu ſwemu
23:
to rzekli/ iáko więc mátki dźiećiom
24:
ſwoim mowią: ále do tego przyść nie
25:
mogło. Bo táka miłość ſzkodęby vczy=
26:
niłá temu ktorego miłuieſz. Aż gdy mi=
27:
łość mocna/ y tá co wſzytko przemoże/
28:
sſtąpiłá z niebá: dopiero ſię ten cud ziá=
29:
wił. Ná ktorym y miłość ſię wielka po=
30:
kázáć mogłá/ y ſzkody nie ma ten co mi=
31:
łe ſwoie ćiáłem ſwoim karmi. Zánie=
32:
chaymy teraz ſwarow z heretyki/ niech
33:
odſtąpi niewierność wſzeláka. prze=
34:
ſtráchu/ zdumiewánia/ łez nabożnych
35:
y ſkruchy wielkiey ſzukaymy/ á wiárę w
36:
ſobie nieomylną vmacniaymy y rozſze=
37:
rzaymy/ ábyſmy z wiernemi do vſprá=
38:
wiedliwienia przychodźili/ y godnie v=
39:
żywáć tákich táiemnic mogli.
40:
Chćiał nam pokázáć tę miłość P. Ie=
41:
zus/ o iákiey ſwiát nigdy nie ſłychał áni
42:
pomyślić mogł/ áby nas ćiáłem ſwoim
43:
karmił. bo to obiecał był v Ianá ś. mo=
44:
wiąc: Chleb ktory ia wam dam/ ieſt
Ioan: 6.

45:
ćiáłem moim. Y prágnął bárzo tego
46:
czáſu y tey wieczerzy oſtátniey/ ná kto=
47:
rey to wykonáć miał. Prágnąc/ prá=
48:
wi/ prágnąłem tę Páſchę ieść z wámi/
49:
niżli ćierpieć będę. Y zoſtáwował tey
Náko=
niec zá=
chował
Pan ten
Sákrá=
ment.

50:
wielkiey miłośći ſwey ku ſwoim dozná
51:
nie ná ſam koniec/ áby ią ták zápieczęto
52:
wał ták pámiętnym y wielkim cudem:
53:
do końcá ſwe miłuiąc/ zoſtáwił im ná
kolumna: b
1:
żegnániu vpominek noweo teſtámen=
2:
tu ták wielki. Iákież mogło być zná=
3:
cznieyſze woley iego w tey mierze oznay
4:
mienie? iáko gdy chleb błogoſłáwił/ á=
5:
by ſię iego przemożnym ſłowem kto=
6:
rym wſzytko ſtworzył/ ná inną náturę
7:
odmienił/ á sſtał ſię z niego inny nie=
8:
bieſki Anyelſki chleb/ ktory ieſt ćiáło ie=
9:
go. Izali błogoſłáwieńſtwo iego pro=
Błogo=
ſłáwień=
ſtwo Bo=
zkie nie
prozne.

10:
żnuie/ izali nie ieſt dźielne y mocne?
11:
Błogoſłáwił P. Bog przez Moyzeſzá/
12:
iáko ieden święty wywodźi/ laſkę/ y od=
13:
mieniłá ſię w wężá/ błogoſłáwił opo=
14:
ce/ y odmieniłá ſię w wodę. Błogoſłá=
15:
wieńſtwo Bozkie więtſzą ma moc niżli
16:
náturá: bo ſię im y náturá mieni.
Ambr: de
Sacr: lib:
4. cap: 4.
Cyril: Hie
roſo: Ca
tech: My
ſtag: 4.
Sá=
17:
mą wolą ſwoią/ mowi drugi Doktor/
18:
wodę przemienił ná wino/ nie błogoſłá
19:
wiąc wody y nic nie mowiąc; á tu gdy
20:
błogoſłáwi y mowi/ to ieſt ćiáło moie:
21:
ták máło o błogoſłáwieńſtwie y dźiel=
22:
nośći ſłow iego trzymáć mamy? O=
23:
broń Boże.
24:
A nie przeto mniey wierzyć mamy/
Niewido
my po=
karm/ ma
też odmiá
nę niewi=
domą.

25:
iż nie widźim tákiey odmiány áni ko=
26:
ſztuiem/ iáko ná onym winie. Bo nie
27:
ćieleſny nam pokarm y napoy dáie/ iá=
28:
ko tám dawał/ ále duſzny. Iáko duſze
29:
náſze niewidome ſą/ ták też niewido=
30:
my y duchowny pokarm máią. A coż=
31:
by to zá wiárá byłá/ gdyby wſzytko od=
32:
kryte ſmyſłom miáłá? Błogoſłáwieni
Ioan: 20.

33:
ktorzy vwierzyli á nie widźieli. w tákiey
34:
wierze otrzymáć mamy błogoſłáwień=
35:
ſtwo.
Wiárá
nie ieſt
wiárá
gdyby ná
oko rze=
czy miá=
łá.
A więcbych Bogu nie miał wie=
36:
rzyć czego mi ná oko nie vkaże? Toćby
37:
iuż wiáry żadney ku BOgu y ſłowom
38:
iego nie było. W tey táiemnicy ſmy=
39:
ſłom náſzȳ ſłuſznie kłamſtwo zádáiem/
40:
áni ſię ná rozſądek ich ſpuſzczaymy.
41:
Myli ſię oko/ myli ſię ręká/ myli ſię
42:
ſmák/ myli ſię wonia. Sámo ſię tylo
43:
vcho iáko v onego ſtárego Izááká nie
Geneſ.

44:
myli/ ktore ſłyſzy Bogá mowiącego:
45:
To ieſt ćiáło moie. Precz oczy/ precz
Smyſłom
nic nie
wierzyć.

46:
ſmáku/ precz vſtá/ nic tu do rozſądku
wáſzego nie=



strona: 160

Ná Wielki Czwartek.160.

kolumna: a
1:
wáſzego nie máſz/ prawdy nie pozna=
2:
ćie. iáko woł y ośieł ták ſię ná tey po=
3:
tráwie omylićie. precz wſzytko niedo=
4:
wiárſtwo/ ktore ſłowom y mocy Boz=
5:
kiey vwłoczyſz. Ia ſię P Bogu memu
6:
wiárą zálećić chcę/ y przygotowáć.
Zálecenie
P. Bogu
z wiáry.
Gen: 6.

7:
Ták iáko ſię ią zálećił Noe/ o potopie
8:
ktorego nie widźiał do rzeczy niepodo=
9:
bnych przyſtáiąc/ y iáko ná pewne ko=
10:
rab on ſto y dwádźieśćiá lat buduiąc.
11:
Iáko ſię ią zálećił Abráhám/ oyczyznę
Gen: 12.

12:
ktorą miał w ręku opuſzczáiąc/ á ná in=
13:
ną ſię ktorey nie widźiał/ dla ſłowá Bo=
14:
zkiego ſpuſzczáiąc. Iáko ſię zálećił
15:
Moyzeſz gdy gotowe bogáctwá/ ktore
16:
w ręku miał y páńſtwo Egiptu porzu=
17:
ćił/ á do inneo ktorego nie widźiał ſerce
18:
ſkłonił. Bo mowi Apoſtoł/ niewido=
Hebr: 11.

19:
memu ták wierzył iákoby nań pátrzył.
20:
Twoię Pánie Boże moy wſzechmo=
21:
cność ſławię/ y ſłowo twoie czczę/ do=
22:
wodow żadnych ná oko y zmyſły nie=
23:
chcę. Pewnieyſze mi twoie ſłowo niżli
Pewniey=
ſze ſłowo
Boże/ ni=
żli oko ná
ſze.

24:
moie oko/ ktore pátrząc ná wapno/ á
25:
mniemáiąc áby było mleko/ pátrząc
26:
ná pozłocony groſz/ á mniemáiąc áby
27:
złoty był/ omylić ſię może. A twoie ſłowo
28:
omyłki żadney mieć nie może. Niech=
29:
żeć ſię tá wiárá moiá podoba/ á przy=
30:
mnażay mi iey tyle ſto kroć. Byś mi
31:
rzekł/ że ten kámień ieſt chlebem/ iabych
32:
záraz wierzył. Bo to vczynić możeſz/
33:
iáko y czárt nieprzyiaćiel twoy to wie=
Matt: 4.
Gorſza
wiárá v
Lutrow
niż v czá
rtow.

34:
rzył/ gdy ćię kuśił ná puſzczy. Gorſzą
35:
ći o tobie wiárę máią/ á niżli czárto=
36:
wie/ ktorzy gdy ty mowiſz wźiąwſzy
37:
chleb/ to ieſt ćiáło moie/ wierzyć tobie
38:
niechcą. Vchroń mię Boże tákiego po=
39:
tępienia y záślepienia. Wſzytko co chce
40:
Bog/ to czyni/ Pſalm mowi/ ná niebie
Pſal: 113.

41:
y ná źiemi/ á nic v niego niepodobne=
42:
go być nie może. Niech mi czárt zá=
43:
dáie iákie może wymyślić niepodobień=
44:
ſtwá y nieprzyſtoynośći/ y rozumámi
45:
ludzkiemi y zmyſły niech zemną ſtoczy/
46:
obiecuię go krotko odpráwić: Pan ieſt/
47:
Pan mowi/ lew ryknął/ vćiekay/ Bog
48:
przemowił prorokuy/ á Pánu powol=
49:
ność poday/ á głowę ſwoię y rozum/ y
50:
zmyſły ná oſtrym ſłow iego kámieniu
51:
rozbijay.
Pokłon
naniżſzy
przed przj
ięćiem.

52:
Táka wiárá y wyznánie przywodźi
53:
mię do niſkiego bárzo pokłonu/ ábych
54:
ćię pod oſobą chlebá vczćił/ y iáko obe=
55:
cnego tu w tey táiemnicy Páná mego
56:
naniżſzą pokorą duſzą y ćiáłem przy=
kolumna: b
1:
witał/ y do nog twoich vpadł/ poddáń=
2:
ſtwo wſzytko moie y to com ieſt tobie
3:
oddáiąc/ y twoię nádemną nawyżſzą
4:
moc y pánowánie wyznawáiąc. Nie
5:
tyloś mię ſtworzył/ áleś mię nowym
6:
práwem zá drogą krwią ſwoią kupił.
7:
Przyimi od podnożká nog twoich/ od=
8:
poddánego y naliżſzego kmiećiá twe=
9:
go/ od prochu ſtop twoich/ ten pokłon.
10:
Iákoś przyiął od Abráhámá/ ktory ſię
Gen: 18.

11:
prochem y popiołem twoim názwał.
12:
Iákoś przyiął od Iopá mowiącego:
Iob.

13:
Ręce mię twoie vczyniły/ tyś mię vro=
14:
bił/ y z mlekáś mię iáko ſer vtworzył/
15:
iákożći ſię kłániáć nie mam? Iáko gár
16:
niec ſtoiąc przed gárncarzem/ ſłomá
17:
ſtoiąc przed ogniē/ ſzczenię ſtoiąc prze=
18:
de lwem/ drżeć nie ma y vpádáć? Iá=
Matt: 2.

19:
koś przyiął pokłon od trzech krolow/
Pokłon
od trzech
krolow.

20:
ktorzy ćię w dźiećinney poſtáwie y nie=
21:
potężnośći/ y w vboſtwie/ y w ſtáyni
22:
miedzy bydłem poználi/ y nie gorſząc
23:
ſię zwierzchowną podłośćią/ z wyſo=
24:
kiey wiáry vpádli ná źiemię/ y wyználi
25:
ſtráſzliwe imię twoie/ y oddáli niſkie
26:
poddáńſtwo y czyńſze ſwoie/ tobie zbá=
27:
wićielu świátá. Ia ſię też tą oſobą
28:
chlebá/ ták podłym odźienim twoim y
29:
poſtáwą niſką twoią/ ktorą dla mnie
30:
bierzeſz nie gorſzę/ ále bárzo zá nię dźię=
31:
kuię.
Nie gor=
ſzyć ſię po
dłą zwierz
chnią po=
ſtáwą.

32:
Iákobych ia wytrwał byś mi ſię
33:
w máieſtaćie ſwoim podawał? ktoby w
34:
tákim ogniu w ćiele będąc nie zgorzał?
35:
iákobych ia mogł ćiáło twoie ták od=
36:
kryćie ieść/ by mi go ták pod oſobą
37:
zwyczáynego chlebá nie podał? Nie
38:
tylo ſię nie gorſzę/ ále ćię z tey mądrośći
39:
wielkiey y opátrznośći około nas wy=
40:
ſławiam. Przyimi pokłon ták iákoś
41:
przyiął od vczniow twoich/ gdy po o=
42:
nym tonieniu ſwoim/ y chodzeniu two=
Matt: 14.

43:
im po wodźie/ do nog twoich przypá=
44:
dli/ mowiąc: Prawdźiwie ieſteś Sy=
45:
nem Bożym/ Bog z przyrodzenia v
46:
ktorego nic nie ieſt niepodobnego.
47:
Prawdźiwe ćiáło maſz/ á po wodźie w
Chodze=
nie po
wodzie
prawdzi=
wemu ćiá
łu nie v=
wlokło.

48:
nim chodźiſz. Ciáło twoie y tám ieſt/
49:
gdźie właſnoſći ćieleſnych nie máſz. Bo
50:
ma od boſtwá z ktorym ſię złączyło ſub=
51:
telność niepoiętą/ iż być bez okolicz=
52:
nośći ćiał przyrodzonych y ná wielu
53:
mieyſc záraz może/ y z pożywánia ża=
54:
dney ſzkody y vmnieyſzenia nie ma.
55:
A iż mi każeſz pożywáć ćiáłá twego/
56:
á w dom moy vbogi idźieſz/ ábyś mię
57:
ták drogą potráwą nákarmił: chędo=
żę iuż domek



strona: 161

Ná Wielki Czwartek.161.

kolumna: a
1:
żę iuż domek ſercá mego iáko mogę/
Chędo=
żyć domek
ſerdecz=
ny.

2:
wyrzućiłem Pánie wſzytki moie grze=
3:
chy/ żáłośćią wielką oblewam y łzámi
4:
páwiment mieſzkánia mego/ żem ćię
5:
kiedy obráźił. Nigdy ſię wrácáć do
6:
grzechu/ nigdy tu iuż do gmáſzku tego
7:
nieprzyiaćiel twoy nie przyſtąpi/ nigdy
8:
y zákołátáć do mnie nie będźie śmiał.
9:
Coż dáley czynić mam?
10:
Roſkazałeś ábych ćię czeſtował/ ch=
Ieść z Pá
nem á P.
z námi.
Apoc: 3.

11:
cąc ieść zemną/ á ia z tobą: Abych ia
12:
ſwoie potrawki ná ſtoł dał/ iáko ty ſwo
13:
ie dáieſz. A coż ia vbogi kmieć twoy to=
14:
bie krolowi memu poſtáwić zá potrá=
15:
wę mogę? Wiem iż vbogim obiádem
16:
ſługi twego nie gárdźiſz/ nie mam ie=
17:
dno tey trochę dobrey woli do ochotne=
18:
go przyięćia twego. Poſtáwię wſzytko
19:
ſerce moie tobie/ wſzytko co ieſt/ twoie
20:
iuż niech będźie. Przyimi tych trochę
Lzámi
Mágdá=
lená vcze=
ſtowáłá
Páná.

21:
łez moich z pokuty/ iákoś od Mágdále=
22:
ny przyiął/ ktora ćię lepiey vczeſtowá=
23:
łá płákániem/ niżli Pháruż on potrá=
24:
wámi ſwemi. Twoiá potráwá ieſt/ po=
25:
kutá grzeſzących. Lecz moy Pánie gdyś
26:
ták ná ſługę twego łáſkaw/ pośliſz do
27:
cháłupki moiey ſługi twoie z obićiem y
28:
kobiercámi twemi/ z kuchnią y kreden=
29:
ſem twoim. Day mi táką przypráwę
30:
iákaby ſię tobie podobáłá. Ia z ręku y
31:
potraw twoich żyw być mam: Przydź=
32:
że Pánie gdy ták miłuieſz/ bogáty do v=
33:
bogiego/ lekárzu do chorego/ żywoćie
34:
do vmárłego/ á vbogacay y ożywiay
35:
duſzę moię.
36:
Kazałeś mi w tey vczćie Pánie ná
To czyń=
ćie ná mo
ię pámią=
tkę.

37:
ſię pámiętáć gdyś rzekł: To czyńćie ná
38:
pámiątkę moię. Pomnię Pánie żeś z
39:
wyſokiego máieſtatu Boſtwá twego y
Roſpá=
miętywáć
żywot
Páńſki.

40:
chwały/ ktorą maſz ſpolną z Oycem y
41:
Duchem ś. ná źiemię sſtąpił/ y ćiáło to
42:
nátury moiey y kośći/ y kreẃ złączywſzy
43:
w Bozką perſonę twoię/ dla mnie vbo=
44:
go y w ſtáyni/ podley niżli naliżſzy
45:
kmieć y niewolnik/ vrodźićieś ſię raczył.
46:
Pomnię żeś dla mnie do Egiptu iáko
47:
wygnániec/ mieczá okrutniká vcho=
48:
dząc/ z namilſzą mátką twoią vćiekał/
49:
y trzydźieśćiś lat w zátáieniu/ milcze=
50:
niu y w poſłuſzeńſtwie mieſzkał. Pom=
51:
nię twoie zá mię poſty y drogi y vtru=
52:
dzenia. Pomnię krzywdy y zelżywośći
53:
y prześládowánia ſrogie y potwarzy
54:
ſproſne/ ktoreś dla mnie ćierpiał. Po=
55:
mnię ná ogrodźiec/ poimánie/ ſądze=
56:
nie/ powłoczenie/ biczowánie/ korono=
kolumna: b
1:
wánie y niezliczone zelżywośći y boleś=
2:
ći twoie dla mnie. Pomnię iákoś ná
3:
krzyżu roſpięty vmierał. Pomnię coś
4:
mowił y coś od niezbożnych vćierpiał.
5:
Pomnię iákoś był opuſzczony y iákoś
6:
wołał: Oycze czemuś mię opuśćił: á=
7:
bych ia opuſzczony nie był. Pomnię iá=
8:
koś ná krzyżu zá grzechy moie iáko ká=
9:
płan y pośrzednik moy ofiárował ſię
10:
mowiąc: Oycze odpuść im/ bo niewie=
11:
dzą co czynią. Pomnię coś rzekł do ło=
12:
trá y do mátki: y tegoż głoſu od ćiebie
13:
czekam/ dźiśiem w ráiu twoim/ gdy ćiá=
14:
ło twoie y kreẃ mam. A ktoryż ray po=
Ray náſz.

15:
ćieśnieyſzy być może? dźiś policzony ie=
16:
ſtem zá ſyná przeczyſtey Mátki twoiey.
17:
Pomnię iákoś prágnął y mowił/ ſkoń=
18:
czyło ſię/ y iákoś Duchá ſwego Oycu
19:
oddał. Pomnię pogrzeb twoy y do pie=
20:
kłow wſtąpienie y zmartwychwſtánie
21:
y wniebo wſtąpienie. Zá co wſzytko nie
22:
wyſławione tobie dźięki ze wſzytkiemi
23:
Anyoły y świętymi ná niebie y ná źiemi
24:
y pod źiemią oddáię. Wiem iż mi to w=
25:
ſzytko ſłuży/ y moie to ieſt coś dla mnie
26:
vćierpiał. Wiem iż tym obmywam z=
27:
łośći y grzechy moie. Stoię pod krzyżem
28:
twoim/ y z boku twego z źrzodłá zbá=
29:
wienia piję kreẃ twoię. Proſzę niech
30:
mi ná moy okup á nie ná ſąd ſłuży.
31:
Coż mi dáley każeſz? Izali o dobroći
32:
twoiey ku mnie roſpáczáć mogę?
Nie iáko
Iudaſz
do pocálowánia
ále iáko
łotr do=
bry.
Nie
33:
idę do pocáłowánia tweo iáko Iudaſz/
34:
ále z łotrem dobrym wołam: Pomni
35:
ná mię Pánie w kroleſtwie twoim.
36:
Słyſzę iż mi mowiſz: Bierz á pożyway/
37:
to ieſt ćiáło moie. A ia przelękſzy ſię má=
38:
ieſtatu twego/ á miłośćią y przyzwá=
39:
niem twoim pokrzepiwſzy ſię/ idę ocho
40:
tnie do pocáłowánia nog twoich iáko
41:
Mágdálená. Day mi trochę łez bych
42:
polać mogł nogi twoie/ o ſtudnico mi=
43:
łośierdźia/ ktory ſerce moie w ręce
44:
twoiey trzymaſz. Niech ſię ná táką mi=
45:
łość twoię ſkruſzy/ roſpuśći y roſtáie.
46:
Izalim ia godźien tákiey łáſki? więtſzą
47:
mi czyniſz/ niżli oćiec ſynowi vczynić/
48:
niżli mátká dźiećięćiu ſwemu może.
49:
Niechże mi ſmákuią potráwy two=
50:
ie/ niechże ie ſłodko w zębách ſercá me=
51:
go rośćieram. Cożem wźiął? Ofiárę
52:
ná krzyżu zábitą: toć iuż grzechy moie
53:
zgłádzone. A kogożby tá ofiárá nie v=
54:
błagáłá? Iákiegoż grzechu okupić nie
55:
ma? Wźiąłem chleb niebieſki ná pośi=
56:
lenie: toć iuż duży będę ná pracą w ro=
Xboćie Bożey.



strona: 162

Ná Wielki Piątek.162.

kolumna: a
1:
boćie Bożey. Wźiąłem ſtráwne ná dro
2:
gę: to iuż dobrze chodźić do miłey oyczy=
3:
zny będę. Wźiąłem Páná Iezuſá: toć
4:
ſię weń odmienić mam/ á iemu ſáme=
5:
mu żyć/ w nim mieſzkáć/ y z nim ſię ni=
6:
gdy nie rozſtáwáć winien ieſtem. W=
7:
źiąłem zadátek dobry ná dźiedźictwo
8:
niebieſkie y oyczyznę onę wieczną: toć
9:
iuż wſzytko moie co w niebie ieſt/ y to
10:
co Chryſtus moy pośiadł. O Pánie toś
11:
mi dobrym krolem y Pánem moim/ ná
12:
dobreyeś mię paſzy oſádźił/ nád chłod=
13:
ną niebieſkiey roſy wodą/ iáko drzewo
14:
nád rzeką/ ktorego korzenie nigdy nie
kolumna: b
1:
podeſchną/ ktore ſię vpalenia y wiátru
2:
nie boi/ á rodźić záwżdy może. Skuśi=
3:
łem owocu z drzewá żywotá/ ſpoiłem
4:
ſię z dobrą pomocą y wodzem do ſprá=
5:
wiedliwośći/ vbrał mię iáko oblubieni=
6:
cę miłą ſwoię/ ták drogie kleynoty ná
7:
mię wyſług ſwoich záwieśił. Trzymay=
8:
że mię mocno Pánie w tym złączeniu z
9:
tobą/ á z ręki mię ſwoiey nie wypuſz=
10:
czay/ ábych dotrwał á nie vſtał/ á zá tá=
11:
kim przedźiwnym obrokiem do gory
12:
Horeb doſzedł/ gdźie ćię ná oko oglą=
13:
damy ćiebie BOże odkupićielu náſz.
14:
Amen.


strona: 203

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.203.
1:
NA PRZEWODNA NIEDZIE=
2:
LE, PIERWSZA PO WIELKIEY-
3:
NOCY, EWANGELIA
4:
V IANA VV XX.

5:
O
Nego czáſu: Gdy wieczor był dniá onego/
6:
pierwſzego po ſzábáćie/ á drzwi były zámknione/ kędy v=
7:
czniowie byli zgromádzeni dla boiázni Zydow; przyſzedł
8:
P. Iezus/ y ſtánął w pośrzodku/ y rzekł im: Pokoy wam. A to
9:
rzekſzy/ vkazał im ręce y bok. Vrádowáli ſię tedy vczniowie/ vy=
10:
rzawſzy Páná. Rzekł im tedy záſię: Pokoy wam. Iáko mię po=
11:
ſłał Oćiec/ ták y ia was poſyłam. A to powiedziawſzy/ tchnął ná
12:
nie: y rzekł im. Wezmićie Duchá świętego: ktorych odpuśćićie
13:
grzechy/ ſą im odpuſzczone: á ktorych zátrzymaćie/ ſą zátrzymáne.
14:
A Thomaſz ieden ze dwunaśćie/ ktorego zowią Dydymus/ nie był
15:
z nimi kiedy przyſzedł P. Iezus. Mowili mu tedy drudzy vcznio=
16:
wie: Widzieliſmy Páná. A on im rzekł: Ieſli nie vyrzę w ręku
17:
iego przebićia goźdźi/ á nie włożę pálcá mego ná mieśce goźdźi/ y
18:
nie włożęli ręki moiey w bok iego: nie vwierzę. A po ośmi dni/
19:
byli záſię vczniowie iego w domu/ y Thomaſz z nimi. Przyſzedł
20:
P. Iezus drzwiámi zámknionymi/ y ſtánął w pośrzodku/ y rzekł:
21:
Pokoy wam. Potym rzekł Thomaſzowi: Sćiągni ſám pálec
22:
twoy/ á ogląday ręce moie: y śćiągni rękę twoię/ á włoż ią w bok
23:
moy: á nie bądź niewiernym/ ále wiernym. Odpowiedział Tho=
24:
maſz/ y rzekł mn: Pan moy/ y Bog moy. Powiedział mu P. Ie=
25:
zus: Iżeś mię vyrzał Thomaſzu/ vwierzyłeś. Błogoſłáwieni kto=
26:
rzy nie widzieli/ á vwierzyli. Wieleć y innych známion vczynił
27:
P. Iezus przed vczniámi ſwemi/ ktore nie ſą w tych kśięgách wy=
28:
piſáne. Ale te ſą nápiſáne/ ábyśćie wierzyli/ że P. Iezus ieſt Chry=
29:
ſtus Syn Boży: á iżbyśćie wierząc żywot mieli w imię iego.
kolumna: a
1:
T
Ym dwoygiem ziá=
2:
wieniem/ ktore tá Ewán=
3:
gelia przekłáda/ wielki mi=
4:
łoſnik bráćiey ſwey/ iáko
5:
ie przez Mágdálenę názwał P. IEZVS,
Ioan: 20.

6:
wiele dobrego do vczniow ſwoich wno=
7:
śi/ ten ktory nie vmie iedno nam do=
8:
brze czynić. Bo przynośi boiáźliwym
Co w=
nioſł Pan
Iezus
miedzy v=
cznie ſwo
ie.

9:
prawdźiwy pokoy: wątpliwym pew=
10:
ność zmartwychwſtánia ſwego/ vká=
11:
zuiąc im ręce y bok: poniżonym y od ś=
12:
wiátá wzgárdzonym wielkie vrzędy/
13:
gdy ich świátá wſzytkiego ſtároſtámi
14:
czyni/ mowiąc: Iáko mię poſłał Oćiec
15:
ták ia was poſyłam. y moc im dźiwną
kolumna: b
1:
ná odpuſzczenie grzechow ludzkich dá=
2:
ie/ gdy mowi: komu odpuśćićie będźie
3:
odpuſzczono. y ſmutne vweſela/ bo ſię
4:
vrádowáli vyrzawſzy Páná ſwego. y
5:
błędne náwraca/ gdy Thomaſzá do ſtá=
6:
tecznośći wiáry y tákiego wyznánia
7:
przywodźi/ iż záwołał: Pan moy y Bog
8:
moy. O wſzytkim trudno teraz mowić/
9:
ále potrzebnieyſze náuki y poćiechy we
10:
źmiem. Pierwey wedle obyczáiu náſze=
11:
go/ to co ſłuży do vmocnienia wiáry o
12:
właſnośćiách ćiáłá Páná náſzego/ y o
13:
vrzędźie poſyłánia y mocy Apoſtolſkiey/
14:
trochę co rozumienia rozſzerzymy. A
15:
potym o przyczynách tych o zmar=
Cc ijtwychwſtániu



strona: 204

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.204.

kolumna: a
1:
twychwſtániu wywodow ták wiel=
2:
kich/ o pokoiu y bliznách ran Páń=
kolumna: b
1:
ſkich/ poćieſzne wam náuki z dáru Bo=
2:
żego przynieśiemy.
3:
PIERWSZA CZESC.
4:
O właſnośćiách vwielbionego ćiáłá Páná náſzego y o ná=
5:
ſzych/ y o poſyłániu y mocy Apoſtolſkiey.

kolumna: a
1:
N
Ie dármo ſię/ iáko Lukaſz ś.
Luc: 24.

2:
dołożył/ ná przybyćie nagłe Pá=
3:
ná ſwego vczniowie przeſtrá=
4:
ſzyli/ y zátrwożyli: mnimáiąc áby duſzá
5:
iáka ábo duch do nich przyſzedł/ y mie=
6:
dzy nimi ſtánął. Bo weſzćie Páńſkie
Weſzćie
przez zám
knione
drzwi.

7:
było iákoby duchowne á nie ćieleſne/
8:
przez zámknione drzwi/ co dwá kroć
9:
powtarzáiąc mowi Ian ś. Nie po=
10:
trzebowáło ćiáło iego vwielbione o
11:
tworzenia drzwi/ áni vprzątnienia za=
12:
wad iákich do weſzćia: przez śćiány y
13:
mury przeniknęło/ á iáko duch żadne=
14:
go zátrzymánia y przeſzkody mieć nie
15:
mogło/ y mieyſcá nie záſtąpiło. To iá=
16:
ſne ſłowá ś. Ewángeliſty pokázuią.
Calu: 4.
Inſt: cap:
17.
AEcolam:
Martyr.

17:
Ktore pſowáć śmieią/ y iáſność ich
18:
ćmić/ wiáry świętey dźiśieyſzy nieprzy=
19:
iaćiele/ mieniąc/ iż pierwey ſobie Pan
20:
drzwi otworzył toż wſzedł/ ábo iákie in=
21:
ne wolne weſzćie nálazł. Ale vpor ich/
22:
ſłowá bárzo iáſne Ianá ś. dwá kroć
23:
powtorzone potępiáią.
Chryſoſt.
Cyril. Au-
guſt. Eu-
timius in
hūc locū.
Ambr: in
Lucam.
Epi: hær:
64.
Hiero: ad
Pamma.
Greg: Ho-
mil: 26.
Hilar: 3. de
Trin.
Ber: ſer: 1.
de Reſur-
rect.
Y święći ko=
24:
śćielni Doktorowie ſtárzy/ Chryzoſtom
25:
Cyryllus/ Auguſtinus/ Ambroſius/
26:
Iuſtinus/ Epiphánius/ Hieronymus/
27:
Gregorius/ Hilárius/ y inni/ vſtá im
28:
zámykáią/ gdy wielki cud y właſność
29:
dźiwną ćiáłá vwielbionego Páná Ie=
30:
zuſowego w tym weſzćiu przyznawáią/
31:
nád rozum y poięćie ludzkie: iż kośćiſte
32:
y mięśiſte ćiáło ſwoie prawdźiwie przez
33:
zámknione drzwi y mury y śćiány w=
34:
nieść/ y poſtáwić ſię w śrzodku vcz=
35:
niow z nim raczył.
36:
Bo nie dármo ſię vczniowie przeſtrá-
37:
ſzyli/ y myślili/ że to nie práwy w ćiele
38:
Chryſtus/ ktory ták przez zámknione
39:
drzwi przeſzedł/ ále duſzá iáka/ ábo duch
40:
miał być iáki. Lecz Pan IEZVS o pra=
41:
wdźiwym ćiele ſwoim ich vpewnia/ y
42:
dotykáć ſię im każe mowiąc: Dotkni=
Luc: 24.

43:
ćie ſię á obáczćie iż duch kośći y ćiáłá
Ciáło
Páńſkie
w Sákrá
menćie
bez okoli=
cznośći
ćieleſnych.

44:
nie ma/ iáko widźićie że ia mam. Wy=
45:
znáć tedy nád rozum náſz muśim/ iż
46:
ćiáło vwielbione Páná náſzego/ dźiw=
47:
ne ma nád poięćie náſze właſnośći/ iż
48:
mieyſcá w Sákrámenćie nie záſtępu=
kolumna: b
1:
ie/ iż ná wielu mieyſcách być może/ iż y
2:
tám ieſt prawdźiwie/ gdźie żadney o=
3:
kolicznośći ćiał właſnych ludzkich nie
4:
máſz. Choć go nie widźim/ choć pod
5:
ták máłą y namnieyſzą odrobiną oſoby
6:
chlebá/ prawdźiwe iednák ćiáło ieo ieſt.
7:
Y dla tego ći Sákrámentarze y
8:
przodek ich Berengárius/ ták te ſło=
9:
wá ś. Ewángeliey pſowáć chćieli/ á=
10:
byſmy z tego mieyſcá vtwierdzenia o
11:
prawdźiwym ćiele w Sákrámenćie
12:
nie mieli. y przą tego/ áby przez kámień
13:
y pieczęći nienáruſzone z grobu ćiáło
14:
Páná náſzego wyſzło. Ale kto im iuż
15:
wierzy/ widząc ták iáſne ś. Ewánge=
16:
liey ſłowá y tákie kośćiołá ś. wſzytkie
17:
Doktory/ ktorzy im vſtá záwięzuią y
18:
niewſtyd ich háńbią. Nákoniec ſam
Cudow=
ne weſz=
ćie Páń=
ſkie.
Ioan: 20.

19:
Ewángeliſtá ś. Ian zá cudo to wy=
20:
ſzćie ono przyznawa/ gdy mowi támże:
21:
Wiele y innych cudow czynił Pan
22:
przed vczniámi ſwemi/ ktorych tu nie
23:
piſano. Coż tu zá cud vczynił przed
24:
nimi? Ten pewnie/ iż ćiáło z mięſá y z
25:
kośći przez zámknione drzwi y mury y
26:
drzewá wnioſł.
27:
Nie tylo Chryſtuſowe ćiáło/ ktore
28:
ſto kroć więtſze ma dla perſony Boz=
Ciáłá ná=
ſze iáką
mieć bę=
dą ſubtel=
ność.
1. Cor: 15.

29:
kiey z ſobą ziednoczenia przywileie: ále
30:
y náſze ludzkie gdy będą zmartwych=
31:
wſtániem vwielbione ćiáłá/ będą tę
32:
ſubtelność miáły/ iáko mowi Apoſtoł/
33:
iż im żadne mury y śćiány y przeſzkody
34:
nie záwádzą/ y nic ich więźnić nie bę=
35:
dźie mogło. Sieiem w źiemię/ mowi
Właſnoſc
ćiał v=
wielbio=
nych.

36:
ś. Páweł/ ty ćiáłá iáko źiárná pſzeni=
37:
czne/ ktore ná wioſnę onę mocą Chry=
38:
ſtuſowego zmartwychwſtánia/ odro=
1.
Nieſkázi=
telność.

39:
dzą ſię y roſkwitną: wśiewamy ie ſká=
40:
źitelne/ á wſtánie nie ſkáźitelne. Niech
41:
wiárá nie chramie: by y zgorzáło/ by y
42:
w brzuchu beſtyey ſtrawione było/ tedy
43:
ſię wroćić toż á nie inne muśi/ á ſkázy
44:
żadney nápotym nie vzna/ y wieczne
45:
zoſtánie bez śmierći. Wśiewamy ie w
46:
źiemię bárzo nie poczćiwe/ ſzpetne/
2.
Piękność.

47:
śmierdzące/ brzydkie/ ſtráſzliwe lu=
48:
dźiom/ bárźiey niż trupy innych beſtyi:
ále nie gorſz



strona: 205

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.205.
1:
ále nie gorſz ſię tym/ á pomni/ iż toż ćiá=
2:
ło wielką chwałę/ więtſzą niżli ſłońce
3:
piękność y iáſność/ y wdźięczność w=
4:
ſzytki wonie przechodzącą mieć będźie.
5:
Iáko ono ćiáło Chryſtuſowe w ogroy=
6:
cu okrwáwione/ v Káiphaſzá oſzpeco=
7:
ne/ v Piłatá podrápáne/ ná krzyżu ro=
8:
zgoźdźione y zdźiuráwione/ y włocznią
9:
otworzone/ y śinośćią/ krwią y ránámi
10:
wielce oſzpecone/ dźiś ſię roſkwitnęło
11:
nád wſzytki roże y lilie y gwiazdy y ká=
12:
mienie drogie/ y nád ſámo ſłońce: Ták
13:
y náſzym ſię sſtánie/ we wſzytkich roſko=
14:
ſzách wiecznych vwielbienie weźmie/
15:
we wſzytkich vbiorách Anyelſkich chlu
16:
bić ſię będźie/ nic vrodźiwſzego y pię=
17:
knieyſzego nád nie nie będźie.
18:
Wśiewamy ie/ mowi Apoſtoł/ oſłá=
3.
Mocnoſc.

19:
bione/ ktore ſobą nie władnie/ nośić
20:
ie iáko drewno muśi/ ſámo ſię y beſty=
21:
om y robáctwu nie odeymie. Ale ná on
22:
dźień weźmiē ćiáło mocne iáko żelázo/
23:
trwáłe iáko miedź ábo złoto/ mocne nád
24:
wſzytki ludzkie śiły/ ktorymi y źiemią
25:
ruſzyć będźie mogł ieden vwielbiony.
26:
Wśiewamy ie w źiemię iáko wolé
4.
Subtelność.

27:
y ſzkápié ćiáłá/ grube/ ćięſzkie. Lecz ná
28:
onę wioſnę weźmiem ie dźiwnie ſub=
29:
telne/ duchowne/ ná kſztałt duchá wſzę=
30:
dźie przenikáiące/ á nátury ćiał praw=
31:
dźiwych nie trácące. Ciáło prawdźiwe
32:
ludzkie będźie/ y żadny zamek/ y drzwi/ y
33:
kámienie żadne zátrzymáć go nie będą
34:
mogły. Ieſliż tákie ćiáłá náſze tákiey
35:
ſubtelnośći/ wedle Apoſtołá/ będą: á
36:
coż Chryſtuſowe z boſtwem ziednoczo=
37:
ne ćiáło/ ktore dáleko więtſze z onego
38:
złączenia ma właſnośći. Może ſię ku
39:
pożywániu wſzytkim dáwáć/ á ſzkody
40:
żadney y vmnieyſzenia nie odnośić: mo=
41:
że ná wielu záraz mieyſc być/ y może
42:
mieyſcá nie záſtępowáć/ á przedſię pra=
43:
wdźiwym ćiáłem zoſtáwáć. Iáko w
44:
naświętſzym Sákrámenćie mocno wy=
45:
znawamy/ wiárą rozum y oczy y ſmy=
46:
ſły vmartwiáiąc.
Rozum
y zmyſły
wiárá v=
martwia.
Ci ludźie z rozumem
47:
ſwoim do táiemnic Bożych idą/ y prze=
48:
to ślepemi y głupiemi zoſtáią. świá=
49:
tłość nieprzyſtępna oczy ich ſowié śle=
50:
pi. Bozką moc rozumem ſwoim mie=
51:
rzą: y przetoż nie tylo wiárę ále y ro=
52:
zum trácą. y to v nich nie podobno/ co
53:
w głowie ich ſtánąć nie może. Nie ták
54:
wiárá Kátholicka: ále ná ſłowie Bogá
55:
ſwego przeſtáie/ á iego mądrośći y mo=
56:
cy/ obyczay y trudność wſzytkę poleca.
kolumna: b
1:
Vżyimyſz wielkiey poćiechy y weſe=
Poćiechá
náſzá z v=
wielbie=
nia ćiał
náſzych.

2:
la z pewnośći vwielbienia ćiał náſzych/
3:
przez tákie Páná náſzego zmartwych=
4:
wſtánie/ ktore ieſt wzorem ſzczęśćia ná=
5:
ſzego. Czekánie odkupienia tych ćiał
6:
náſzych niech nam ćięſzkie nie będźie.
7:
áczkolwiek/ iáko mowi Apoſtoł/ y my
Rom: 8.

8:
co pierwiaſtki Duchá ś. mamy/ ſtękáć
Stęka=
my no=
ſząc to nę
dzne ćiá=
ło.

9:
muśim/ noſząc ták mizerne ćiáło/ y mie
10:
ſzkáiąc w ták ſkáżonym domu: czekay=
11:
my iednák napráwy. duſzá przedſię po=
12:
bożna/ ma ſwoię zapłátę/ y dobre śnia=
13:
dánie mieć może nim ten obiad nádey=
14:
dźie. Ná duſzy chwałę niebieſką iáko
15:
śniadánie mieć záraz po śmierći po=
16:
iedynkiem możem: á obiad/ to ieſt v=
17:
wielbienie ćiał/ ze wſzytkimi záraz ná
18:
dźień ſądny.
19:
Chce P. Bog doznáwáć wiáry ná=
Czemu
ná chrzćie
nieśmier
telnośći
ćiał nie
bierzem.

20:
ſzey/ y z niey nam zapłátę dáwáć. By=
21:
ſmy ná chrzćie záraz bráli nieśmiertel=
22:
ność ćiał náſzych/ niktby z miłośći ku
23:
Chryſtuſowi y z chęći do niebieſkich
24:
dobr/ do chrztu ś. nie przyſtąpił. Go=
25:
dźić ſię nam ták śmierći ſkuśić/ iáko
26:
iey y P. IEZVS Pan náſz ſkuśił: nie=
27:
chćieymy nád Páná y miſtrzá náſzego
28:
więtſzy być. Acz śmierć ieſzcze nád ćiáł=
29:
mi pánowáć będźie/ ále czás on przyi=
30:
dźie/ gdy ią ná głowę zwoiuiem/ y śpie=
31:
wáć pioſnkę onę v Apoſtołá będźiem:
1. Cor: 15.

32:
Smierć vtonęłá/ wygráliſmy. Gdźież
33:
ieſt śmierći zwyćięſtwo ono twoie?
34:
Gdźie ieſt on twoy oſtry bodźiec/ kto=
35:
rymeś wſzytki zábijáłá? Chwałá Bo=
36:
gu/ ktory nam dał zwyćięſtwo przez
37:
Páná náſzego Iezu Chryſtá.
38:
Co ſię drugiey rzeczy dotycze/ o po=
O mocy
y poſyłá=
niu Apo=
ſtolſkim.

39:
ſyłániu y mocy ś. Apoſtołow y potom=
40:
kow ich: wiedźieć mamy/ iż temi ſło=
41:
wy: [Iáko mię Oćiec poſłał/ ták ia was
42:
poſyłam:] vczynił ie P. IEZVS vrzę=
43:
dnikámi y ſprawcámi wſzytkieo kośćio=
44:
łá ſwego ná źiemi. Gdy ſam do Oycá
45:
odyść miał/ y kroleſtwo w niebie oſieść:
46:
nie opuśćił trzody y kośćiołá ſwego: á=
47:
le zoſtáwił ſtárſze/ ná ktorych rząd wſzy=
Chryſtus
po ſmier=
ći porząd
ki kośćiel
ne ſtáno=
wi.

48:
tek y zátrzymánie domu iego należy.
49:
Dźiwnieyſzym obyczáiem niżli inni kro
50:
lowie y zakonodawce. Bo żaden z nich
51:
po śmierći porządkow y vſtaw ſwoiey
52:
Rzeczypoſpolitey nie ſtánowił/ ále ty=
53:
lo poki żyli. A náſz wielki Krol y zako=
54:
nodawcá vmárwſzy/ po śmierći prá=
55:
wá dáie y vrzędniki ſwoiemu Krole=
56:
ſtwu ſtáwi. Kto to kiedy ſłychał? Prze=
Cc iijtoż ſtáno=



strona: 206

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.206.

kolumna: a
1:
toż ſtánowienia iego więtſzą powagę
2:
máią/ y niewybádáney mądrośći pełne
3:
ſą y wieczne/ ktorych żadne ſtworzenie
4:
odmienić nie może. Iáko mię/ práwi
5:
Oćiec poſłał/ ábych kośćioł iego/ po=
6:
kim był w tym ná źiemi żywoćie/ ſprá=
7:
wował: ták ia gdym iuż ná niewidome
8:
moie kroleſtwo poſzedł/ á ná źiemi wi=
9:
domie mieſzkáć nie będę: poſyłam was
10:
y ná ſwym mieyſcu ſtáwię. Co y wy ták=
11:
że vczynićie/ inne po ſobie poſyłáiąc:
12:
áby ſię ták vrzędnicy kośćiołá mego
13:
rodźili/ á nigdy nie vſtawáli.
Ludziom
w ćiele
bez ćiele=
ſnego wi=
domego
miſtrzá
być nie
podobno
Bo lu=
14:
dźiom w ćiele bez ćieleſnego y widome=
15:
go miſtrzá być/ nie ieſt podobno/ gdyż
16:
P. Bog ták ich náuczáć y rządźić nie=
17:
chćiał/ iáko Anyoły duchem ſámym y
18:
niewidomie. Bo nigdyby ták rząd mie
19:
dzy ludźmi nie był/ gdyby ſię káżdy w=
20:
nętrznym y niewidomym duchem ſzczy=
21:
ćił/ á ſtárſzeo iáko Chryſtuſá nie ſłuchał.
22:
W czym y to dał znáć P. IEZVS.
Poſyłáć
ſię ſam
nikt nie
ma.

23:
Aby ſię nikt ná vrząd duchowny/ ná
24:
mieyſce Chryſtuſowe nie wmagał/ áni
25:
ćiſnął/ áżby był poſłány/ áżby go tenże
26:
Chryſtus przez ſwoie iuż poſłáne po=
27:
ſłał. Bo nikt ſobie bráć tey czći nie
28:
ma/ mowi Apoſtoł/ áż wezwány/ iáko
29:
Aaron/ y ſynowie iego. Kto z ieo krwie
Hebr: 5.

30:
nie pochodźił/ do kápłáńſtwá práwá
31:
nie miał: ták y w nowym/ kogo po=
32:
ſłáńcy od ſámego Chryſtuſá nie poſłá=
33:
li/ ten do ſpráwowánia vrzędu ducho=
34:
wnego práwá żadnego nie ma. Czym
35:
ſię wſzytko ſámoſłáńſtwo miniſtrow v=
36:
marza/ y háńbi ſię beśpieczność pánow
37:
onych co ná nie ręce kłádą. Sámi nie
Niepoſłá
ny poſy=
łáć nie
może.

38:
będąc poſłáni/ poſyłáć nie mogą/ ſámi
39:
żadney mocy duchowney ná to nie w=
40:
źiąwſzy: dáć nikomu nie mogą/ czego
41:
nie máią/ y nigdy mieć nie mogli. Skąd
42:
też baczyć ſię może/ iż káżdy Chrześći=
43:
ánin/ ſtárſzych kośćielnych od niego
44:
poſłánych iáko ſámego Chryſtuſá ſłu=
45:
cháć winien ieſt. A ná coby ſłał ſługi
46:
ſwe do poddánych/ gdyby ná poddáne
47:
tego práwá nie włożył/ áby ſłucháli ie=
48:
go poſłáńcow/ iáko iego ſámego? Co
49:
y przed tym mowił: Kto was ſłucha/
Luc: 10.

50:
mnie ſłucha.
51:
Y drugiey ſię ieſzcze rzeczy przypátrz-
52:
my. Swieccy krolowie y pánowie/ gdy
Ná ſercu
piſána po
ſłáńcom
náuká.

53:
vrzędniki ná ſwe mieyſce dáią: piſáć
54:
im práwá y ſtátuty y inſtrukcye mogą/
55:
áby ſię wedle nich záchowáli: ále rozu=
56:
mu im/ áby kiedy niepobłądźili/ dáć nie
kolumna: b
1:
mogą. A náſz Zakonodawcá y Krol
2:
nic nie piſząc áni praw piſánych dáiąc/
3:
ná ſercu ie poſłáńcow ſwoich nápiſał y
4:
wyrył. Moyzeſz ná kámiennych tabli=
5:
cách/ á Chryſtus/ mowi Prorok/ ná ſer=
Iere: 51.

6:
cách práwo zoſtáwił. A żeby nie po=
7:
błądźili/ dał im rozum ſwoy/ dał im Du
8:
chá ſwego ś. o ktorym/ tchnąwſzy ná
9:
nie/ mowi: Bierzćie Duchá ś.
10:
To tchnienie Syná Bożego pokázu=
Duch ś.
pochodzi
y od Sy=
ná.
Cyrill: in
Ioan: in
hūc locū.

11:
ie/ iż Duch ś. od niego pochodźi iáko y
12:
od Oycá. iáko to wykłáda Cyryllus A=
13:
lexándryiſki y inni/ przećiw vporowi
14:
Grekow nowych. A dánie Duchá ś.
15:
tym ktorzy nas rządzą/ pewnym ieſt
16:
dowodem/ iż pobłądźić nigdy około ná
Vrzędni=
cy náſzy
duchow=
ni pobłą=
dzić nie mogą.
Acto: 15.

17:
uki/ máiąc táki Chryſtuſow rozum y
18:
mądrość y tákiego miſtrzá/ nie mogą.
19:
Przetoż beśpiecznie ſię ná nie ſpuśćić
20:
możem/ zwłaſzczá gdy ſpolnie pod ie=
21:
dnym Piotrem ſtoią á mowią: Ták ſię
22:
Duchowi ś. zda y nam też.
23:
Ieſzcze y to vważenia godno.
Moc w=
ielka ná
duſze ko=
śćielnym
vrzędni=
kom dá=
na.
Swiec=
24:
cy krolowie gdy od śiebie vrzędy ſtá=
25:
wią/ dáią im moc ná zapłátę dobrym y
26:
złym/ áby ſądząc kto czego godźien/ do=
27:
brym pochwałę y podwyżſzenie/ á złym
28:
karánie dawáli. Co dáleko poważniey
29:
z więtſzym pożytkiem poddánych ſwo=
30:
ich P. IEZVS vczynił. Dał vrzędom
31:
ſwoim moc ná duſze/ áby grzechy do=
32:
brym á pokutuiącȳ odpuſzczáli/ á złym
33:
niepoſłuſznym y w grzechu leżącym/
34:
grzechy zátrzymawáli. To ieſt áby z ich
35:
ręku wſzyſcy wierni niebieſkie dáry/ v=
36:
ſpráwiedliwienie/ łáſkę/ y wſzytko prá=
37:
wo do wiecznych ſkárbow bráli/ á ich
38:
rozſądkowi/ około tákich wiecznych
39:
dobr bránia/ podlegáli: obiecuiąc im
40:
to: Iż co oni ná źiemi vczynią/ to w
41:
niebie przyięto y pochwalono być ma.
42:
O iáka to moc? kto ſię iey prágnący łá=
43:
ſki Bożey y odpuſzczenia grzechow nie
44:
rozmiłuie? kto ſię iey nie przelęknie?
45:
kto ſię tu ſtárſzym kośćielnym nie po=
46:
niży? O wielka mądrośći Páńſka? iá=
Ná pod=
dáne wę=
dzidło.

47:
ko y ſwoie vrzędniki vczćił/ y ná pod=
48:
dáne ták oſtre wędźidło włożył/ iż ich
49:
poſłuſzni być y w pokoiu y rządźie ſię
50:
záchowáć/ ieſli zbáwienie mieć chcą/
51:
muſzą. Iáko ſię tu y ſpowiedź funduie/
52:
iuż ſię w innym kazániu powiedźiáło.
53:
Zákochaymyż ſię w tákiey mocy/
54:
ktorą kośćiołowi ſwemu zoſtáwić Pan
55:
raczył/ á vmieymy iemu dźiękowáć z o=
56:
nym ludem: Pochwalon bądź Pánie/
Matt: 9.
ktoryś táką



strona: 207

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.207.

kolumna: a
1:
ktoryś tákę twoią bozką moc ludźiom
2:
podał. Bo tá moc z wielkim pożytkiem
3:
y poćiechą náſzą/ iáko ſię indźiey náu=
4:
czyło/ tu ná źiemi od Páná zoſtáwiona
5:
ieſt. Iáko ſam mowił: Niech káżdy
6:
wie/ iż Syn Boży ma moc ná źiemi od=
7:
puſzczáć grzechy. Nie wźiął iey z ſobą
8:
do niebá/ ále ią tu ná źiemi zoſtáwił/
kolumna: b
1:
gdźie grzeſzym/ ábyſmy tu odpuſzcze=
2:
nie mieć mogli. Vmieymy mocy tákiey
3:
y tego kluczá do ták bogátey ſkárbnice
4:
vżywáć/ częſto do nog kápłanow klu=
5:
cznikow y ſzáfárzow Bozkich przypa=
6:
dáiąc/ iáko do Chryſtuſá ſámego/ wie=
7:
dząc iż co oni vczynią ná źiemi/ to Ch=
8:
ryſtus vczynił ná niebie.
9:
WTORA CZESC.
10:
O przyczynách tákich wywodow zmartwychwſtánia/ o po=
11:
koiu/ y innych náukách.

kolumna: a
1:
Z
Aden ártykuł wiáry náſzey/ ták
2:
mocnie y dowodnie vgruntowá=
3:
ny nie ieſt/ iáko ten o zmartwych=
4:
wſtániu Páná náſzego.
Wiárá o
zmar=
twychw=
ſtániu cze
mu ták
mocno v=
grunto=
wána.
Matt: vl-
timo.
Sam Pan czę=
5:
ſto o nim powiádał/ y figurę Ionaſzo=
6:
wę wykłádał. Anyołowie z niebá przy=
7:
ſzli do grobu y zmartwychwſtánie to
8:
wyświadczáli. Sámi nieprzyiaćiele
9:
morderce Páná náſzego/ vwierzyć żoł=
10:
nierzom ktorzy grobu ſtrzegli/ y mátá=
11:
ctwo v nich kupowáć muśieli. Sam
12:
Pan Iezus żywo ſię ſtáwi y vkázuie
13:
nie iednemu/ ále rozmáitym. Widźiał
14:
go/ mowi Apoſtoł/ Piotr: widźiał go
1. Cor: 15.

15:
Iákub/ widźieli go iedennaśćie/ widźie
16:
li go więcey niż pięć ſet záraz bráćiey.
17:
Y mnie ſię/ práwi/ napodleyſzemu ze
18:
wſzytkich vkazał. y innym ſię vkázo=
19:
wał/ nie przez ieden dźień áni dwá/ ále
20:
przez dni czterdźieśći/ iáko mowi Lu=
Acto: 1.

21:
kaſz ś. y chćiał áby o tym prawdźiwym
22:
iego zmartwychwſtániu/ nie tylo ſer=
23:
cá ludzkie wierzyły: ále áby y oczy pá=
24:
trzyły y ręce ſię dotykáły ćiáłá iego.
25:
Iáko tu Thomaſz czyni. y ſam do nich
Luc: 22.

26:
mowił: Dotykayćie ſię á doznayćie iż
27:
nie duch ieſt/ ále práwe ćiáło: bo duch
28:
ćiáłá y kośći nie ma. Y Ian ś. mowi:
1. Ioan: 1.

29:
Widźieliſmy oczymá náſzemi/ y ręce ſię
30:
go náſze dotykáły. Y Piotr ś. mowi:
Acto: 10.

31:
Iedliſmy z nim y pili po tym iáko z=
32:
martwychwſtał.
33:
Coż zá przyczyná byłá ták wielkich
34:
dowodow/ y ták mocney o tym pewno=
35:
śći? Wielkie á poważne ſą przyczyny/
36:
ták pilnych o zmartwychwſtániu Páń
37:
ſkim dowodow.
1.
Abyſmy
wiedzieli
iż ieſt ży=
wot po
śmierći.
Naprzod ábyſmy pe=
38:
wnie wiedźieli/ iż ieſt żywot po śmier=
39:
ći/ iż ſą niewidome źiemie/ kroleſtwá/
40:
zamki/ páłace/ niebieſkie y piekielne/
41:
niſkie y gorne. kto o tym niewie ábo
42:
nie wierzy/ ábo nie myśli/ wżdy ſię z te=
kolumna: b
1:
go zmartwychwſtánia náuczay y vpe=
2:
wniay. Kto tu źiemie te y ty widome
3:
dobrá ma zá ſwoy dom/ pokoy/ y za=
4:
mek/ y ná tym iuż przeſtáie/ y radby á=
5:
by ták zoſtał: nic w nim Chrześćijáń=
6:
ſkiego nie máſz. widźi y ręką ſię dotyka/
7:
iż tu ná źiemi nic wiecznego/ nic do
8:
końcá poćieſznego nie máſz/ á wrodzo=
Wrodzo=
na chęć
w nas do
wieczno=
śći.

9:
na chęć do wiecznośći y trwáłośći w
10:
nas ieſt. Ten co tákie prágnienie wie=
11:
cznośći y żywotá w ſerce ludzkie wlał/
12:
á tu ná źiemi doſtąpić go nie dał; ná
13:
innym świećie y ná innych dobrách tę
14:
wieczność żyćia vkazał. A tenći ieſt
15:
po śmierći żywot. Tám ieſt kroleſtwo
16:
Páná náſzego Iezu Chryſtá/ o ktorym
Ioan: 19.

17:
mowił: iż nie ieſt z tego świátá.

Pan w
kroleſt=
wie ſwo=
im iadł y
pił z vcz=
niámi iá=
ko obie=
cował.
Luc: 22.
Tob: 2.
1. Cor: 15.
W
18:
tym kroleſtwie po zmartwychwſtániu
19:
vkázował ſię/ y iadł y pił z vczniámi
20:
ſwemi/ będąc iuż ná inſzym świećie y
21:
kroleſtwie ſwoim. O tym záwżdy wier
22:
ni z Tobiaſzem mowili/ y mowią: Sy=
23:
nowieſmy świętych/ żywotá onego cze=
24:
kamy/ ktory P. Bog da tym co mu wiá=
25:
ry nie mienią. Y Apoſtoł piſze: Byſmy
26:
tyle ná tym świećie w Chryſtuśie ná=
27:
dźieię mieli: nędznieyſzychby ludźi nád
28:
nas nie było. Coby mi/ powiáda/ po
29:
tym/ iżem w Epheźie z beſtyámi wal=
30:
czył/ ieſli vmárli nie zmartwychwſtá=
31:
ią/ á inego po śmierći żywotá nie máſz?
32:
Iedzmy/ piymy/ bo iutro vmrzemy.
33:
Iáko mowią niewierni/ y niezbożni/ y
34:
beſtyálſcy ludźie/ ktorzy o przyſzłym ży=
35:
woćie ná ktory ſtworzony ieſt człowiek
36:
y innym ſzczęśćiu lepſzym nie wiedzą/
37:
ábo zámiłowawſzy ty dobrá bydlęce/
38:
wiedźieć o nim nie chcą. Dla tego te=
39:
dy Pan Iezus wſzedſzy ná ten przyſzły
40:
náſz żywot/ y wźiąwſzy weń iáko czło=
41:
wiek poſſeſſyą/ w nim ſię ludźiom po
42:
śmierći vkázuie: Vpewniáiąc ich/ iż
ieſt ludźiom



strona: 208

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.208.

kolumna: a
1:
ieſt ludźiom y náturze ludzkiey po ś=
2:
mierći inny żywot/ ná ktory człowieká
3:
P. Bog ſtworzył. A żeby nie rozumie=
4:
li iż ták zmartwychwſtał iáko Lázarz
5:
ábo on młodźieniec y pánná/ ktore ten=
6:
że P. Iezus wſkrześił/ żeby tu ieſzcze w
7:
tym żywoćie źiemſkim przebywáć miał:
8:
Przetoż vkázuie ſię im krotko/ wnet w=
Czemu
Pan pręd
ko wzni=
knął.

9:
znikáiąc z oczu ich/ y przez drzwi zám=
10:
knione wchodząc y wychodząc/ vkázu=
11:
iąc im chwałę żywotá inego/ y chwałę
12:
iuż nie źiemſkiego ćiáłá ſwego.
13:
Druga ieſt przyczyná tákiego vpew=
2.
Nieſmier
telność
duſze.

14:
nienia o zmartwychwſtániu: áby nam
15:
Pan Iezus rzeczą ſámą pokazał nie=
16:
śmiertelność duſze ludzkiey ná ſobie.
17:
Acz ćiáło vmrze/ ále duſzá vmrzeć nie
18:
może/ nie ginie/ nie w grobie zoſtáie/
19:
nie zámiera/ iáko niektorzy heretycy
20:
dźiś plotą. Gdy Pan ćiáło ſwoie żywe
Luter: in
Eccleſ.

21:
vkazał/ pewnie w nim y duſzę ludzką ſtá
22:
wił: bo ćiáło ſámą ſię tylo duſzą oży=
23:
wia. W beſtyách z ćiáłá ſię duſzá ktorą
24:
żyią rodźi/ y z ćiáłem vmiera: ále w ludz
25:
kie ćiáło wlewa P. Bog duſzę/ ktorą z
26:
niſzczegoż ná ſwoie podobieńſtwo two=
27:
rzy/ iáko piſmo mowi: Vczyniwſzy P.
Gene: 2.

28:
Bog z źiemie Iádámowe ćiáło/ ná=
29:
tchnął w twarz iego tchnienie żywo=
30:
tá/ y sſtał ſię człowiek w duſzę żywią=
31:
cą. Gdy tedy Pan vkazał żywe ćiáło/
32:
pewnie y duſzę ludzką w nim vkazał/
33:
bez ktorey ćiáło żyć y ożywić ſię nie mo
34:
że/ y bez ktorey ieſt ſzczera źiemiá. A
35:
coby po wſzytkim co wierzym y co nam
36:
Bog obiecuie/ gdyby duſzá náſzá vmie=
37:
ráłá? Przetoż ná vmocnienie nieśmier=
38:
telnośći duſze náſzey/ P. Iezus ták pil=
39:
nie ſweo zmartwychſtánia dowodźi.
40:
A iż ſię ćiáło śmierćią pſuie/ y czło=
3.
Napráwá
nátury ná
ſzey zmart
wychw=
ſtániem
ćiał ná=
ſzych.

41:
wiek náturę ſwoię pierwſzą tráći/ iż
42:
duſzá bez ćiáłá prawdźiwym człowie=
43:
kiem nie ieſt: vpewnia nas Pan ſwoim
44:
zmartwychwſtániem/ iż ſię wſzytká ná
45:
turá náſzá czáſu ſwego nápráwi/ á ćiá=
46:
ło w prochu y źiemi porzucone/ wroćić
47:
ſię duſzy y z nim złączyć muśi/ ták iáko
48:
ſię w Chryſtuśie iáko w głowie náſzey
49:
złączyło. O tym ábyſmy byli pewni/
50:
ſwoim nas zmartwychwſtániem vmo=
51:
cnił. Iáko Apoſtoł wykłáda: Ieſli
1. Cor: 15.

52:
Chryſtus zmartwychwſtał: á iáko nie=
53:
ktorzy mowią iż zmartwychwſtánia
54:
od vmárłych nie máſz? y śmie mowić:
55:
Ták to fałſz ieſt/ iż Chryſtus nie zmar=
56:
twychwſtał: iáko to fałſz/ iż my zmar=
kolumna: b
1:
twychwſtáć nie mamy. A ieſli to pra=
2:
wdá iż Chryſtus zmartwychwſtał: ták
3:
y to prawdá iż my zmartwychwſtániē.
4:
Y ſámá nieśmiertelność y trwá=
Nieſmier
telność
duſze/ pe=
wne ćiał
zmar=
twychw=
ſtánie v=
kázuie.

5:
łość duſze to wyćiąga/ áby ćiáło ſię wro=
6:
ćiło. Bo ieſli z duſze y z ćiáłá práwy ieſt
7:
człowiek/ á ſámá duſzá nie ieſt náturą
8:
cáłą y człowiekiem onym iáko ieſt z o=
9:
boygá ſtworzony: pewnie to być muśi/
10:
iż iáko duſzá ieſt nieśmiertelna/ ták też
11:
y ćiáło muśi być czáſu ſwego nieśmier=
12:
telne. Y ták Pan IEZVS ćiał zmar=
13:
twychwſtánia przećiw Sádduceuſzom
Matt: 22.

14:
dowodźi.
15:
Abráhám/ Izáák y Iákob ży=
16:
ią ná duſzy. Bo mowi P. Bog: Iam
Exod: 3.

17:
ieſt Bog Abráhámow y Izáákow y Iá
18:
kobow: á mowi po ich śmierći/ iż ieſt
19:
Bogiem y Pánem ich: á Bog nie ma
20:
ſług vmárłych: pewnie tedy ſłudzy ie=
21:
go żyią. Co zá tym idźie/ iż też ich ćiáłá
22:
zmartwychwſtáną. Bo Abráhám nie
23:
ieſt práwym Abráhámem bez ćiáłá. du=
24:
ſzá Abráhámowa nie ieſt człowiekiem
25:
bez ćiáłá Abráhámowego. Ieſli tedy
26:
Abráhám żyie/ pewnie y ćiáło mieć mu
27:
śi. bo bez ćiáłá práwym człowiekiem
28:
Abráhám nie będźie. Przetoż to poſpo=
29:
łu chodźi/ nieśmiertelność duſze z ćiá=
30:
łem zmartwychwſtánia. Ci co o wie=
31:
cznośći duſze nie trzymáią/ o zmar=
32:
twychwſtániu też ćiáłá nic trzymáć
33:
nie mogą. Iáko byli Sádduceuſzowie
34:
y dźiś Nowochrzczeńcy niektorzy/ y w
35:
Angliey Puritani/ co mowili iż nie
36:
máſz áni Anyołá/ áni duchá ábo duſz lu=
37:
dzkich. Lecz my co wierzym iż duſzá po
38:
śmierći żyie/ ſłuſznie wierzym/ iż y ćiá=
39:
ło ſię iey wroći/ áby człowiek był czło=
40:
wiekiem cáłym ták iáko ſtworzony ieſt.
41:
Przypráwuymyż ſię o vwielbie=
Przyprá=
wá do v=
wielbie=
nia ćiał
náſzych.
1. Cor: 15.

42:
nia ćiał náſzych nádźień on zmartwych
43:
wſtánia. Bo wſzyſcy zmartwychwſtá=
44:
ną: ále ſię nie wſzyſcy odmienią/ mowi
45:
Apoſtoł. Duſze dobre wezmą tákie ćiá=
46:
łá iáko ſię opiſáło/ y tyśiąckroć chwá=
47:
lebnieyſze ná wzor Chryſtuſowego ćiá=
48:
łá. Ale ći co ná zmartwychwſtánie ſą=
49:
du powſtáną/ wezmą ćiáłá nie tylo tá=
50:
kie iákie tu ná źiemi mieli/ ále ieſzcze dá=
51:
leko nędznieyſze/ wezmą ie ná męki y o=
52:
gień piekielny/ ćięſzkie/ śmierći bez koń=
53:
cá podległe/ to ieſt konáiące bez vmie=
54:
ránia. żywe będą: ále nie duſzy áby co
55:
w nich dobrego vżyłá/ iedno mękom á
56:
piekłu á czártom nieprzyiaćiołō ſwoim.
57:
Kto rad widźi ſwoie zdrowe ćiáło/
y rad w nim



strona: 209

Ná I. Niedzielę po Wielkieynocy.209.

kolumna: a
1:
y rad w nim mieſzka choć w tákim nę=
2:
dznym y zgniłym: ſtáray ſię/ ábyś ná
3:
wieki ták zdrowe miał/ y ná wieki w
4:
nim z weſelem mogł y roſkoſzą mieſz=
5:
káć. Morzże ie tu nie dopuſzczáiąc mu
6:
chęći iego przećiw rozumowi y zakono
7:
wi Bozkiemu. Ieſli tu wſzytkiego mu
8:
dopuśćiſz/ zábijeſz ie/ á ná piekło ie vtu=
9:
czyſz. Kto ſię w młodośći y vrodźie ćiá-
10:
łá ſwego kocha: mieyże záwżdy młodą
11:
á niepomázáną duſzę/ áby grzechem y
12:
zgrzybiáłośćią ſwoią/ ná ćiáło wrzo=
13:
dow wſzytkich nie wypuſzczáłá. Wſzy=
14:
tko chcemy mieć piękne/ iedno duſzę
15:
ſzpetną. A ono piękność z duſze ná ćiá=
16:
ło wychodźi.
17:
Kochaymy ſię w przyſzłym żywoćie/
W przy=
ſzłym ſię
żywoćie
kocháć.

18:
ná ktory Chryſtus zmartwychwſtał/ á
19:
ten podrożny á nietrwáły niechay nas
20:
nie záwodźi. nie pokłádaymy tu ſobie
21:
domu/ gdźie ieſt goſpodá krotka y nie
22:
náſz właſny dom/ gdźie śmierć nas ze
23:
wſzytkiego wypchnie.
Szczęśćie
żywotá
przyſzłeo.
Iſa: 60.
Iſa: 32.
O żywoćie gdźie
24:
śmierći nie máſz/ gdźie ſłońce nie zácho
25:
dźi y mieśiącá nie vbywa/ gdźie wſzyt=
26:
ko wioſná bez źimy/ roſkoſz bez vprzy=
27:
krzenia/ pomieſzkánie weſołe bez teſkno
28:
śći/ kto ſię o twoich dobrách y wczá=
29:
śiech wypowie?
30:
Mieymy pokoy Chryſtuſow z Bo=
Pokoy z
Bogiem
z bliznim
y z ſobą.
Ephe: 2.

31:
giem/ z bliźnim/ y ſámi z ſobą/ ábyſmy z
32:
P. Bogiem w tey przyiáźni/ ktorą nam
33:
Chryſtus męką y zmartwychwſtániem
34:
ſwoim ziednał/ zoſtawáli/ á nigdy iey
35:
nie tárgáli. Chryſtus ieſt pokoiem ná=
36:
ſzym/ mowi Apoſtoł/ ktory ze dwu v=
Coloſ: 1.

37:
czynił iedno. Bog przezeń z świátem
38:
ſię poiednał/ y przez kreẃ krzyżá iego
39:
wſzytko vſpokoił. O iáki to wdźięczny
40:
pokoy/ Bogá mieć ná ſię łáſkáwego y
41:
wſzytko dobre od niego bráć/ y więt=
42:
ſzych co dźień poćiech czekáć. O iáko
43:
nie rowna woyná kto z nim przymierze
44:
łamie/ á gniew iego grzeſząc ná ſię
45:
pobudza.
46:
Z káżdym też bliźnim náſzym/ vpo=
Pokoy z
bliznim.
Rom: 15.

47:
mina Apoſtoł/ pokoy mieymy/ á przy=
48:
czyny żadney do niezgody nie dáymy.
49:
Wolał Abráhám ſynowcowi ſwemu
50:
Lotowi vſtąpić y dáleko od niego mie=
Gene: 13.

51:
ſzkáć: boiąc ſię dla ſług rozerwánia
52:
bráterſkiey miłośći. Lepiey/ iáko Apo=
1. Cor: 6.

53:
ſtoł mowi/ y krzywdy ćierpieć/ niżli w
54:
nieſnaſki iákie z brátem záchodźić. Po=
55:
koy moy dáię wam/ mowi Pan IEZVS,
56:
pokoy moy zoſtáwuię wam. Nie ták iá=
kolumna: b
1:
ko go świát dáie/ ták go ia dáię: bo ś=
2:
wiát dáć nam zwierchny ćieleſny po=
3:
koy y to nie długo y obłudnie może: ále
4:
ſerdecznego y wnętrznego dáć nie mo=
5:
że. Chryſtus pokoy z łáſką przez Apo=
6:
ſtołá złącza.
7:
Błogoſłáwiony ktory ſumnienia
Pokoy ſu
mnienia
ktory ieſt

8:
ſwego pokoy mieć może/ ktory ſam Pan
9:
Bog przez łáſkę ſwoię w nas ſpráwuie/
10:
iż przeſtáiem ná tym co nam P. Bog
11:
z dobroći ſwoiey dał y co obiecał: iż chę=
12:
ći do świátá/ ktore wſzytki niepokoie
13:
czynią/ vmarzamy: iż ná mále przeſtá=
14:
iem: iż ſię świeckich niepokoiow nie
15:
boim: iż ſię P. Bogá boiąc/ y iego mi=
16:
łuiąc/ w nim wſzytki pokoie/ y koniec/ y
17:
wczáſy náſze pokłádamy. Niechże Pá=
18:
nie vżyię pokoiu tego/ ktoryś mi zoſtá=
19:
wił/ niech do onego gornego pokoiu
20:
teſknię/ á z dobrego ſię ſumnienia weſe=
21:
lę/ czuiąc on pokoy ktorymeś mię z Oy=
22:
cem twoim poiednáć raczył.
23:
Częſto piáſtuymy ręce/ nogi/ y bok
Piáſto=
wánie rę=
ku y bo=
ku Páná
náſzego.

24:
Páná náſzego/ gorącym ſię ſercem bli=
25:
zen tych iego dotykáiąc/ á one częſto
26:
pozdrawiáiąc. Zwykliſmy pięć paćie=
27:
rzy mowić/ y zá pokutę ie wam dáwáć/
28:
ná pámiątkę tych piąći ran Páńſkich.
29:
O byſmy tego nabożeńſtwá dobrze v=
30:
żyć mogli. Iákobyſmy z weſelim z tym
31:
Tomaſzem wołáli: Pan moy y Bog
32:
moy. Dobrodźiey moy y tworcá moy/
33:
ręce mię iego vczyniły/ ręce mię iego
34:
okupiły/ drogie pieniądze krwie wła=
35:
ſney zá mię dáiąc. z ręku iego bogátych
36:
á goźdźmi przebitych wſzytko mi dobre
37:
płynie. Zdźiuráwione ſą áby nic nie
38:
śćiſkáły/ ále ná nas wypuſzczáły. Bok
39:
iego ſerce mi otworzone vkázuie/ y v=
40:
przeymość/ y miłość ku mnie z niego
41:
pátrzy/ iákoż go miłowáć nie mam?
42:
Nogi ieo ná poſłuſzeńſtwie zá mię prze=
43:
bite/ leniſtwo y niepoſłuſzeńſtwo moie
44:
gánią/ iákoż ſię wſtydźić nie mam/ á
45:
do pilney roboty y powolnośći w za=
46:
konie Chryſtuſowym nie pobudźić?
47:
Kochaymy ſię z tego/ iż wierzym w
Błogo=
ſłáwieni
co nie wi
dzieli.
1. Petr: 1.

48:
Chryſtuſá/ ktoregoſmy/ iáko Piotr ś.
49:
mowi/ nie widźieli: iż tego miłuiem ná
50:
ktorego nie pátrzym: iż to wierzymy co
51:
on rzekł/ choć nie rozumiemy: iż praw=
52:
dźie y mocy iego nád ſmyſły y poięćie
53:
náſze pokłon czynim/ y powolność ro=
54:
zumu náſzego pod ſłowo iego podmiá=
55:
tamy. To náſze błogoſłáwieńſtwo od
56:
Chryſtuſá: Błogoſłáwieni ktorzy nie
Ddwidźieli á v=



strona: 210

Ná II. Niedzielę po Wielkieynocy.210.

kolumna: a
1:
widźieli á vwierzyli. Nie fráſuymy
2:
ſię/ viśći ſię nam czáſu ſwego/ y tę wiá=
3:
rę náſzę/ y tákie bez dowodow y cudow
4:
do prawdy iego y mocy przyſtánie/ ná=
5:
grodźi: iż go dali Bog oglądamy ták
6:
iáko ieſt/ y rzeczywiśćie weźmiem w=
7:
ſzytko czego czekamy/ poćiechy duſz y
8:
ćiał náſzych/ y kroleſtwo ono ná ktore
9:
zmartwychwſtał/ ktorym ſię z námi
10:
bráty ſwemi y ſpołdźiedźicmi dźielić
kolumna: b
1:
będźie. Iedno nas Pánie Iezu nie o=
2:
puſzczay/ á niewidomie łáſką twoią y
3:
náwiedzenim vweſelay/ á z błędow w=
4:
ſzytkich iáko tego Tomaſzá wyryway.
5:
A my tobie wdźięczne wyznánie z po=
6:
kłonem ofiáruiem y záwżdy ofiárowáć
7:
będźiem: Pan náſz ieſteś y Bog náſz
8:
ieſteś. Ktory z Oycem y z Duchem ś.
9:
kroluieſz ná wieki. Amen.


strona: 240

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.240.
1:
NA DZIEN WNIEBOWSTA=
2:
PIENIA PANSKIEGO, EWANGE-
3:
LIA V MARKA W XVI.

4:
W
On czás: Gdy iedennaśćie vczniow v ſto=
5:
łu śiedźiáło/ vkazał ſię im P. Iezus/ y wymawiał im
6:
niedowiárſtwo ich y zátwárdzenie ſercá/ iż tym/ ktorzy
7:
go widzieli zmartwychwſtáłego/ nie wierzyli. Y mowił im: I=
8:
dąc ná wſzytek świát/ każćie Ewángelią wſzemu ſtworzeniu.
9:
Kto vwierzy/ y ochrzći ſię: zbáwion będźie. A kto nie vwierzy:
10:
będzie potępion. A cudá tych co vwierzą/ te náśládowáć będą. W
11:
imię moie czárty będą wyrzucáć; nowemi ięzykámi będą mowić;
12:
węże będą bráć; y choćby co śmiertelnego pili/ ſzkodzić im nie bę=
13:
dzie; ná niemocne ręce będą kłáść/ á będą zdrowi. A ták P. Iezus/
14:
potym gdy rzecz do nich odpráwił/ wzięty ieſt do niebá/ y śiedźi ná
15:
práwicy Bożey. A oni wyſzedſzy/ przepowiedáli wſzędy: ktorym
16:
Pan dopomagał/ y náukę ich potwierdzał przytomnemi cudámi.
kolumna: a
1:
T
O roſkazánie Páńſkie
2:
o rozgłoſzeniu Ewángeli=
Ewánge=
liey roz=
głaſzánie
po wſzyt
ki wieki.

3:
ey/ ná wſzytki ſię wieki śćią
4:
ga. Bo ludźie záwżdy no=
5:
we Pan Bog tworzy/ á ná mieyſcá v=
6:
márłych náſtępuią żywi/ ktorzy Ewán=
7:
geliey y zbáwienia potrzebuią/ á mieć
8:
go bez náuczyćielow y káznodźiey nie
9:
mogą. gdy iedni náuczáią y rząd czy=
10:
nią/ á drudzy ſłucháią/ y do wiáry y peł=
11:
nienia woley Bożey poſłuſzni ſą: nigdy
12:
kośćioł Boży nie vſtáie/ á Ewángelią
13:
wſzytká źiemiá/ y zbáwieniem ludzkim
14:
niebo ſię nápełnia. Y rowne ieſt niebe=
15:
śpieczeńſtwo/ y nam Ewángeliey nie
16:
opowiedáć: y wam iey nie ſłucháć y peł=
17:
nić. gdyż obiemá potępieniem pogro=
kolumna: b
1:
żono. A iż ſię tych wiekow náſzych złych
2:
námnożyło ludźi/ ktorzy fałſzywą E=
3:
wángelią wnoſzą y ludźie zárażáią/ miá
4:
ſto ſłowá Bożeo wymyſły ſwoie y ſzátáń=
5:
ſkie náuki podáiąc: pilno ſię znáć maćie
6:
ná tych ktorzy z fałſzywą á ktorzy z pra=
7:
wdźiwą Ewángelią idą. Z dźiśieyſzych
8:
ſłow Páńſkich cztery znáki wyczer=
9:
pnąć/ po ktorych poznáć prawdźiwe
10:
Ewángeliſty/ y ty fałſzywe Ewángeli=
11:
ki iemi wytknąć możem. O czym y o
12:
tym ártykule wniebowſtąpienia Páń=
13:
ſkiego/ pierwey zá pomocą bozką mow
14:
my. A potym o przyczynách tegoż w=
15:
niebowſtąpienia y o innych náukách y
16:
poćiechách náſzych mowić będźiem.
17:
PIERWSZA CZESC.
18:
O czterech znákách prawdziwych Ewángeliſtow y kázno=
19:
dziey/ y o tym ártykule wiáry/ Wſtąpił ná niebioſá.

kolumna: a
1:
N
Aprzod ten z prawdźiwą E=
2:
wángelią idźie/ ktory ſię ſam
1.
Pierwſzy
znák poſy
łánie po=
rządne.
Ioan: 20.

3:
w ten vrząd nie wdáie/ áżby
4:
go P. Bog poſłał/ y to iemu roſkazał/
5:
iáko tu czyni Pan IEZVS : Idźćie ro=
6:
zgłaſzayćie Ewángelią. y indźie mowi:
7:
Iáko mię poſłał Oćiec: ták ia was po=
8:
ſyłam. Bo iáko/ wedle Apoſtołá/ ká=
Rom: 10.

kolumna: b
1:
záć kto ma/ gdy poſłány nie ieſt?
Hebr: 5.
Y nikt
2:
ſobie tey czći nie bierze/ áżby był we=
3:
zwány ná to/ ták iáko Aaron z ſynmi
Exo: 2.3.

4:
ſwemi. Prawdźiwi poſłáńcy tego ſię
Swięći
z poſel=
ſtwá ſię
Bożeo wy=
mawiáli.
Hier: 1.

5:
vrzędu bali/ y od niego iáko mogli v=
6:
ćiekáli. Moyzeſz ták ſię długo z Pánem
7:
Bogiem o to vmawia/ wypraſzáiąc ſię
8:
z tákiego vrzędu. Ieremiaſz tákże ſię
trudnośći



strona: 241

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.241.

kolumna: a
1:
trudnośći boiąc/ y niegodność ſwoię
2:
vważáiąc/ wymawia: á Ionás y zá
Ezech.

3:
morze vćiec chćiał/ áby od poſelſtwá
:
Bożeo do Niniwen prożen być mogł.
4:
Lecz fałſzywi Ewángelicy nie czekáią
5:
áby im Bog ábo ludźie od Bogá ten v=
6:
rząd poruczyli. Sámi bieżeli/ mowi
7:
P. Bog/ á iam ich nie poſłał/ y przetoż
Ierem: 23.

8:
kłámáli mowiąc: Bog mię poſłał/ y
9:
Bog mi to á to mowić kazał/ á P. Bog
10:
im nic nie poruczał.
11:
Prawdźiwi Ewángeliſtowie z cudy
2.
Z cudámi
ná począ
tku ſli praw
dziwi
Ewánge
liſtowie.

12:
ná początku poſłáni ſą/ iáko tę moc im
13:
Pan dáie/ áby czárty wyganiáli y w=
14:
ſzelkie choroby leczyli. y tákimi bozkie=
15:
mi práwie wywody náukę ſwoię Apo=
16:
ſtołowie potwierdzáli. A ći Ewánge=
17:
licy cudá żadnego nie czyniąc: wierzyć
18:
ſobie każą. Biblią vkázuią y ſłowá Bo
19:
że w niey fałſzuią/ co káżdy zły y ſam
20:
czárt vczynić może. á pieczęći tákiey
21:
Bozkiey ná cudách nie vkázuią/ ktorą=
22:
by ſię prawdźiwie iż ſą poſłáńcámi bo=
23:
zkimi/ wywieść mogli. A ieſli rzeką/ iż
24:
y my ſtárzy Ewángeliſtowie kośćielni
25:
cudow nie czynim: odpowiádamy im/
26:
iż doſyć ná tym iż my cudá oycow ná=
27:
ſzych/ ná ktorycheſmy náukę święcenim
28:
y rodzeniem duchownym wſtąpili/ v=
29:
kázuiemy: y náukę ſtárą y iuż od Apo=
30:
ſtołow y ich potomkow męczennikow
31:
y innych wyznawcow cudámi potwir
32:
dzoną przynośimy: y poſſeſſyą ſwoię y
33:
ſukceſſyą nigdy nie przerwáną/ od A=
34:
poſtołow y tych co cudá czynili vkázu=
35:
iemy. Gdy kto dźiedźiczne imienie dłu=
36:
go trzyma/ przywileiu ná nie vkázowáć
37:
mu nie potrzebá/ narodem ſię ſámym
38:
wywiedźie.
Nowey
Ewánge=
liey cu=
dow po=
trzebá.
Epiſt: fun-
dam.
Ták ſtárym Chrześćijá=
39:
nom poſſeſſyą w wierze ś. y kośćiele
40:
Bożym máiącą cudow nie potrzebá/
41:
gdyż cudá przodkow ſwoich vkázuią.
42:
Iáko ś. Auguſtyn nápiſał: W tey wie=
43:
rze/ práwi/ ſtoię/ ktora cudámi vtwir=
44:
dzona y ſukceſſyą á rodzáiem kápłáń=
45:
ſkim wzmocniáłá. Doſyć było ſynom
46:
Aaronowym/ ná dowod poſelſtwá ſwe
47:
go od Bogá y kápłáńſtwá ſwoiego/ v-
48:
kázáć rodzay y pochodzenie od Aaroná
49:
oycá ſwego/ ktorego vrząd cudámi
50:
P. Bog wyświádczył. Ták y nam do=
51:
ſyć ná tym/ iż rodzay od Apoſtołow y
52:
ich potomkow ktorzy cudá czynili vká=
53:
zuiemy/ y tę ich náukę cudámi potwir-
54:
dzoną przynośimy. Gdybyſmy z nową
55:
náuką y z nowym poſelſtwem iáko oni
kolumna: b
1:
przychodźili/ ſłuſznieby ſię cudow v
2:
nas vpomináć mogli/ iáko my bárzo
3:
ſłuſznie v nich/ iáko nowey náuki mi=
4:
ſtrzow/ tego ſię vpominamy. Kto ma
5:
dźiedźictwo od tyśiącá lat w domu
6:
ſwym trwáiące/ tákiemu przywileiow
7:
ná nie vkázowáć/ iáko ſię rzekło/ nie po
8:
trzebá. Ale kto czego nowo doſtał/
9:
przywileiem ſię wſpieráć muśi. Mielić
10:
też Apoſtołowie Biblią: á iednák nie
11:
Biblią/ o ktorey Pogáńſtwo nic nie
12:
wiedźiáło/ ále cudámi ſwemi prawdy
13:
dowodźili.
14:
Trzeći znák ieſt práwego Ewánge=
3.
Náuká
práwey
Ewánge=
liey wſzę=
dzie y zá=
wżdy.

15:
liſty/ iż idźie z tą náuką ktora wſzędźie
16:
ieſt y záwżdy. Iáka byłá Apoſtolſka/ o
17:
ktorey tu Duch ś. mowi/ iż wſzędźie ro=
18:
zgłośili Ewángelią. To nie Apoſtol=
19:
ſka Ewángelia ktora nie ieſt wſzędźie/
20:
ktora w iednym kąćie ſię ozywa/ o kto=
21:
rey świát nie ſłychał/ ktorą záwżdy wy=
22:
klinał y oną ſię brzydźił. Tákieć ſą tych
23:
Ewángelikow náuki/ ktore w iednym
24:
kąćie kwitną/ á ſtáre potępione od ko=
25:
śćiołá herezye wſkrzeſzáią/ y w nich ſię
26:
ſámi nie zgadzáią. Acz ná wielu mieyſc
27:
fałſz ſwoy rozśiewáć mogą/ ále wſzę=
28:
dźie inſzy y z ſobą niezgodny. Prawdźi=
29:
wa Ewángelia/ iednáka záwżdy y zgo=
30:
dna ná káżdym mieyſcu y zá morzem y
31:
w Indyách záwżdy iedná/ iáko praw=
32:
dá iedná ieſt.
33:
Nákoniec to prawdźiwa Ewánge=
4.
Ewánge=
liey prá=
wey ręká
Bozka po
piera.
Acto: 11.

34:
lia/ do ktorey ſámá ręká Bozka przyſtę=
35:
puie/ y w ktorey P. Bog ſam roboty
36:
pomaga/ iáko tu mowi ś. Márek/ iż A=
37:
poſtołom w rozśiewániu Ewángeliey
38:
pomagał P. Bog/ y ręká iego z nimi
39:
byłá/ iáko w Dźieiách Apoſtolſkich ś.
Dáć zdro=
wie o Ch=
ryſtuſá y
wiárę ie=
go ręká
to Boz=
ka.

40:
Lukaſz mowi. Nie ludzkie to ſpráwy/
41:
ſerce odmienić y wiárę w nie wlać/ y
42:
ná trudne á niepodobne v ludźi rzeczy
43:
kogo námowić. y ták tę prawdę oſło=
44:
dźić/ iż dla niey ludźie máiętnośćią y ś=
45:
wiátem wſzytkim gárdźili/ y rádźi z o=
46:
chotą kreẃ roźlewáli y tyśiąc śmierći
47:
podeymowáć chćieli. Nie ludzka to
Zátrzy=
máć ied=
ność wiá
ry po w=
ſzem świe
ćie.

48:
ſpráwá/ zátrzymáć po wſzytkim świe=
49:
ćie iedność wiáry y wytrwáć wſzytki
50:
prześládowánia/ y ták długo nie dáć
51:
ſię żadną nawáłnośćią obálić. Ná
52:
tych tákich rzeczách poznáć rękę y śiłę
53:
Bożą y prawdę ſłowá iego. Czego iż v
54:
heretykow nie máſz/ á ſámá v nich rę=
55:
ká ludzka robi/ chytrość/ przewro=
56:
tność/ ſwawola/ vpor/ tyráńſtwo/
Hhzdrády y fał=



strona: 242

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.242.

kolumna: a
1:
zdrády y fałſze y oſzukánia/ wywody Phi
2:
lozophſkie/ y ſmyſłow á rozumu ludz=
3:
kiego ſpráwy/ tym oni robią. Z czego
4:
áni do wielkich cnot/ áni do wzgárdy
5:
świátá/ áni do pokory/ áni do vmar=
6:
twienia ćiáłá y ſwey woli/ ludźie ſię nie
7:
przywodzą: ále ráczey do roſkoſzy y ćie=
8:
leſnośći y hárdośći pobudzáią. nie máſz
9:
tám ręki Bożey ále ſámá ludzka/ ktora
10:
źle buduie/ wiecznośći y trwáłośći dáć
11:
nie może/ y przetoż ſię mienią y prędko
12:
ſię herezye obaláią y giną. Bo ſámi ty=
13:
lo ludźie tę Bábilonią záłożyli/ Bogá
14:
z nimi y ręki iego nie máſz/ odbieżeć iey
15:
niedokonawſzy muſzą.
16:
Miedzy ártykułámi prawdźiwey E=
17:
wángeliey ten też dźiś rozgłaſzamy/ iż
18:
Pan IEZVS Bog náſz/ wedle nátury
19:
ludzkiey w niebo wſtąpił/ y śiedźi ná
20:
práwicy v Bogá Oycá.
21:
Czterdźieśći dni po ſwym zmar=
22:
tychwſtániu vkázował ſię Pan vcz=
23:
niom ſwoim rozmawiáiąc z nimi o kro
24:
leſtwie Bożym/ mowi Lukaſz ś. Kro=
Acto: 1.

25:
leſtwo to Bożé ieſt święty kośćioł Ch=
26:
ryſtuſow ná źiemi/ w ktorym nim do
27:
niebá wſtąpił porządek wſzytek poſtá=
Rząd ko=
śćielny P.
Iezus ſtá=
nowił po
zmart=
wjchwſtá
niu.
Ioan: 20.
Ioan: 21.
Luc: 24.

28:
nowił/ y náuczył ś. Apoſtoły iáko go
29:
ſpráwowáć mieli. Vczynił ſtárſzego
30:
nawyżſzego Piotrá ś. ktoremu wſzytki
31:
ſwoie owce poruczył. Dał im moc ná
32:
ſądzenie grzechow ludzkich y rozgrze=
33:
ſzánie. wykłádał im táiemnice piſmá ś.
34:
y innych wiele rzeczy w tym kroleſtwie
35:
ſwoim poſtánowił/ piſząc ie ná ſercách
36:
vczniow onych/ ktore oni kośćiołowi ś.
37:
podáli. A nákoniec wyprowádźił ie z
38:
miáſtá/ y ſzedł z nimi przez Betánią ná
Luc: 24.

39:
gorę/ ná ktorey im błogoſłáwił ręce
40:
podniozſzy. żegnáiąc ſię z nimi/ ná=
41:
dał im wiele duchownych vpomin=
42:
kow/ y zoſtáwił im drogie błogoſłáwień
43:
ſtwo ſwoie/ zgodę/ miłość/ moc ná náu=
44:
kę y náwrocenie świátá/ przez tego Du
45:
chá ktorego im obiecał/ y czekáć w Ie=
46:
ruzálem kazał. Y ták im błogoſłá=
47:
wiąc/ mowi Lukaſz ś. odſzedł od nich
48:
y ponioſł ſię w niebo.
49:
Tu Márek ś. mowi/ wźięty ieſt w
50:
niebo. A Lukaſz ś. y drudzy mowią/
51:
Sam wſtąpił y ponioſł ſię w niebo. O=
52:
boiá ieſt prawdá.
Acto: 2.
Iáko gdy mowi pi=
53:
ſmo: z grobu od śmierći wzbudźił go
54:
Oćiec. Y drugie mowi: Iż ſię ſam od
Ioan: 10.

55:
vmárłych wſkrześił y ſwoią mocą po=
56:
wſtał: ták też y to gdy raz mowią E=
kolumna: b
1:
wángeliſtowie/ iż wźięty ieſt w niebo
Iáko P.
Iezus y
wzięty ieſt w nie
bo/ y ſam
w nie w=
ſtąpił.

2:
drugi raz iż ſam w nie wſtąpił: iednoż
3:
ſię rozumie. Bo wedle nátury ludzkiey
4:
wzbudzony z grobu ieſt y wźięty w nie=
5:
bo: ále wedle Bozkiey/ ſam ſię wzbu=
6:
dźił/ y ſam w niebo wſtąpił. Acz y we=
7:
dle vwielbionego ćiáłá nátury: nie po=
8:
trzebował żadney pomocy.
Ciáłá
v=
wielbio=
neo przy=
wiley.
Bo ćiáło
9:
vwielbione może ná powietrzu cho-
10:
dźić/ y ná obłokách y wiátrách latáć/
11:
máiąc wſzytkę ſubtelność duchom po=
12:
dobną. Acz nie może niebá ſobie otwie=
13:
ráć iáko ten Pan niebá/ ktoremu An=
Woyſko
Aniołow
Pánu ſłu=
żyło przy
wſtąpie=
niu w nie
bo.

14:
yelſkie woyſká ſłużą/ y niebá wſzytki.
15:
A nie dármo iednák położył to ſłowo
16:
Márek ś. Wźięty ieſt w niebo: dáiąc
17:
znáć o wielkim woyſku wſzytkich An=
18:
yołow ktorzy mu ſłużyli/ y z tryumphē
19:
wielkim Páná ſwego prowádźili. Mie=
20:
dzy ktoremi dwá zoſtawſzy/ ony ſłowá
21:
do vczniow rzekli: Mężowie Gáliley=
22:
ſcy/ co ſię dźiwuiećie pátrząc w niebo?
23:
Ten IEZVS ktory w niebo wźięty ieſt
24:
od was: ták przyidźie iákośćie go wi=
25:
dźieli idącego w niebo. A wiemy iż
26:
przyidźie ze wſzytkimi Anyoły/ iáko ſam
27:
mowi/ ná ſąd widomie y ná oko. Prze=
28:
to y teraz rozumieć mamy/ iż widomie
29:
y ná oko woyſká wſzytki niebieſkie pro=
30:
wádźiły go w niebo.
31:
Gdźie śiadł ná práwicy Oycá ſwe=
Iáko śie=
dzi ná prá
wicy v
Bogá.

32:
go. Nie máſz v P. Bogá áni lewice
33:
áni práwice. bo bezćieleſny ieſt y nieo=
34:
gárniony: ále ſię temi ludzkiemi ſłowy
35:
wyraża/ moc/ páńſtwo/ chwałá/ y wła=
36:
dza wielka/ ktorą Pánu náſzemu dał
37:
Oćiec ná niebie y ná źiemi/ to ieſt czło=
38:
wieczeńſtwu iego. Bo wedle boſtwá
39:
záwżdy to miał/ á nigdy tego nie trá=
40:
ćił: ále wedle tego iż y człowiek ieſt
41:
práwy P. IEZVS, wźiął po onym vni=
42:
żeniu ſwoim ná źiemi/ y po oney nieſła=
43:
wie y zelżeniu ſwoim ná krzyżu/ wielką
44:
y napierwſzą cześć v Oycá nád wſzyt=
45:
ko ſtworzenie/ y vrząd Páńſki y krolew=
46:
ſki ſpráwowánia wſzytkiego co ieſt ná
47:
niebie y ná źiemi/ iáko mowi Apoſtoł/
Phil: 2.

48:
odnioſł: Aby ná imię iego kłániáło ſię
49:
wſzelkie koláno/ ná niebie/ ná źiemi/ y
50:
pod źiemią. To śiedzenie iego ná prá=
51:
wicy Bożey dáie znáć/ iż śiedźi iáko
52:
Krol w Páńſtwie ſwoim/ y iáko ſędźia
53:
wſzytkiego świátá/ ná ſtolicy ſądowey
54:
ſwoiey/ á wſzytko ſtworzenie ſłucháć/
55:
y iemu poddáńſtwo oddáwáć winno
56:
ieſt/ gdyż ſię mśćić/ y pomśćić nád nie=
poſłuſznemi



strona: 243

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.243.

kolumna: a
1:
poſłuſznemi będźie. Y teraz máiąc wie=
2:
le nieprzyiaćioł/ iáko ieſt w Pſálmie/
Pſal: 99.

3:
kroluie miedzy nimi/ á mocy kroleſtwá
4:
y kośćiołá iego nikt nie obáli/ áż czás
5:
przyidźie/ gdy wſzytki niepoſłuſzne ſobie
6:
pokarze/ y vczyni ie podnożkiem nog
1. Cor: 15.

7:
ſwoich.
8:
To śiedzenie Páńſkie w niebie nie
9:
ták ſię rozumie/ iáko dźiśieyſzy miſtrzo=
Nie ieſt
Pan zám=
kniony w
niebie.

10:
wie wykłádáć chcą: áby P. IEZVS we=
11:
dle człowieczeńſtwá miał tám być iá=
12:
ko zámkniony/ y nigdy ſię ſtámtąd nie
13:
ruſzáć/ áni tu ná źiemi ćiáłem być: áżby
14:
ná ſąd oſtátni. iáko wyznawamy/ iż
15:
ſtámtąd przyidźie ſądźić żywe y vmár=
16:
łe. Bo to ieſt wielki fałſz ná zniſzczenie
17:
Sákrámentu ołtarzá ś. wymyślony.
18:
Gdyż wiemy/ iż Pan IEZVS vkazał
P. Iezus
w ćiele v=
kazał ſię
ná ziemi.
Acto: 9.

19:
ſię tu ná źiemi po kilá kroć ś. Páwło=
20:
wi/ á zwłaſzczá przy náwroceniu iego.
21:
A vkazał ſię iáko práwy człowiek: Bo
22:
gdy ſpytał/ Pánie ktoś ieſt/ rzekł: Iam
23:
ieſt IEZVS Názáreńſki/ on com ſię w
24:
Názáret wychował. co boſtwu iego
25:
nie ſłuży/ iedno ſámemu człowieczeń=
26:
ſtwu iego. Y pewne á cáłego świáde=
27:
ctwá ſą hiſtorye/ iż ſię y Piotrowi ś. w
28:
Rzymie gdy miał być vkrzyżowan v=
29:
kazał.
Ambroſ.
Y do wſzytkich Apoſtołow przy
30:
ich śmierći obiecował ſię przyść/ temi
31:
ſłowy: Nie fráſuyćie ſię iż odchodzę od
Ioan: 14.

32:
was: Idę gotowáć wam mieyſcá/ á
33:
gdy ie wam zgotuię/ záś przyidę y we=
34:
zmę was do śiebie/ ábyśćie tám byli
35:
gdźie y ia. Bez wątpienia do káżdego
36:
ſwego Apoſtołá/ y dźiś do kogo chce/ á
37:
zwłaſzczá przy śmierći przychodźi Pan
38:
IEZVS. y bierze ie do chwały ſwey/ tám
39:
gdźie on ieſt wedle widomego człowie=
40:
czeńſtwá. Bo wedle boſtwá wſzędźie/ y
41:
záwżdy w niebie był y ieſt. Tákie fałſze
42:
ktore tę niewolą y więźienie ná Páná
43:
kłádą/ y rozumowi ſię ſprzećiwiáią/ y
44:
bluźnienia ſzkárádego pełne ſą.
45:
Ten też ártykuł wiáry náſzey/ iż ćiá=
Nie ſą ſo=
bie prze=
ćiwne á=
rtykuły/ o
wniebo=
wſtąpie=
niu y Sá=
krámen=
ćie.

46:
ło Chryſtuſá Páná náſzego śiedźi w
47:
niebie ná práwicy Oycowſkiey/ nie ieſt
48:
przećiwny drugiemu/ ktorym wyzna=
49:
wamy/ iż ćiáło iego naświętſze w Sá=
50:
krámenćie mamy ná ołtarzu/ pod oſo=
51:
bámi chlebá y winá/ toż w ktorym śie=
52:
dźi ná práwicy Bożey. Bo oboiá ieſt
53:
ſzczera prawdá/ śiedźi ná práwicy v
54:
Oycá w przyrodzonym y widomym
55:
ſtanie: á w Sákrámenćie ieſt niewido=
56:
mie y nád przyrodzenie przez poświą=
kolumna: b
1:
cánie y odmienienie chlebá y winá w
2:
ćiáło y kreẃ ſwoię/ ktore on mocą Bo=
3:
zką ſwoią ſpráwuie nád rozum y poię=
4:
ćie náſze. Nie sſtępuie ćiáło iego z nie=
Nie sſtę=
puie áni
wſtępuie
ćiáło Páń
ſkie z nie=
bá w Sá=
krámen=
ćie.

5:
bá áni wſtępuie z źiemie ná niebo/ gdy
6:
ie nam w Sákrámenćie dáie: ále ie mo=
7:
cą nieogárnioną ſwoią czyni. y ſło=
8:
wem odmienia chleb w ćiáło ſwoie y
9:
wino w kreẃ ſwoię/ gdy przez vſtá ká=
10:
płáńſkie mowi: To ieſt ćiáło moie/ to
11:
ieſt kreẃ moiá. A kto mu wierzyć nie
12:
ma? A kto mu mocy w tym viąć może?
13:
Iáko to czyni y ktorym ſpoſobem/ my
14:
niewiemy/ y pytáć ſię nie ieſt wierne=
15:
go rzecz. doſyć ná tym iż czyni/ iż mo=
16:
wi/ á my mu bez omyłki wierzym. Bo
17:
ſłowo iego mocne y niepochybne ieſt.
18:
Nie z Sákrámentu áni z Ciborium
19:
przyidźie ná ſąd/ mowią ći niewierni/
20:
ále z niebá. Prawdá: bo w Sákrámen=
21:
ćie ieſt obecność ćiáłá iego docześna/
22:
niewidoma/ ná pośilenie y zbáwienie
23:
duſz náſzych/ nie ná ſądzenie: ále ná
24:
práwicy ieſt obecność widoma y wie=
25:
czna. y ſtámtąd przyidźie káráć y ſą=
26:
dźić złe y niewierne heretyki/ y ná oko
27:
pátrzyć nań wſzyſcy źli y dobrzy będą/
28:
czego w Sákrámeńćie nie máſz. O
29:
czym ſię ná innych kazániách doſyć
30:
náucza.
31:
Tym tylo zámknę/ iáko kośćioł Bo=
32:
ży od wieku y wſzytká ſtárożytność oy=
33:
cow świętych/ tego ſię zádawánia y
34:
trudnośći nie bali/ á oboię rzecz mo=
35:
cno wierzyli y wyznawáli. Długoby
36:
wſzytkie wyliczáć/ iednego tylo Chry=
Homil: 3.
de Sacer-
dotio.

37:
zoſtomá przed iedennaśćią ſet lat ták
38:
każąceo przywiodę. [O dźiwy/ mowi/ o
39:
łáſká Boża/ ten ktory z Oycem w zgo=
40:
śiedźi/ ná ten czás (przy ołtarzu) w
41:
ręku ieſt wſzytkich/ y ſam ſię dáie tym
42:
ktorzy go przyimowáć chcą.]
Homil: 2.
ad pop.
Y ná dru=
43:
gim mieyſcu: [Heliaſz zoſtáwił płaſzcz
Heliaſz
płaſzcz ty=
lo zoſtá=
wił á Ch=
ryſtus to
ćiáło w
ktorym
wſtąpił.
Hom: 24.
in 1. Cor.

44:
vczniowi ſwemu/ á Syn Boży wſtą=
45:
piwſzy ćiáło nam ſwoie zoſtáwił. Ale
46:
Heliaſz wyzuty bez płaſzczá zoſtał: á
47:
Chryſtus y ćiáło ſwe nam zoſtáwił/ y
48:
ſam ie máiąc wſtąpił.] Y indźiey: [Tu
49:
będąc w tym żywoćie/ czyni to nam tá
50:
táiemnicá y Sákráment/ iż z źiemie
51:
sſtáie ſię nam niebo. Bo to co nawięt=
52:
ſzey czći godno ieſt/ to ia tobie ná źie=
53:
mi vkażę. Bo iáko w krolewſkich pá=
54:
łacách nie śćiány áni pokryćia złote/ á=
55:
le ćiáło krolewſkie rzecz ieſt nazacniey=
56:
ſza: ták y w niebie krolewſkie ćiáło. Y
Hh ijnie Anyoły



strona: 244

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.244.

kolumna: a
1:
nie Anyoły áni Archányoły áni niebá
2:
niebow/ ále ſámego Páná ktorego to
3:
wſzytko ieſt/ tobie vkázuie.] Poty ten
4:
święty. Vkázuiemy ćiáło Chryſtuſowe
5:
y ſámego Chryſtuſá pod oſobámi chle=
6:
bá y winá ná ołtarzu. Bo ácz go ná o=
7:
ko nie widźim: ále gdy ná oſoby chlebá
8:
pod ktoremi on ieſt zákryty/ pátrzym/
kolumna: b
1:
ná ſámego Páná pátrzym. Iáko więc
2:
mowiem/ y dobrze mowiem: widźia=
3:
łem ćiáło Páńſkie przy ś. Mſzey/ wi=
4:
dźiałem Chryſtuſá Páná mego. Táć
5:
ieſt wiárá kośćiołá Bożego/ ktora przy
6:
ſłowiech Páńſkich y wſzechmocnośći
7:
boſtwá iego ſtoiąc/ ſmyſłow ſię ćiele=
8:
ſnych y rozumu ſwego nie rádźi.
9:
WTORA CZESC.
10:
O przyczynách Wniebowſtąpienia Páńſkiego/ y o poćie=
11:
chách z niego y náukách náſzych.

kolumna: a
1:
W
Idomie y w oczách ludźi o=
2:
nych/ o ktorych Apoſtoł mo=
1. Cor: 15.

3:
wi/ iż ſię więcey niżli piąći
4:
ſet bráćiey záraz vkazał/ w niebo wſtą=
Z iáką
chwałą
Pan w=
ſtąpił.
Pſal: 67.
Epheſ: 4.

5:
pił P. IEZVS, w wielkiey chwale An=
6:
yołow y duchow oycow świętych/ kto=
7:
re z ſobą prowádźił iáko Pſalm mowi/
8:
y Apoſtoł ś. przywodźi: y w wielkim o=
9:
błocznym máieſtaćie/ áby wźiął záſłu=
10:
żone kroleſtwo/ zá ono ták wielkie po=
11:
ſłuſzeńſtwo ktore Oycu ſwemu oddał/
12:
y zá ono poniżenie ktore dla nas tu ná
13:
świećie podiąć raczył. W ten czás mu
14:
śpiewáli Anyołowie tyśięcy tyśięcow/
15:
iáko ieſt w Obiáwieniu Ianá ś. Go=
Apoc: 5.

16:
dny ieſt báránek ktory zábity ieſt/ áby
17:
wźiął moc y boſtwo (to ieſt cześć Bo=
18:
zką) wedle tego iż báránek/ to ieſt pra=
19:
wdźiwy człowiek ieſt/ áby był vczczon
20:
iáko Bog ieden z Oycem y Duchem ś.
21:
Dla tego iż vćierpiał y zábity ieſt/ áby
22:
mu ſię oná wzgárdá y poniżenie ná=
23:
grodźiło. Ná co pátrząc vczniowie o=
Rádość
vczniow
Páńſkich.

24:
ni/ dźiwnie ſię weſelili/ y z wielkim v=
25:
rádowániem do Ieruzálem ſię wracá=
26:
li/ życząc Pánu ſwemu tákiey czći y tá=
27:
kiey nagrody po oney ták ſrogiey ná
28:
krzyżu zelżywośći. Iuż nie żáłowáli
29:
śierodztwá ſwego iż z nimi widomie
30:
ná źiemi nie zoſtał/ iáko ich vpominał:
31:
Byśćie mię miłowáli/ rádowáćbyśćie
32:
ſię mieli/ iż idę do Oycá. W ten czás tę
33:
práwą miłość y rádość pokazáli: gdy
34:
go iuż w tákiey chwale widźieli. nie
35:
ſwoie poćiechy ále iego chwałę obierá=
36:
iąc. Acz y w tym więtſzych poćiech
37:
ſwoich doſtáli.
38:
My też poráduymy ſię Pánu z tá=
Rádość ze
czći P.
náſzego.

39:
kiego iego podwyżſzenia/ iáko życzliwi
40:
miłośnicy czći iego. A coż nas lepiey
41:
y ſtáteczniey vweſelić może/ iedno ch-
42:
wałá Páná náſzego/ dla ktorey wſzytko
kolumna: b
1:
y nas ſtworzył? Więcey nam ma być
2:
milſza cześć Zbáwićielá náſzego/ niżli
3:
ſámo zbáwienie náſze. boſmy go miło=
4:
wáć winni więcey niżli ſámych śiebie.
5:
Gdy Páná náſzego cześć Pogánie y in=
6:
ni niewierni gubią/ gdy imię iego blu=
7:
źnią/ gdy kośćioł iego tárgáią/ gdy Ch=
8:
rześćijánie ſwemi niezgodámi y złoś=
9:
ćiámi ſwego Chryſtuſá źle do Turkow
10:
y poháńcow vdáią: wielką ſię żáłośćią
11:
zálewaymy. A gdy powſtáie chwałá
12:
Boża á Chryſtus ſię ſławi/ tá ſámá rá=
13:
dość niech nam żywotem będźie. Dla
14:
niey y właſnych poćiech náſzych odſtę=
15:
puymy/ bo ich w tákiey ku Pánu miło=
16:
śći nie vtráćim/ á mowmy: Podwyż ſię
Pſal: 56.

17:
nád wſzytkie niebá Pánie/ y wſzytká źie
18:
miá niech ſię nápełni chwały twoiey.
19:
Tobie Pánie ſpráwiedliwość/ á nam
Dan: 9.

20:
poháńbienie twarzy náſzey: niech two=
21:
ie cáło zoſtáie/ á náſze niech ginie. Nie
Pſal: 113.

22:
nam Pánie nie nam/ ále imieniu twe=
23:
mu zoſtaw chwałę. iuż nam dobrze/
24:
gdy chwale ś. twoiey dobrze.
25:
Nie tu ná źiemi Pan IEZVS wźiął
Niechćiał
Pan kro=
leſtwá
ná ziemi.

26:
ſobie kroleſtwo/ bo tu chćiał być wz=
27:
gárdzony/ y będąc Pánem niebá y źie=
28:
mie/ iednym ſię pálcem źiemſkieo páń=
29:
ſtwá y rządow nie dotykał. Bo krole=
30:
ſtwá ná źiemi nie ſą ſtáteczne/ wſzytki
31:
z fráſunkámi y morderſtwy ludzkimi y
32:
obćiążeniem vbogich. wſzytki gubią
33:
dźierżawce ſwoie/ á káżdego z nich ś=
34:
mierć ſtrąca y ſkłáda. wſzytki nie ſą go=
35:
dne áby ſię iemi Syn Boży báwił. Nie
36:
godne to ieſt ná źiemi mieśce páńſtwá
37:
y zacnośći iego/ ćiáſne ná ták wielkie=
38:
go Páná/ v ktorego źiemiá ieſt podnoż=
39:
kiem nog iego/ y obywátele iey/ mowi
40:
Prorok/ v niego iáko mrowki y roba=
Iſa: 40.

41:
czkowie/ y páńſtwá ich iáko kroplá ie=
42:
dná z wiádrá vpadáiąca. Niebieſkie
wielkie ſze=



strona: 245

Ná dzień Wniebowſtąpienia Páńſkiego.245.

kolumna: a
1:
wielkie ſzerokie ſobie kroleſtwo Pan w=
2:
źiął/ y tám á nie ná źiemi krolem być
3:
chćiał. A my czemu ſię w tych źiem=
4:
ſkich dobrách/ ieſli tego imieniá godne
5:
ſą kochamy? Czemu ſię tym świeckim
6:
kroleſtwom dźiwuiemy? Czemu ná o=
7:
no wielkie y wieczne/ w ktorym náturá
8:
náſzá poſádzona ieſt/ nie pátrzymy? O
9:
niebo iákoś ſzerokie/ iáko mocno zbudo
10:
wáne/ odmiány w tobie nie máſz/ domē
11:
ieſteś rádośći y roſkoſzy nieuſtáiącey.
12:
A nie tylo ſobie ono kroleſtwo gorne
Dla nas
też Pan
kroleſtwo
w niebie
opáno=
wał.
Ioan: 16.

13:
Pan Iezus wźiął/ ále y dla nas ie opá=
14:
nował/ y dla nas ná poſſeſſyą w nie wiá
15:
chał. Idę/ práwi/ do Oycá gotowáć
16:
wam mieyſcá. Zgotował nam to tám
17:
mieyſce kupnem y wyſługą ſwoią/ kr=
18:
wią ie nam drogą ſwoią kupił/ śmier=
19:
ćią ie nam ſwoią otworzył: á dźiś y ſá=
20:
mą poſſeſſyą á dźierżeniem nas o nim
21:
vpewnił: iż iuż v tego w ręku ieſt/ kto=
22:
ry ieſt brátem náſzym/ krwią náſzą/ ná=
23:
turá náſzá. oſádźiłá ſię w niebie głowá
24:
rodzáiu náſzego/ wſzczepiłá ſię w Ráiu
25:
gornym: ſkądże nam vrość ma więtſza
26:
nádźieiá? iż tám możem być gdźie iuż
27:
dla nas zgotowano/ gdźie náturá ludz
28:
ka náſza/ gdźie głowá náſzá ośiádłá/
29:
tám też y członki ośieść máią. gdźie
30:
kreẃ y kośći náſze záſzły: tám też y my
31:
teyże krwie y kośći być mamy.
32:
Gdy Iozeph ſyn Iákobow w Egip=
Gen: 45.

33:
ćie pánem zoſtał/ mowił do bráćiey
34:
ſwoiey: Bog mię tu dla was przeſłał/
35:
ábyśćie głodem nie pomárli. Powiedz=
36:
ćie oycu memu o chwale y páńſtwie
37:
moim/ á niechay rychło przyiedźie do
38:
mnie/ á ia wam dam dobrá wſzytki E=
39:
giptu/ y oſádzę was ná źiemi przewy=
40:
borney w tym kroleſtwie. Toż do nas
41:
Iozeph náſz Syn Boży mowi: Dla was
Głos Sy=
ná Boże=
go do
nas.

42:
z táką trudnośćią/ y męką/ y śmierćią
43:
ſrogą moią doſtałem tego kroleſtwá.
44:
Pátrzćie iákie ieſt/ iáko wieczne/ mo=
45:
cne/ okwite/ pełne roſkoſzy y doſtá=
46:
tku/ y ſkárbow/ y weſela. Nie máſz w
47:
nim śmierći/ áni boleśći/ áni boiá=
48:
źni/ áni niedoſtátku żadnego. Kwáp=
49:
ćieſz ſię do mnie bráćia moi/ dla was
50:
to zgotowano/ wáſze ſą wſzytki ſkár=
51:
by niebieſkie. O moy IEZV ták do=
52:
bry y hoyny/ y táki miłośniku bráćiey
53:
twoiey/ czemuż my tu ná źiemi zoſtá=
54:
wáć chcemy/ á do ćiebie ſię nie kwá=
55:
pim? iákobyſmy ſię w wieży y więźie=
56:
niu vrodźili/ á ſłońcá nigdy nie widźie=
kolumna: b
1:
li/ ták do niego nie prágniem/ nie wie=
2:
dząc iáko ieſt piękne y weſołe. Iákoby=
3:
ſmy nic nie wierzyli/ co nam o tym tá=
4:
kim kroleſtwie powiádáią. Iákoby=
5:
ſmy tu od śmierći y kłopotow beśpie=
6:
czni byli/ á o drodze y krotkiey goſpo=
7:
dźie nie wiedźieli. Tym gárdźim coś ty
8:
ták drogo kupił Pánie.
9:
A iáko Iozeph wiedząc iż iego oćiec
10:
y bráćia/ y dom iego wſzytek/ nie mieli
11:
koni/ wozow/ doſtátkow ná ták dáleką
12:
do kroleſtwá iego drogę: wypráwił po
Pomoc
ná dro=
gę y wy=
práwá.

13:
nie wiele wozow/ koni y oſłow/ y poſłał
14:
ſzat wiele y pieniędzy/ áby wſzelákim
15:
doſtátkiem opátrzeni drogi ſię oney nie
16:
bali. Ták też náſz Iozeph Pan Iezus/
17:
wiedząc iż my ieſteſmy ćiáłem y źiemią
18:
obćiążeni/ wiedząc iákoſmy do niebie=
19:
ſkich y wiecznych dobr nieſpoſobnymi:
20:
záśiadł ná práwicy v Oycá/ áby/ iáko
21:
mowi Apoſtoł/ wſtáwiał ſię zá námi/
Hebr: 9.

22:
á iednał nam y poſyłał dáry y pomocy
23:
wſzelákie z niebá ná tę drogę/ y do tego
24:
kroleſtwá ſwoiego/ do ktorego nas zá
25:
ſobą wzywa.
26:
On ieſt przyczyńcą y pośrzednikiem
Pośrzed=
nik náſz
P. Iezus.

27:
náſzym/ on blizny ran ſwoich w ktorych
28:
zá nas vmárł vkázuie/ y miłośierdźie
29:
wſzelákie y dobrodźieyſtwá iedna. A nie
30:
tylo iedna przeſzłą wyſługą ſwoią/ ále
31:
też ſam z Oycem wſzytko dáie/ byleſmy
32:
w imię ieo prośili. Prośmyſz á wołaymy.
33:
Pánie/ ſłábiſmy ná táką drogę/ wiel=
34:
kiey nam pomocy potrzebá/ pośli nam
35:
wſzelákie doſtátki/ wozy/ konie/ ſzáty/ o=
36:
broki/ pieniądze/ obrony łáſki twoiey.
37:
Tá drogá pełná rozboynikow y du=
38:
chow złych/ ktorzy nas bárzo ſtráſzą.
39:
pełná błotá y złey drogi/ grzechow y
40:
nieczyſtośći y chęći złych do świátá.
41:
pełná gor przykrych y hárdośći proż=
42:
ney/ z ktorych łácno ſpáść y ſzyię zła=
43:
máć. pełná źimná y śniegow/ y wod/ y
44:
złych przeiázdow. Opátrzże nas Pá=
45:
nie/ á z támtego kroleſtwá bogátego
46:
pośli doſtátki. Pośli Duchá ś. ktoryby
47:
nas ſtáre iuż y w złośćiách zgrzybiáłe
48:
ná tę drogę pośilił/ y odmłodźił duſze
49:
náſze. pośli ſkruchę zá grzechy/ ábyſmy
50:
z nich iáko z ćięſzkiego błotá wychodźi=
51:
li. pośli Anyoły ktorzyby nas od rozboy=
52:
nikow y pokus bronili. pośli ſzáty łáſki
53:
y niewinnośći y ſpráwiedliwośći two=
54:
iey/ ktoreby nas zágrzały y tobie wdźię=
55:
cznemi vczyniły. A my ochotnie ſię do
56:
ćiebie pokwápim. O iákiebych miał
Hh iijmieć ſkrzy=



strona: 246

Ná VI. Niedzielę po Wielkieynocy.246.

kolumna: a
1:
mieć ſkrzydłá/ kto mi ie da iáko gołębi=
2:
cy ábych tám przelećiał. Vſtępuyćie
3:
ćiężary świeckie/ y wſzytki źiemſkie mi=
4:
łośći y grzechy/ nie możećie z námi ná
5:
tę drogę/ iuż ſię około wozow náſzych
6:
nie wieſzayćie. Nie wprowádźiłá Pá=
7:
ná náſzego do támtego kroleſtwá py=
8:
chá świecka/ áni łákomſtwo/ áni ro=
9:
ſkoſzy/ áni dobre mienie: ále pokorá/ v=
10:
boſtwo/ poſłuſzeńſtwo/ y vmartwienie
kolumna: b
1:
ćiáłá/ y ſromotá świecka/ y zelżywość/
2:
dla woley Oycá ſwego/ y wypełnienie
3:
roſkazánia iego. Ty go tám wozy wpro
4:
wádźiły. Ná tychże ſię y my koniách y
5:
wozách tám puſzczaymy/ ktore z niebá
6:
y od niego z dáru iego mieć możem/ zá
7:
ſtárániem náſzym. On to nam wſzy=
8:
tko z domu ſwego ták bogátego pośle.
9:
Ktory żyie y kroluie ná wieki wie=
10:
kow. Amen.


strona: 273

Ná dzień Troyce ś.273.
1:
WTORA CZEŚĆ
2:
KAZAŃ ROCZNYCH
3:
NIEDZIEL.
4:
NA DZIEŃ TROYCE PRZE-
5:
NACHWALEBNIEYSZEY BOGA
6:
IEDNEGO, EWANGELIA V MAT=
7:
THEVSZA VV XXVIII.

8:
W
On czás: Mowił Pan Iezus v=
9:
czniom ſwoim. Daná mi ieſt wſzytká wła=
10:
dza ná niebie/ y ná ziemi. Idąc tedy náu=
11:
czayćie wſzytkie narody chrzcząc ie/ w imię Oy=
12:
cá/ y Syná/ y Duchá świętego: náuczáiąc
13:
ie chowáć wſzytko com wam przykazał. A oto/
14:
ia ieſtem z wámi po wſzytkie dni áż do ſkończenia świátá.
15:
EWANGELIA NA NIEDZIELE
16:
PIERWSZA PO SWIATKACH, V
17:
LUKASZA VV VI.

18:
O
Nego czáſu: Mowił P. Iezus vczniom ſwo=
19:
im. Bądźćie miłośierni/ iáko y Oćiec wáſz miłośierny
20:
ieſt. Nie ſądźćie/ á nie będziećie ſądzeni. Nie potępiay=
21:
ćie/ á nie będziećie potępieni. Odpuſzczayćie/ á będzie wam odpu=
22:
ſzczono. Dawayćie/ á będzie wam dano. Miárę dobrą/ y nátło=
23:
czoną/ y potrzęśioną/ y opływáiącą dádzą wam ná łono wáſze.
24:
Bo tąż miárą/ ktorą mierzyćie/ będzie wam odmierzono. Y powie=
25:
dział im podobieńſtwo: Izali może ślepy ślepego prowádzić?
26:
ázaż nie obádwá w doł wpadáią? Nie ieſtći vczeń nád miſtrzá:
27:
lecz doſkonáły káżdy będzie/ będzieli iáko miſtrz iego. A coż wi=
28:
dziſz trzaſzczkę w oku brátá twego: á tramu/ ktory maſz w oku
29:
właſnym/ nie baczyſz? Abo iáko możeſz rzec brátu twemu; Brá=
30:
ćie/ dayći wyrzucę trzaſeczkę z oká twego: ſam tramu ktory ieſt
31:
w oku twym nie bacząc? Obłudniku/ wyrzuć pierwey tram
32:
z oká twego: á tedy przeyrzyſz ábyś wyrzućił trzaſzczkę z oká brá=
33:
tá twego.
kolumna: a
1:
S
Zczęśćie nawyżſze ieſt
Znáć Pá=
ná Bogá
práwego
nawiętſze
ſzczęśćie.

2:
ludzkie/ mowi Prorok Ie=
3:
remiaſz/ znáć Páná Bo=
Ierem: 9.

4:
gá tworcę y właſnego á
5:
przyrodzonego Páná ſwe=
kolumna: b
1:
go. Bo ieſli ſię źle mylić ná wiernym
2:
przyiaćielu od ktorego czekamy wſzelá=
3:
kiey pomocy y poćiechy: dáleko po ty=
4:
śiąc kroć gorzey/ mylić ſię ná tym w
5:
ktorym wſzytkę nádźieię pokłádáć ma=
Mmmy/ do



strona: 274

Ná dzień ś. Troyce.274.

kolumna: a
1:
my/ do dobrego náſzego wiecznego y
2:
docześnego. ábyſmy miáſto Bogá/ nie
3:
tráfili na Belzebubá/ ktory ſię Bo=
4:
giem záwżdy czynić y vdáwáć do ludźi
5:
chce: ábyſmy miáſto oycá właſnego
6:
nie tráfili ná oycowſkiego/ y narodu
7:
ludzkiego nieprzyiaćielá: miáſto przy=
8:
rodzonego Páná/ ktory nas ſobie ſtwo=
9:
rzył/ nie tráfili ná okrutniká ktory ża=
10:
dnego do nas práwá nie ma. Wielka
11:
omyłká/ kto ſię ná znáiomośći Bogá
12:
prawdźiwego myli. Wielkie y nawyż=
13:
ſze ſzczęśćie/ kto w tym pewność ma
14:
nieomylną/ iż zna práweo Bogá twor=
15:
cę y Páná ſwego. Ieſli Philozoph w
16:
tym ludzkieo żywotá oſtátnie ſzczęśćie
kolumna: b
1:
kładł/ gdy kto mogł co pewnego o dźi=
2:
wách świátá tego y tych ſworzonych
3:
rzeczy wiedźieć/ á po nich do znáiomo=
4:
śći tworce ich przychodźić: iáko nie ma
5:
być wielkie ſzczęśćie tych ktorzy o Pánu
6:
Bogu ták wiele wiedzą/ nie po rozu=
7:
mie ktory ſię omylić może domyśláną/
8:
ále pewną y z niebá obeſłáną y ziáwio=
9:
ną wiádomośćią? Przetoż zá pomo=
10:
cą Bozką w pierwſzey częśći pokażę/
11:
iż prawdźiwego Bogá nie znáią/ iedno
12:
Chrześćijánie/ á iż go nikt pewniey y
13:
lepiey nie wyznawa/ iáko iż ieſt w Troy
14:
cy iedyny. A we wtorey częśći náu=
15:
czym ſię/ iáko czćić mamy Troycę ś. o=
16:
braz iey ná ſobie noſząc.
17:
PIERWSZA CZESC.
18:
O prawdziwym Bogu/ iż go tylo ſámi Chrześćijánie znáią
19:
y dobrze wyznawáią/ á ten ieſt Bog w Troycy iedy=
20:
ny Bog Chrześćijáńſki.

21:
T
Rzy ſekty ſą ktore ſię z praw=
Trzy ſe=
kty z prá=
wego ſię
Bogá pro
zno chlu=
bią.

22:
dźiwego Bogá iákoby go pew=
23:
nie znáły/ chlubią: Zydowſka/
24:
Heretycka/ y Turecka/ przeto iż wierzą
25:
w tego iedynego Bogá ktory ſtworzył
26:
niebo y źiemię. Ale prożna chlubá ich
27:
ieſli trzech perſon w boſtwie nie wie=
28:
rzą/ pewnie nie w tego Bogá wierzą
29:
co ſtworzył niebo y źiemię. Bo ten ie=
30:
den nigdy nie był inſzy áni ieſt/ iedno
31:
Oćiec/ Syn/ y Duch ś. Co ſię y przy
32:
ſtworzeniu świátá ácz zákryćie pokázo=
33:
wáło. Bo mowi piſmo: Ná początku
Bog prá=
wy záw=
żdy był
we trzech
perſonách
Gene: 1.

34:
ſtworzył Bog niebo y źiemię/ á Duch
35:
Boży przenośił ſię nád wodą. W kto=
36:
rych ſłowiech miánuie ſię Oćiec ktory
37:
ſtworzył/ Syn ábo ſłowo ktore ſię tu
38:
początkiem zowie/ iáko ſam Pan wy=
39:
kłáda/ miánuiąc ſię początkiem v Ia=
Ioan: 8.

40:
ná ś. Y Duch ś. przenoſzący ſię nád wo=
41:
dą. Co wyłożył Dawid w Pſálmie mo=
Pſal: 32.

42:
wiąc: Słowem Páńſkim niebá ſię v=
43:
twierdźiły/ y Duchem vſt iego wſzytká
44:
moc ich ſtánęłá. Gdźie miánuie trzy
45:
perſony/ Bogá/ Słowo/ y Duchá ś.
46:
ktorym ſtworzenie niebá przypiſuie.
47:
Tenże we trzech ſię perſonách Abráhá=
48:
mowi vkazał. Tenże do Moyzeſzá mo=
Gene: 18.
Exod: 3.

49:
wi: Iam ieſt Bog Abráhámow/ Bog
50:
Izáákow/ Bog Iákobow/ trzykroć
51:
to ſłowo/ Bog/ powtarzáiąc. Co y w
52:
Pſálmie Dawid czyni: Błogoſłaẃ nas
Pſalm.

53:
Bog/ Bog náſz/ y błogoſław nas Bog.
kolumna: b
1:
Y Izáiaſz widźiał Bogá tego praw=
Iſa: 6.

2:
dźiwego/ nie bez oznaymienia trzech
3:
perſon/ gdy Cherubinowie wołáią trzy
4:
kroć miánuiąc/ święty/ święty/ święty
5:
Pan zaſtępow. dáiąc znáć o trzych w
6:
iednym boſtwie. Przetoż ono widze=
7:
nie Izáiaſzowe Ian ś. wykłáda o Sy=
Ioan: 12.
Acto: 28.

8:
nie. á Páweł ś. o Duchu ś.
9:
A iż nie ták iáſnie ſtárym onym oy=
Czemu

ione by
ły w bo
ſtwie trzy
perſony
v ſtárych
oycow.
1.

10:
com w przyrodzonym y piſánym zako=
11:
nie oznaymione ſą ty trzy w boſtwie
12:
perſony: y owſzem nieiáko zátáione y
13:
zákryte zoſtawáły: ty ſą tego przyczy=
14:
ny. Naprzod iż doſyć było ná on czás
15:
do zbáwienia ták Pogánom iáko y Zy=
16:
dom/ wierzyć w iednego Bogá/ bez wiá
17:
domośći o perſonách. Bo ſtworzenie/
18:
po ktorym do znáiomośći Bożey przy=
19:
chodźili/ iáko ś. Apoſtoł mowi/ y ten
Rom: 1.

20:
rząd dźiwney mądrośći ktory ieſt w
21:
nim: nie vkázuie iedno iż ieden Bog
22:
ieſt. o perſonách nikt ſię z rozumu przy=
23:
rodzonego domyślić nigdy nie mogł/
24:
poki iáwne obiáwienie z niebá o tym
25:
nie záſzło. Iáko kto ná cudnie málo=
26:
wány obraz pátrzy/ o málárzu wie: ále
27:
ieſli ieſt Włoch ábo Hiſzpan ábo Po=
28:
lak/ ieſli máły ábo wielki/ głádki ábo
29:
ſzpetny/ domyślić ſię nie może/ áżby mu
30:
go kto vkazał.
31:
A z ſtrony Zydow dźiwnie do wiela
32:
bogow ſkłonnych/ było bárzo niebeśpie=
33:
czno o trzech im perſonách w boſtwie
powiádáć



strona: 275

Ná dzień Troyce ś.275.

kolumna: a
1:
powiádáć. gdyżby ſię záraz byli do báł=
2:
wochwálſtwá/ o trzech bogách źle my=
3:
śląc/ ſkłonili/ á nie vmieli rozeznáć rze=
4:
czy trudney/ co iedność iedneo boſtwá/
5:
á co rożność perſon. A iż zakon ſtáry
Stáry za
kon iáko
dziećię
niedoſko
náłe.

6:
był iáko dźiećię niedoſkonáłe y nie do=
7:
roſłe/ y odmienić ſię y znieść miał: nie
8:
godźiło ſię wſzytkie mu táiemnice otwá
9:
rzáć/ ále wzroſtu potrzebá było czekáć.
10:
Iáko dźieći nie záraz do wielkich y tru
11:
dnych náuk prowádzą. Chowáłá ſię też
Obiáwie
nie per=
ſon cho=
wáło ſię
do nowe=
go zako=
nu/ mi=
ſtrzowi
nawyżſze=
mu Chry
ſtuſowi.

12:
tá táiemnicá o perſonách w Boſtwie
13:
ták trudna y w rozumie niepodobna/
14:
nowemu zakonowi/ y nawyżſzemu y na=
15:
pewnieyſzemu z niebá ſámemu miſtrzo
16:
wi Synowi Bożemu/ świádkowi: kto=
17:
rego náuce rzecz ták dźiwna y trudna
18:
zlećić ſię miáłá.
19:
Ten przyſzedſzy ná świát w náturze
20:
ludzkiey/ oznaymił ſię być Synem Oy=
21:
cá niebieſkiego. nie czynionym áni ſpo=
22:
ſobionym: (bo ſię ták káżdy w łáſce
23:
Bożey będąc zwáć może) ále rodzo=
24:
nym od wieku/ y we wſzytkim Bogu ro=
Syn Bo=
ży BOg
práwy.

25:
wnym. iáko ſię to ná innym mieyſcu o=
26:
koło iego práwego boſtwá vtwierdza.
27:
Y oney prawdy ſwoiey wielkimi cudá=
28:
mi podpierał. Y nie mamy go/ ktorzy
29:
weń wierzym/ zá inákſzego iedno zá
30:
práwego Bogá.
31:
Tenże Syn Boży náuczył/ iż ieſt in=
Duch ś.
Bog prá=
wy.
Matt: 3.

32:
ny od Oycá y od Syná pochodzący
33:
Duch ś. tákże Bog práwy/ Synowi y
34:
Oycowi rowny. ktory ſię ná chrzćie ie=
35:
go w znáku gołębice vkazał/ y ná Apo=
Acto: 1.

36:
ſtoły widomie w ogniu y ięzykách z nie=
37:
bá sſtąpił. Iáko ſię ná dźień Swiąte=
Matt: vl-
timo.

38:
czny náuczyło.
39:
A o wſzytkich trzech perſonách y o
O trzech
perſonách
á iednym
boſtwie
dziśieyſza
Ewánge=
lia.

40:
iednym boſtwie/ w dźiśieyſzey Ewán=
41:
geliey tenże doſkonáły miſtrz náſz o=
42:
znaymił/ mowiąc: Náuczayćie wſzytki
43:
narody/ chrzcząc ie w imię Oycá y Sy=
44:
ná y Duchá ś. Sámego Bogá mocą
45:
ludźie ſię odradzáią y zbáwienia doſtá=
46:
ią/ przez ſłowo Boże y wodę. Ieſli
47:
Duch ś. chrzći/ y Syn chrzći iáko y O=
48:
ćiec: tedyć y Duch ś. ieſt Bogiem y
49:
Syn ieſt Bogiem. w ktorych trzech nie
50:
ieſt troie boſtwo/ ále iedno. y przeto
51:
nie trzey Bogowie ále ieden Bog/ tym
52:
ſię ſłowem dáie znáć: iż nie mowi/ w
53:
imioná: ále w imię/ iáko iednego Bo=
54:
gá/ ktorego zowiem Troycą ábo w
55:
Troycy iedynego.
56:
Tę wiárę roznieśli Apoſtołowie y
kolumna: b
1:
towárzyſze/ ich wſzczepili po wſzy=
Zydowie
nie máią
Bogá
práwego.
Matt: 22.

2:
tkim świećie. y od nich Chrześćijánie
3:
názwáni ſą rożni od Zydow/ ktorzy w
4:
Syná Bożego vwierzyć niechćieli/ y
5:
náuką iego wzgárdźili/ y boſtwo iego
6:
zbluźnili/ y po dźiś dźień bluźnią: nie
7:
przypuſzczáiąc iáwnego y wielce do=
8:
wodnego obiáwienia o trzech w bo=
9:
ſtwie iednym perſonách. ktore to Zy=
10:
dy dla tey niewdźięcznośći y złośći od=
Zydy od=
rzućił P.
Bog iż
Bogá w
Troycy
nie przy=
ięli.

11:
rzućił P. Bog/ y pokarał ie w gniewie
12:
ſwoim/ iż oddalił od nich kroleſtwo
13:
ſwoie/ á przenioſł ie do narodow wſzey
14:
źiemie: iż znáiomośći Bożey y ſłowá
15:
iego ś. y prawdy y obiáwienia Bozkie=
16:
go żadnego y Prorokow nie máią. iż
17:
kośćioł im on ktoremu dufáli/ y ſłużbę
18:
wſzytkę w nim/ y ofiáry ich y kápłáń=
19:
ſtwo y zakon zepſował. y roſpędźił ie
20:
tułáczmi po świećie/ bez krolá/ bez ká=
Oſeę 3.

21:
płaná/ bez wolnośći/ iż dźiś nędzniey=
22:
ſzego narodu ná świećie nie máſz. Zá
23:
ten tylo grzech iáko mowi Dányel/ iż
Dan: 9.

24:
zábiwſzy Syná Bożego/ vwierzyć weń
25:
niechćieli. y opiſał ten Prorok látá/ kto=
26:
rych ſię to ich karánie dla tego grze=
27:
chu sſtáć miáło/ po lat od wyſzćia z
28:
Bábiloniey 490. Ná co wſzytek
29:
świát pátrzy/ y żadna ſię do tego czá=
30:
ſu nácya do nich po prawdę y znáio=
31:
mość Bożą nie vćieka. bo v ſámych
32:
Chrześćijan zoſtáłá/ ktorzy ſię Bogiem
33:
prawdźiwym w Troycy iedynym y zná=
34:
iomośćią iego chlubią.
35:
V heretykoẃ też prożno znáiomoś=
Heretycy
nie máią
Bogá
práwego.

36:
ći o Bogu prawdźiwym ſzukáć. bo tám
37:
wielki nieſtátek. raz ſą/ drugi raz ich nie
38:
máſz: raz to mowią drugi raz owo: ie=
39:
dni ták drudzy inák. ſą iáko y Zydowie
40:
bez wodzá/ bez miſtrzá y proroká/ bez
41:
kápłaná y ołtarzá/ bez rządu/ bez poſłu=
42:
ſzeńſtwá/ bez iednośći/ bez trwáłośći.
43:
Zaden z nich podánia Apoſtolſkiego y
44:
prawdźiweo rozumienia piſmá nie ma.
45:
bo by ie dobrze rozumieli: náleźliby w
46:
nim zgodną prawdę; ále iż ſię około ie=
47:
go wykłádow nie zgadzáią: do prawdy
48:
w nim/ ktora iedná ieſt/ tráfić nie mo=
49:
gą. y miałbych od tych prawdy ſzukáć
50:
co wczorá náſtáli á iutro zginą/ á ſámi
51:
ſię o nie zgodźić y náleść iey nie mogą?
52:
V Turkow ieſzcze mniey wiádomo=
V Tur=
kow nie
máſz Bo=
gá prá=
wego.

53:
śći o práwym Bogu. bo ich Mácho=
54:
met w ſześć ſet lat po Apoſtolech ná=
55:
ſtał/ Chrześćijáńſką wiárę porzućił/
56:
Chryſtuſá zbluźnił/ żadnych cudow nie
Mm ijczynił/



strona: 276

Ná dzień Troyce ś.276.

kolumna: a
1:
czynił/ ſzáblą á roſkoſzámi do plotek
2:
ſwoich ludźie poćiągnął.
3:
V ſámych Chrześćijan Kátholikow
V ſámjch
Chrześći=
an wiá=
domość
o Bogu
práwym
zoſtáłá.

4:
náuká y wiádomość pewna o prawdźi
5:
wym Bogu/ ktory ieſt w Troycy/ Oćiec/
6:
Syn y Duch ś. zoſtáłá. ktorą prawdę y
7:
wiárę mocno wyznawamy: Wierzę w
8:
iednego Bogá. ktoryż to? Zydowſkili?
9:
nie. Tureckili? nie. heretyckili? nie. A
10:
ktoryż? Ten ktory ſię zowie/ Oćiec/
11:
Syn/ Duch ś. Wierzę w Oycá wſze=
12:
chmogącego/ ſtworzyćielá niebá y źie=
13:
mie/ wſzech widomych y niewidomych.
14:
y wierzę w Iezu Chryſtá Syná iego/ y
15:
wierzę w Duchá ś. Co ták iáko możem
16:
obiáśniamy. Iedno ieſt Boſtwo y Bog ieden/ iá=
1.
Iedno
boſtwo y
Bog ie=
den.

17:
ko piſmo mowi/ wiela bogow żadną
18:
miárą nie przyznawamy. bo to ſą Po=
19:
gáńſkie báłwochwálſtwá y heretyckie
20:
Aryáńſkie zdrády/ ktore do tegoż báłwo
Deut: 6.
Mar: 12.

21:
chwálſtwá wiodą. Pan IEZVS náſz
22:
miſtrz tey wiáry náucza y z Moyzeſzá
Deut: 6.
Mar: 12.

23:
przywodźi piſmo/ y w tym nas vmo=
24:
cnił/ y nie czynił ſię inſzym Bogiem á=
25:
ni drugim Bogiem/ ále iednym z Oy=
26:
cem y z Duchem ś. Ia y Oćiec iedno
27:
ieſteſmy.
Ioan: 10.

28:
W boſtwie trzy perſony wyznawa=
2.
W bo=
ſtwie trzy
perſony.

29:
my/ ieſt Oćiec/ Syn y Duch ś. Iáko tá
30:
ś. Ewángelia świádczy: Chrzćićie w
31:
imię Oycá y Syná y Duchá ś. Czym
32:
potępiamy Zydy niewierne/ ktorzy ſię
33:
do perſon znáć y wierzyć niechcą. y
34:
Turki/ ktorzy tákże tego nie wierzą. y
35:
tym wiárá náſzá od nich rożna/ y to ſá=
36:
mo Chrześćijány nas czyni/ y ten ſam
37:
ieſt Bog Chrześćijáńſki/ Bog ieden w
38:
trzech perſonách/ Oćiec/ Syn y Duch ś.
39:
ktorego iednego imieniem/ chrzeſt bie=
40:
rzem/ y mocą ſię iego odradzamy ná ſy=
41:
ny Bożé.
42:
Ty perſony rożnośći inſzey miedzy
3.
Rożność
miedzy
perſoná=
mi iáka.

43:
ſobą nie máią/ iedno z ſtrony pochodze
44:
nia. Iż Syn rodźi ſię przed wieki od
45:
Oycá/ nie Oćiec od Syná. iż Duch ś.
46:
pochodźi od Oycá y od Syná. á od Du=
47:
chá ś. nie pochodźi áni Oćiec/ áni Syn.
48:
Oćiec nie rodzony/ Syn rodzony/ Duch
49:
ś. pochodzący. Tá ieſt ſámá rożność
50:
ktora perſony czyni. w innych wſzyt=
51:
kich rzeczách/ to ieſt/ w boſtwie/ w mo=
52:
cy/ w máieſtaćie/ w władzey/ w ſtwo=
53:
rzeniu ſwiátá wſzytkieo/ wielka ieſt row
54:
ność á namnieyſzey rożnośći nie máſz.
55:
Ty perſony nigdy ſię mieſzáć nie
4.

kolumna: b
1:
mogą. Oćiec nie ieſt Synem/ Syn nie
Perſony
ſię nie
mieſzáią.

2:
ieſt Oycem/ Duch ś. nie ieſt áni Sy=
3:
nem áni Oycem. Inny Oćiec ktory
4:
Syná rodźi. inny Syn ktory ſię od nie=
5:
go rodźi, inny Duch ś. od obudwu po=
6:
chodzący. Przetoż błędow heretyckich
7:
ktoremi nas do Zydow ćiągnęli/ á mo=
8:
wili iż tenże ieſt Oćiec co y Syn/ ko=
9:
śćioł ś. potępia. Nie Oćiec ſię wćielił
10:
w żywoćie Pánny czyſtey: ále Syn.
11:
Nie Duch ś. ále Syn. Nie Syn ná A=
12:
poſtoły w ogniu sſtąpił: ále Duch ś.
13:
W boſtwie liczby nie máſz dwoiá=
5.
W bo=
ſtwie licz=
by nie
máſz.

14:
kiey/ áni troiákiey. bo ſię boſtwo nie
15:
dźieli: ále tylo w ſámych perſonách z
16:
ſtrony pochodzenia iedney od drugiey/
17:
tám liczbá ieſt trzech/ Oycá/ Syná y
18:
Duchá ś.
19:
Boſtwo Troyce ś. nie ieſt iáko czło=
6.
Iedność
nie roz=
dzielna
poiedyń=
ſtwá.

20:
wieczeńſtwo/ ktore ſię vdźiela Piotro=
21:
wi/ Páwłowi y Iędrzeiowi: ále ieſt ie=
22:
dność nierozdźielna. iáko iedno ſłoń=
23:
ce/ w ktorym ieſt iſtność/ promień y ćie=
24:
płość. Iáko nie máſz trzech ſłońcow
25:
ná ktoreby ſię náturá ſłońcá roznośi=
26:
łá: ták boſtwo iedno. á ná troie ſię nie
27:
roznośi/ iedno w iednym poiedyńſtwie
28:
ſą trzy perſony.
29:
Do Troyce ś. nic nie przybywa áni
7.
Wćiele=
nie Syná
Bożego
nie przyby=
wa do
Troyce
ś.

30:
wchodźi ze wćielenia y człowieczeń=
31:
ſtwá Syná Bożego. Bo ácz ieſt z per=
32:
ſoną y boſtwem ſłowá Syná Bożego
33:
ziednoczone/ y od niego nigdy nieroz=
34:
dźielne: iednák nie ieſt Bogiem czło=
35:
wieczeńſtwo Páná náſzego/ ále rzeczą
36:
od Troyce ś. ſtworzoną. Acz Syn Bo=
37:
ży Chryſtus BOg ieſt y człowiek prá=
38:
wy. y dobrze mowim/ iż Bog zá nas
39:
ćierpiał y vmárł. O czym ſię ná innym
Na zwiá=
ſtowánie
Pánny
Bogáro=
dzice.

40:
mieyſcu náucza.
41:
A iż to ſą rzeczy trudne/ nie poięte/
42:
y rozum nie tylo ludzki ále y Anyelſki
43:
przechodzące/ áby ſię nikt trudnośćią
44:
y ludzkim niepoięćiem od wiáry tey ś=
45:
więtey nie odrażał: niech ma táki po=
46:
śiłek y náuki. Náprzod wiedźieć ma
Pośiłek
rozumu
náſzego
do wiáry
Troyce
ś.
Hebr: 11.

47:
doſkonále co to wiárá w Bogá y co to
48:
Bogu wierzyć/ gdy on ſam co mowi:
49:
iż ieſt wedle Apoſtołá przekonánie w=
50:
ſzytkiego rozumu náſzego/ y zniewole=
51:
nie iego pod poſłuſzeńſtwo tego co mo=
52:
wi. Doſyć maſz iż to Bog mowi iż ieſt
Wiárá
przekony=
wa ro=
zum.

53:
w Troycy iedyny/ iżći vkazał Syná w
54:
ćiele/ y Duchá ś. w znáku gołębice y o=
55:
gniá. Doſyć iż to Syn Boży świád=
56:
czy ktory ieſt práwym Bogiem/ á omy=
lić nie mo=



strona: 277

Ná dzień Troyce ś.277.

kolumna: a
1:
lić nie może/ ktory mowił: Co wiemy
Ioan: 3.

2:
to mowim/ á coſmy widźieli to świád=
3:
czym: Wiárá náſzá ná ſłowie ſię Bo=
4:
żym wſpiera/ ktory ſámá prawdá ieſt/
5:
nie ná rozumie.
6:
Pomyśl ſobie iáko ſłáby ieſt ludzki
Ludzki
rozum ſłá
by.

7:
rozum/ y iáko omylne wiádomośći ie=
8:
go. Rzeczy tych ná ktore pátrzym ná=
9:
tury nie znamy/ y ſámi ſię nie znamy:
10:
á iáko Bozkie rzeczy poiąć możem?
11:
Ciáło/ mowi Mędrzec/ obćiąża duſzę/
Sap: 9.

12:
iż ſię ná wyſokie rozumienie podnieść
13:
nie może: nie tylo Bozkich ále y źiem=
14:
ſkich ſubtelnośći. Y przeto Pan do Ni=
Ioan: 3.

15:
kodemá mowił: Ziemſkieć rzeczy mo=
16:
wię/ á nie rozumieſz ich/ á niebieſkie ro=
17:
zumem ogárnąć chceſz?
18:
Vważáć mamy/ iż tá wiárá Chrze=
Wiárá
Chrześći=
áńſka v
Proro=
kow prze=
powie=
dziána.

19:
śćijáńſka o Troycy ś. iáko y o innych ár=
20:
tykułách/ dźiwnie ſię vmacnia piſmem
21:
ſtárego zakonu y Prorokow/ w ktorych
22:
byłá iáko dąb wielki w máluczkim żo=
23:
łędźiu. Bárzo iáſne ſą proroctwá przed
24:
kilką tyśięcy lat vprzedzone y przeyrzá=
25:
ne o wierze Chrześćijáńſkiey.
26:
Tá wiárá vmocniłá ſię cudámi. Za=
Wiárá
Chrześći=
áńſka cu=
dámi ſię
vmocni=
łá.

27:
dney ſekty nie máſz áni było ná świećie/
28:
w ktoreyby cudá ták wielkie/ ták gęſte
29:
y po dźiś dźień czyniono. Turecka y pſá
30:
chromego nie vzdrowiłá: heretycka ie=
31:
ſzcze mniey: o Zydowſkiey áni pytáć.
32:
Nie máſz áni było ná świećie żadney
Krwią
ſię męczē
nikow v=
mocniłá.

33:
ſekty/ ktoraby ná ſwey prawdy świáde=
34:
ctwo ták wiele krwie roźlałá iáko wiá
35:
rá Chrześćijáńſka/ ktorey Duch ś. w
36:
ludziech tákie dał świádectwo/ iż ná
37:
śmierć dla niey iáko ná weſele ſię ćiſnę
38:
li. á to zá więtſzą ćięſzkość y krzywdę
39:
ſobie mieli męczennicy/ gdy vmrzeć
40:
dla prawdy tey nie mogli.
41:
Zadna religia ták wiele báłwochwál
Báłwo=
chwálſt=
wo wiá=
rá Chrze=
śćijáńſka
zburzyłá.
Práwá o=
koło oby=
czáiow
dobrych
ma bez
przygá=
ny.
Ták wie=
le ludzi
świętych
miedzy Chrześći
ány.

42:
ſtwá nie obáliłá y ono ze wſzego świá=
43:
tá nie wypędźiłá/ iedno tá Chrześćijáń
44:
ſka. Co y po dźiś dźień miedzy Indiany
45:
ná wſchod y zachod czyni. Zadna tá=
46:
kich praw nie ma około cnoty y poczći
47:
wych obyczáiow/ w ktorych namniey=
48:
ſzey przygány/ nieſpráwiedliwośći y nie=
49:
poczćiwośći nie máſz/ iáko tá náſzá. Zy=
50:
dowie/ Turcy y heretycy iákie mákuły
51:
cnoty y poczćiwośći w zakonie ſwym
52:
máią/ y ſproſnośći ktorą ſię y rozum
53:
brzydźi: trudno krotko powiedźieć. Za=
54:
dna ſektá nie miáłá nigdy ták ludźi ś=
55:
więtych y cudownych y vmartwionych
56:
świátu y ćiáłu/ iáko Chrześćijáńſka w
kolumna: b
1:
oboiey płći. Ná ſáme zakony y kápłáń=
2:
ſtwo pátrząc: káżdy ſię zdźiwi/ gdy ie z
3:
innemi przyrowna/ á zwłaſzczá z here=
4:
tyki/ ktorzy żadnego świętego ſwey ſe=
5:
kty áni w kśięgách/ áni w kálendarzu
6:
vkázáć nie mogą. Zadna ſektá tákich
7:
ſtoſow y prześládowánia nie wytrzy=
8:
máłá/ y ták długo/ iáko wiárá Chrześ=
9:
ćijáńſka. Iákoż iey o Troycy ś. y in=
10:
nych ártykułách nie wierzyć?
11:
Rádá zbáwienna ieſt około pokus
12:
przećiw wierze tey ták dźiwney y trud=
O Troy=
cy ś. w ro
zmowy
ſię z here=
tyki nie
wdáwáć.

13:
ney: áby ſię żaden Kátholik z żadnym
14:
ádwerſarzem/ zwłaſzczá około Troyce
15:
ś. w rzecz nie wdawał. Bo y práwá
16:
duchowne y ſwieckie: mowy około tego
17:
zákazáły. ále niech káżdy/ gdy go ná
18:
pádnie Nowochrzczeniec/ ták mowi:
19:
Milcz Pogáninie y Zydźie y Turczynie/
20:
ieſtem Chrześcijánin/ vwierzyłem y o=
21:
chrzćiłem ſię imieniē y mocą Bogá w
22:
Troycy iedyneo/ ſpráwy z tobą nie mam.
23:
Táiemnice Bożé zákryte wiáry ná=
Wiárą ro
zumieć po
kłonem
wyznáć
milcze=
niem vcz=
ćić Troy=
cę ś.

24:
ſzey/ káżdy z nas lepiey wiárą zrozu=
25:
mieć/ lepiey pokłonem y dobrym żywo=
26:
tem wyznáć/ lepiey milczeniem niżli
27:
ſłowy vczćić może. Gdy ćię rozum po=
28:
tárgnie á będźieſz chćiał ſzperáć w má=
29:
ieſtaćie bozkim y dochodźić trudnośći:
30:
nágotuy wiárę á moẃ: Gdy wierzę że
31:
to prawdá/ iuż y rozumiem. Gdyż Pro=
Iſa: 7.
iuxta 70.

32:
rok mowi: Ieſli nie vwierzyćie/ nie
33:
zrozumiećie: inákſzego mi rozumienia
34:
nie potrzebá. Bobych oſzálał y rozum
35:
ſtráćił/ bych ſię miał z rozumem moim
36:
ná mądrośći niedośćigłe Bozkie pory=
37:
wáć. Doſyć mi z Apoſtołem mowić:
Rom: 11.

38:
O wyſokośći y bogáctwo rozumow y
39:
mądrośći Bożych/ iáko ſą niepoięte ſą=
40:
dy iego y niezrozumiáne drogi iego. A
41:
iż do wiáry/ wyznánia potrzebá: nie
42:
oſtrz ná to ięzyká/ bo y w tym potknąć
43:
ſię możeſz: ále pádni ná źiemię á day
44:
cześć Troycy ś. á żyi cnotliwie/ obraz
45:
iey ná ſobie wedle zakonu Chrześćijáń
46:
ſkiego noſząc: to ſtánie heretykowi zá
47:
náukę. A ieſli ſię chce náuczyć/ vkaż
48:
mu drogę do kápłanow Bożych. Mil=
49:
czenie pokornego ſercá lepiey vczći tá=
50:
iemnice Bozkie/ iáko ie Apoſtoł vczćił:
2. Cor: 11.

51:
Słyſzałem/ práwi/ w trzećim niebie tá=
52:
iemne ſłowá/ ktorych ſię ludźiom mo=
53:
wić nie godźi. im więcey kto ſię bozkim
54:
táiemnicom przypátrzy/ tym mniey o
55:
nich mowić może. Izáiaſz ſkoro vy=
Iſa: 6.

56:
źrzał P. Bogá w máieſtáćie: iął ſię zá
Mm iijvſtá y mo=



strona: 278

Ná I. Niedzielę po Swiątkách.278.

kolumna: a
1:
vſtá y mowił: Ach mię/ mowić tru=
2:
dno/ muśi milczeć/ pomázáną gębę
3:
mam/ y miedzy tákimi mieſzkam. Y
4:
Moyzeſz vyrzawſzy y poznawſzy Páná
5:
ná krzu onym/ záſłonił oczy y mowił:
Exo: 5. 4.

6:
Iákoś do mnie począł Pánie mowić/
kolumna: b
1:
ták mi ięzyk ſłábieie. Mowić o táiem=
2:
nicách Bozkich zákrytych ledwie ſię
3:
godźi. A coż z ſprożnośći y hárdośći ro=
4:
zumu co świegotáć/ iáko wielka śmiá=
5:
łość y nievczćiwość rzeczom Bozkim
6:
z tego rośćie?
7:
WTORA CZESC.
8:
O Ewángeliey tey Niedziele: Bądzćie miłośierni/ iáko y O=
9:
ćiec wáſz miłośierny ieſt.

10:
C
Hcemy vczćić y wyznáć Troycę
11:
ś. Bogá náſzego: nośmyż obraz
12:
iego ná ſobie. Boſmy ná obraz
13:
tego Bogá/ w ktorego wierzym/ ſtwo=
14:
rzeni ſą. Wieſz iáką twarz ma P. Bog?
15:
Wieſz iáki ieſt Bog w Troycy? Twa=
16:
rzy żadney nie ma/ y nie może boſtwá
Boſtwo
málowáć
ſię nie mo
że.

17:
iego do żadnego ſtworzenia przyrow=
18:
náć/ áni go málowáć. Mowi Moyzeſz
19:
do ludu: Słyſzałeś głos Bogá twego
20:
áleś twarzy żadney nie widźiał. Nie
Deut: 4.

21:
widźiałeś żadnego podobieńſtwá/ ná
22:
on dźień gdy do was mowił w Horeb
23:
w puł ogniá. Nie ieſt Bog: áni czło=
24:
wiek/ áni Anyoł/ áni ſłońce/ áni do ża=
25:
dney ſtworzoney rzeczy przyrownány
26:
być może. A iákoż ia obraz y podobień=
Ktory
ieſt obraz
Troyce
ś.

27:
ſtwo Troyce ś. ná ſobie mam? Powiem=
28:
ći. Z iſtnośći y zewnętrznośći nie zna=
29:
my teraz P. Bogá: iedno z dźiełá y
30:
ſkutkow iego. Iáko w człowieku duſze
31:
nie widźiſz/ iedno ćieleſną twarz iego/
32:
y po niey go znaſz: ták boſtwá P. Bo=
33:
gá twego nie widźiſz/ iedno ſkutki á v=
34:
czynki iego widźiſz/ iż ieſt dobry/ mi=
35:
łośierny/ ćierpliwy/ ſpráwiedliwy. Toć
36:
ieſt iákoby obraz iego. Iáko człowie=
37:
ká znamy z twarzy/ ták P. Bogá z do=
38:
broći/ z miłośierdźia/z łáſkáwośći/ z
39:
prawdy/ y z innych cnot iego Bozkich/
40:
ktore ſą nieiákim obrázem iego.
41:
Tákich cnot gdyć P. Bog dał du=
Twarz
Boża mi
łoſierdzie.

42:
ſzę/ włożył w ćię fundámenty/ y chce á=
43:
byś był táki iáki on/ dobry á miłośierny
44:
ná drugie/ iáko on ieſt ná wſzytki. Na=
45:
lepiey P. Bogá poznawamy po miło=
46:
śierdźiu iego wielkim/ ktore wylał ná
47:
wſzytko ſtworzenie ſwoie/ káżdego po=
48:
trzeby opátruiąc/ y nędze oddaláiąc/
49:
iáko Pſalm mowi: [Oczy wſzytkiego
Pſal: 103.

50:
ſtworzenia do ćiebie ſię obracáią Pá-
51:
nie/ á ty opátruieſz wſzytkę żywność y
52:
potrzeby ich. Ty dáry twoie ſypieſz/ á
53:
oni zbieráią/ ty rękę twoię otwarzaſz/ á
kolumna: b
1:
oni ſię dobry twemi nápełniáią] Y beſtye
2:
znáią tego co ie karmi/ y do ſwey goſpo=
3:
dyniey ná wśi wſzytko ſię ptáſtwo zbie=
4:
ga. Iáko dźiećię napierwey ſię náuczy
5:
znáć mátkę ábo mámkę/ ktora ie pier=
6:
śiámi y chlebem karmi: ták człowiek
7:
napierwey poznawa Páná Bogá ſweo
8:
z tey twarzy y miłośierdźia iego/ iż nas
9:
karmi/ nam dobrze czyni/ y nędze náſze
10:
od nas/ gdy do niego wołamy/ oddala.
11:
Chce tedy P. IEZVS ábyſmy twarz
12:
Oycá náſzego niebieſkiego ná ſobie mie
13:
li: to ieſt abyſmy byli miłośierni/ iáko
14:
Oćiec náſz niebieſki miłośierny ieſt. Bo
15:
ſię do nas nie przyzna/ gdy tey twarzy
16:
ſwey ná nas nie ogląda. rzecze: Nie
17:
moie to dźieći/ ták okrutne y niemiło=
18:
śierne. To moie/ ktore nád nędzą ludz=
19:
ką boleią/ á wnet ią odganiáią ieſli
20:
mogą. Miłośierdźie nie tylo ieſt obraz
Miłośier
dzie wy=
pełnienie
wſzytkie=
go zako=
nu.

21:
Troyce ś. ále wypełnienie wſzytkiego
22:
zakonu Bożego/ ktory ná miłośći zá=
23:
wiſnął. Ieſt świádectwo dobrey wiá=
24:
ry/ pokuty pierwſzy owoc iáko Ian
25:
Chrzćićiel rádźił/ pomoc do oczyśćie=
26:
nia grzechow/ vproſzenie ſkruchy ſer=
27:
deczney. Miłośierne vczynki od gnie=
28:
wu Bożego bronią/ długi Bogu wy=
29:
płacáią/ máiętność y domy rozmnażá=
Kśiążki
o bráct=
wie miło=
śierdzia.

30:
ią. O czym ſię ná zálecánie tey wiel=
31:
kiey cnoty/ ná innym mieyſcu mowi=
32:
ło y piſáło.
33:
Tego miłoſierdźia cztery ſkutki Pan
Cztery
ſkutki mi
łoſierdzia.

34:
wylicza. Mieymy miłośierdźie/ nád
35:
ſławą bliźnich náſzych/ gdy iákie złe
36:
mnimánia o nich powſtáią. Nád du=
37:
ſzámi ich tákże/ gdy grzeſzą ábo komu
38:
ſzkodę czynią. Nád potrzebámi ich ćie=
39:
leſnemi mieymy miłośierdźie/ gdy czym
40:
ſobie pomoc nie máią. Nád ślepotą
41:
ich/ gdy w czym błądzą. O pierwſzy ták
42:
vpomina Pan IEZVS.
Nie po=
ſądzáć á
nád ſła=
wą bliź=
nieo zmi=
łowáć ſię.

43:
Nie poſądzayćie á nie będźiećie po=
44:
ſądzeni. Częſto ſię tráfia/ iżći ſię zda
kto być



strona: 279

Ná I. Niedzielę po Swiątkách.279.

kolumna: a
1:
kto być złym/ ábo co tákiego niepewne=
2:
go kto o nim mowi/ y do vchá twego
3:
nieśie: Zmiłuy ſię nád ſławą iego. Nie
4:
poſądzay go/ nie czyń krzywdy ſławie
5:
iego/ nie ták prędko wierz gdy o nim
6:
źle mowią. ráczey obmawiay z miło=
7:
śierdźia ku niemu/ mowiąc: Nie pew=
8:
ne to rzeczy. rozumieymy dobrze o nim/
9:
poki ſię pewna rzecz nie pokaże.
Nie potę=
piáć.

10:
A gdy ſię co pewnego y iáwny á zná=
11:
czny grzech pokaże: drugie miłośier=
12:
dźie każe Pan Chryſtus czynić: Nie
13:
potępiáć. To ieſt duſze iego nie dáwáć
14:
wnet do piekłá ięzykiem: ále ráczey
15:
zmiłowáć ſię nád vpadkiem iego/ á mo
16:
wić: vpadł nieborak/ ále iuż podobno
17:
żáłuie y z grzechu powſtał. Iam też á=
18:
bom táki był/ ábo być mogę: prożno go
19:
potępiáć mam/ gdyż ſię y ſam tákiego
20:
vpadku boię. Wolę zań prośić P. Bo=
21:
gá/ áby mu dał prawdźiwą ſkruchę.
22:
Trzećie miłośierdźie Pan roſkázu=
Odpuſz=
czáć krzy=
wdy wiel
kie ieſt miło
ſierdzie.

23:
ie. Odpuſzczayćie á będźie wam odpu=
24:
ſzczono. Gdy nas vkrzywdźi bliźni náſz
25:
á wyſtąpi przećiw nam/ czyńmy mu mi=
26:
łośierdźie/ odpuſzczaymy/ iáko też ſámi
27:
tego v P. Bogá ſweo co dźień prośim.
28:
Czwarte miłośierdźie Pan roſká=
Dáwáć.

29:
zuie: Dayćie á będźie wam dano. wi=
30:
dźiſz iż bliźni twoy potrzebuie chlebá/
31:
ſukniey/ pieniędzy/ rády y pomocy two=
32:
iey: day mu/ nie broń brátu twemu te=
33:
go co y dla niego tobie Bog dał: áby y
34:
on zá ćię Bogá prośił/ y ty ábyś miał
35:
odpłátę v Bogá. Nie gubiſz gdy dáieſz:
36:
obiecuieć P. Bog zapłátę y dobrą miá=
37:
rą odmierzy tobie/ nátkáną/ nátrzęśio=
38:
ną y opływáiącą miárą/ iáko ſam ná
39:
wielu mieyſc obiecuie. y ná onym ſą=
Matt: 25.

40:
dźie ſwoim/ gdy twoie iáłmużny ktoreś
41:
bliźniemu czynił/ ſobie ſámemu przy=
42:
czyta y rzecze: Mnieś to dawał/ mnieś
43:
to odźiewał/ karmił/ bronił/ leczył: we=
44:
źmiſz zá to dobrą miárę/ wnidź do kro=
45:
leſtwá mego. To práwie wielka miárá.
46:
Oſtátnie miłośierdźie roſkázuie
Miłoſier=
dzie nád
błędne=
mi.

47:
nád błędnemi y iákoby ślepemi/ ktorzy
48:
náuki y vpominánia náſzego y kazánia
49:
potrzebuią. Aby widomy ſłużył ślepe=
50:
mu/ áby mądry głupiego náuczał/ y bá=
Leuit: 19.
Deut: 27.

51:
czny błędneo. nie łay głuchemu/ y przed
52:
ślepym pniá nie kłáć/ mowi zakon. y
53:
przeklęty ktory ślepe w drogę błędną
54:
prowádźi.
Ná ſię pir
wey wey=
źrzeć ma
kto kogo
vpomina
W czym potrzebá ná ſię pier
55:
wey weyźrzeć/ ieſli ty ſam w tákim błę=
56:
dźie y grzechu nie leżyſz. ieſli dobrze ſam
kolumna: b
1:
widźiſz á tákiey przygány nie maſz. Bo
2:
poſpolićie ludzkie grzechy widźim/ á ná
3:
ſwoie nie pátrzym. Gdy tedy kogo
4:
widźiſz błądzącego/ ábo złą drogą do
5:
grzechu idącego/ ábo coć ſię w kim nie
6:
podoba: pierwey ſam ná ſię weyrzy.
7:
Ieſli toż v śiebie naydźieſz: pierweyże
8:
około śiebie ſámego prácuy/ á vmieć
9:
dobrze w domu ſwoim: toż v drugiego
10:
śmieći vkázuy. Pierwey z oká ſwego
11:
wyrzuć/ coć do twego wzroku wádźi:
12:
toż drugiemu oko oczyśćiay. Bo ſzká=
13:
ráda rzecz ieſt/ y obłudnikiem pokry=
14:
tym táki ieſt/ ktory ſam złym będąc/ dru=
15:
giego karze. Co táki vkarze? Slepy
16:
slepego nie dobrze poprowádźi/ obá w
17:
doł wpádną/ mowi Pan.
18:
A to mowiąc/ nie gardźmy náuką
Nieprzy=
kłádnych
Kápła=
now náu=
ką nie gár
dzić.
Matt: 23.

19:
kápłáńſką/ choć drugdy widźim/ iż to
20:
ſámi czynią o co ludźie karzą. Bo w
21:
tey mierze Pan nas ná innym mieyſcu
22:
przeſtrzegł: Ná ſtolicy Moyzeſzowey
23:
śiedzą vczeni y Pháryzeuſzowie: czyń=
24:
ćie co wam czynić każą/ ále wedle ich
25:
vczynkow nie czyńćie. To zgromienie
26:
Páńſkie/ nie ſłuży iedno ná tego co v=
27:
pomina/ choćiaż ſam zły ieſt: ále tobie
28:
ktorego vpomináią y náuczáią nic nie
29:
wádźi/ choć ćię y zły przeſtrzega/ y táki
30:
ktory w tymże grzechu leży. Boże á=
31:
być y to pomogło. Choć mię trędowá=
32:
ty leczy/ nie dbam/ bylech ia ſwoiego
33:
trądu zbył. Choć mię czarny obmywa/
34:
nie dbam/ bylech ſię ia obmył. Choć
35:
mię zły nápawa/ nie dbam/ bylech ſię
36:
ia nápił.
37:
O nieogárniona wſzechmocnośći
38:
Bogá w Troycy iedyneo/ iáko z niſzcze=
39:
goś wſzytko ſtworzył. O nieokreſzona
40:
wielkośći ktorey końcá nie máſz/ y więt
41:
ſzą ſię nád niebá wſzytki pokázuieſz. O
42:
bezdnie głębokośći ktora nie maſz miá=
43:
ry. O mądrośći niepośćigła y zákryta/
44:
iákoć ſię kłániáć y vpádáć nie mam?
45:
O dobroći ktora dáry twemi nápełniaſz
46:
wſzytko ſtworzenie: iáko ćię chwalić y
47:
miłowáć nie mam? Oycze bez począ=
48:
tku nierodzony/ Synu od wieku y bez
49:
czáſu rodzony/ Duchu ś. od obudwu
50:
tchniony y pochodzący od wieku bez
51:
czáſu/ iedyny Boże náſz Troyco/ zmiłuy
52:
ſię nád námi: ábyſmy w tey wierze y w
53:
tákim o máieſtaćie twoim wyznániu
54:
mocno trwáli/ á wſzemu piekłu z niego
55:
ſię ſpycháć nie dopuśćili. O Boże Ch=
56:
rześćijáńſki/ rácz Zydy y Turki y herety=
ki oświećić/



strona: 280

Ná dzień Bożego Ciáłá.280.

kolumna: a
1:
ki oświećić/ áby poználi/ iż nie máſz
2:
Bogá práwego nád ćię Bogá Chrze=
3:
śćijáńſkiego. O chlubo náſzá/ iáko ſię
4:
ćieſzymi iż ćię znamy: ábo iżeś ty nas
5:
poznáć/ á táką nam wiárę dárowáćieś
6:
raczył. Tego nam nie doſtáie ábyć ſię
7:
wſzytek świát pokłonił/ á inne ſtworze=
8:
nie twoie ćiebie Páná ſwego właſnego
9:
y y przyrodzoneo znáło/ ták iáko my zna=
10:
my. ábyś ſię weſelił z roboty twoiey/ y z
11:
onego drogiego odkupienia ná ktoreś
12:
ták wiele náłożył.
Pſal: 66.
Pożegnayże nas
13:
Boże/ Boże náſz/ y pożegnay nas Bo=
14:
że/ niechći ſię pokłonią wſzytki kráie
15:
źiemie. Błogoſław nam Boże Oycze/
Num: 6.

kolumna: b
1:
á bądź ſtrożem náſzym. Vkaż nam
2:
Boże Synu twarz twoię/ á zmiłuy ſię
3:
nád námi. Obroć Boże Duchu ś. obli=
4:
cze twoie do nas/ á dáruy nam pokoy.
5:
Niech nośim ná ſobie obraz dobroći y
6:
miłośierdźia twego/ ábyſmy tobie po=
7:
dobni byli/ dobrze czyniąc wſzytkim kto
8:
rym możem. Nikogoż nie poſądzáiąc/
9:
nikogoż nie potępiáiąc/ káżdemu co
10:
nam źle czyni odpuſzczáiąc/ y niedoſtá=
11:
teczne dáruiąc/ y błędne do drog two=
12:
ich prowádząc/ ábyſmy ták prawdźiwe
13:
mi ſynmi twoiemi zoſtawáli. Ktory
14:
kroluieſz Bog ieden w Troycy ná wie=
15:
ki wiekow. Amen.


strona: 309

Ná V. Niedzielę po świątkách.309.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:

11:

12:

13:

14:

15:

16:

17:

18:

19:

20:

21:

22:

23:

24:

25:

26:

27:

28:

29:

30:

31:
NA PIATA NIEDZIELE
32:
PO SWIATKACH, EWANGE-
33:
LIA V MATTHEVSZA W V.

34:
O
Nego czáſu: Mowił P. Iezus vczniom ſwo=
35:
im. Záprawdę powiádam wam; iż ieſli nie będzie obfi=
36:
towáłá ſpráwiedliwość wáſzá więcey niż doktorow za=
37:
konnych y Pháryzeuſzow/ nie wnidziećie do kroleſtwá niebieſkie=
38:
go. Słyſzeliśćie/ iż rzeczono ſtárym: Nie będzieſz zábijał. A kto=
39:
bykolwiek zábił/ będzie winien ſądu. A ia wam powiedam; iż ká=
40:
żdy ktory ſię gniewa ná brátá ſwego/ będzie winien ſądu. A kto
41:
rzecze brátu ſwemu/ Ráchá: będzie winien rády. A kto rzecze/ ſza=
42:
lony: będzie winien ogniá piekielnego. Ieſli tedy ofiáruieſz dar
43:
twoy do ołtarzá; á tám wſpomniſz/ iż brát twoy ma nieco prze=
44:
ćiw tobie: zoſtaw tám dar twoy przed ołtarzem/ á idź pierwey
45:
ziednáć ſię z brátem twoim: á tedy przyſzedſzy ofiáruieſz dar twoy.
kolumna: a
1:
O
Spráwiedliwośći á=
2:
bo vſpráwiedliwieniu Ch=
3:
rześćijáńſkim wiele gadek
4:
ieſt miedzy dźiśieyſzemi o=
kolumna: b
1:
wierze ſwary. ktore iż wedle Apoſtołá
2. Tim: 2.

2:
pożytku nie nioſą/ zwłaſzczá do zbudo=
3:
wánia poſtpolitego: proſta á práwą
4:
Kátholicką náuką około tych ſłow
Qq iijPáńſkich y



strona: 310

Ná V. Niedzielę po Swiątkách.310.

kolumna: a
1:
Páńſkich y wykłádu ich/ wiele trudno=
2:
śći z nimi zbędźiem: y odpráwim ie łá=
3:
cno/ gdy naprzod zá pomocą Bożą
4:
zrozumiemy/ o iákiey tu P. IEZVS
5:
ſpráwiedliwośći mowi: á zátym iáko
kolumna: b
1:
w nas vczniách iego ma być więtſza y
2:
okwitſza ſpráwiedliwość/ niżli w o=
3:
nych ſtárego zakonu ludźiách vczo=
4:
nych y Pháryzeuſzách/ ktore świát
5:
miał zá święte y ſprawiedliwe.
6:
PIERWSZA CZESC.
7:
O iákiey tu ſpráwiedliwośći Pan mowi/ á iáko w nas
8:
więtſza być ma.

9:
T
O imię ſpráwiedliwość/ roz=
Spráwie
dliwośći
rozmáite
rozumie=
nia.

10:
máite ma w piſmie ś. rozumie=
11:
nie. Bo zowie ſię drugdy ſprá=
12:
wiedliwośćią zakon wſzytek Boży pi=
13:
ſány/ ktory ſpráwiedliwośći náucza.
1.
Zakon pi=
ſány kto=
ry ſprá=
wiedliwo
śći náu=
cza.
Pſal: 118.
Pſal: 18.

14:
to ieſt/ iákoby wſzytko było proſto/ y
15:
pod linią y ſznurem woley Bożey/ y
16:
práwá od niego dánego/ á nic nie chy=
17:
biáło áni ná tę ſtronę áni ná owę. Ták
18:
mowi Dawid: Spráwiedliwośći two=
19:
ich przeſtrzegáć będę: náucz mię ſprá=
20:
wiedliwośći twoiey. Y indźiey: Sprá=
21:
wiedliwośći Páńſkie proſte/ vweſelá=
22:
iące ſercá. Y Apoſtoł mowi: Pogánie
Rom: 2.

23:
ábo nieobrzezáńcy ſpráwiedliwośći za=
24:
konney ſtrzegą. Drugdy ſię też tym i=
2.
Spráwie=
dliwość
vczynko=
wa zwierzchnia.

25:
mieniem rozumieią vczynki dobre z=
26:
wierzchnie/ wedle práwá piſánego czy=
27:
nione/ ná ktore ludźie pátrzą/ y o nich
28:
ſądzą y chwalą ie. Y táka ſpráwiedli=
29:
wość zowie ſię vczynkowa/ iáką mieli
30:
ći Pháryzeuſzowie/ o ktorey tu P. IE=
31:
ZVS mowi: Ieſli ſpráwiedliwość wá=
32:
ſzá nie będźie okwitſza/ niżli vczonych/
33:
y Pháryzeuſzow: nie wnidźiećie do
34:
kroleſtwá niebieſkiego. Bo oni ná z=
35:
wierzchownych tylo vczynkách pokłá=
36:
dáli dobroć y ſpráwiedliwość ſwoię/
37:
gdy zwierzchnie to czynili/ co zakon
38:
Boży v Moyzeſzá náuczał.
39:
O tey y Apoſtoł mowi: Ieſli Abrá=
Rom: 4.

40:
hám z vczynkow vſpráwiedliwiony
41:
ieſt: ma ſławę: ále nie v Bogá. Bo lu=
42:
dźie zwierzchowne tylo ſpráwy widzą/
43:
y chwalą ábo gánią. Ale P. Bog ná
44:
ſercá y wnętrznośći pátrzy. Táką ſprá=
45:
wiedliwość mogli mieć Philozopho=
46:
wie/ y inni ktorzy żyli wedle praw ábo
47:
przyrodzonych ábo piſánych ſwoich/ y
48:
od rzeczypoſpolitey vchwalonych. Y
49:
wedle Philozophow táka ſpráwiedli=
Philo=
zowſka
ſpráwie=
dliwość
dwoiáka.

50:
wość ieſt dwoiáka: iedná zakonna/ kto
51:
ra w ſobie zámyka wſzytki cnoty/ ktore
52:
zakon y práwo każe: á druga oſobna
53:
w ſobie/ ktora ſię ściąga ná zmowy/ ku=
kolumna: b
1:
pná/ dániny/ ſądy/ miáry/ łokćie/ ſzá=
2:
cowánia: gdźie porownánia y ſpráwie
3:
dliwey liniey potrzebá.
4:
Po trzećie zowie ſię ſpráwiedli=
3.
Serdecz=
na ſprá=
wiedli=
wość we=
dle Bo=
gá z wiá=
ry.

5:
wość/ ſerdeczne wedle P. Bogá y prá=
6:
wá/ y woley iego vſpráwiedliwienie. A
7:
táć ieſt ſámá prawdźiwa ſpráwiedli=
8:
wość/ ktora ſię zowie/ ſpráwiedliwość
9:
z wiáry y z Bogá. Z wiáry: bo ſię od wiá
10:
ry w Meſſyaſzá IEZV Chryſtá poczyna:
11:
á z Bogá ſię zowie/ iż ią P. Bog ludźiō
12:
dáruie y wlewa ná ſercá ich. O tey Apo
Philip: 3.

13:
ſtoł mowi: W Chryſtuśie chcę być ná=
14:
leźion/ nie máiąc moiey ſpráwiedliwo=
15:
śći/ ktora z zakonu ieſt: ále onę ktora
16:
ieſt z wiáry Chryſtuſowey/ ktora z Bo=
17:
gá ieſt/ ſpráwiedliwość w wierze.
18:
Y tym rożna ieſt vczynkowa ſprá=
Rożność
ſpráwie=
dliwośći
vczynko=
wey za=
konney
od ſprá=
wiedliwo
śći z wiá=
ry.
Ioan: 1.

19:
wiedliwość wedle zakonu/ od tey kto=
20:
ra z wiáry ieſt: iż oná ieſt bez łáſki/ przy=
21:
iáźni y pomocy Bożey: á tá z łáſką/ z
22:
przyiáźnią/ y z pomocą Bożą/ iáko
23:
rzekł Ian Chrzćićiel: Zakon przez Moy
24:
zeſzá dány ieſt/ á łáſká y prawdá sſtáłá
25:
ſię przez IEZV Chryſtá. Y tá ieſt na=
26:
przednieyſza rożność nowego zakonu
27:
od ſtárego: iż ſtáry przyſzedł z ſámą
Rożność
ſtáreo za=
konu od
nowego.

28:
náuką/ tylo ludźiom vkázuiąc co źle á
29:
co dobrze/ co czynić mieli á czego nie
30:
czynić: A Ewángelia y nowy zakon
31:
przyſzedł nie tylo z ſámą náuką co czy=
32:
nić á czego ſię ſtrzedz: ále też z łáſką y
33:
przyiáźnią Bożą y pomocą/ áby ſię to
34:
czynić y wypełnić mogło/ co w ſtárym
35:
y w nowym zakonie roſkazano ieſt.
36:
Stáry zakon przez Moyzeſzá/ ktory po=
37:
mocy do wypełnienia dáć nie mogł/
38:
poſtáwiony ieſt: á nowy przez Chry=
39:
ſtuſá/ ktory łáſkę y pomoc do wypełnie=
Vczynko=
wa ſprá=
wiedli=
wość ma
ſię z tą o=
żenić kto=
ra z wiá=
ry ieſt.

40:
nia dáć mogł y dáie/ wnieśiony ieſt.
41:
Gdy tedy mowi P. IEZVS: Ieſli nie
42:
będźie więtſza ſpráwiedliwość wáſzá:
43:
niżli vczonych y Pháryzeuſzow. Chce
44:
Pan ábyſmy do zwierzchney ſpráwie=
45:
dliwośći Pháryzáyſkiey/ do vczynko=
wey ktora



strona: 311

Ná V. Niedzielę po Swiątkách/311.

kolumna: a
1:
wey ktora z zakonu ieſt/ przykłádáli w=
2:
nętrzną ktora z wiáry y z Bogá ieſt.
3:
Nie iżbyſmy zwierzchnią vczynkową
4:
odmiátáli: Bo Pan nie mowi: ieſli nie
5:
będźie inſza: ále ieſli nie będźie więtſza
6:
ſpráwiedliwość: żebyſmy ią wnętrzną
7:
y z wiáry á łáſki á pomocy Chryſtuſo=
8:
wey płynącą/ kończyli y doſkonáłą czy=
9:
nili. Bo to co ieſt w zakonie y v Proro=
Chrześći=
ánie co o=
koło oby=
czáiow w
ſtárym za
konie pi=
ſano/ le=
piey peł=
nić máią.

10:
kow z ſtrony cnot y vczynkow dobrych
11:
piſano: z więtſzą to powinnośćią Ch=
12:
rześćijánie pełnić mamy/ máiąc łáſkę
13:
y pomoc z wiáry/ to ieſt z łáſki Chry=
14:
ſtuſowey y z pomocy iego/ ktorey oni
15:
nie mieli.
16:
A podobno ſię tu pożyteczniey wſpo=
17:
mni/ iż vſtáwy zakonne v Moyzeſzá ná
18:
troię ſię dźieliły. Iedny ceremoniálne/
Troiákie
vſtáwy v
Moyze=
ſzá.
Acto: 15.

19:
ktorych było bárzo wiele/ y ćieſzkie/ y
20:
trudne były do záchowánia/ iáko mo=
21:
wi Piotr ś. Iáko ony vſtáwy/ około ie=
22:
dzenia/ pićia/ ofiar/ obrzezánia/ vmy=
23:
wánia/ świąt/ czáſow/ chodzenie do
24:
kośćiołá z dáleká/ y inne/ ktore ſię wſzy=
25:
tki od Chryſtuſá nowym iego zakonem
26:
znioſły. Bo Chryſtus dał nam inne
Ceremo=
nie ſtáre=
go zako=
nu vſtáły
Aug: epi:
118. ad Ia-
nuarium.

27:
ceremonie/ lepſze/ łácne/ krotkie y w
28:
máłey liczbie/ y bárzo ważne/ iákie ſą w
29:
Sákrámentách iego.
30:
Drugie vſtáwy były ſądowe/ około
31:
rządu Rzeczypoſpolitey y ſpráwiedli=
32:
wośći. Te dał nam Chryſtus ná wo=
2.
Sądowe
práwá.

33:
lą/ áby ich Chrześćijánie vżywáli we=
34:
dle ſwey potrzeby. Bo iż ſądowe ony
35:
práwne/ iedney tylo y máłey nácyey Zy=
36:
dowſkiey dáne były: á Chrześćijáńſtwo
37:
ná wſzytek świát y narody rośćiągnąć
38:
ſię miáło: trudno było wſzytkiemu ś=
39:
wiátu rządźić ſię y ſądźić wedle praw y
40:
obyczáiow narodu iednego. Gdyż ká=
Hier: epi:
ad Darda-
num.

41:
żda nácya ma ſwoie obyczáie/ y wedle
42:
nich práwá ſobie ſtáwić/ y wedle po=
43:
trzeby ie pſowáć drugdy z czáſem mu=
44:
śi: tylo żeby były święte/ á od ſpráwiedli
45:
wośći y bogoboynośći ſię nie oddaláły.
46:
Trzećie ſą vſtáwy w zakonie ſtárym
3.
Vſtáwy
do oby=
czáiow
nie od=
mienne.
Aug: lib:
3. ad Adi-
mātum, &
Retract: 1.
cap. 20.

47:
y v Prorokow/ do obyczáiow y cnoty
48:
ſłużące/ ktore Moralia zowiem. tych
49:
Chryſtus nie zepſował/ ále ie doſkonál=
50:
ſze vczynił/ y wſzytki pełnić roſkazał.
51:
Aczkolwiek máło nie wſzytko ieſt w tey
52:
mierze w zakonie y v Prorokow/ co y
53:
w Ewángeliey z ſtrony obyczáiow do=
54:
brych/ máło co Ewángelia przyczyni=
55:
łá. Bo y o miłowániu nieprzyiaćioł
56:
náyduie ſię ſtáre piſmo. Chybá ſą nie=
kolumna: b
1:
ktore rzeczy/ im dla ich nievdolnośći
2:
pozwolone/ ktorych Ewángelia zábra=
3:
nia. Iáko wielożeńſtwo y rozwody. A
4:
rády też niektore przydáie Ewángelia:
5:
á to co zepſowáli Pháryzeuſzowie/ to
6:
nápráwuie.
7:
Iáko tu Pan nápráwia w tym ka=
8:
zániu v Máttheuſzá ś. y nie mowi: Nie
9:
będźieli więtſza ſpráwiedliwość wáſzá
10:
niżli ieſt w zakonie y v Porokow: bo
11:
tám z ſtrony obyczáiow táż byłá: Ale
12:
mowi: niżli Pháryzeuſzow. Bo ći tylo
13:
zwierzchney oney vczynkowey ſpráwie=
14:
dliwośći pilnowáli/ wnętrzną opuſz=
15:
czáiąc/ y wiele przykazánia Bożego złe=
16:
mi wykłády pſuiąc. Co tám P. IEZVS
17:
wylicza y nápráwia. Bo naprzod za=
Zakon o=
koło mę=
żoboyſt=
wá y cu=
dzoło=
ſtwá pſo=
wáli Phá=
ryzeuſzo=
wie.

18:
kon około mężoboyſtwá y cudzołoſtwá
19:
pſowáli/ tákim rozumieniem/ iákoby
20:
ſámą ręką tylo zábijánie grzechem by=
21:
ło: á gniew/ nienawiść/ y wola krwá=
22:
wa grzechu nie miáłá. Y przeto Pan y
23:
gniewu y nienawiśći zákázuie/ y nie
24:
tylo rękę/ ále y ſerce y ięzyk od krzywdy
25:
bliźniego hámowáć każe. Tákże też o
26:
cudzołoſtwie rozumieli/ iż ná tym do=
27:
ſyć gdy kto vczynkiem nie cudzołoży. A
28:
Pan y pożądánie z przyzwoleniem ná
29:
vczynek/ cudzołoſtwem zowie.
30:
Náruſzyli też byli práwá Bożego
O rozwo=
dách.

31:
ſtárego zakonu o rozwodách/ ktorych
32:
im było dla ich twárdośći pozwolono.
33:
To też Pan w teyże náuce nápráwuie.
34:
Y o przyśięgách práwo Boże źle wy
O przy=
śięgách.

35:
kłádáli/ rozumieiąc/ iż ládá o co przy=
36:
śięgáć/ grzechu nie nieśie. Lecz Pan
37:
náucza/ iż przyśięgáć nie mamy áż z w=
38:
ielkiey potrzeby. Náuczáli też/ iż ſię
O pom=
śćie.

39:
onym práwem: Oko zá oko/ ząb zá ząb/
40:
ręká zá rękę/ godźiło mśćić nád nieprzy
41:
iaćielem. A Pan to nápráwuie/ vkázu=
42:
iąc/ że to nie vſtáwiono ná prágnienie
43:
y náſycenie pomſty: ále ná ſpráwiedli=
44:
wość. Y przeto dobry Chrźeśćijánin
Lepiey
krzywdę
ćierpieć
niżli ią ko
mu czynić

45:
ma być gotow ráczey krzywdę ćierpieć/
46:
niżli ſię o nię mśćić: gdy mowi: Gdy
47:
ćię w iednę ſtronę twarzy vderzą/ dru=
48:
giey mu náſtáẃ. To ieſt/ bądź gotow
49:
odpuśćić mu á nie mścić ſię. Nie iżby
50:
miał mu mowić: vderz mię w drugą
51:
ſtronę: ále ták to ma przyiąć/ iż ſię
52:
mśćić tego niechce/ by go dobrze y w
53:
drugą vderzył. Także y około miłośći
54:
nieprzyiaćioł: Bog im drugdy dopuſz=
55:
czał/ áby zábijáli nieprzyiaćiele ſwoie:
56:
nie z nienawiśći/ ále z ſpráwiedliwo=
śći/ ktorą



strona: 312

Ná V. Niedzielę po Swiątkách.312.

kolumna: a
1:
śći/ ktorą Bog nád nimi czynił/ gdy im
2:
ie w ręce ich podawał. Y oni z tego ſo=
Miłość
nieprzy=
iaćioł.

3:
bie vczynili wykład y práwo tákie: Mi
4:
łuy przyiaćielá á nienawidź nieprzyia=
5:
ćielá twego. Co Pan nápráwuie/ ro=
6:
ſkázuiąc y nieprzyiaćiele miłowáć.
7:
Roſkázuie tedy nam Pan IEZVS,
8:
ábyſmy przechodźili w ſpráwiedliwośći
9:
Pháruże: to ieſt/ ábyſmy do zwierzcho=
10:
wney ſpráwiedliwośći wnętrzną przy=
11:
kłádáli/ do vczynkowey y ręczney ſerde=
12:
czną przydawáli. á onę ludzką y zakon=
13:
ną/ z tą ktora ieſt z wiáry w Chryſtuſá
14:
ſpráwiedliwośćią ożeniáli. Nie odmiá
Vczynki
zakonem
y krwią
Chryſtu=
ſową po=
złácáć.

15:
táiąc dobrych vczynkow/ ále ie pozła=
16:
cáiąc wiárą w Chryſtuſá y męką iego/
17:
áby ważne były. Nie odmiátáiąc to co
18:
w Phárużách było cnotliwego: ále to
19:
lepiey y okwićiey pełniąc.
20:
Co tu rzekną ći co wiárę ſámę zále=
Bez iá=
kich v=
czynkow
ieſt ſprá=
wiedli=
wość.

21:
cáią/ iż bez vczynkow ieſt z niey ſprá=
22:
wiedliwość. Bez ktorychże vczynkow?
23:
bez onych ktore łáſki Chryſtuſowey nie
24:
miáły/ bez tákich ktore y Phárużowie y
25:
ſámi Pogánie mieć mogli. Ale nie bez
26:
tych/ ktore wiárą w Chryſtuśie ozdo=
27:
bione y pozłocone ſą: ktore nie z ſáme=
28:
go zakonu wyraſtáią/ ále z łáſki Chry=
29:
ſtuſowey y z wiáry weń/ y z miłośći ku
30:
niemu. Tyż vczynki ſą/ ále nie ná tym
Tyż v=
czynki ále
w innym
korzeniu/
y hoyniey
ſze.
Ioan: 14.

31:
polu/ ná inną rolą krwią Chryſtuſową
32:
polaną przeſádzone ſą. Toż drzewo/ á=
33:
le w innym ſzczepie w Chryſtuśie w
34:
máćicy winney náſzey. Bo dla tego w
35:
wierze łáſká nam daná ieſt: ábyſmy do=
36:
bre vczynki mogli czynić/ lepiey y do=
37:
ſkonáley niżli Phárużowie y Philozo=
38:
phowie. Nie dla ſpráwiedliwośći v
39:
ludźi zwierzchney: ále dla ſpráwiedli=
40:
wośći/ ktorą wiárá záczyna/ á Bog ią
41:
nam dla Syná ſwego dáie. Ieſli oni
kolumna: b
1:
nie zábijáli: my ſię y nie gniewaymy. ie=
2:
ſli oni nie cudzołożyli vczynkiem: my
3:
áni myślą. Ieſli on cudzego nie brá=
4:
li: my daymy ſwe właſne. Ieſli oni z
5:
nieprzyiaćioł pomſty nie chćieli: my ie y
6:
miłuymy/ á dobrze im czyńmy. bo iná=
7:
czey do kroleſtwá Bożeo nie wnidźiem.
8:
Słuſzna rzecz bárzo/ ábyſmy ſię y Zy=
Chrześćiá=
nie niko
mu ſię do
cnot nie
máią dáć
vbiegáć.

9:
dom y Pháryzeuſzom/ y Turkom/ y Po=
10:
háńcom/ y heretykom do dobrego vbie=
11:
gáć nie dáli: ále we wſzytkich ie cno=
12:
tách przechodźili. My coſmy więtſze
13:
dáry ze krwie y łáſki Chryſtuſowey po=
14:
bráli: My co ná lepſzą źiemię dobrych
15:
owocow przeſádzeni ieſteſmy: My kto=
16:
rzy świećić Pogánom mamy/ áby wi=
Matt: 5.

17:
dźieli cnoty náſze/ á wzbudzáli ſię do
18:
wiáry w tegoż Bogá y Chryſtuſá. A=
19:
byſmy ich nie odrażáli od zbáwienia
20:
ich/ y chwały Bogá iednego. Dla was/
21:
práwi/ imię Páńſkie miedzy Pogány
Iſa: 52.
Rom: 2.
Ierem: 2.

22:
zbluźniono ieſt. Bo ták Prorok záw=
23:
ſtydzał ſługi Bogá práwego: Idźćie
24:
á pátrzćie v Pogan ktorzy práwego
25:
Bogá nie znáią: iákie ſzpitale/ iákie
26:
dobre vczynki y iáłmużny/ iáka ſłużbá
27:
Boża w ich bożnicách. Pátrzćie/ iż y
28:
Zydowie iuż ták wielkiey lichwy nie
29:
wydźieráią.
30:
O Boże moy/ iáki ſąd ponieśiem.
31:
Lżey będźie/ mowi Pan/ Sodomie y
Matt: 20.

32:
Gomorze. bo tákich dárow Bożych y
33:
pomocy do vwiárowánia grzechow
34:
ludźie oni niemieli. Lżey będźie Tur=
35:
kom y Tátárom y wſzytkim Pogánom:
36:
bo nie vználi tey łáſki co my: y tákich
37:
do dobrze czynienia pomocy nie máią:
38:
áni tákimi obietnicámi do czynienia
39:
cnot wſzelkich náięći y zmowieni nie
40:
ſą/ ták iáko my/ cośmy ſię robić Pánu
41:
obiecáli.
42:
WTORA CZESC.
43:
O nierownośći grzechow/ o gniewie y mężoboyſtwie/
44:
y ofierze ábo iednániu.

45:
S
Tárzy niektorzy y nowi dźiśiey=
Pelagius
de quo
Hier: lib:
1 & 2 cōt:
Pelag.
Viclef: de
quo Tho:
Vald.
Luter: de
capt: Bab.
Caluin: 2.
Inſt: ca: 8.

46:
ſzy heretycy nie kłádą nierow=
47:
nośći w grzechách/ o wſzytkich
48:
náuczáią że ſą śmiertelne ſámy z śie=
49:
bie/ y wiecznego potępienia godne. Co
50:
ieſt przećiw tym ſłowom y náuce Páń=
51:
ſkiey.
Trzy ſto=
pnie gnie
wu niero=
wnego.
Bo czyni P. IEZVS trzy ſtopnie
52:
gniewu. Ieden ták máły/ iż ſię żadnym
53:
ſłowkiem nie wydáie. Drugi więtſzy/
kolumna: b
1:
ktory iuż ſię ſłowem bez zelżywośći bli=
2:
źniego vkázuie. á trzeći nawiętſzy/ kto=
3:
ry złe zelżywe ſłowo ná bliźniego mie=
4:
ce. Ná te trzy ſtopnie gniewu/ rożne
5:
obwinienie Pan kłádźie. Bo ten kto=
6:
ry ſie tylo rozgniewał/ á nic w vśćiech
7:
nie zgrzeſzył: winien ieſt ſądu. To ieſt
8:
áby go do ſądu pozwano/ á iego wi=
9:
nę ieſli iáka ieſt oſądzono. A ten ktory
gniew dał



strona: 313

Ná V. Niedzielę po Swiątkách.313.

kolumna: a
1:
gniew dał znáć/ á z vſt gniewliwy głos
2:
wypuśćił/ Ráchá: bez wątpienia z=
3:
grzeſzył/ y záſłużył áby o nim rádzono/
4:
iáko go káráć/ máłym ábo więtſzym ka=
Iáko o=
gień pie=
kielny zá=
ſługuie/
kto ſło=
wem brá=
tá zelży.

5:
ránim máią. A záś o tym trzećim/ kto=
6:
ry z gniewu y nienawiśći zelżył ſło=
7:
wem brátá ſwego: iuż nie wątpią ieſli
8:
zgrzeſzył/ áni wątpią iáko go káráć:
9:
ále záraz záſłużył ogień piekielny.
10:
Co ſię ták rozumie: kto z wielkie=
11:
go iádu y doſtałey á rozmyślney niena=
12:
wiśći/ ktora ſię mężoboyſtwu rowna/
13:
iáko Ian ś. mowi/ iżby go rad zábił/ y
1. Ioan: 3.

14:
ná ſercu to iuż vczynił: gdy w tym wy=
15:
rzecze zelżywe ſłowo ná bliźniego/ iuż
16:
go ná ſercu zábił: y przeto karánie tá=
17:
kie záſługuie. Bo z proſtego z prędkie=
18:
go gniewu/ ábo z żártu/ co tákiego y
19:
gorſzego wyrzec/ bez żadney nienawi=
20:
śći: nie máſz tákiego grzechu/ ktoryby
21:
piekłá godźien/ by nagorſze ſłowo było.
22:
Po tákiey tedy rożnośći karánia/ y po
23:
tákim rozdźiale gniewu/ rożność ſię
24:
grzechow znáczy: iż iedny ſą ktore pie=
25:
kło/ á drugie ktore tylo ſąd wątpliwy/
26:
y rádę wątpliwą záſługuią.
27:
Pierwſzy gniew może być grzechem/
28:
ábo też może nie być: gdy gniew nie
29:
trwa/ áni ſię żadną nienawiśćią bliź=
30:
nieo pomázał. A ten drugi/ ieſt grzechē:
31:
ále nie tákim żeby piekłá był godźien:
32:
ále inſze mnieyſze karánie záſługuie/ ná
33:
ktore ſię rádá ſchodźi. Y przetoż ná in=
Máłe grze
chy Pan
do komo=
row przy=
rownał.
Matt: 22.
Luc: 6.

34:
nym mieyſcu Pan máłe grzechy przy=
35:
rownał do komorow/ á wielkie do wiel
36:
błądow/ gdy przyimowił Phárużom:
37:
Slepi wodzowie/ komoru przecadzáią:
38:
á wielbłądá połykáią. Y drugi raz: wi=
39:
dźiſz/ práwi/ zdźiebłko w oku brátá twe
40:
go: á drewná w oku twoim nie widźiſz.
41:
Przeto wielcy ſą błędnicy ći to he=
42:
retykowie/ ktore y ſam rozum ludzki
43:
potępia/ gdy ludźie rożne karánia ná
44:
rożne grzechy ſtáwią/ y ſámi Pogánie
45:
co tylo przyrodzony rozum máią. Y
46:
Pan do Piłatá mowi: Ten co mię wy=
Ioan: 19.

47:
dał tobie/ ma więtſzy grzech. Swięći y
48:
ſpráwiedliwi śiedm kroć ná dźień/ mo=
49:
wi piſmo/ vpadáią: toćby nigdy świę=
Prou: 24.

50:
temi y ſpráwiedliwemi nie byli/ gdy=
51:
by ich káżdy grzech śmiertelnym być
52:
miał/ á od łáſki ie Bożey dźielił. Bo tá
53:
ieſt rożność miedzy grzechem śmier=
54:
telnȳ y powſzednim: Smiertelny przy=
55:
iaźń Bożą pſuie/ y miłośći Bożey y
56:
bliźniego przećiwny ieſt: á powſzedni/


strona: 313b

1:
przy miłośći Bożey y łáſce zoſtáie/ choć
O gnie=
wie náu=
ki.

2:
oycowſkie karánie záſługuie.
3:
O gniewie ktory wſzytkim wrodzo=
4:
ny/ ták wiele złego miedzy ludźmi czy=
5:
ni: pożyteczne ſą bárzo náuki y prze=
6:
ſtrogi káżdemu. Naprzod wiemy iż
Gniew
ieſt nie=
wolnik v
rozumu.

7:
gniew ieſt w nas/ iáko inne namiętno=
8:
śći bydlęce z beſtyámi ſpolne/ iáko ſłu=
9:
gá y niewolnik v rozumu: ieſt iáko
10:
chárt ná ſmyczy v myśliwcá: ieſt iáko
11:
żołnierz zbroyny v hetmáná. Pożyte=
Gniew
pożytecz=
ny.

12:
czny ieſt y potrzebny gdy nie rządźi pá=
13:
nem/ to ieſt rozumem: ále ſłucha iáko
14:
ſługá/ gdy go tám vżywamy/ nie gdźie
15:
ſię ſam miece y porwie: ále gdźie go
16:
wedle rozumu potrzebá/ ábyſmy czuło/
17:
y mężnie/ y potężnie/ y prędko rzeczy
18:
dobre odpráwowáli. Dla tegoż y Po=
19:
gáńſcy mędrcy zwáli go potrzebnie
20:
náturze náſzey dánym. Y oycowie ná=
Baſil: de
Ira.
Pſal: 4.

21:
ſzy święći/ zowią go duſzną żyłą. Y pi=
22:
ſmo ś. mowi: Gniewayćie ſię á nie
23:
grzeſzćie. Ludźie bez gniewu y gorąco=
Ludzie
bez gnie=
wu nie=
ſpráwni
do wyko=
nánia.

24:
śći ſą ſłábi do exekucyey. Y owi Phle=
25:
gmátycy/ iáko barſzczykowie/ rzeczy do=
26:
brych/ świętych/ Bozkich/ ſpráwiedli=
27:
wych/ popieráć y gorąco ich odpráwo=
28:
wáć nie mogą. Ani ćiepli áni źimni:
29:
ále rozmokli/ iáko zmokła kokoſz: ták
30:
ſię ruſzáią/ nic nie ſpráwią/ y wyrzuce=
31:
nia godni ſą wedle piſmá.
Apoc: 2.

32:
Dobry gniew ále ovzdány. gdźie o
33:
chwałę Bożą/ o cnotę/ o ſpráwiedli=
34:
wość idźie/ á rozum y práwo Boże ka=
35:
że: popuść go/ oſtrog przyłoż. Ale gdy
36:
ſię ſam ſwoią popędliwośćią iáko chći
37:
wy czárt miece ná bliźniego/ ná ſławę
38:
iego/ ná zdrowie/ gdy ięzyk wywłoczy
39:
y rękę: trzymay/ nie puſzczay/ áppelluy
Męſtwo
wielkie
gniew
mieć ná
wodzy.

40:
do rozumu/ ieſli ſię to godźi y do práwá
41:
Bożeo/ ieſli to ieſt wedle niego. Tu mę=
42:
ſtwo pokażeſz/ gdy ſámeo śiebie zwyćię
43:
żywſzy/ gniew pod rozum podbijeſz.
44:
Dawid gdy z gniewu bieżał ná pom=
Dawi=
dow ná
Nábálá
gniew.
1. Reg: 25.

45:
ſtę Nábálá/ áby go zgubił y dom wſzy=
46:
tek iego: zábieżáłá mu Abigáil/ y mo=
47:
wi: Tyś nie brukowy żołnierz/ pográ=
48:
nicznego nieprzyiaćielá bijeſz/ y woyny
49:
Bożé odpráwuieſz: iáko ſzáble ſwey ná
50:
ſąśiádá y brátá dobywáć maſz? A ono
51:
P. Bog ćiebie obrał ná kroleſtwo y o=
52:
bronę ludu ſwego. Záłowáć długo bę=
53:
dźieſz iżeś kreẃ ſąśiedzką o ſwoię krzy=
54:
wdę przelał/ ktorey ſię pomśći P. Bog/
55:
á ty niechćiey mázáć ręku ſwoich. V=
56:
ważay zły á głupi rozum tego Nábálá
Rrmężá me=



strona: 314

Ná V. Niedzielę po Swiątkách.314.

kolumna: a
1:
mężá mego/ á ſam vżyi dobrego bacze=
2:
nia ſwego/ iż głupim vſtąpić/ á ich po=
3:
ſtępkámi ſię nie obráżáć madrego rzecz
4:
ieſt. Vſłuchał Dawid/ y gniew y wſzy=
Słowá
dobre iá=
ko gniew
hámuią.

5:
tko mśćiwe ſerce złożywſzy/ bárzo iey
6:
dźiękował/ mowiąc: Błogoſłáwione
7:
ſłowá twoie y wymowá twoiá.
8:
Tá Abigáil mądrość ieſt/ y rozumu
9:
wzor/ ktorym ſię gniew w nas hámo=
10:
wáć ma: ábyſmy ſię bez rozmyſłu nie
11:
gniewáli/ áż ſię dobrze nárádźiwſzy.
12:
Poczekay/ rozmyśl ſię co czynić maſz/
13:
P. Bogá wzyway. radź ſię rozumu/ á
14:
oney zapálczywośći mieyſcá nie day.
15:
Niech ſługá nie rządźi/ niech żołnierz
16:
twoy nie dobywa ſzáble/ áż mu każeſz.
17:
O Boże dayże to nam baczenie y dar
18:
ten/ wielebyſmy trudnośći/ żáłośći/
19:
grzechow y ſzkod vchodźili.
20:
Lecz iż drugdy gniew vprzedza ro=
Gniew
vprzedza
rozum.

21:
zum/ nim ſię człowiek obaczy y do śie=
22:
bie przyidźie/ z prędká ná nas iáko dźi=
23:
ki niedźwiedź wpádnie: ná tym ieſt
24:
ćwiczenie náſze/ ábyſmy gniew w dobry
25:
rząd ſwoy wźięli. Y przetoż zapálczy=
Vpátro=
wáć z dále
ká gniew
á im wła=
dnąć.

26:
wym rádzą/ áby z dáleká gniew vpá=
27:
trowáli/ ſkądby mogł przypáść/ á nań
28:
ſię nágotowáli: áby ćierpliwie káżdą
29:
rzecz znośili: áby gdy ſię rozgniewáią/
30:
Paćierz ábo Zdrową Máryą zmowili:
31:
toż dopiero czás do rozmyſłu bráli.
32:
Wielka to ſzkołá Chrześćijáńſka/ ty be=
33:
ſtye náſze z ktorymi chodźim záwżdy
34:
powolne mieć/ á o ten dar P. Bogá
35:
prośić/ y ćwiczeńſtwá á kárnośći oko=
36:
ło śiebie vżyć.
37:
Korzeń z ktorego gniew nieporząd=
Korzeń
gniewu.

38:
ny wyraſta/ ieſt miłość zbytnia ſámego
39:
śiebie/ y chćiwość wielka do rzeczy ś=
40:
wieckich/ y hárdość podnioſłego ſercá.
41:
Ktory byſmy vćináli/ krzewićby ſię
42:
gniew zły nie mogł: ále iż ſię ſámi w ſo=
43:
bie bárźiey niż potrzebá kochamy: lá=
44:
dá ſię czym obráźim. iż świeckie rzeczy
45:
miłuiemy: ládá ſzkodá y krzywdá nas
46:
zápala y burzy. iż ſię wyſoko podnośim:
47:
máła zelżywość ábo ſámo rozumienie
48:
o niey/ choć iey nie máſz/ do furyey nas
49:
przywodźi. Gdy świętemu iednemu
Creg: Di-
al: de Ste-
phano.

50:
zazdrośćiwy nieprzyiaćiel zboże wſzyt=
51:
ko popalił/ ieden mu tę nowinę nioſąc/
52:
rzekł: Biádá tobie żeć wſzytká żywność
53:
zginęłá. á on rzekł: Biádá temu co to
54:
vczynił/ bo mnie nic nie zginęło: iż rze=
55:
czy świeckich nie miłował/ gniew łá=
56:
cno poráźił. Byſmy gniew hámowáć
kolumna: b
1:
y w dobrey ſtraży trzymáć vmieli: áni
2:
do ták wiele obraz bliźniego/ áni do mę
3:
żoboyſtwá nigdyby nie przychodźiło. O
4:
iáko to wielki y ſzkárády grzech/ ktory
5:
z gniewu iáko z korzeniá wyraſta. mow
6:
my co ná ohydę iego.
7:
Mężoboyſtwo grzech ſzkárády/ chcąc
O mężo=
boiſtwie.

8:
P. IEZVS vmorzyć w vczniách ſwo=
9:
ich/ od tego korzeniá poczyna ná kto=
10:
rym rośćie/ od gniewu z ſerdeczney nie=
11:
nawiśći. Kto ſię vmie nie gniewáć
12:
gdźie nie potrzebá: nievmie brátá zel=
13:
żyć áni zábić. Gdy ſię w ſercu grzech
14:
nie wkorzeni/ do ięzyká y ręki nie przy=
15:
chodźi. Lecz gniewliwemu á brátá nie=
16:
nawidzącemu/ mężoboyſtwo nie trud=
17:
ne. Ná ktorego grzechu ohydzenie wie=
18:
le rzeczy mamy w piśmie ś. ktore ſię tu
19:
krotko dotkną.
Iáko ſo=
bie ohy=
dzić mężo
boyſtwo.
1.
Gene: 4.
Kaimo=
we pier=
wſze mę=
żoboy=
ſtwo iáką
ma ohy
dę.
Po Iádámowym grze=
20:
chu/ napierwſzy był grzeſznik mężoboy=
21:
cá ſyn iego ſtárſzy Kaim. ktory pogro=
22:
żoną Iádámowi śmierć ćieleſną na=
23:
pierwey przywiodł/ y vkazał poſtrách
24:
ieſzcze niewiedźiány/ żáłośći/ boleśći y
25:
zdumienia pełny: rodźicom zwłaſzczá/
26:
ktorzy párę ſynow máiąc/ obudwu zá=
27:
raz ſtráćili. iedneo niwidána gwałto=
28:
wna śmierć pożárłá: á na drugieo pá=
29:
trzyć nie mogli/ y ſam vćiekáć muśiał.
30:
Ieden ná ćiele/ drugi ná duſzy zginął.
31:
Ciężſza tego męká ktory ná duſzy ro=
32:
ſpácz ćierpi/ o Bożym miłośierdźiu
33:
wątpi/ prze boleść ſerdeczną niezmier=
34:
ną mowi: Więtſzy grzech moy/ niżli
35:
żebych do odpuſzczenia przyść miał.
36:
Kryie grzech w ſercu/ y śmiał ſię y przed
37:
Bogiem ktory wſzytko widźi záprzeć:
38:
ále ſámá kreẃ z źiemie nań woła/ y czy=
Krew z
ziemie wo
łáiąca.

39:
ni go przeklętym od Bogá/ y tułáczem
40:
po źiemi/ y ná liśćia pádnienie/ iáko mo
41:
wią/ boiąźliwym. O brzydki grzechu/
42:
iáko wielkie ćiężary ná duſzę kłádźieſz.
43:
Ná ohydę mężoboyſtwá/ włożył P.
2.
Karánie
więtſze ná
drugiego
mężoboy=
cę po Kai
mie.
Gene: 4.

44:
Bog dáleko śiedmioráko więtſze ka=
45:
ránie ná drugiego po Kaimie mężo=
46:
boycę/ ktoryby ten grzech wznowił. A
47:
ná trzećiego śiedmdźieśiąt kroć y
48:
śiedmkroć więtſze/ iáko mowi Lámech.
49:
Y podobno dla tego ludźie áż do po=
50:
topu źwierząt żadnych nie zábijáli y
Czemu
przed po=
topem lu=
dzie mię=
ſá nie ie=
dli.

51:
mięſá nie iedli/ ábo z przyrodzonego
52:
baczenia/ ábo z Bozkiego roſkazánia:
53:
áby zábijáiąc źwierzętá/ do okrutno=
54:
śći ſię nie zwyczáili/ y potym ſię do ro=
55:
źlania krwie ludzkiey nie ſpoſobili. Do
56:
czego mam tę przyczynę. Bo gdy Pan
Gene: 9.
Bog po



strona: 315

Ná V. Niedzielę po Swiątkách.315.

kolumna: b
1:
Bog po potopie ludźiom mięſá dozwo
2:
lił: záraz roſkazał áby krwie bydlęcey
3:
nie iedli: przeto żeby ſię ná niey do zá=
4:
bijánia ludźi niewpráwowáli.
Po poto=
pie gdy
mięſo ieſc
dozwolił
Pan Bog
iáko mę=
żoboy=
ſtwá zá=
kazał.
Y mowi
5:
P. Bog tám záraz o kreẃ ludzką/ iż y
6:
beſtye káráć będźie nie tylo człowieká.
7:
Y kłádźie powſzechne práwo ná wſzyt=
8:
ki ſyny Noego/ to ieſt ná wſzytek na=
Práwo
Boże ná
meżoboy
ce po po=
topie ſko=
ro.

9:
rod ludzki. kto ludzką kreẃ roźleie/ ie=
10:
go niech roźlana będźie. bo ná obraz
11:
Boży vczyniony ieſt człowiek.
12:
Dla tegoż w zakonie piſánym ſrogie
13:
bárzo dał práwá ná mężoboyce. Nie
14:
bierz/ práwi/ pieniędzy od tego co czło=
15:
wieká zábił/ wnetże niech ſam zábit
16:
będźie. Y ná ohydę grzechu tego wie=
Num: 35.

17:
le rzeczy P. Bog poſtánowił. Naprzod
18:
ná tego ktory niechcąc zábił/ włożone
Deut: 19.

19:
ieſt karánie. Rąbáli drwá dwá towá=
20:
rzyſze/ iednemu śiekierá z toporzyſzcza
21:
ſpádłá y drugiego zábiłá. Ten nie wi=
Wolno
było zá=
bić po=
winnemu
tego kto
niechcąc
zábił.
Num: 35.

22:
nien krwie tego/ á przedſię mogł go po=
23:
winny vmárłego zábić/ bez żadnego
24:
o to karánia. y dla tego vćiekáć mu
25:
kazano/ do miáſtá ná to náznáczone=
26:
go/ áby go powinny nie zábił. Tám ſię
27:
ſpráwował: á choć ſię niewinnym ná=
28:
lazł/ przedſię pokutował/ ná wygná=
29:
niu w obcey ſtronie mieſzkáiąc/ áżby
30:
nawyżſzy kápłan vmárł: dopiero ſię
31:
do ſwoiey oyczyzny wroćił. á ieſli z one=
32:
go miáſtá przed czáſem wyſzedł/ á po=
33:
winny go vpátrzył: zábić go mogł wol
34:
no. A ieſli mężoboyſtwo było z iákiey
35:
zwády ábo nienawiśći: miáſto mu o=
36:
no do ktorego vćiekł/ nie pomogło: wy=
37:
dáć go ná śmierć kazano.
38:
A gdy náleźiono trupá zábitego ná
Práwo o
trupá ná
drodze ná
lezionego
Deut: 21.

39:
drodze: P. Bog blizſze miáſto y vrząd
40:
iego kazał obwiniáć/ áby mężoboyce
41:
ſzukáli. á potym ieſli nie náleźli/ v ofiá=
42:
ry przyśięgáć muśieli: iż wſzytkę pil=
43:
ność w ſzukániu vczynili/ y o nim nie=
44:
wiedzą. Czego ieſli nie vczynili/ á mę=
45:
żoboycę mogąc ſkáráć nie ſkaráli: gro=
46:
źił im P. Bog zgubą wſzytkiey źiemie/
47:
krwią ludzką ták zmázáney á nieoczy=
48:
śćioney. A oczyśćienie y znieśienie
Zgubá
wſzytkiey
ziemie zá
nie kará=
nie mężo=
boycow.

49:
grzechu było: ſkaránie mężoboyce. Nie
50:
plugawćie/ práwi/ źiemie mieſzkánia
Num: 36.

51:
wáſzego/ ktora ſię krwią niewinną má
52:
że: y rozgrzeſzyć ſię y oczyśćić nie może/
53:
iedno krwią tego ktory kreẃ drugiego
54:
roźlał. Y ták oczyśćiona źiemiá ẃáſzá
55:
będźie/ ná ktorey z wámi mieſzkam.
56:
O Boże moy iáka pomſtá wiśi nád
kolumna: b
1:
tą źiemią/ ktora ten grzech niekárno=
Korona
Polſka
ma ſię
bać o nie
kárność
mężoboy=
ſtwá.

2:
śćią mnoży. ktora poſpolićie kreẃ ſzá=
3:
cuie człowieká ná obraz Boży ſtworzo=
4:
neo. w ktorey miawſzy grzywny/ zábić
5:
ich zły człowiek może ile chce. Záklęta
6:
táka źiemiá/ nie oczyśćia ſię/ ále co
7:
dźień więcey máże. A co ieſzcze gorſze=
8:
go/ práwá ma tákie/ iż mężoboycá ſpo=
9:
koynie w domu ſiedźieć może/ do kilá=
10:
naśćie lat: y ten co brátá y ten co oycá
11:
zábił. Gdy ſzláchćicá nie poimáć áż
12:
práwem przekonánego/ ktory drugdy w
13:
50. lat nie dochodźi/ áż drugich názá=
14:
bija ile chce.
15:
Ieſt ták/ iż piſánemu o tákich ſą=
Polſkie
práwá o
mężoboy=
ſtwie nie
dobre.

16:
dách práwu v Moyzeſzá nie podległ
17:
Chrześćijáńſki narod: Ale ſpráwiedli=
18:
wośći ſłuſzney do karánia y vhámowá=
19:
nia mężoboyſtwá bárzo podległ. Dwie
20:
rzeczy vważyć ſię máią. Iedná/ iż o
Práwo
ná zábi=
ćie mężo=
boyce ieſt
przed Moi=
zeſzem od
Bogá dá=
ne.

21:
karániu krwie zá kreẃ nie ieſt Moyze=
22:
ſzowe y ſtáreo zakonu práwo: ále przed
23:
Moyzeſzem w práwie przyrodzonym
24:
od Bogá poſtánowione y obwołáne
25:
ieſt onym oycom náſzym/ Noemu y ſy=
26:
nom iego. Przeto tá wymowká nie
27:
idźie. Druga iż tákiego práwá o mę=
28:
żoboyſtwie niewiem ieſli ktora ná świe
29:
ćie nácya ma. Czym ſię dáie znáć/ iż te=
30:
mu práwu iedneo kroleſtwá/ z inemi ſię
31:
narody Chrześćijáńſkiemi zwłaſzczá
32:
niezgadzáiącego: ná ſpráwiedliwośći
33:
ſchodźi. Day to iżby w ktorey przygo=
34:
dźie nie káráć gárdłem/ ábo kreẃ y ſzko
35:
dę z niey oſzácowáć ſię godźiło: wżdy=
36:
by miáło być zrownáne karanie z grze=
37:
chem/ y exekucya prędka ná doſyć czy=
38:
nienie/ y ná poſtrách drugim/ żeby ſię
39:
nikt nie ważył tákieowielkieo grzechu.
40:
A iż tráfia ſię ludźiom z ſobą ſię gnie
O iedná=
niu y prze
praſzániu
dla ofiáry.

41:
wáć/ áby do mężoboyſtwá ſerdecznego
42:
y vczynkowego ábo do nienawiśći/ kto=
43:
ra ſię mężoboyſtwu wedle Ianá ś. ro=
44:
wna/ nie przychodźiło: od tego ieſt ie=
45:
dnánie y porownywánie/ ktore tu Pan
46:
IEZVS oſtro bárzo ſtánowi y roſká=
47:
zuie/ y wielką klątwę ná vcznie ſwoie
48:
kłádźie. Ktorą? Nie ofiáruy mi/ czći
49:
od ćiebie nie przyimę. nie kłániay mi
50:
ſię/ nic mi z máiętnośći twey nie dáy/
Ofiáry
nie czynić
á P. Bo=
gu nie dá
wáć/ wiel
ka klątwá
y nieſzczę=
śćie.

51:
áni ná ołtarz moy nie kłádź. O iákaż
52:
to wielka klątwá ofiáry nie czynić/ to=
53:
bie Pánie zá dobrá ktore nam dáieſz nie
54:
dźiękowáć/ tobie ſię nie kłániáć/ tobie
55:
z máiętnośći nic nie dáwáć? Co ludźi
56:
w tey klątwie chodźi/ á nie czuią ſię iá=
Rr ijką z tego



strona: 316

Ná VI. Niedzielę po Swiątkách.316.

kolumna: a
1:
ką z tego vtrátę máią/ iż tobie pokło=
2:
nu y ofiáry nie czynią. Nie widzą co
3:
zá tym idźie/ gdy ty oczy twoie Bozkie
4:
od nich odwroćiſz. Wolał Dányel zdro=
Dan: 6.

5:
wie ſtráćić/ niżli ſię co dźień trzy kroć
6:
tobie tworcy ſwemu nie kłániáć. Temu
Lekczey=
ſza ſmierć
niżli opu=
ſzczenie
chwały
Bożey.

7:
kto zna coś ty ieſt/ y kto ćię miłuie: lek=
8:
czeyſza śmierć niżli opuſzczenie czći y
9:
chwały twoiey. Przetoż ſię bárzo prze=
10:
lękaymy w gniewie z brátem mieſzkáć:
11:
bo ofiáry y modlitwy od nas nie przyi=
12:
mie P. Bog/ y wzgárdźi ſłużbą náſzą/
13:
ieſli my przyiáźnią bliźniego gárdźim/
14:
á z nim ſię nie poiednamy. Abo záraz
15:
gdy może być á doſtáć go możem: ábo
16:
ſercem y wolą gdy go nie máſz.
17:
Nie mowmy/ vczynił mi ſzkodę y zel=
18:
żywość. Więtſza to ſzkodá y zelżywość
19:
twoiá: iżći P. Bog ná oczy do śiebie
20:
przyſtąpić nie każe. Więtſza tobie zel=
21:
żywość przed wſzytkiemi Anyoły y świá
22:
tem wſzytkim/ gdyć rzecze ten co ćię
23:
ſtworzył: Podź mi precz z oczu áni mi
24:
ſię kłániay/ pátrzyć ná ćię nie mogę. O
25:
iáka ſroga zelżywość. A gdy tobą Pan
26:
wzgárdźi/ iuż dwor wſzytek świętych
27:
iego tobą porzući. Gdźie ſię vćieczeſz?
28:
gdźie ſię ſkryieſz? Nie widźim iż to do=
29:
bre náſze ieſt/ ábyſmy z káżdym w poko=
30:
iu mieſzkáli/ á rozerwánia y fráſunkow
31:
z ludźmi nie mieli: ſpokoyny wſzędźie
32:
beśpieczny/ á zuchwáły bać ſię wſzędźie
33:
muśi. Iáką P. Bog łáſkę nam czyni/
34:
woli czći ſwey odſtępowáć/ tylo żebyſ=
35:
my w zgodźie mieſzkáli. Więcey ſobie
kolumna: b
1:
waży náſzę bráterſką miłość/ niżli ſwo=
2:
ie ofiáry: náſz pożytek więcey/ niżli po=
3:
kłony y dáry ſobie powinne.
4:
Sámi ſię ſądźmy/ gdyſmy iáką krzy=
5:
wdę bliźniemu vczynili/ á ſobie nie po=
6:
chlebuymy/ wymowkámi y ſkłádániem
7:
drugieo. Spráwiedliwy rad ſię ſam
8:
wini/ mowi piſmo/ y tám gdźie práwey
9:
ábo wielkiey winy nie máſz: á zły vpor=
10:
ny záwżdy ſię wymawia/ á ćięſzki ieſt
11:
do wyznánia grzechu ſwego.
12:
O Boże moy záchoway mię przy o=
13:
ney ſpráwiedliwośći/ ktoram wźiął dár
14:
mo przez wiárę w namilſzego Syná
15:
twego: ábych w niey wſzytkę vczynko=
16:
wą y powinną ſpráwiedliwość zakonu
17:
twego y woley twoiey/ oſtro y lekko/ do=
18:
ſkonále y ſerdecznie wypełnić mogł/ á
19:
łáſki y pomocy twoiey do tákiey roboty
20:
záżyć vmiał. Day mi ná gniew wielkie
21:
rozumu męſtwo/ ábych zbroynego tego
22:
żołnierzá vkroćić y trzymáć vmiał/ á
23:
porywáć mu ſię ſwowolnie nie dopuś=
24:
ćił. Wſzeláką nieżyczliwość y zazdrość/
25:
y ohydę ſerdeczną y zwierzchnią ku brá=
26:
tu memu oddal odemnie: ábych weſo=
27:
łym y wolnym ſumnieniem pokłon y
28:
powinne ofiáry tobie Pánu memu od=
29:
dawał/ zá mię y zá bráty moie: ábych
30:
nigdy od łáſki y ołtarzá twego odep=
31:
chniony y wzgárdzony nie zoſtawał.
32:
Przez tegoż Syná twego Páná Iezu
33:
Chryſtá. Ktory z tobą w iednośći Du=
34:
chá ś. kroluie Bog ieden ná wieki.
35:
Amen.


strona: 346

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.346.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:

11:

12:

13:

14:

15:

16:

17:

18:

19:

20:

21:

22:

23:

24:

25:

26:

27:

28:
NA DZIESIATA NIEDZIELE
29:
PO SWIATKACH, EWANGE-
30:
LIA V LVKASZA W XVIII.

31:
O
Nego czáſu: Mowił P. Iezus do niektorych/
32:
ktorzy vfáli ſámi w ſobie/ iákoby byli ſpráwiedliwemi/ á
33:
inſzych ſobie zá nic nie mieli/ to podobieńſtwo. Dwoie
34:
ludzi wſtąpiło do kośćiołá áby ſię modlili; ieden Pháryzeuſz/ á
35:
drugi Celnik. Pháryzeuſz ſtoiąc/ ták ſię ſam v śiebie modlił: Dźię=
36:
kuię tobie/ Boże/ żem nie ieſt iáko inni ludzie; drapieżni/ nieſprá=
37:
wiedliwi/ cudzołożnicy: iáko y ten Celnik: Poſzczę dwákroć w
38:
tydzień: dawam dzieśięćiny ze wſzytkiego co mam. A Celnik ſto=
39:
iąc z dáleká/ niechćiał áni oczu podnieść w niebo: ále ſię bił w
40:
pierśi ſwoie/ mowiąc: Boże bądź miłośćiw mnie grzeſznemu. Zá=
41:
prawdę powiedam wam: żeć ten odſzedł vſpráwiedliwiony do
42:
domu ſwego więcey niżli on. Abowiem ktokolwiek ſię podwyż=
43:
ſza/ będzie vniżon: á kto ſię vniża/ będzie podwyżſzon.
kolumna: a
1:
G
Dy Pan Bog obráć
2:
miał krolá ludu ſwemu/ ná
Luc: 18.

3:
mieyſce porzuconego Sau=
4:
lá: poſłał Sámuelá Pro=
3. Reg: 16.

kolumna: b
1:
roká w dom Ieſſe do Bethleem. ktory
2:
vyrzawſzy Heliábá Syná ſtárſzego z
3:
wielką vrodą/ á práwie krolewſką páń
4:
ſką twarzą mężá: rozumiał/ iż tego
P. Bog wy=



strona: 347

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.347.

kolumna: a
1:
P. Bog wybrał nád inne. Lecz vſłyſzał
2:
głos Páńſki do śiebie: [Nie pátrz ná
3:
twarz iego/ áni ná wyſokość wzroſtu
4:
iego: bom go ia porzućił/ á nie wedle
5:
widzenia ludzkiego ia ſądzę. człowiek
6:
widźi co ná wierzchu ieſt: ále Pan ná
7:
ſercá pátrzy.] Kto weyrzał ná teo Phá
8:
ryzeuſzá dobry święty żywot y pobożne
9:
ſpráwy: á iáko nie miał mowić/ iż ſię
10:
ten Pánu Bogu podoba/ iż ten łáſkę
11:
iego ſobie záſługuie?
V Páná
Bogá i=
nákſze ſą=
dy niżli v
ludzi.
A z drugiey ſtro=
12:
ny pátrząc ná tego mytniká niezbo=
13:
żnośći y żywot nieſpráwiedliwy: kto
14:
pomyślić nie miał/ iż to ieſt ſyn potę=
15:
pienia. od Bogá porzucony? A ono
kolumna: b
1:
ináczey v Páná Bogá w rozſądku ie=
2:
go poſzło. Iáko ſię przeſtráſzyć nie ma=
3:
my temi táiemnemi ſądámi Bozkiemi?
4:
iáko nie wedle widzenia/ áni wedle po=
5:
wieśći ludzkiey/ iáko mowi Izáiaſz/
Iſa: 11.

6:
ſądźi: ále ma ácz ſkryte ále ſpráwiedli=
7:
we ſądy ſwoie około nas/ w ktorych
8:
przygány być nie może. Przypátrzmyſz
9:
ſię: czym ten ták święty v ludźi/ v Pá
10:
ná Bogá przegrał: á czym ten ták grze=
11:
ſzny wygrał/ y do łáſki Bożey y vſprá=
12:
wiedliwienia/ tego co pierwey wyſzedł/
13:
vbieżał. Moẃmy pierwey o tym my=
14:
tniku grzeſznym.
15:
PIERWSZA CZESC.
16:
O vſpráwiedliwieniu.

kolumna: a
1:
W
Yſzedł/ práwi/ ten vſpráwie=
Vſpráwie
dliwienie
grzeſzne=
go cudo=
wna rzecz.

2:
dliwiony do domu ſwego nád
3:
teo. Vſpráwiedliwienie grze=
4:
ſznego/ y przenieśienie iego z gniewu
5:
do łáſki Bożey: nie ieſt gołe vderzenie
6:
w pierśi/ áni oczu ſpuſzczenie ná źie=
7:
mię/ áni ták krotka modlitwá/ áni ſá=
8:
má wiárá/ iáko ſobie herezye pochle=
9:
buią y fałſzywie podáią: ále ieſt trudny
10:
y práwie cudowny ákt/ do ktorego ſię
11:
wiele rzeczy y dárow Bozkich/ y vśil=
12:
nośći ludzkiey ſchodźić muśi. A cho=
13:
ćiaż ſą rzeczy niewidome y prędko ſię
14:
drugdy ná ſercu ludzkim sſtáią: iednák
15:
dźiwow y wielkich ſpraw Bozkich ſą
16:
pełne: y godźi ſię y wielce ieſt pożyte=
17:
czno/ tym ſię ſpoſobem przypátrzyć: iá=
18:
ko ſię to vſpráwiedliwienie grzeſzne=
19:
go sſtáie.
20:
Naprzod rzecz ieſt iáſna/ iż go nie
Vſprá=
wiedliwie
nie nie
ieſt ludz=
kie dzieło.
Iob 14.

21:
ludzka ręká áni moc náſzá ſpráwuie: á=
22:
le ieſt ſámego P. Bogá dźieło. Ktoż
23:
może/ iáko mowi piſmo/ vczynić czy=
24:
ſtym tego ktory ſię z nieczyſtego naśie=
25:
nia począł? y v Proroká mowi Pan.
26:
Iam ſam/ Iam ieſt ſam/ ktory głádzę
Iſa: 43.
Rom: 8.

27:
złośći twoie dla mnie. Y Apoſtoł mo=
28:
wi: Bog ieſt ktory vſpráwiedliwia/ á
29:
ktoż ieſt coby potępił?
30:
A iż P. Bog wſzytko czyni z łágo=
1.
Wolnoſc
woley lu=
dzkiey w
nim.

31:
dnośćią y porządkiem; nie gwałtem
32:
to vſpráwiedliwienie dáie: ále zá wolą
33:
wolną ludzką. y pierwey ſercá łáſką
34:
ſwoią vprzedza/ áby ſię duſzá náſzá oży=
35:
wiáłá/ á od grzechu podnośiłá. Bo ſá=
36:
mi przez ſię powſtáć z grzechu nie mo=
kolumna: b
1:
żem/ áż on nam rękę y pomoc ſwoię
2:
poda/ iáko Syn Boży mowi: Nikt do
Ioan: 6.
Ioan: 15.
1. Ioan: 4.

3:
mnie nie przychodźi/ áż kogo Oćiec
4:
moy poćiągnie: y bezemnie nic czynić
5:
nie możećie. Bo on pierwey nas miłu=
Pierwey
Pan Bog
do ſercá
łáſkę ſwą
poſyła.
Pſal: 58.
Pſal: 22.

6:
ie/ mowi Ian ś. y powoływa y ćiągnie
7:
do ſiebie oſobną pomocą ſwoią/ y vprze
8:
dzáiącą/ y z námi idącą. Iáko Pſalm
9:
mowi: Miłośierdźie twoie vprzedźi
10:
mię. y drugi: Miłośierdźie twoie ze=
11:
mną poydźie. Vprzedza nas łáſká Bo=
12:
ża/ mowi ś. Auguſtyn/ ábyſmy chćieli:
Aug: En
chir: cap:
33.

13:
á gdy chcemy/ idźie z námi żebyſmy nie
14:
prożno chćieli. Co y Grzegorz ś. mo=
Greg: in
Ezec: Ho=
mil: 9.

15:
wi: Czyni tá łáſká Boża w nas ábyſmy
16:
chćieli: y záś ſpoł z námi czyni/ ábyſmy
17:
wykonáli. Tę łáſkę poſyła więc P. Bog
18:
ábo przez kazánie y ſłuchánie ſłowá
19:
Bożego: ábo przez iákie nátchnienia/
20:
y przygody/ y dobre iákie ſpoſobne czá=
21:
ſy/ y przyczyny: w ktorych człowieczé
22:
ſerce vſłuchawa P. Bogá kołácącego.
23:
iáko mowi: Oto ſtoię v drzwi y kołácę:
Apoc: 3.

24:
kto vſłyſzy głos moy y drzwi mi otwo=
25:
rzy/ wnidę do niego.
26:
Zá czym człowiek z tąż pomocą Bo=
2.
Swiá=
tłość z w=
iáry ná to
czym Pan
Bog gro
zi.

27:
zką bierze świátłość z wiáry/ ſpoſabiá=
28:
iąc ſię do oney łáſki Bożey/ pátrząc po=
29:
czyna ná to czym P. Bog groźi/ tym
30:
ktorzy w gniewie iego zoſtáią: y co o=
31:
biecuie tym ktorzy ſą ludem iego/ y ſyn=
32:
mi iego. y wierzy temu wſzytkiemu/ y
33:
śrzodkom tym ktore P. Bog dał wier=
34:
nym/ ná doſtąpienie zbáwienia/ y od=
Y ná Ch=
ryſtuſá po
śrzedniká

35:
dalenie gniewu iego. Y pátrząc ná
36:
Chryſtuſá pośrzedniká/ tu poczyna zá=
Xx ijkłádáć fun=



strona: 348

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.348.

kolumna: a
1:
kłádáć fundáment ſwego zbáwienia:
Wiárá
fundámēt
Hebr: 11.

2:
to ieſt/ ná wierze w Chryſtuſá/ bez kto=
3:
rey ſię niepodobno Pánu Bogu podo=
4:
báć.
5:
Tá wiárá naprzod Páná Chryſtu=
6:
ſá pośrzedniká obeymuie. Bo nie máſz
7:
inney pierwſzey pomocy iedno wierzyć
8:
w Chryſtuſá/ y przezeń otrzymáć wſzy=
9:
tki zbáwienne potrzeby.
10:
Tá wiárá nie ſámá vſpráwiedli=
Wiárá
nie ſámá
vſpráwie
dliwia.
Hebr: 11.
Eccki: 1.

11:
wia/ ále rodźić y przyczyniáć ſobie inne
12:
go towárzyſtwá cnot ś. muśi. o iá=
13:
ko powiedźiano: Bez wiáry niepodo=
14:
bno ieſt Pánu Bogu ſię podobáć; ták
15:
też powiedźiano: bez boiáźni Bożey
16:
nikt nie może być vſpráwiedliwiony.
17:
A iáko wiárá początkiem ieſt zbáwie=
3.
Boiaźń
źrzodłem
żywotá.
Prou: 14.

18:
nia: ták też boiaźń początkiem ieſt
19:
mądrośći. O boiáźni mowi Mędrzec/
20:
iż ieſt źrzodłem żywotá: co ſię też y o
21:
wierze mowi/ iż przez nię ſpráwiedliwy
Iáko y
wiárá.
Abac: 2.

22:
żyie. Ma ſię grzeſzny/ ktory prawdźiwą
23:
wiárę ma/ pierwey przelęknąć gniewu
24:
Bożego y ſtráſzliwey ſrogośći iego:
Przelęknie
nie ſądow
Bożych.

25:
áby ſobie obrzydźił grzech: gdyż wiárá
26:
vkázuie/ iż Bog ſpráwiedliwośći ſwo=
27:
iey nie odſtępuie/ á vżywa iey nád temi
28:
ktorzy ſię ſprzećiwią woley iego. y zgo=
29:
tował piekło y ſrogie męki y ogień nie=
30:
vgáſzony grzeſzącym.
31:
Zá czym náſtępuie nádźieiá/ ktorą
4.
Nádzieiá
z wiáry.

32:
táż wiárá podáie/ ktora widźi miło=
33:
śiernego Bogá/ á boiáźni do roſpáczy
34:
przywodźić ſię nie dopuſzcza. Wierzy
35:
iáko ieſt łáſkáwy pokutuiącym/ y odpu=
36:
ſzcza rad grzechy y krzywdy ſwoie/ tym
37:
ktorzy ſię go boią. y pámięta ná krew=
38:
kość náſzę/ y śćiąga miłośierne ręce
39:
ſwoie/ do tych/ ktorzy go w prawdźie
40:
wzywáią/ y przeſtráſzeni ſpráwiedliwo=
41:
śćią do miłośierdźia ſię iego vćiekáią.
42:
O czym piſmá y przykłádow doſyć. Iá=
43:
ko przyiął ſyná márnotrawcę/ iáko
44:
Mágdálenę/ iáko Mánáſſego krolá/ y
45:
inne w nowym teſtámenćie grzeſzne.
46:
Iáko ſam P. Iezus mowi: Iżem dla
Matt: 11.

47:
grzeſznych przyſzedł. y wſzytkim wrotá
48:
miłośierdźia ſego otwarza/ y wſzyt=
49:
kich grzechy zaſługą y męką ſwoią zá=
50:
ſtąpić y wſzytkim ie odpuśćić obiecuie.
5.
Miłość z
nádzieie
rośćie.

51:
Z tákiey záś nádźieie rośćie nieiáka
52:
miłość/ ácz ieſzcze niedoſkonáła/ ku
53:
Bogu: iż ták dobry/ ták łáſkáwy prze=
54:
ćiw grzeſznym y nieprzyiaćiołom ſwo=
55:
im. Bo gdy ſię od niego ſpodźiewa
56:
odpuſzczenia grzechow ſwoich y vſprá
57:
wiedliwienia/ y wſzytkich dobr nie=
kolumna: b
1:
bieſkich: iáko dobrego y ochotnego ſer=
2:
cá ku niemu mieć nie ma? Mowi
3:
Mędrzec: Ktorzy ſię boićie Páná
Eccki: 2.

4:
Bogá/ mieyćie w nim nádźieię. Y
5:
záś: Ktorzy ſię boićie Páná/ miłuyćie
6:
go/ á obiáśnią ſię ſercá wáſze. Iáko tá=
7:
kiego miłowáć nie mam/ ktory mię do
8:
ták wielkiey łáſki ſwey bez żadnych za=
9:
ſług moich wzywa/ y tę łáſkę temu kto=
10:
ry go bez wſtydu y boiáźni obrażał/ dáć
11:
mi gotow?
12:
Y táki pocznie ſię brzydźić grzechá=
6.
Obrzydze=
nie grze=
chow y
poſtáno=
wienie do
bre.

13:
mi temi/ ktorymi P. Bogá obrażał/ y
14:
do práwey pokuty przyſtąpi/ w ktorey
15:
żáłowáć będźie/ iż kiedy P. Bogá ták
16:
głupie y złośliwie gniewał: y nád prá=
17:
wo y zakon iego/ cudzołożył/ wydźie=
18:
rał/ lichwił/ zábijał/ y inne grzechy po=
19:
pełniał. ktorych ſię prawdźiwie zárze=
20:
káć/ y wſzytko co komu wźiął/ wroćić/
21:
y ná potym w pobożnośći żyć áż do ś=
22:
mierći poſtánowi. A nákoniec/ wedle
23:
náuki kośćiołá Bożego y ſłowá Chry=
7.
Vżywá=
nie świę=
tych Sá=
krámen=
tow.
Ioan: 3.

24:
ſtuſowego: vmyśli vżywáć ś. Sákrá=
25:
mentow/ bez ktorych P. Bog vſpráwie
26:
dliwienia nie dáie. Iáko rzekł P. Ie=
27:
zus: Ieſli ſię kto nie odrodźi z wody y
28:
z Duchá ś. nie może wniść do krole=
29:
ſtwá niebieſkiego. Y do ſwoich Apo=
Ioan: 20.

30:
ſtołow rzekł: Ktorym odpuśćićie grze=
31:
chy/ odpuſzczone: ktorym zátrzymaćie/
32:
zátrzymáne będą.
33:
Gdy ſię to wſzytko ná ſercu grzeſzne=
Vſprá=
wiedliwie=
nie co ieſt

34:
go odpráwi: dáie mu P. Bog vſprá=
35:
wiedliwienie. To ieſt/ czyni go praw=
36:
dźiwie czyſtym od wſzytkich grzechow/
Nie zaſło
ná grze
chow.

37:
nie záſłániáiąc ich iáko heretycy plotą:
38:
ále ie rzeczą ſámą głádząc y oddaláiąc.
39:
Cożby to było zá oczyśćienie/ ktore nam
40:
P. Bog obiecuie/ y przez kreẃ y mękę
41:
Syná ſwego dáie: gdyby nieczyſtośći
42:
ná nas zoſtáły/ á tylo záſłonione á nie
43:
zmázáne w nas były? Dźiękuięć zá tá=
44:
ką czyſtość. O ſprośni ludźie ktorzy ták
45:
lżyćie dáry Bożé. A iż zakał grzechu w
Zakał
grzechow
nie ſzko=
dzi vſprá=
wiedliwie
niu.

46:
vſpráwiedliwionych/ to ieſt concupi-
47:
ſcentia
zoſtáie/ coż ná tym? do náby=
48:
wánia więtſzey ſpráwiedliwośći y przy=
49:
ſługi/ y do boiu żołnierſtwá Chrześći=
50:
áńſkiego zoſtáie: ále żadnym grzechem
51:
nie ieſt.
Skłon=
ność do
grzechu
nie ieſt
grzechem
Skłonność do grzechu/ nie ieſt
52:
grzechem: ále vczynienie grzechu/ to
53:
grzech.
54:
A iáko onego márnotráwnego ſyná
55:
przyiąwſzy oćiec/ oblokł go w ſzátę dro=
56:
gą/ y pierśćień dał ná pálce iego/ y bo=
ty ná nogi



strona: 349

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.349.

kolumna: a
1:
ty ná nogi iego: ták nie doſyć ma Pan
Właſną
ſpráwie=
dliwoſcią
náſzą Bog
nas vſprá
wiedli=
wia.

2:
Bog áby vſpráwiedliwionego grzechy
3:
odpuśćił/ y do łáſki go ſwoiey przyiął:
4:
ále go prawdźiwie iego właſną ſprá=
5:
wiedliwośćią ozdabia/ y wlewa nań y
6:
ná duſzę iego cnoty przypoione dárow
7:
ſwoich/ dla ktorych prawdźiwie/ á nie
Mniemá
na ſprá=
wiedli=
wość ſzcze
ra obłu=
dá.

8:
mniemániem ſámȳ ſpráwiedliwy ieſt.
9:
To ſą ſzáty ony w ktore P. Bog duſzę
10:
obłoczy. Ktore to ſzáty ſą z wyſług y
11:
męki Páná Zbáwićielá náſzego Iezu
12:
Chryſtá/ ktorego ſię ſpráwiedliwośćią
13:
odźiewamy y ozdabiamy/ iáko iuż wła=
14:
ſną náſzą. On ią wyſłużył/ á nam ią
15:
dáie zá náſze właſne/ y ieſt ná duſzy/ nie
16:
iáko co powierzchowneo: ále iáko rzecz
Spráwie=
dliwość z
duſzą zro=
ſłą ieſt nie
iáko ſu=
knia.

17:
z nią zroſła/ która duſzę świetną/ pię=
18:
kną/ y ſpoſobną do wſzytkiego dobrego
19:
y do poſtępkow więtſzych w pobożno=
20:
śći czyni.
21:
Tą ſpráwiedliwośćią duſze ſą obrá=
Rom: 8.

22:
zem Chryſtuſowym/ iáko mowi Apo=
23:
ſtoł: ktore przeyrzał áby były iednegoż
24:
obrázu z Synem Bożym. Ten obraz ná
Obraz
hryſtu=
ſow ná du
ſzy.

25:
duſzy ieſt tá ſpráwiedliwość nie mnie=
26:
mána/ ále rzeczna y prawdźiwa. Bo
27:
doſkonáłe ſą ſpráwy Bożé/ prawdźiwie
28:
á nieobłudnie czyni P. BOg ſpráwie=
29:
dliwe. A iáko ſam Chryſtus nieobłud=
30:
nie ieſt ſpráwiedliwy/ nie mniemániem
31:
ſámym: ták y nas tákimi czyni: áby o=
32:
braz náſz z iego ſię obrázem zgadzał. Y
33:
dokłáda Apoſtoł: Iákoſmy nośili obraz
34:
źiemſkiego/ ták nośmy obraz niebieſkie=
35:
go Chryſtuſá. A pewnie nośiliſmy pra=
36:
wdźiwy á nie przypiſány obraz grzechu
37:
Iádámowego: przetoż też nie przyczy=
38:
tány/ ále w nas wlany y prawdźiwie
39:
nam dány nośim obraz Chryſtuſow y v=
40:
ſpráwiedliwienia iego. Czego y ná in=
41:
nym mieyſcu dokłáda ś. Páweł: Vſprá=
Rom: 5.

42:
wiedliwieni ieſteſmy dármo przez łáſkę
43:
ieo/ ktora ieſt w Chryſtuśie Iezuſie: kto=
44:
rego podał vbłagálnikiem przez wiárę
45:
we krwi iego. W ktorych ſłowách zám
46:
knął to co ſię wyżſzey miánowáło/ wſzy
47:
tki przyczyny vſpráwiedliwienia náſze=
Przyczy=
ny vſprá=
wiedli=
wienia.

48:
go. Bo BOg nas vſpráwiedliwia z
49:
ſzczerey dobroći y ſzczodroty ſwoiey/ bo
50:
tego záſłużyć nikt nie może. A to przez
51:
łáſkę iego/ to ieſt/ ſpráwiedliwość/ kto=
kolumna: b
1:
rą on ná duſze náſze wlewa/ zá zaſługą/
2:
P. Iezuſá Chryſtuſá/ ktory to nam mę=
3:
ką y śmierćią y zmartwychwſtániem
4:
ſwoim ziednał: tym ktorzy ſię wiárą y
5:
tym co z niey płynie/ iáko ſię rzekło/ ſpo=
Mytnik
miał wſzy
tki ſztuki
vſpráwie
dliwie=
nia.

6:
ſobnemi czynią.
7:
Do tákiego vſpráwiedliwienia ten
8:
Mytnik z dáru y łáſki Bożey przyſzedł.
9:
Y miał ty wſzytki ſztuki tego wielkiego
10:
áktu. Vprzedźił go Pan Bog w mi=
11:
łośierdźiu ſwym/ y wzruſzył ſerce iego.
1.
Vprzedze=
nie Boz=
kie.

12:
A on ſię Pánu Bogu odezwał/ dobrą
13:
wolą ſwoię do pomocy Bozkiey y do
14:
wzbudzenia iego przykłádáiąc. Miał
15:
wiárę z ktorą do kośćiołá przyſzedł: iż
2.
Wolna
wola.

16:
P. Bog grzeſzne karze/ á czyni miło=
17:
śierdźie pokornym/ przez onego obie=
18:
cánego w ſtárym zakonie Meſſyaſzá.
19:
Przelękł ſię ſądow Bożych y ſrogośći.
3.
Wiárá.

20:
Nie roſpáczył/ ále ſię chwyćił nádźieie
21:
o nieprzebránym miłośierdźiu Bożym.
4.
Boiaźń.

22:
Z nieiákiey miłośći ku Pánu tákiemu
23:
przyſtąpił ácz z dáleká. Wyznał grze=
5.
Nádzieiá

24:
chy ſwoie w wielkiey żáłośći y záwſty=
6.
Miłość.

25:
dzeniu ktore ná wierzchu pokazał: iż y
26:
weyźrzeć w niebo nie śmiał. Poſtáno=
7.
Spowiedź

27:
wił bijąc ſię w pierśi á z niego złośći
28:
wyganiáiąc/ y w nie dobrą wolą ná ży=
29:
wot wieczny ſzczepiąc: áby iuż ináczey
30:
żył. Vmyślił lichwy przeſtáć/ cudze
8.
Nowy ży=
wot.

31:
wroćić/ w czyſtośći żyć/ iáłmużny vbo=
32:
gim iáko y Zácheuſz czynić. A iż ieſzcze
33:
ſpowiedźi poſtánowioney nie było: v=
Spowiedz
ieſzcze nie
byłá vſtá
wiona.

34:
myślił ofiáry zá grzech ſwoy przez ká=
35:
płany ofiárowáć/ y tego wſzytkiego co
36:
P. Bog roſkazał nie zániecháć. A Pan
37:
Bog weyźrzał nań/ y grzechy iego od
38:
puśćił/ y odźiał go ſzátą niewinnośći y
39:
ſpráwiedliwośći przez Iezu Chryſtá
40:
dáną/ ktorą potym krwią ſwoią wy=
41:
konał. Y wyſzedł piękny/ świetny y o=
42:
zdobny/ y práwie odrodzony ná duſzy/
43:
iáko śrebro y złoto z ogniá. y odnioſł
44:
wielkie poćiechy y rádośći duchowne/
45:
y ono ſerce ſynowſkie/ w ktorym wo=
46:
łamy: Oycze Oycze. Y doſtał ná ſum=
47:
nieniu pokoiu wielkiego. Boże day
48:
nam tákiego grzeſzniká náśládowáć/ á
49:
z vſpráwiedliwienim/ y obmyćiem grze
50:
chow náſzych z kośćiołá wychodźić.
51:
WTORA CZESC.
52:
Czym ten Pháryzeuſz przegrał.
Xx iijNaprzod/



strona: 350

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.350.

kolumna: a
1:
N
Aprzod/ nie przegrał iż dobre
Nie tym
przegrał
iż dobre
vczynki
czynił.
Matt: 19.

2:
vczynki czynił ktore tu wyliczył.
3:
bo ty Bog czynić roſkazał/ y bez
4:
nich zbáwion być nikt nie może. iáko
5:
rzekł: Chceſzli wnidź do kroleſtwá Bo
6:
żego choway przykazánie Bożé. To
7:
czyń á żyw będźieſz. Y Apoſtoł mowi:
Rom: 2.

8:
Vdręczenie y vćiſk czyniącemu źle/ á
9:
chwałá/ cześć y pokoy czyniącemu do=
10:
brze. Y ná ſądźie Bożym wedle vczyn=
Matt: 25.

11:
kow ſądzą/ iáko kto dla Chryſtuſá mi=
12:
łośierny był. Prożno ći miſtrzowie no=
13:
wi z tego mieyſcá dobrym vczynkom
14:
vwłoczą: iż temu nic nie pomogły. Nie
15:
pomogły: bo ich źle vżył/ y z nich ſię
16:
hárdźie chlubił/ y drugiemi grzeſznemi
17:
gárdźił. Ale ſámy z śiebie ty cnoty y
18:
dobre vczynki chwálebne ſą: kto ie w
19:
wierze y w łáſce Bożey czyni/ á w po=
20:
korze y miłośći ku bliźniemu zoſtáie.
21:
Nie tylo chwálebne ſą: ále y wyſłu=
22:
żyć wieczny żywot mogą. Co ſię in=
23:
dźiey lepiey vtwierdza. Nie day Boże
24:
tego y pomyślić/ co oni o dobrych vczyn
25:
kách mowią/ iáko ie ludźiom hydzą.
26:
Smieią mowić/ iż y v ſpráwiedliwego
Luter in
Aſſertione
artic: 31.
32.
Caluin: 3.
Inſtit: ca:
12. 14.

27:
vczynki dobre/ ſą grzechámi śmiertel=
28:
nemi. O páſzczęko piekielna/ iáko tru=
29:
dno wierzyć/ áby to człowiek rozum
30:
máiący być miał/ ktory ták pilnie czár=
31:
tá y piekło záleca. Pełne kárty piſmá ś.
32:
ktore dobre vczynki nam roſkázuią y
1.
Modlit=
wá.

33:
chwalą. Modlitwę Zbáwićiel záleca
34:
y zapłátę zá nię obiecuie: Oćiec moy/
35:
powiáda/ ktory widźi w táiemnicy/ zá=
Matt: 7.

36:
płáći tobie modlitwę twoię. Nie grze=
37:
ſzy tedy ten Pháryzeuſz że ſię modli.
38:
O pośćie też mowi Pan IEZVS, iż
2.
Poſt.
Matt: 6.

39:
poſt twoy/ práwi/ Oćiec twoy ktory wi
40:
dźi w táiemnicy/ zápłáći tobie. Nie
41:
grzeſzył tedy ten Pháryzeuſz iż pośćił.
42:
Pan IEZVS iáłmużnie tákąż zapłátę
43:
przypiſuie. A iákożby miał grzeſzyć ten
3.
Iáłmuż=
ná.

44:
ktory dźieśięćinę ze wſzytkieo P. Bogu
45:
ná iáłmużnę dáie? Pewnie go tedy nie
46:
to poniżyło/ iż dobre vczynki do zbá=
47:
wienia od P. Bogá roſkazáne/ y zapłá=
48:
tą wiecznego żywotá zálecone/ czynił.
49:
Ani ſię tym zepſował/ ieſli w tych
4.
Nádzieiá
y otuchá
o dobrych
vczjnkách

50:
dobrych vczynkách nádźieię ſobie v Pá=
51:
ná Bogá dobrą y otuchę podawał. Bo
52:
ſię to godźi/ y tá ieſt náturá dobrych v=
53:
czynkow: iż czynią v P. Bogá nádźie=
54:
ię/ iáko rzekł Tobiaſz: Vfánie wielkie
Tob: 4.

55:
ieſt przed nawyżſzym Bogiem iáłmu=
56:
żná/ wſzytkim co ią czynią. Inna rzecz
kolumna: b
1:
ieſt dobrym vczynkom dufáć: ták iáko=
2:
by iuż pewnie wiedźiał/ że P. Bogu
3:
przyiemne ſą: y wſzytko vfánie ſwoie
4:
bez pokory y boiáźni w nichby położył.
5:
Co ſię nie godźi: y tym ten Pháryzeuſz
6:
vtráćił. A inna rzecz ieſt z nich ſobie
Inſza
rzecz v=
czynkom
dufáć á in
ſzá nádzie
ię z nich
mieć.

7:
v P. Bogá nádźieię czynić/ y otuchę
8:
dobrą ſumnienia mieć. To ſię dobrym
9:
vczynkom bráć nie może. Iáko od do=
10:
brego oleyku woniey odegnáć nie mo=
11:
żeſz: ták dobre vczynki bez poćiechy y
12:
woniey nádźieie dobrey nie ſą/ y piſmo
13:
im to dáie.
Hebr: 10.
Mowi Apoſtoł: Vżaliliś=
14:
ćie ſię nád więźniámi/ y wydárćie dobr
15:
wáſzych przyięliśćie z weſelem. á ták
16:
nie vtracayćie vfnośći wáſzey. Y Ian
1. Ioan: 3.

17:
ś. mowi: Gdy ſerce náſze gánić nas
18:
nie będźie: vfność mamy ku Bogu. Y
19:
Cypryan ś. w kazániu o iáłmużnie ná=
Cypr: ſer:
de Eleem.

20:
piſał: [Zacna y Bozka rzecz ieſt/ na=
21:
milſzy bráćia/ zbáwienne czynienie (to
22:
ieſt vczynki dobre) poćiechá wielka w=
23:
iernym/ podporá nádźieie/ obroná wiá=
24:
ry y lekárſtwo grzechu.] y Chryzoſtom
25:
ś. [Prośim was bráćia/ ábyśćie po
26:
chrzćie vczćiwy żywot wiedli: á wy
27:
niedbaćie o to/ ábyśćie z dobrym żywo=
28:
tem ſtąd zeſzli: á my prágniem ábyśćie
29:
z dobrych vczynkow nádźieię mieli.]
Chryſoſt:
Homil: 2.
ad Cor: 2.
Y
30:
Auguſtyn ś. [Ten/ práwi/ ſię ſpodźie=
Augu: in
præfatio-
ne Pſal:
31.

31:
wa/ ktory dobre ſumnienie ma. á v ko=
32:
go złe ſumnienie będźie: oddala ſię od
33:
nádźieie/ y nie tuſzy ſobie iedno potępie=
34:
nie. Aby ſię tedy kroleſtwá ſpodźiewał/
35:
niech ma dobre ſumnienie/ niechay wie
36:
rzy y czyni.] To Auguſtyn ś.
37:
Wiele świętych dobremi vczynkámi
Swięći
otuchę ſo=
bie czyni=
li z vczyn=
kow.
Pſal: 17.

38:
ſwemi otuchę ſobie łáſki Bożey czynili.
39:
Ták Dawid mowi: Odpłáći mi Pan
40:
Bog wedle ſpráwiedliwośći moiey/ y
41:
wedle czyſtośći rąk moich nágrodźi mi:
42:
bom ſtrzegł drog Páńſkich. To ſię ten
43:
zda chełpić z ſpráwiedliwośći ſwoiey
44:
dáleko znáczniey niżli ten Pháryzeuſz/
45:
y ieſzcze zapłáty ſię ſpodźiewa dla niey.
46:
Y krol Ezechiaſz śmie mowić/ broniąc
Iſa: 37.

47:
ſię przećiw Páńſkiemu pogrożeniu/
48:
gdy mu vmrzeć kazał: Prośi: Pámię=
49:
tay Pánie iákom chodźił przed tobą/ w
50:
prawdźie y w cáłym ſercu/ á czyniłem
51:
to co ieſt dobre przed oczymá twemi. Y
52:
Heſter oná páni mowi w potrzebie w=
Heſter 14.

53:
ielkiey ludu ſwego/ modląc ſię P. Bo=
54:
gu: [Ty wieſz Pánie iżem ſię nie kochá=
55:
łá ſługá twoiá w páńſtwie tym/ y ch=
56:
wale/ y w znákách pychy ná głowie mo=
iey/ y nie



strona: 351

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.351.

kolumna: a
1:
iey/ y nie iádłám v ſtołu Amáná/ y nie
2:
piłám winá ofiárowánego bogom/ y
3:
nigdym ſię nie vweſeliłá/ iedno w to=
4:
bie Pánie Boże Abráhámow/ Boże
5:
mocny náde wſzytko/ wyſłuchay tych
6:
ktorzy inney nádźieie nie máią/ y wy=
7:
zwol nas z ręki złoczyńcow.] Obácz
8:
iáko ſobie nádźieię v P. Bogá do wy=
9:
ſłuchánia z vczynkow ſwoich czyni.
10:
Toż czyni y oná Sará Ráguelowá cor
Tob: 3.

11:
ká/ w ćięſzkośći y modlitwie ſwoiey/
12:
wylicza vczynki dobre ſwoie: [Ty wieſz
13:
Pánie iżem nie pożądáłá mężá/ y czy=
14:
ſtam záchowáłá duſzę moię od wſzel=
15:
kiey pożądliwośći/ nie mieſzáłám ſię z
16:
igráiącemi.] Tákże y Páweł ś. otuchę
2. Tim: 4.

17:
ſobie z prac ſwoich czyni/ mowiąc: Do=
18:
bram robotę zrobił/ ſkończyłem drogi/
19:
wiárym dochował: zátym położoná mi
20:
ieſt koroná ſpráwiedliwośći. Y Hiero=
21:
nym ś. nápiſał o Hiláryonie/ iż vmierá=
22:
iąc ták mowił: wynidź duſzo moiá/ wy=
23:
nidź/ czemu ſię boiſz/ 70. lat ſłużyłáś
24:
Chryſtuſowi/ á śmierći ſię boiſz? Y
25:
Marćin ś. tákże przy śmierći mowi do
26:
ſzátáná: Czego tu ſtoiſz krwáwa beſtya/
27:
nic v mnie ſzkodliwego nie naydźieſz.
28:
Iednák my tego nie vczym/ áby kto
Nie v=
czym áby
kto wſzy=
tkę nádzieię w vczynkách pokłádał
Luc: 17.

29:
wſzytkę ſwoię nádźieię w ſámych ſwo=
30:
ich vczynkách okrom miłośierdźia Bo=
31:
zkiego pokłádáć miał: á więcey ſię ná
32:
nie/ niżli ná obietnicę Bozką y łáſkę ie=
33:
go ſpuśćił. Y owſzem rádźim wedle
34:
ſłow Páńſkich: im ich kto nawięcey
35:
ma/ áby mowił: ſługá ieſtem nie poży=
36:
teczny/ com był winien tom vczynił.
37:
Aby ráczey z nimi bał ſię ſądu Bożego/
38:
áby pokorny był/ y w boiáźni zbáwienie
39:
ſwoie ſpráwował/ iáko Apoſtoł rádźi.
Náturá
dobrego
ſumnie=
nia ma
poćiechę/
iáko złe
ma bo=
iaźń.

40:
Ale żeby z nich otuchy ſobie y nádźieie
41:
kto czynić nie miał: to być nie może. y
42:
ieſt to przećiw náturze ſumnienia do=
43:
brego: áby ſię weſelić y ćieſzyć z tego co
44:
w ſobie dobrego czuie/ nie miáło. Iáko
45:
dobry pokarm wſzytki członki pośila:
46:
ták dobry vczynek wſzytki duſzne wnę=
47:
trznośći chłodźi. Przetoż owoc du=
48:
chowny Apoſtoł położył: weſele. Z po=
Galat: 5.

49:
kory powinney ták záwżdy mowić ma=
50:
my: Nie w náſzych Pánie ſpráwiedli=
Dan: 9.

51:
wośćiách pomiátamy modlitwy náſze
52:
przed tobą: ále w miłośierdźiu twoim.
53:
Y iáko kośćioł ſię modli: Pánie ty wieſz
Nie dufáć
bez łáſki/
nie zoſtá=
wáć bez
nádzieie.

54:
iż żadney ſpráwie náſzey nie dufamy.
55:
Srzednią drogą kośćioł ś. idźie/ nie
56:
dufa vczynkom ſwoim bez Bożey łáſki:
kolumna: b
1:
nie zoſtáie też w nich bez nádźieie.
2:
Ieſzcze temu Phárużowi nie to
Dzięko=
wánie
mu nie
wádziło/
iż nie był
iáko inni.

3:
ſzkodźiło iż dźiękował P. Bogu/ iż nie
4:
był: łupieżczą nieſpráwiedliwym/ cu=
5:
dzołożnikiem/ iáko inni. Bo to dobrym
6:
ſercem czynić káżdy może/ bez chluby:
7:
będąc tylo wdźięczen łáſki Bożey. gdy
8:
inne widźi pijánice/ łotry/ lichwiarze/
9:
złodźieie/ nieczyſte/ y dźiękuie P. Bogu
10:
że on tákim nie ieſt: przyznawáiąc P.
11:
Bogu dar iego y łáſkę/ że go w tym
12:
ſtrzegł y bronił. y owſzem zá to dźięko=
13:
wáć dobra rzecz ieſt y powinna. żáłu=
14:
iąc iednák drugich vpádłych á iemi nie
15:
gárdząc/ á zá nie P. Bogá/ áby ſię vpá=
16:
miętáli/ proſząc.
17:
Boże by ſię ták wſzyścy modlić y
Co łupie=
ſtwá w
Koronie.

18:
prawdźiwie przed P. Bogiem mowić
19:
mogli: Dźiękuię Pánie żem nie ieſt
20:
drapieżnikiem. O/ co ſię tego łupie=
21:
ſtwá názbieráło miedzy ludźmi/ á zwła
22:
ſzczá pány. Iákie poddánych vbogich
23:
y kmieći obłupienie/ iákie vćiſki wſzę=
24:
dźie/ ná ktore ſię v Proroká P. Bog ża=
Iſa: 3.

25:
łuie: Czemuśćie wypáśli winnicę mo=
26:
ię? łupieſtwo vbogich w domu wáſzym.
27:
czemu vćiſkaćie lud moy/ y twarz vbo=
28:
gich kruſzyćie? Nie pomnią ći páno=
29:
wie/ iż nie ſwoie ále Bożé poddáne
30:
máią. im ich P. Bog zwierzył y poru=
31:
czył/ áby ie opátrowáli/ iáko ogrod y
32:
winnicę Bożą. A oni vżywáią ich iá=
33:
ko kupionych niewolnikow/ y gorzey.
34:
kreẃ z nich wyćiſkáią/ zdrowie ich o=
35:
deymuią/ á zá to nikomu ſię nie ſprá=
36:
wuią. Przetoż łupieſtwu y krzywdom
37:
końcá nie máſz.
38:
Boże by wſzyścy mowić ná modli=
39:
twie mogli: Nie ieſtem nieſpráwiedli=
40:
wy/ dáię káżdemu co czyie ieſt/ cudze=
41:
go nic nie mam. Tákie ſię złodźieyſtwá
42:
miedzy ludźmi w dobrách poſpolitych
43:
roſkwitnęły/ tákie lichwy niezbożne
44:
zágęśćiły/ tákie potwarzy/ nievprzey=
45:
mośći w ſpráwách wſzytkich y w prá=
46:
wách nápełniły źiemię/ y to grzeſzne
47:
kroleſtwo: iż trudno poznáć ieſli tu
48:
Chrześćijánie/ á ieſli Bogá znáią ná
Geneſ.

49:
tym mieyſcu.
50:
Boże day ſię ták wſzytkim modlić:
51:
dźiękuię żem nie ieſt cudzołożnik. Y ten
52:
grzech iuż nie ma hámowánia/ żadne=
53:
go karánia nań práwá Polſkié nie má=
54:
ią. ſzerzy ſię wſzędźie/ á idźie ćieleſność
55:
dáley. iuż y káźirodztwá bez wſtydu/
Cudzoło=
ſtwo káźi
rodztwá.

56:
powinne ſię krwie mieſzáią/ nie tylo
cudze żo=



strona: 352

Ná X. Niedzielę po Swiątkách.352.

kolumna: a
1:
cudze żony/ ále bráterſkie y śioſtry żon
2:
ſwoich/ y śieſtrzenice y wnuczki. y dru=
3:
dzy Tureckiey pſoćie rowni/ żon wiele
4:
mieć ſię nie wſtydzą. A nikt nie karze
5:
o to: práwá ábo nie máſz/ ábo ie ducho=
6:
wnym odięli/ ábo o exekucyą trudno.
7:
W pánách ſię to záczyna/ nikt mowić/
8:
nikt przygánić/ nikt poznáć y czynić o
9:
ſpráwiedliwość y vczćiwość poſpoli=
10:
tą/ y o práwá Bożé nie śmie. Może z
11:
Prorokiem rzec: Nie máſz znáiomośći
Oſe: 4.

12:
Bożey ná źiemi.
13:
Coż tedy Phárużowi temu záſzko=
Co Phá=
ryzeuſzo=
wi záſzko=
dziło.

14:
dźiło? Hárdość y podnieſienie z ſwoich
15:
vczynkow y ſpráwiedliwośći: iż ſobie
16:
y ſwoim cnotom dufał. Czego Pan do=
1.
Dufánie
ſobie.

17:
tknął mowiąc ná ty co ſobie dufáli. Co
18:
nabożeńſtwo zebráło: to pychá roſpro=
19:
ſzy/ y iáko mol w ſzáćiech dobrych wſzy=
20:
tko zepſuie. Y przetoż Pan tákie zám=
21:
knienie czyni: Kto ſię podwyżſza poni=
22:
żony będźie. Z dobrego drzewá ten zły
Pychá z
dobrych
vczjnkow
rośćie.

23:
robak rośćie/ ktory to ſámo drzewo v=
24:
czynkow dobrych pſuie. Bo narychley
25:
ſię dobry w pychę vnieśie/ ieſli ſtrożem
26:
dobrym ſobie nie będźie. Chora głowá
27:
trochą ſię winá záráźi. ták hárdy tro=
28:
chą dobrych vczynkow. Przetoż rádźi
Chryſoſt:
Homil: 3.
in Matth.

29:
ś. Chryzoſtom/ mowiąc: [Zá dobre v=
30:
czynki nie wyćiągay zapłáty/ ábyś w=
31:
źiął zapłátę; znay iż łáſką Bożą zbá=
32:
wion być maſz/ áby on (to ieſt P. Bog)
33:
twoim ſię dłużnikiem znał: á nie tylo zá
34:
dobre vczynki twoie/ ále y zá to vmiár=
35:
kowánie twoie. Bo gdy co dobreo ſprá=
36:
wimy/ mamy go dłużnikiem zá dobre
37:
vczynki: á gdy rozumiemy żeſmy nic o=
38:
ſobnego nie ſpráwili: więcey ſobie zá
39:
táką myśl záſługuiem/ niżli zá vczynki
40:
ktoreſmy vczynili. A ták namniey o ſobie
41:
rozumieć/ ták wiele waży/ iáko nawięt
42:
ſze rzeczy czynić.] Poty ś. Chryzoſtom.
43:
Poniżáć ſię bárzo mamy/ gdy co
44:
dobrego w ſobie czuiem/ nic ſobie nie
45:
przypiſuiąc áni śile ſwey/ iedno łáſce
46:
Bożey ktora z námi robi. Iáko Apoſtoł
1. Cor: 15.

47:
mowił: Robiłem więcey niżli drudzy/
48:
nie ia/ ále łáſká Boża zemną. Bo ácz
Dwie rze=
czy do ná
ſzych ſię v
czynkow
ſchodzą.

49:
ſię do dobrych náſzych vczynkow dwie
50:
rzeczy ſchodzą/ łáſká y pomoc Boża/ y
51:
náſzá pracá y ſtáránie: iednák łáſká Bo=
52:
ża przednieyſza ieſt ich przyczyná. y prze
53:
to iey á nie ſobie/ ieſli co ieſt dobrego w
54:
nas/ przyczytáć mamy.
Aug: cont:
Creſconi-
um ca: 80.
Auguſtyn ś.
55:
ſwym ádwerſarzom ták odpowiádał:
56:
[Z ſtrony ludzkiego mniemánia/ mam


strona: 352b

1:
doſyć świádkow co mię znáią: z ſtro=
2:
ny P. Bogá ſámo mam ſumnienie/ kto=
3:
re przećiw wáſzym potwarzom niev=
4:
ſtráſzone nioſę. iednák ſię przed oczymá
5:
wſzechmocnego vſpráwiedliwiáć nie
6:
śmiem: ále ráczey hoynośći miłośier=
7:
dźia iego niżli ſądowego ćiáſneo pytá=
8:
nia czekam.] Y Bernárd ś. [Szko=
Bernar: in
Cant: ſer:
68.

9:
dliwe vboſtwo/ niedoſtátek dobrych v=
10:
czynkow: á podnioſły duch/ bogáctwá
11:
fałſzywe] Przetoż Pánie y vboſtwá y
12:
bogáctwá mi nie day/ mowi Mędrzec.
13:
Szczęśliwy kośćioł ktory ma zaſługi/
14:
dla wyſługi nie dla hárdośći. Przetoż
15:
lepiey wyſługom nigdy w hárdośći
16:
nie dufáć.
17:
W tym też vpadł ten Pháryzeuſz/ iż
18:
ſam ſię ſądźił/ á ſądu Bożego o ſwoich
2.
Sam ſię
ſądził Phá
ryzeuſz.

19:
vczynkách nie czekał. Bo y dobre v=
20:
czynki y ſpráwiedliwośći náſze ſądźić
21:
P. Bog będźie/ iáko Pſalm mowi. Y
Pſal: 74.

22:
niewiemy teraz zápewne/ ieſliſmy y w
23:
nawiętſzych cnotách duchownych/ łá=
24:
ſki ábo gniewu godni. Wſzytko P. Bog
Eccks. 9.

25:
chowa ná on czás obiáwienia y ſądu
26:
ſwego. Przeto trudno pozwánemu/
27:
przed dekretem ſędźieo wykrzykáć. Nie
28:
beśpieczno ſię ſámemu ſądźić. Lepiey
29:
mowić z Páwłem ś. Nie czuię ſię w ni=
1. Cor: 4.

30:
wczym: á przedſię nie w tym vſpráwie=
31:
dliwion ieſtem: ále ten co mię ſądźi
32:
Pan ieſt. Ná ſąd ſię iego ſtráſzliwy o=
33:
glądaymy: á ſobie/ byſmy dobrze nic ták
34:
ſzkodliwego do śiebie nie czuli/ nie
35:
dufaymy.
36:
Y to Phárużowi nie pomogło/ iż dru=
3.
Gárdził
grzeſznym.

37:
gim gárdźił grzeſznym/ á w ſercu go
38:
ſwoim poniżył/ niewiedząc co ieſzcze
39:
z niego być miáło/ ábo iáką mu P. Bog
40:
łáſkę ſwą do ſercá puśćić mogł. Tę wá=
41:
dę nátrąca Ewángeliſtá/ gdy mowi:
42:
iż Pan IEZVS przymawiał tym/ kto=
43:
rzy ſobie dufáli/ á innemi gárdźili. Gdy
44:
námi wſzytek świát wzgárdźi/ wádźić
45:
to nam nie może: ále gdy my namniey=
46:
ſzego wzgárdźim: ſzkodźić to nam bár=
47:
zo może. Iáko ty/ mowi Apoſtoł/ ſądźić
Rom: 14.

48:
maſz cudzego ſługę: ktoć nań dał tę
49:
zwierzchność? Pánu ſwemu vpadł/
50:
ieſli vpadł. A może go Pan podźwi=
51:
gnąć. Co mowiąc nie broni ſię to/ áby
52:
człowiek iáwneo grzechu/ ktory widźi/
53:
ſądźić zá grzech nie miał. Bo to być
54:
nie może/ y iáwno ieſt. ále żeby grze=
55:
ſznego nie oſądźił/ iáko iuż v Bogá po=
56:
tępionego: á pámiętał iż powſtáć mo-
że/ á nie



strona: 353

Ná XI. Niedzielę po Swiątkách.353.

kolumna: a
1:
że/ á nie gárdźił bliźnim y naczyniem ſzká=
2:
rádym/ ktore P. Bog záś ku czći ſwey o=
3:
broćić/ wedle Apoſtołá/ może.
2. Tim: 2.
Gdyż po=
4:
kiſmy tu ná drodze/ powſtáć y popráwić
5:
ſię z łáſki Bożey nie trudno.
6:
O Iezu Chryſte Boże moy/ day mi
7:
ták vniżone ſerdeczne oczy/ żebych ſię te=
8:
go niebá wſtydźił/ gdźie ty ſędźia śiedźiſz/
9:
co wſzytko widźiſz/ y káráć będźieſz. Zebych
10:
práwie ty oczy ná źiemię/ z ktoreyem wźię
11:
ty ieſt/ ſpuśćił/ ábych poznał żem źiemiá y
12:
w nię ſię obrocę. ábych vmiał poznáć
13:
proch ſwoy y niedoſtátki ſwoie y ſzpetność
14:
ſwoię: ktoram piękny obraz twoy zmázał/
15:
y duſzę ná chrzćie ś. obmytą y ozdobioną
16:
poſzpećił. Day mi táką ręką vderzyć ſię
17:
w ty pierśi: żebych iuż z nich wybić wſzy=
kolumna: b
1:
tki złe myśli mogł/ y niepráwośći wſzytki
2:
wytrząſnąć: y do wykonánia dobre wſzyt=
3:
ki poſtánowienia przywieść: á rękę do ſer=
4:
cá/ to ieſt vczynki y wykonánie do dobrych
5:
myśli y woley przyłożył. A ieſli co dobre=
6:
go we mnie z łáſki twey będźie: niech ſię z
7:
tego nie chlubię/ á tobie wſzytko przypi=
8:
ſuię. Niech pomni roſzczká ná czyiem
Rom: 11.

9:
korzeniu ſtoi/ á ſkąd iey wilgotność
10:
ná dobry rodzay dochodźi. Od ćiebie
11:
wſzytko/ y do ćiebie niech ſię ná chwałę
12:
twoię obraca wſzytko. Tobie Pánie po=
13:
chwałá: á nam poháńbienie twarzy ná=
14:
ſzey. Nie nam Pánie/ nie nam/ ále imie=
15:
niu wielkiemu twemu bądź cześć y chwa=
16:
łá y pokłon od wſzytkiego ſtworzenia ná
17:
wieki wiekow. Amen.


strona: 380

Ná XIIII. Niedzielę po Swiątkách.380.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:

11:

12:

13:

14:

15:

16:

17:

18:

19:

20:

21:

22:

23:

24:

25:

26:

27:

28:

29:

30:

31:

32:

33:

34:

35:

36:

37:

38:

39:

40:

41:

42:

43:

44:

45:

46:

47:

48:

49:

50:
NA PIETNASTA NIEDZIE=
51:
LE PO SWIATKACH, EWAN-
52:
GELIA V LVKASZA W VII.
Onego czá=



strona: 381

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.381.
1:
O
Nego czáſu: Szedł P. Iezus do miáſtá/ kto=
2:
re zową Naim: á z nim ſzli vczniowie iego y ludzi wiele.
3:
A gdy ſię przybliżył ku bramie mieyſckiey: álić wynoſzą
4:
vmárłego/ ſyná iedynego mátki iego: á tá byłá wdowá: á ludzi
5:
mieyſckich wiele z nią. Ktorą vyrzawſzy Pan/ vlitował ſię nád
6:
nią/ y rzekł iey: Nie płácz. Y przyſtąpiſzy/ dotknął ſię mar. A ći
7:
co nieśli/ ſtánęli. Y rzekł: Młodzieńcze/ tobieć mowię/ wſtań. Y
8:
vśiadł on ktory był vmárły/ y począł mowić. Y dał go mátce ie=
9:
go. Y ziął wſzytki ſtrách/ y chwalili Bogá/ mowiąc. Ze Prorok
10:
wielki powſtał miedzy námi: á iż Bog náwiedził lud ſwoy.
kolumna: a
1:
Z
Ywot ten náſz ná tákim
2:
wygnániu/ wſzędźie z ſmut=
3:
kiem y płáczem zmieſzány
4:
ieſt. krotko żyiem/ mowi Iob
Iob 14.

5:
ś. á wſzelákijeſmy nędze pełni: ábo nád
6:
ſwemi właſnemi/ ábo nád ludzkimi do=
7:
ległośćiámi záwżdy wzdycháć muśim.
8:
á nikt nas vćieſzyć nie może/ iedno ten
9:
ktory tey wdowie żáłoſney mowi: Nie
10:
płácz. á zwłaſzczá w tey naſtráſzliwſzey y
11:
naćiężſzey przygodźie śmierći/ ktorą on
12:
ſam vmorzył/ y iego ſię ſámego boi: y
13:
on ią od nas odpędźić/ y żywot nam/
14:
ktorego iuż śmierć nie odeymie/ dáie.
15:
A oſobliwy ieſt żal gdy kto miły y po=
16:
trzebny vmiera. iákobyſmy rádźi áby
17:
go nam Chryſtus tákże ożywił y wro=
18:
ćił/ iáko tu vczynił tey wdowie. Ale iż
19:
teraz tego nie czyni/ dla więtſzey y ſtá=
kolumna: b
1:
tecznieyſzey poćiechy náſzey: tákie nam
2:
iednák w kośćiele ſwoim poćiechy zo=
3:
ſtáwił: iż ſłuſznie y my żal náſz vćieſzyć/
4:
gdy nam mili náſzy przez śmierć odcho
5:
dzą/ y płácz pohámowáć możem. Ty
Poćiechy
ná ſmierć.

6:
poćiechy miedzy innemi ſą przedniey=
7:
ſze: Nieśmiertelność duſz náſzych/
1.

8:
przyſzłe zmartwychwſtánie: dobre á
2.

9:
Kátholickie z tego ſwiátá zeſzćie: płácz
3.

10:
mierny/ y pogrzeb vczćiwy: wykoná=
4.

11:
nie teſtámentow: opátrzenie śierot
5.

12:
ich: pomoc duſzom ich ná wypłácenie
6.

13:
grzechow/ ábo karánia zá grzechy ich.
7.

14:
Poczniem od tey oſtátniey poćiechy/
8.

15:
ktorą nam nabárźiey heretycy wydźie=
16:
ráią: á potym ſię do inych puśćim zá
17:
dárem poćieſzyćielá y Páná náſzego/
18:
ktory ſam płákánie náſze kroći.
kolumna: b
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:

9:

10:

11:

12:

13:

14:

15:

16:

17:

18:

19:

20:
PIERWSZA CZESC.
21:
O pomocy vmárłych/ o nieśmiertelnośći duſz/ y zmartwych=
22:
wſtániu ćiał náſzych/ y o dobrey śmierći.

kolumna: a
1:
W
Ielkie nam vbliżenie poćie=
Ci co nas
z vmárłe=
mi dzie=
lą/ krzyw=
dę nam y
im czy=
nią.

2:
chy náſzey Chrześćijáńſkiey
3:
czynią/ ktorzy nas żywe z v=
4:
márłemi dźielą/ y miłość náſzę ku nim
5:
tárgáć y wydrzeć nam chcą: gdy ſię o
6:
to ſtáráią/ áby ſię przyiaźń náſzá śmier=
7:
ćią kończyłá: ábyſmy ſobie nic powinni
8:
nie byli/ nic o ſobie nie wiedźieli/ vczyn=
9:
nośći przyiaćielſkiey ieden drugiemu
10:
żadney nie pokázowáli: ſkoro śmierć
11:
nas rozłączy. Co iż ieſt przećiw zako=
12:
nowi przyrodzonemu/ przećiw piſmu
13:
ś. y náuce y zwyczáiu wſzytkiego pow=
14:
ſzechnego kośćiołá/ przećiw rozumowi
15:
ſámemu/ przećiw poćieſze náſzey Chrze=
16:
śćijáńſkiey: godźi ſię o to záſtáwiáć/ á
kolumna: b
1:
miłość y vczynność ku namilſzym ná=
2:
ſzym zmárłym wzbudzáć/ ktorą/ żal ſię
3:
Boże/ ći ludźie v ſiebie zgubili/ á w nas
4:
ią bárzo oſłábili.
5:
Zakon przyrodzony y práwo Bożé
1.
Zakon
przyrodzo
ny mowi
o vmár=
łe.

6:
ná ſercách ludzkich piſáne/ ktore nie
7:
idźie z náuki áni ze zwyczáiu: ále z ſáme
8:
go ſtworzenia y vrodzenia y piſmá Bo
9:
żego: ktore ſam pálcem ſwoim nápiſał/
10:
vkázuie: iż vmárłym żywi ſłużyć y po=
11:
moc im v Bogá mogą. Bo nie máſz
12:
ná świećie ták grubego narodu/ ktory=
13:
by ſię zá vmárłe ſwoie nie modlił/ y o=
14:
fiar ábo czegokolwiek zá nie nie czynił.
15:
Pogáńſkie piſmá ſtáre bárzo to świád=
16:
czą/ hiſtorye y zwyczáie ich. Bo v Rzy=
Bbb iijmian ſtá=



strona: 382

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.382.

kolumna: a
1:
mian ſtárych/ mieśiąc Luty wſzytek ná
2:
tym nabożeńſtwie zá duſze trawili.
Plato in
Apol: Soc:
& in Phe-
done.
Liuius li: 1.
Virgil: lib:
5.Aeneid.
Plutar: in
Numma.
Po
3:
dźiś dźień gdźie ſię iedno naſproſnieyſzy
4:
y nagrubſzy Pogánie y dźicy ludźie náy
5:
duią/ to czynią. y Turcy/ nawiętſze to
6:
nabożeńſtwo máią/ iáko ći świádczą
7:
co o nich piſzą y miedzy nimi bywáią.
8:
Zydow niech pytáią co czynią w tey
9:
mierze/ y co z zakonu y od ſtárych oy=
10:
cow wźięli. Co y kśięgi Máchábeyſkie
11:
ktore niżey wſpomniem świádczą/ iá=
12:
ko zá vmárłe modlitwy czyniono.
13:
Co tedy wſzytkie narody po świećie
14:
czynią/ czego żaden nie zániechywa/ kto
15:
ludzką twarz ná ſobie ma: toć muśi
16:
być zakon przyrodzony od Bogá ſáme=
17:
go piſány. iáko ten/ nie zábijay/ nie cu=
18:
dzołoż/ nie krádni. bo ſię ná to wſzytko
19:
rozumne ſtworzenie zgadza. Ci tedy
20:
co o vmárłe niedbáią/ áni ſię tym ćie=
21:
ſzą: gwałt wielki práwu przyrodzone=
22:
mu czynią.
23:
A niemniey piſmo ś. y kośćiołá ſtá=
Piſmo ś.
o vmárłe
ſtáránie
czyni.
1. Reg: vl-
timo.

24:
rego y nowego zwyczay ſtárowieczny/
25:
tego wſpiera. Dla czegoż w ſtárym za=
26:
konie pośćili ludźie zá Saulá y ſyny ie=
27:
go śiedm dni/ ieſli duſzy iego pomocy
28:
ſtąd nie było? Zá co im Dawid bárzo
29:
dźiękuie/ y oſobne do nich z temi dźięká
30:
mi poſły wypráwuie. A Máchábeuſz
2. Mac: 12.

31:
gdy zá ſwe żołnierze pobite modły czy=
32:
nić/ y ofiáry y ſummę pieniędzy wielką
33:
do kápłanow nieść każe: ná wiátr to
34:
puſzcza/ czyli błądźi? kto go z tego iáko
35:
z błędu karze? y owſzem kośćielny y ſtá=
36:
rodawny/ y z nabożeńſtwem zakonnȳ
37:
vroſły obyczay wypełnia.
38:
Mowią: niechcemy tych kśiąg/ nie
39:
ſą świętym piſmem. Wierzę. Bo im
40:
nie po ich głowách y wymyſłách. Toć
41:
ich Ewángelia/ gdźie co błędom ich
Iáka v
nich E=
wángelia.

42:
ſzkodźi/ wyrzućić z Ewángeliey. Aza to
43:
iednym kśięgom vczynili/ máłoli z Bi=
44:
bliey wymiátáli: y wſzytkiey ſię zárzę=
45:
/ ieſli ią błędy ich zbijáć będźiem. Od
46:
bieżą y kśiąg Mądrośći/ y Ekklezyáſty
47:
ká/ y Thobiaſzá/ y Heſter/ y liſtu ś. Iá=
48:
kubá. Iáko to czynią. Pierwey do pi=
49:
ſmá ś. vkázowáli/ á teraz ie odmiátáią.
50:
Dobrze/ niech im Máchábeyſkie kśięgi
51:
piſmem nie będą (iáko v Kátholikow
52:
ſą y będą ná wieki) wżdy ie zá hiſtoryą
53:
przyiąć muſzą/ á wierzyć im ták iáko
54:
Liwiuſzowi y Iuſtynowi y innym Po=
55:
gáńſkim hiſtoryom/ winni ſą. Ná czym
56:
nam doſyć/ iż vkażem modlitew y ofiar
kolumna: b
1:
zá vmárłe w ſtárym zakonie vżywánie.
2:
Niech y Zydow dźiśieyſzych pytá=
3:
ią/ ieſli tego zwyczáiu podánego od
4:
trzech tyśięcy lat y dáley nie máią?
5:
Niech ich y ſámá hiſtorya v Iozephá
6:
vpomni. Gdy Ierpátę miáſto Zydo=
Ioſephus
Bengor
cap: 9.

7:
wſkie w Gálileiey wźięli Rzymiánie/
8:
Iozeph ktory tám był ſtároſtą/ z żoł=
9:
nierzmi ſwemi w iedney ſię iáſkini zám
10:
knął/ y widząc iż vyść nie mogli: pozá=
11:
bijáć ſię żołnierze ſámi ſpolnie chćieli.
12:
á on im temi ſłowy odrádźił: [Nie=
Słowá
ſtárych Zy
dow o v=
márłych.

13:
wiem/ práwi/ żołnierze coby zá vbłagá=
14:
nie duſzá tego miáłá/ ktory ſię ſam zá=
15:
bija: kto ſię zá námi do Bogá przyczy=
16:
ni/ ieſli ták zgrzeſzym? żadne ofiáry Bo=
17:
gá nam nie vbłagáią/ prożno kápłani
18:
wzywáć będą Pátryárchow (Pátrz w=
19:
zywánie ś.) przodkow náſzych/ ktorzy
20:
odpoczywáią w Hebronie/ áby nam do
21:
ogrodá Eden otworzyli: prożno będą
22:
wzywáć Anyołow pokoiu/ áby nam o=
23:
tworzyli wrotá rayſkiey roſkoſzy.] O=
24:
báczże z tych ſłow y z tákiego świádká
25:
nie Papieżniká/ ieſli w zakonie ſtárym
26:
zá vmárłe co czyniono.
27:
A w nowym zakonie gdy P. IEzus
Piſmo no
wego za=
konu.
Matt: 12.

28:
mowi: Grzech przećiw Duchowi ś.
29:
nie będźie odpuſzczony/ áni ná tym áni
30:
ná onym świećie: izali nie dáie znáć iż
31:
y ná onym świećie ſą odpuſty? A Pá=
1. Cor: 15.

32:
weł ś. gdy mowi dowodząc zmartwych
33:
wſtánia ćiał/ z tego iż duſzá żywa/ y zá
34:
duſze wiele ſię trudźi żywych/ áby vmár
35:
łym pomoc dáli: izali nie wyráźił ſtá=
36:
ránia zá duſze y pomocy ich od żywych?
37:
Co czynią ći/ práwi/ ktorzy ſię chrzczą
38:
zá vmárłe/ ieſli vmárli nie zmartwych
39:
wſtáną/ czemu ſię zá nie chrzczą? to ieſt
40:
trudzą. Bo ták też to ſłowo w piſmie
1. Cor: 15.

41:
ſię ś. rozumie/ y ták go vżywa P. Iezus:
42:
Chrztem mam być chrzczony/ o iáko
43:
prágnę áby był rychło: to ieſt/ mękę
44:
mam ćierpieć. Lecz byſmy y piſmá nie
Kośćiel=
na pow=
ſzechna
náuká.

45:
mieli/ iákoż ieſt ták iaſne: ſámá Apoſtol
46:
ſka náuká y zwyczay/ y podánie/ po w=
47:
ſzytkiego świátá kośćiołách/ przełomić
48:
by ten vpor miáłá. Nie máſz żadnego
49:
piſárzá/ doktorá/ hiſtoryká/ ktoryby tey
50:
náuki kośćielney y zwyczáiu nie wy=
51:
świadczał. ktorych tu ſłowá kłáść dłu=
52:
gośćby vczyniło.
53:
Y rozum ſam to vkázuie/ gdyż nie
Rozum
ſam prze=
ćiwniki
potępia.

54:
wſzyścy ludźie iednácy. Są iedni bár=
55:
zo dobrzy/ drudzy bárzo źli/ trzeći mier=
56:
ni. Iedni cáły żywot ſwoy ná poku=
ćie y dobrych



strona: 383

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.383.

kolumna: a
1:
ćie y dobrych vczynkách trawią. Drudzy
2:
ledwie o Bogu wiedzą. Drudzy vpá=
3:
miętawſzy ſię/ rychło ábo záraz z tego
4:
świátá ſchodzą: nic práwie tákiego w
5:
żywoćie ſwoim nie vczyniwſzy/ co świę
6:
ći y pilni około ſwego zbáwienia czy=
7:
nią. iákoż tego co w pokućie iednego
8:
dniá ábo iedney godźiny vmiera: z o=
9:
onym dobrym ktory cáły żywot oſtrą po=
10:
kutę y dobre vczynki czynił/ porowny=
11:
wáć? Iákoż go też od zbáwienia y ná=
12:
dźieie odſądzáć/ á do piekłá poſyłáć: gdyż
13:
w wierze o męce y wyſługách Chryſtu=
14:
ſowych y w dobrey woley czynienia dłu
15:
giey y wielkiey pokuty ſchodźi? Dźiw=
16:
naby to nieſpráwiedliwość/ ktorą trud=
17:
no przypiſowáć ſędźiemu nawyżſzemu.
18:
Nie day Boże oſłábieć w nabożeń=
19:
ſtwie/ y miłośći ku vmárłym/ ták do=
20:
brze po wſzytkim Chrześćijáńſtwie y
Pożytki
żywych z
modlitwy
zá vmár=
łe.

21:
po wſzytki wieki vfundowáney. Z kto=
22:
rey wiele nam żywym dobrego y vmár=
23:
łym wiele pomocy płynie. Bo my zá nie
24:
co czyniąc/ gruntuiem ſię w wierze o
25:
onym świećie y żywoćie/ y o ich trwá=
26:
niu y nieśmiertelnośći: y dźiwnie ſię z
27:
tego ćieſzym/ iż nas śmierć nie gubi: á
28:
iż człowiek po śmierći lepiey żyie/ le=
29:
piey ſłyſzy/ lepiey widźi/ ćiáłá ták tru=
30:
dnego/ gnuśnego y ćięſzkiego/ y choro=
31:
bámi obłożonego zbywſzy.
32:
Y zátym tychże ſię ſądow Bozkich
33:
boiąc/ ná ktore vmárli przychodzą/ my=
34:
ślim o ſobie/ ábyſmy zgotowáli potrze=
35:
by ſwoie. Bo źle ſię ſpuśćić ná przyia=
36:
ćiele. po ſobie baczym iáko ſłábo miłu=
37:
iem tych ktorych nie widźim: iáko nam
38:
prędko z pámięći wypádną/ gdy ich tu
39:
nie sſtánie. Lepiey tu czynić coby zá
Tu wtym
żywoćie
pokutowáć.

40:
mię przyiaćiel miał czynić/ á nienápew=
41:
ne ſię vczynnośći ſpuſzczáć. vmieráiąc
42:
przyiaćielowi poruczyſz: przedſię nie v=
43:
czyni/ á káżdy ná ſię pilniey y wierniey
44:
robi niżli ná drugiego. A ſporſza tu ro=
45:
botá w wierze/ niżli tám ná oko/ y Pá=
46:
nu Bogu milſza. Y lepſza iedná świe=
47:
cá przed tobą/ niżli ſto zá tobą. więcey
48:
tu zá ieden dźień wypokutuieſz/ niżli
49:
tám zá dźieśięć ábo zá ſto lat.
50:
A k temu modląc ſię zá vmárłe/ ſá=
Rozmyś=
lánie ś=
mierći.

51:
mi też ſwoię śmierć wſpomináć mu=
52:
śim: ná ktorą myśl y wſpominánie/ nic
53:
pożytecznieyſzego do porátowánia zbá
54:
wienia nie mamy/ iáko ſię niżey powie.
Nagro=
dá od v=
márłych.

55:
A nákoniec gdy náſzą pracą porátowá=
56:
ni do widzenia ſię twarzy Bożey vmár
kolumna: b
1:
li podnioſą: vmieią nam záś oddáć
2:
modlitwámi ſwoiemi zá námi/ ſtánie
3:
nam zá nagrodę.
4:
A nie mowmy: niewiem ieſli potrze=
5:
buie: podobno iuż ieſt w niebie/ ábo po=
Niepew=
ność o ich
ſtanie nie
pſuie po=
mocy.

6:
dobno być w piekle może. Bo choć tey
7:
pewnośći w tym nie máſz: iednák ten
8:
ktory miłość ku bliźniemu płáći/ tobie
9:
to nágrodźi. Do ćiebie ſię to wſzytko
10:
obroći: y ná twoy pożytek/ by dobrze
11:
tám tego nie było potrzebá/ poydźie.
12:
wſzák śieieſz/ choć pewnie niewieſz ie=
13:
ſli wznidźie. Mędrzec mowi: Siey
Eccks 11.

14:
wieczor/ śiey ráno: bo niewieſz ktore
15:
wznidźie. A ieſli oboie/ tym lepiey. Nie
16:
o roli ten piſał/ ále o vczynkách do=
17:
brych/ y pracey ktora ſię ná onym świe=
18:
ćie płáći. Mátká gdy śle ſynowi w dá=
19:
leką krainę pieniądze: nie myśli o tym
20:
iż zginą. á by dobrze zginęły: oná z miło
21:
śći ſwey ktorą dźiećięćiu pokazáłá/ ćie=
22:
ſzy ſię á nowi: Nie poſkárży ſię ná mię
23:
ſyn moy: vczyniłám co byłá winná
24:
z miłośći ku niemu. Pan Bog ktory
25:
nam tę miłość ku vmárłym roſkazał/ á
26:
wiedźieć nie dał iáko ſię to obraca co
27:
dla nich czynim: wie iáko tym ſzáfuie:
28:
zapłátá v niego miłośći y miłośierdźia
29:
ku bliźniemu nie ginie.
30:
Zyczmy tey pomocy vmárłym/ ktora
Nie mo=
gą ſię ſá=
mi ráto=
wáć v=
márli.
Luc: 16.

31:
im tu w kośćiele żywych/ iáko członkom
32:
tegoż ćiáłá/ ſámá zoſtáłá. Robić tám
33:
nie mogą/ żebráć ſię tám wſtydzą/ bo
34:
tu czás mieli. Ná náſze tylo ręce pá=
35:
trzą. wſtydźmy ſię ich/ áby nam nie wy=
36:
mawiáli/ gdy ſię w kupie oglądamy:
37:
wżdyś mię nie miłował/ wżdyś mi fał=
38:
ſzywym przyiaćielem był/ wżdyś mi ſię
39:
nie viśćił. Y żáłowáć przed ſędźim w=
Záłowáć
ná nas bę
dą vmár=
li.
Cyril: Hie
roſol:
Cathech.

40:
ſzytkich ná nas będą. Iákoż ſię im ſprá
41:
wim? gdy tu kogo/ mowi Cyrillus/ z źie=
42:
mie wywołáią: izali przyiaćiele v kro=
43:
lá go wyprośić/ áby był przywrocon/
44:
nie mogą? Toż ſię mowi o vmárłych/
45:
mowi ten Cyrillus ś. Iedná przena=
46:
drożſza ofiárá Mſzey ś. o iáko im po=
47:
moc wiele może/ przy ktorey święći wo=
48:
łáią/ Bázylius/ Chryzoſtom/ Cyrillus/
In ſuis Li-
turgijs.

49:
Klemens/ Ambrozyus: Przez tę kreẃ y
50:
mękę/ y śmierć twoię Pánie: Day miey
51:
ſce odpoczynienia/ ochłody/ y pokoiu
52:
tym ktorzy przed námi z znákiem wiá=
53:
ry poſzli/ otworz im wrotá świátło=
54:
śći twoiey.
55:
Druga ieſt poćiechá náſzá nád v=
2.
Druga
poćiechá

56:
márłemi/ Nieśmiertelność duſz ná=
ſzych: iż ći



strona: 384

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.384.

kolumna: a
1:
ſzych. iż ći ktorzy vmieráią ná ćiele/ ży=
nieśmier=
telność
duſze.

2:
ią ná duſzy/ á nie giną iáko ſię rzekło.
3:
wychodzą z ćiáłá iáko z domu ſproch=
4:
niáłego/ iáko z namiotu zgniłego. iáko
5:
Apoſtoł mowi: [Wiemy iż gdy ſię dom
2. Cor: 5.

6:
źiemſki tego mieſzkánia náſzego ſkáźi/
7:
iż inne budowánie z Bogá mamy/ dom
8:
nie ręką czyniony wieczny w niebie] Co
9:
ſię nie tylo wiárą náſzą/ ktora ná tym
10:
ſię vfundowáłá/ ále y modlitwą zá v=
11:
márłe/ y wzywánim świętych wſpiera.
12:
Ci co modlitwę zá vmárłe pſuią/ ie=
Modli=
twá zá v=
márłe fun
dáment
duſz nie=
śmiertel=
nośći.

13:
dnym naiázdem ty dwie rzeczy obalá=
14:
ią: iż y o ſpráwiedliwośći Bozkiey y
15:
karániu ná onym świećie/ y o duſzney
16:
trwáłośći/ muſzą nic nie trzymáć. Y
17:
ná to ſię tá ich Ewángelia táiemnie
18:
pierwey v Lutrá zánośiłá. Bo ſam ná
Luter: in
Eccleſia-
ſten.

19:
wielu mieyſc plećie: iż vmárli ták ſpią
20:
y niewymownym ſnem ták záſnęli/ iż
21:
áni widzą/ áni czuią/ ták iáko gdy kto
22:
śpi. y śpi/ práwi/ duſzá máiąc ſmyſły
23:
wſzytki pogrzebione/ ták iż y mieyſce
24:
vmárłych/ męki żadney nie ma. Pátrz=
25:
że ná tego Epikurá: oto tu duſze v=
Tom: 4.
in Ioannē.

26:
márłe czyni/ y karánia po śmierći ża=
Brencius
in Lucam
cap: 20.

27:
dnego nie kłádźie. Y potym towárzyſze
28:
iego ná ſwoie ſię vcznie ſkárżą: iż po
29:
kárczmách z tym ſię wydáią/ w kośćie=
30:
le ſię wżdy tego wſtydząc/ iż duſzá z
31:
ćiáłem vmiera. Y drudzy ichże mini=
Petrus
Martyr in
1. Cor: ca:
15.

32:
ſtrowie o Libertynách w Angliey po=
33:
wiádáią: iż ſię śmieią z wiáry o zmar=
34:
twychwſtániu ćiał náſzych. zá czym/
35:
powiáda/ gdy ten ártykuł wiáry zgu=
36:
bią/ wſzytká wiárá z gruntu vpada.
37:
Nie potrzebá w tym wątpić/ iż ty ich
38:
kácerſtwá nie tylo z pogány/ ále y z be=
39:
ſtyámi nas zrownáć chcą/ y gorſzemi ni
40:
żli Epikur ludźie czynić myślą/ do áthe=
41:
izmu y beſtyálſtwá prowádząc/ áby lu=
42:
dźie ná przyſzły ſię żywot nieoglądáiąc/
43:
czynili co chćieli. Iáko Apoſtoł mowi.
1. Cor: 15.
Sapi: 2.

44:
y v Mędrcá ſłowá tákich położono.
45:
Y Pogáńſtwo ſię nieśmiertelnoś=
46:
ćią duſze ćieſzyło/ co Bogá práwego nie
47:
ználi/ y Philozophowie: gdy im kto mi=
48:
ły vmierał/ ábo gdy ſtrách śmierći od=
49:
pędźić od śiebie chćieli. Mowił ieden
Plato in
Phedone.
Socrates
ad Crito-
nem.

50:
vmieráiąc: [Ná mom pogrzebie nie
51:
mow/ iż pogrzebaſz Sokráteſá: bo nie
52:
ſłuſznie ſię to mowi: y w tym zgrzeſzyſz/
53:
y ludźiom nieco złego do myśli podáieſz.
54:
ále beśpiecznie mowić ſię ma/ iż ćiáło
55:
Sokráteſá pogrzebaſz.] A cożmy wy=
56:
ćwiczeni náuką zbáwienną/ vcznio=
kolumna: b
1:
wie nawyżſzey mądrośći Syná Boże=
2:
go/ ſynowie świátłośći/ iáko ſię tym
3:
ćieſzyć nie mamy: iż vmieráiąc nie gi=
4:
niem/ áni ſię śmierći bać mamy/ ſłu=
5:
cháiąc Páná náſzego: Nie boyćie ſię/
Luc: 12.

6:
práwi/ tych co zábijáią ćiáłá/ bo du=
7:
ſze zábić nie mogą. Nie wchodźi w
8:
grob duſzá/ ányelſki duch ieſt/ twarzy
9:
Bożey ná ſobie vpominek ma/ nieſmier
10:
telność. z ćiáłá iáko z więźienia y gli=
11:
niáney cháłupki y płoćiennego namio=
12:
tku/ iáko święći mowią/ wychodźi/ ná
2. Petr: 1.
2. Cor: 5.

13:
lepſzy żywot y pokoy/ do portu y kreſu
14:
ſwoiey drogi przychodząc. O czym trá=
15:
fi ſię gdźie indźiey ſzerzey mowić.
16:
A ćiáło iáko/ ktore w tákiey zgubie y
Poćiechá
z przyſzłe=
go zmart=
wychw=
ſtánia.

17:
prochu y nieczći zoſtáie z bydłem y z
18:
ſzkápámi rowno? Y to wſkrzeſzone y o=
19:
żywione y duſzy przywrocone będźie ná
20:
on oſtátni dźień: iáko opiewa wiárá
21:
náſzá y ártykuł iey/ y iáko Chryſtus kto
22:
ry ná ſobie dał wzor zmartwychwſtá=
23:
nia náſzego/ y ná ćiele ſwoim/ nam obie
24:
cał y nas vpewnił: Ia tego ktory w
Ioan: 6.

25:
mię wierzy wzbudzę ná oſtátni dźień.
26:
Kto nieśmiertelność duſze wierzy/ ten
27:
y ćiáłá zmartwychwſtánie wierzyć mu
28:
śi. bo to poſpołu chodźi. Ieſli duſzá/
Poſpołu
chodzi z=
martwjch
wſtánie
ćiał z nie=
śmiertel=
nośćią du
ſze.
Matt: 17.
Acto: 3.
Matt: 22.

29:
ktora ieſt z nátury y z ſtworzenia ſwe=
30:
go do ćiáłá przywiązána/ bez ćiáłá żyie:
31:
pewnie do ſwoiey nátury/ to ieſt do ćiá
32:
łá ſię wroći/ ná dźień/ ktory zowie Pan
33:
przywroceniem wſzytkiego. y Piotr ś.
34:
tákże. To ieſt/ wſzytko do ſwey nátury
35:
y ſtanu ſwego wroći. Y ták Zbáwićiel
36:
ſam przećiw Sádduceuſzom dowodźi
37:
ćieleſnego zmartwychwſtánia po wie=
38:
cznośći y nieśmiertelnośći duſzney. iá=
39:
ko ſię o tym gdźie indźiey náuczyło. Ma
40:
my tedy y ná tę ćiał náſzych ſkazę poćie=
41:
chę táką y ták pewną.
42:
Lecz ná ſámę śmierć náſzę y miłych
3.
Trzećia
poćiechá
dobre ze=
ſzćie z te=
go świá=
tá.
Wiárá
Kátholi=
cka przy
śmierći.

43:
náſzych/ nawiętſza ieſt ochłodá y poćie=
44:
chá: zeſzćie dobre Kátholickie z Sákrá=
45:
menty kośćielnemi Bo wiárá náſzá
46:
Kátholicka/ wiárá w Chryſtuſá y w
47:
mękę y drogie wyſługi iego ták nas v=
48:
pewnia: iż kto w tey wierze/ z pokutą/
49:
y z Sákrámenty ábo z prágnieniem ich
50:
ſchodźi: iż wieczną śmierćią nie vmie=
51:
ra/ áni ná potępienie idźie: ále w na=
52:
więtſzych grzechách idźie od śmierći
53:
ná żywot. y otwarza mu P. Bog wro=
54:
tá ſwego miłośierdźia/ dla nadrożſzey
55:
męki Syná ſwego/ w ktorym nam hoy=
56:
ne odkupienie zgotował. A ieſliż ſprá=
wiedliwość



strona: 385

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.385.

kolumna: a
1:
wiedliwość Bozka co wyćiąga po ś=
2:
mierći: ponieważ drugi nic dobrego
3:
przez cáły żywot ſwoy nie czynił/ iáko
4:
inni święći dla tákiey łáſki czynili/ y
5:
czynić byli winni: tedy iuż nie z gnie=
6:
wu áni wiecznie/ ále w łáſce z Oycow=
7:
ſkiey miłośći dáie karánie docześne.
8:
Czego ſię Dawid bał/ mowiąc: Pánie
Pſal: 5.

9:
nie w gniewie áni w furyey karzy mię.
kolumna: b
1:
Z ktorego y tu od przyiaćioł/ ábo ſię
2:
wypłáćić/ ábo pomoc wielką do wypłá
3:
cenia wźiąć możem. Toć ſą wielkie po=
4:
ćiechy Kátholickie. Stądże ſię zá v=
5:
márłe modlim/ ofiáruiem/ poſty y iáł=
6:
mużny y drogi czynim: áby im P. Bog
7:
tám ná onym świećie ty docześne ka=
8:
ránia odpuśćił/ y ſpráwiedllwośći
9:
ſwey z nimi vlżył.
10:
WTORA CZESC.
11:
O drugich poćiechách náſzych nád vmárłemi y náu=
12:
kách z Ewángeliey.

kolumna: a
1:
G
Dy Pan IEZVS mowi tey w=
2:
dowie/ nie płácz: nie gáni áni
3:
zákázuie płákánia nád vmár=
4:
łym.
4.
Płákánie
nád v=
márłym
ma poćie=
chę.
Bo to ſámo przyrodzenie wyćią=
5:
ga y powinne vżalenie/ y ludzkość nád
6:
nędznym/ y nád oſtátnią y nawiętſzą
7:
nędzą náſzą do ktorey śmierć przywo=
8:
dźi. Co może być nędznieyſzego iáko
9:
vmárły? ktora przygodá ták człowieká
10:
pſuie? Płácz/ mowi piſmo/ nád vmár=
Eccki: 22.

11:
łym: bo vſtáłá świátłość iego. wſzytko
12:
vſtáie z vmárłym: ſam z ſobą nic nie
Nędzá
wielka v=
márłego.

13:
bierze/ z páná táki vbogi/ z mocnego
14:
ták ſłáby/ iż ſię ſam nie ruſzy/ y pſom
15:
ſię y namnieyſzey beſtyey nie odeymie.
16:
z piękney vrody/ táka ſzpetność y trup
17:
ſproſny. ze czći ktorą miał v ludźi/ tákie
18:
obrzydzenie/ ktorego dom iego właſny/
19:
żoná y dźieći iego y kreẃ iego wytrwáć
20:
nie może. Iáko nád tákim wnętrzno=
21:
śći ſerdeczne wzruſzyć ſię nie máią? iá=
Swięći
płákáli
nád v=
márłemi.
Gene: 23.
Gene: 50.

22:
ko łez pohámowáć kto może? Płákał
23:
Abráhám nád vmárłą Sarą żoną ſwo=
24:
ią/ y vmyślnie ná ſmutku y płákániu
25:
ná źiemi záśiadł. Płákał Iozeph oycá
26:
ſwego Iákobá/ iáko mowi piſmo: v=
27:
padł ná twarz vmárłego oycá ſwego
28:
płácząc go y cáłuiąc. y wſzytek Egipt
29:
długo w żáłobie po nim chodźił. Y był
Záłobá
po vmár=
łych.

30:
ieſzcze w zakonie przyrodzonym zwy=
31:
czay/ dni pewne y czáſy po vmárłych do
32:
płákánia ábo żáłoby náznáczáć. Iáko
33:
Egipt wſzytek 70. dni Iákobá płákał/
34:
to ieſt w żáłobie po nim chodźił. Aaro=
Gene: 50.
Num: 20.
Deut: 34.
2. Reg: 3.

35:
ná dni 30. Moyzeſzá dni tákże 30. płá=
36:
kał lud wſzytek ná puſzczy. Dawid płá=
37:
kał Saulá krolá y Ionáty ſyná iego/ y
38:
náuczył ludu żáłobney nád nimi pie=
39:
śni. Tákże y Abnerá hetmáná zdrádą
40:
zábitego/ gorzko płákał/ y drugich do
41:
płákánia wzywał mowiąc: Bierzćie
kolumna: b
1:
ná ſię wory/ á płáczćie przed ćiáłem ie=
2:
go. Y w zakonie miano zá przeklęctwo/
Zakonne
przeklęc=
two/ nie
mieć płá=
kánia.
Iere 22.

3:
gdy kogo bez płákánia grzebiono. Iá=
4:
ko mowi Ieremiaſz Prorok/ o krolu
5:
Ioácym: [Nie będą go płákáć áni
6:
mowić: Biádá brátu/ biádá śieſtrze.
7:
áni poklęſkiwáć będą mowiąc: Biá=
8:
dá Pánie/ biádá wielki Pánie: ośli po=
9:
grzeb mieć będźie/ wśmiardły y wy=
10:
rzuczony
przed miáſto Ieruzálem.] Y
11:
ſam Pan IEZVS płákał nád Lázá=
12:
rzem ták iż ludźie nań pátrząc mowi=
13:
li: Pátrz iáko teo vmárłego miłował.
Pan Ie=
zus płá=
kał Lázá=
rzá.
Ioan: 11.

14:
Płákánie nád vmárłym ieſt świá=
15:
dectwo cnot iego/ iż ſię ludźiom dobrze
16:
záchował. Ieſt vlżenie nieiákie ſmut=
17:
ku/ gdy ſerce żáłośćią zięte/ przez oczy
18:
nieiáko oddycha y łzámi ſię chłodźi.
19:
Niemierne płákánie ábo bez nádźieiey
Apoſtoł
iákie płá=
kánie gá=
ni.
1. Teſ: 4.

20:
nieśmiertelnośći y zmartwychwſtá=
21:
nia/ y doſtąpienia łáſki Bożey po śmier
22:
ći/ gáni Apoſtoł/ y tákiego ſmutku zá=
23:
kázuie: ále Chrześćijáńſkiego mierne=
24:
go y ktory miłość ku odchodzącemu y
25:
ſámá ludzkość wyćiſka/ nigdy nie gá=
26:
nił. Bo y ſam o ſobie rzekł: Zmiłował
27:
ſię Pan Bog nádemną/ iż Epáphro=
Philip: 2.

28:
dytus nie vmárł: ábych ſmutku po
29:
ſmutku nie miał. A iż tey wdowie Pan
30:
IEZVS mowi: Nie płácz: nie gáni
31:
płákánia ſłuſznego iey: ále ią ćieſzy. A
32:
nie tylo ſłowy/ ále ſámą rzeczą. bo iey
33:
ſyná onego ożywił y wroćił. Y my ták
34:
ſmutne y płáczące ćieſzmy/ nie tylo ſło=
35:
wy/ ále pomocą iáką możem/ płáká=
36:
nim z nimi/ iáko mowi Apoſtoł/ ćieſzmy
37:
ie. Bo wielka ſmutnemu poćiechá/ gdy
Rom: 12.

38:
mu kto ſmutku y płákánia pomaga.
39:
Iáko żáłość wielka/ gdy ſię kto z iego
40:
ſmutku y złego śmieie y ráduie.
41:
Pogrzeb też vczćiwy ieſt iedná nam
5.
Cccpoćiechá



strona: 386

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.386.

kolumna: a
1:
poćiechá nád vmárłemi náſzemi/
Pogrzeb
vczćiwy
ieſt poćie=
chá.
gdy
2:
ćiáłá ich ze czćią pokrywamy/ y koſzt
3:
ná nie iáki czynimy: miłość vmárłe=
4:
mu pokázuiemy/ gdy ie ná poczeſnym
5:
y nabożnym mieyſcu chowamy: gdy
6:
do pogrzebu ich wielkieo towárzyſtwá/
7:
vbogich/ y ſtanu wſzelákiego ludźi ná=
8:
bywamy. Co chwali y rádzi piſmo ś.
9:
Synu/ powiáda/ nád vmárłym płácz/
Eccki: 38.

10:
á iákobyć ſię co ćięſzkiego sſtáło poczy=
11:
nay łzy wylewáć/ y wedle rozſądku y
12:
baczenia pokryi ćiáło iego/ á nie gardź
13:
pogrzebem iego. Iozeph ćiáło oycá
14:
ſwego roſkazał drogiemi máśćiámi ſłu=
15:
gom ſwoim lekárzom mázáć: y przez
16:
dni 40. w máśćiách ie chowáli. Y nie=
17:
chćiał go ládá gdźie grześć/ ále ná
18:
mieyſcu ná to obránym y poświęconȳ/
19:
w źięmi obiecáney w Hebronie/ do ktore
Potrzeby
koſztow=
ne Iáko=
bá Pátry
árchy/ y
Iozephá
y Páná
náſzego.
Gen: 50.

20:
go więcey niżli ſto mil ćiáło ono/ z wiel
21:
kim dworu wſzytkiego y pánow krolá
22:
Pháráoná towárzyſtwem/ prowádźił.
23:
Tákiego też ſzczęśćia ſam Iozeph ſobie
24:
życzył/ poprzyśięgáiąc bráćią áby kośći
25:
iego z ſobą ná onoż mieyſce oycá iego
26:
wynieśli z Egiptu. Y było iedno prze=
27:
klęctwo w zakonie/ nie leżeć zmárłe=
28:
mu w grobie oycow ſwoich. Nie zgá=
2. Mach.
Matt: 26.

29:
nił P. IEZVS Mágdáleny/ ktora dro=
30:
gą máść ná ćiáło iego/ iákoby iuż ná
31:
ćiáło vmárłe wylałá: ále iey od ſzemrá=
Ioan: 19.

32:
nia Iudaſzowego bronił. Chwali pi=
33:
ſmo Iozephá/ y Nikodemá/ ktorzy ná
34:
ćiáło Páńſkie przy pogrzebie wielki
35:
koſzt vczynili: drogiemi ie oleyki z áloes
36:
y z myrrhy nápuſzczáiąc. y one niewiá=
37:
ſty ktore po śmierći tákimże koſztem
Mar: vl-
timo.

38:
ćiáło Zbáwićielá náſzego vczćić chćiá=
39:
ły: wielką máią w Ewángeliey/ miło=
40:
śći y czći ſwey ku vmárłemu dobrodźie=
41:
iowi y Pánu ſwemu/ pochwałę.
42:
Niechże nie mowią ći Iudaſzowie:
43:
lepiey to vbogim rozdáć. Niech y vbo=
44:
dzy máią/ niech y ćiáłá Chrześćijáńſkie
45:
domy Duchá ś. ktore ſię ná dźień zmar=
46:
twychwſtánia iáko ſłońce obiáśnią/
47:
potrzeby do vczćiwośći ſwey máią.
48:
Niechże nam nie gánią cmyntarzow
Mieyſcá
do pogrze
bow.

49:
y kośćiołow/ y mieyſc do pogrzebow
50:
Chrześćijáńſkich náznáczonych: gdy
51:
ná nie y z trudnośćią y z koſztem ćiáłá
52:
przyiaćioł náſzych prowádźim. Niech
53:
ſámi oślim pogrzebem w ládá źiemi le=
54:
żą/ á do náſzych ſię kośćiołow po śmier
55:
ći nie ćiſną. Niemáła vmárłemu po=
56:
ćiechá/ tám leżeć gdźie święći leżą/
kolumna: b
1:
gdźie ſłużbá Boża kwitnie/ gdźie miey
2:
ſce do tego poświęcone ieſt. Przetoż
3:
y teſtámentem/ y przyśięgánim powin
Gene: 48.

4:
nych ſwoich/ tey ſobie poćiechy życzyli
5:
święći: áby ie tám grzebiono/ gdźie o=
6:
ni ſobie pożyteczniey y vczćiwiey być
7:
rozumieli.
8:
Ieſt ieſzcze niemáła nie tylko vmár=
6.
Wykoná=
nie teſtá=
mentow.

9:
łym/ ále y po nich płáczącym poćiechá:
10:
gdy oſtátnie wole y poruczenie ich wy=
11:
konywáią/ á wiáry im dotrzymawáią
12:
ći/ ná ktore ſię vmieráiący ſpuśćili.
13:
Gdy Iákob prośił ſyná ſweo Iozephá
14:
áby wolą iego po śmierći ieo wykonał/
15:
rzekł: Day mi rękę á położ ią ná boku
16:
ábo łędźwiách moich/ ábyś mi vczynił
17:
miłośierdźie y prawdę. Wielkie ieſt
18:
miłośierdźie nád vmárłym/ gdy im to
19:
czynim/ co po śmierći/ zwłaſzczá około
20:
dobrych vczynkow ſobie do zbáwienia
21:
ſłużących/ nam poruczyli. bo tym ſię
22:
ná drugim świećie rátuią: gdy ábo ich
23:
długi płáćim/ ábo iáłmużny z dobr ich
24:
ktore zoſtáwili/ y ktorych vżywamy/ czy=
25:
nim/ ábo Mſze ábo ofiáry zá nie odprá=
26:
wuiem. Iáko więc poſpolićie pole=
27:
cáią y proſzą y piſzą. Bo vmárły iuż
28:
ſam o ſię mowić tu y czynić nic nie mo=
29:
że. Iáko wielkie miłośiedźie/ związá=
30:
nego rozwięzáć/ y tonącemu ręki po=
31:
dáć/ gdy ſam ſobie nie może pomoc:
32:
ták y vmárłym duſzom/ ktore tu ná ś=
33:
wiećie niczym iuż władnąć nie mogą.
34:
Dáleko tám oni więtſzy głod/ y ſrożſze
35:
prágnienie/ y ćiężſze wygnánie y ośie=
36:
rocenie y źimno á nagość/ choroby/ y
37:
więźienia okrutnieyſze ćierpieć mogą:
38:
á niżli tu ći ćierpią ná ktore pátrzym.
39:
Gdyby widźiał á ono kogo ćwier=
40:
tuią/ á mogłby go wybáwić/ y byłby
41:
winien/ y toby mu obiecał: coby zá o=
42:
krućieńſtwo było ſercá twego/ gdyby
43:
tego nie vczynił? Táki ieſt/ kto vmár=
44:
łym wiáry nie dochowywa/ á zdraycą
45:
ich zoſtáie. Przetoż ná exekutory/ ná
Vſkárże=
nie vmár
łych ná
ſwoie exe=
kutory y
chlebo=
:
iedźćie
.

46:
przyiáćiele/ ná ſyny/ ná kápłany/ ktorzy
47:
powinni wykonywáć to co im vmárli
48:
poruczyli/ w ofiárách y Mſzách świę=
49:
tych: wſtánie ná dźień ſądny wielkie o=
50:
ſkárżenie ich/ od tákich vmárłych: y
51:
muſzą to ćierpieć co oni ćierpieli/ kto=
52:
rzy przez ich ſtáránie z powinney ſprá=
53:
wiedliwośći rátowáni być mogli. O
54:
iáko ſię ich záwſtydzą y przelękną/ gdy
55:
żáłuiąc ſię ná nie przed ſędźią ſpráwie=
56:
dliwym będą mowić: Ci nas oſzukáli/
ći nas zdrá=



strona: 387

Ná XV. Niedzielę po Swiątkách.387.

kolumna: a
1:
ći nas zdrádźili: ći wiárę nam złąmáli:
2:
pokarz ie ſędźia dobry/ á miłośierdźia
3:
im nie czyń/ iáko oni nam nie czynili.
4:
Iáko oycowie powſtáną ná ſyny/ mo=
Oycowie
ná ſyny.

5:
wiąc: Iam mu ták wiele názbierał y
6:
zoſtáwił: á on zá duſzę moię nic nie dał/
7:
ták mi złym ſynem ieſt. Pokarz go ſę=
8:
dźia ſpráwiedliwy. Toż będą mowić
Dobro=
dzieie.

9:
dobrodźieie ſwoim chleboiedźcom: Go=
10:
dni Pánie więtſzego karania/ ći ktory=
11:
meſmy dobrze czynili: á oni ták nas o=
12:
ſzukáli y zápomnieli.
13:
Nákoniec poćiechá ieſt vmárłym/
7.
Opátrze=
nie śie=
rot.
Eccki: 4.

14:
gdy ich wdowy y śieroty opátruiemy/
15:
iáko Mędrzec mowi: Bądź miłośier=
16:
ny śierotom/ iáko ich oćiec/ á mátce ich
17:
sſtań zá mężá iey. To co dobrego kto
18:
dźiećiom y żenie y innym śierotom po=
19:
zoſtáłym czyni: to też vmárłego docho=
20:
dźi y tym ſię ćieſzy/ gdy zań czyni przy=
21:
iaćiel/ co on był dźiećiom y żenie ſwey y
22:
innym winien czynić/ by mu śmierć by=
23:
łá nie przeſzkodźiłá. Tákie ſłowá ſą w
24:
kśięgách Ruth/ iż Boos opátrował
Ruth 3.

25:
śierotę powinnego ſwego vwárłego/
26:
Ruthę onę vbożuchną wdowkę: dopu
27:
ſzczáiąc iey kłoſy zbieráć/ y z żeńcámi
28:
ſwoiemi chleb ieść. rzekłá Noemi: Bło
Vmárłe
dochodzi
łáſká czy=
niona ich
śierotom.

29:
goſłáwiony niech będźie od Páná: Bo
30:
tę łáſkę ktorą pokázował żywym/ zá=
31:
chował ią y vmárłym. Vmárł był Che=
32:
lion mąż tey Ruthy/ á iednák vmárłe=
33:
go tá łáſká dochodźi/ ktorą żenie iego
34:
owdowiáłey Boos czyni.
35:
Oglądaymy ſię też wſzyſcy ná śmierć
Ná śm=
ierć ſię o
gląday=
my.
Eccki.

36:
ſwoię/ gdy ná drugie vmieráiące pá=
37:
trzym/ ktorzy do nas mowią: Pámię=
38:
tayćie ná ſąd moy/ bo też y wáſz táki bę=
39:
dźie. Mnie dźiś á wam iutro. Nie bądź
40:
my iáko owi co kazánia ſłucháiąc/ gdy
41:
co káznodźieiá przymowi/ rádźi ná dru=
42:
giego vkázuiem: ná ćię to przymawia
43:
nie ná mię. A káznodźieiá wſzytkim
44:
groźi. Nie możem mowić: dźiś po ćię
45:
śmierć przyidźie/ á potym po mię: ále
46:
wſzyſcy ſię iey ſpodźiewamy. ná mię
47:
koley/ ia podobno drugie vprzedzę. Aby
48:
tá myśl gotowość w nas do tákiego
49:
potkánia ſpráwowáłá/ ktore ſię tylo
50:
ná raz chowa. Gdy dwu ná śmierć o=
51:
ſądza/ á iednego proſtą drogą á drugie=
52:
go krzywą y dálſzą prowádzą: nie wiele
53:
ma nád tego ten co dálſzą drogą idźie.
54:
bo obiemá ná iedneyże ſzubienicy zo=
55:
ſtáć. Ták gdy ieden dłużey żyie niżli
56:
drugi/ nie wiele ma poćiechy ieſli nie
kolumna: b
1:
żyie Bogu y pokućie świętey/ nád tego
2:
kto prędzey przed nim kreſu tego dobie=
3:
ga. Dobrzeby nam nic z dáleká ále z bli=
Z blizká
ná ſmierć
pátrzyć.

4:
zká ná tego nieprzyiaćielá pátrzyć. Bo
5:
z dáleká pátrząc nie poznamy go/ iáki
6:
ieſt/ z iáką trwogą/ ſmutkiem y boleś=
7:
ćiámi przychodźi/ y iáki rozdźiał od te=
8:
go co miłuiem ná świećie czyni. On
9:
krol Agág vyźrzawſzy śmierć z blizká/
1. Reg: 15.

10:
bárzo/ gdy mu ná ſzyię zmierzano/ záwo=
11:
łał: Tákili to śmierć rozdźiał czyni?
12:
dopiero ſię śmierći przypátrował y iey
13:
gorzkość y obyczáie poznawał: gdy ſię
14:
iuż potkáć z nią miał. Potrzebá było
15:
dawno o tym rozdźiale wiedźieć/ y my=
16:
ślić/ áby nam tego śmierć nie wydárłá/
17:
y od tego nas nie oddźieliłá/ co nam ży
18:
wot lepſzy po śmierći dáie. Niech nas
19:
oddźiela od máiętnośći ktora zoſtáć tu
20:
muśi/ od przyiaćioł miłych ktorzy zá ná=
21:
mi nie poydą/ od ćiáłá z ktorymeſmy
22:
ták mocno związáni/ ktore zgnić y w
23:
proch ſię obroćić muśi: ále nas od Pá=
24:
ná Bogá y łáſki iego niechay nie dźieli.
25:
O Pánie Iezu Chryſte/ tyś dla tego
26:
ná świát przyſzedł/ áby nas od tey śmier
27:
ći wybáwił. Iákoś temu vmárłemu
28:
ſtánąć roſkazał: ták roſkaż ſtánąć
29:
mym grzechom y złym ſkłonnośćiom
30:
moim/ ktore mię do tey śmierći prowá=
31:
dzą. Dotkni ſię ręką ſwoią tych mar/
32:
tych złych nałogow moich/ áby vſtáły
33:
y ſtánęły: pomoż do powſtánia/ záwo=
34:
łay ná mię: Młodźieńcze wſtań. niech
35:
ſtárá w złośćiách odmłodnie duſzá mo=
36:
iá/ niech ożyie ná głos twoy.
Ioan: 5.
Boś ty
37:
rzekł: Teraz ieſt godźiná. áby vmárli
38:
ſłucháli głoſu Syná Bożego/ á ktorzy
39:
vſłyſzą/ ożyią. Słyſzę moy Pánie iż da=
40:
wno ná mię przez Proroki y ſługi y ká=
41:
znodźieie/ y właſne ſumnienie moie wo
42:
łaſz: Wſtań z tey złośći/ ruſz ſię z tego
43:
błotá/ wychodź z tey ćiemnice y więźie=
44:
nia/ wſtań co leżyſz/ wſtań vmárły á
45:
Chryſtus ćię oświeći. A ia iákobych
Epheſ: 5.

46:
nie ſłyſzał/ w grobie ſię tym ſmrodli=
47:
wym/ w tym ćięmnym táráśie/ złych
48:
żądz y roſkoſzy moich/ y w tey śmierći
49:
duſze moiey kocham. Iuż iuż zá pomo=
50:
cą twoią ná głos twoy powſtáię: po=
51:
dayże mi rękę twoię/ vmocniſz śiły mo=
52:
ie/ ábych iuż żył tobie y ſpráwiedliwoś=
53:
ći twoiey/ á nigdy nie vmierał/ y od ćie=
54:
bie ſię Páná y Bogá mego/ od duſze
55:
duſze moiey nie dźielił. Amen.


strona: 416

Ná XX Niedzielę po Swiątkách.416.
1:

2:

3:

4:

5:

6:

7:

8:
NA DWVDZIESTA NIEDZIE=
9:
LE PO SWIATKACH, EWAN-
10:
GELIA V IANA W IIII.

11:
W
On czás: Był nieiáki krolewic/ ktorego ſyn
12:
chorował w Káphárnáumie. Ten gdy vſłyſzał iż P.
13:
Iezus przyſzedł z Iudſkiey źiemie do Gálileiey/ poſzedł
14:
do niego/ y prośił go/ áby sſtąpił/ á vzdrowił ſyná iego. Bo po=
15:
czynał vmieráć. Rzekł tedy do niego P. Iezus: Ieſli znákow y
16:
cudow nie vyrzyćie/ nie wierzyćie. Rzekł do niego krolik: Pánie
17:
sſtąp pierwey niż vmrze ſyn moy. Rzekł mu P. Iezus: Idź/ ſyn
18:
twoy żyw ieſt. Vwierzył człowiek mowie ktorą mu powiedział
19:
P. Iezus/ y poſzedł. A gdy on iuż sſtępował/ zábieżeli mu ſłudzy:
20:
y oznaymili mowiąc/ iż ſyn iego żywie. Pytał ſię tedy od nich go=
21:
dziny/ ktorey mu ſię polepſzyło. Y rzekli mu: iż wczorá śiodmey
22:
godziny opuśćiłá go gorączká. Poznał tedy oćiec/ iż to oná go=
23:
dźiná byłá/ ktorey mu rzekł P. Iezus: Syn twoy żywie. Y vwie=
24:
rzył ſam/ y wſzytek dom iego.
kolumna: a
1:
N
Ie záraz wyſłuchał/
2:
y przymowką záwſtydźił y
3:
wyćwiczył tego krolewi=
4:
cá Krol nád krolmi Pan
5:
IEZVS : czego innym podłym v świá=
6:
tá nie rad czynił. Iáko Prorok Helize=
4. Reg: 4.

7:
uſz niewiáſtę vbogą Sunámitę nie tylo
8:
do ſiebie puśćić kazał/ ále z nią ſzedł y ſy=
9:
ná iey wſkrześił: á Náámáná Syryey
4. Reg: 5.

10:
hetmáná bogátego/ y zacnośćią świe=
11:
cką wielkiego/ z dworem y pompą iego
12:
przypuśćić do śiebie/ áni wynidź do
13:
niego niechćiał: ále go tylo przez ſłu=
14:
gę odpráwił. pokázuiąc iáko ſobie bo=
15:
gáctwo y pychę iego máło ważył.
16:
Ták P. IEZVS Pan Prorokow/ vbogie
17:
y podłe v świátá do śiebie rad przypu=
kolumna: b
1:
ſzczał/ y niewiáſtom z poſpolſtwá z dźie
2:
ćmi przyſtępu do śiebie bronić nie ka=
Matt: 19.

3:
zał: y wſzytki z wielką łáſkáwośćią ćie=
4:
ſzył y odpráwował: á temu bogátemu
5:
y zacnemu trochę ſię oſtro poſtáwił.
6:
dáiąc znáć iż iego ſtan y wynioſłość v
7:
świátá nic mu do tego nie pomagáłá:
8:
áby rychley y więcey dla niego co czy=
9:
nić miał ten ktory świátem y pychą ie=
10:
go gárdźił. v ktorego iednáki ieſt wiel=
Sap: 6.

11:
ki iáko y máły. Przygánił mu też o nie=
12:
doſkonáłość wiáry/ ktora niemáłą ma
13:
przygánę/ gdy máiąc inne dowody/ cu=
14:
dow prágnie. Mowmy o tym naprzod
15:
zá pomocą Bożą: á potym do náuk
16:
ſię y poćiech náſzych z tey Ewángeliey
17:
obroćim.
18:
PIERWSZA CZESC.
19:
O cudách ná potwierdzenie wiáry.
Nikt w tym.



strona: 417

Ná XX. Niedzielę po Swiątkách.417.

kolumna: a
1:
N
Ikt w tym nigdy nie wątpił/ y
Melanc: in
5. ca: Mat.

2:
ſámi heretycy to znáią/ iż wiá=
3:
rá święta y náuká od Bogá
4:
poſłána/ potrzebuie ná przodku vtwier
5:
dzenia z cudow: y ktoby bez nich wie=
Eccki: 19.

6:
rzył/ byłby/ iáko mowi Mędrzec/ lekkie=
7:
go ſercá. Iákiby to był rozum y ba=
Cudá do
wiáry po
trzebne.

8:
czenie? mieni ſię kto od Bogá poſłá=
9:
nym/ y powiáda rzeczy dźiwne/ nowe/
10:
nieſłycháne/ trudne/ y rozumieniu ludz=
11:
kiemu niepoięte: á záraz mu vwierzyć?
12:
ieſt to ſproſne á nierozumne głupſtwo/
13:
y wielka/ dla zdrády y chytrośći ſzátáń=
14:
ſkiey/ duſze niebeśpieczność. Gdy Pan
15:
Bog wielką rzecz poruczał Moyzeſzo=
Exod: 4.

16:
wi/ áby lud iego z mocy Pháráonowey
17:
wyiął/ á od Bogá mu powiedźiał/ áby
18:
ináczey nie czynił: tákże y lud on vćiś=
19:
niony áby vpewnił o wybáwieniu ich:
20:
Moyzeſz rzekł: Nie vwierzą mi Pánie
21:
ábyś ty zemną gadał/ y to mi poruczył.
22:
Przetoż mu P. Bog dał wielkie cudá
23:
w rękę áby ie czynił/ á poſłánia ſwego
24:
y powieśći iemi potwierdzał. Zbáwi=
25:
ćiel náſz tákże nioſąc nam z niebá zbá=
26:
wienną náukę/ y dźiwne rzeczy powiá
27:
dáiąc/ iż on ieſt ſyn Boży/ nie ſpoſo=
28:
bienim/ ták iáko święci y ſpráwiedliwi
29:
ludźie ſynmi ſię Bożymi zowią: bo to
30:
łácno było wierzyć kto ná święty iego
31:
żywot pátrzył: ále iż był rowny Bogu/
32:
iáko rodzony właſny Syn teyże nátu=
Ioan: 5.

33:
ry z Bogiem: á iż on ieſt przez ktorego
34:
wſzyſcy zbáwieni być máią: y inne tru=
35:
dne do rozumienia náuki. A kto miał
Pan náſz
z cudámi
przyſzedł.
Ioan: 15.

36:
wierzyć/ by był cudow nie czynił? Dla
37:
tegoż ſam mowił: Bych cudow nie czy
38:
nił/ iákich nikt nie czynił: grzechuby
39:
nie mieli iż mi nie wierzą. Y drugi raz
40:
mowi: Ieſli mnie nie wierzyćie: cu=
Ioan: 10.

41:
dom wierzćie/ ábyśćie poználi y wierzy
42:
li/ iż Oćiec we mnie ieſt á ia w Oycu.
43:
A nie tylo Pan ſam náuki ſwey cudy
44:
potwierdzał: ále y Apoſtołom kazał. y
Marc: 16
Luc: 10.

45:
dał im wielką moc ná czynienie cu=
46:
dow/ y temi ſię wiárá ś. rozſzerzyłá. Ty
47:
bárzo ludźie y świát wſzytek wzruſzyły/
48:
y do wiáry ś. po wſzytkim świećie przy=
49:
wiodły. Bo dowodźili onymi cudámi/
50:
iż od práwego Bogá poſłáni byli/ á w=
51:
ſzytko co náuczáli wiáry godne było. Y
Marc: 16.
Lib: 22. de
Ciuit: cap:
8. & lib:
de vtilita-
te creden:
cap: 17.

52:
mowi piſmo: Bog z nimi ſpráwował/
53:
y náukę ich cudámi potwierdzał. Prze=
54:
toż Auguſtyn ś. w Apoſtolſkiey náuce
55:
potwierdza ſię cudámi. y twierdźi/ iż
56:
cudow było potrzebá áby świát náuce
kolumna: b
1:
o Chryſtuśie Apoſtolſkiey vwierzył.
2:
A gdy iuż ieſt vtwierdzona cudámi
Gdzie cu=
dow nie
potrzebá.

3:
wiárá y náuká/ á ći wſtępuią ná miey=
4:
ſcá tych ktorzy cudá czynili/ á tęż á nie
5:
inſzą kośćielną náukę przynoſzą: tám
6:
cudow nie potrzebá/ doſyć wierzyć ſtá=
7:
rym oycowſkim cudom. Y ták ony w
8:
Egiptćie y ná puſzczy cudá Boże przez
9:
Moyzeſzá y Aaroná czynione/ nie wzna
10:
wiáły ſię: ále wſzyſcy potomni onym
11:
wierzyli/ co ich oycowie o cudách raz
12:
czynionych powiádáli/ wedle Pſálmu.
Pſal: 77.
Num: 17.

13:
Iáko też y ſynowie Aaronowi ná do=
14:
wod powołánia ſwego kápłáńſkiego/
15:
nie vkázowáli cudow: ále cud oycá ſwe
16:
go Aaroná/ gdy laſká iego zákwitnęłá:
17:
pochodzenie tylo y rodzay od niego po=
18:
kázowáli. Y kto rodzáiu od Aaroná v=
19:
kázáć nie mogł: zrzucony był z kápłáń=
20:
ſtwá. Iáko ieſt v Neemiaſzá.
2. Eſdr: 7.

21:
Przetoż my Kátholicy nie winniſmy
Kátholi=
cj nie win
ni cudá=
mi náuki
wſpieráć.

22:
wiáry náſzey cudámi potwierdzáć. Bo=
23:
ſmy ná tę/ iáko mowi ś. Auguſtyn/ w=
24:
ſtąpili/ ktora od oycow náſzych Apo=
25:
ſtołow y męczennikow cudámi ieſt v=
26:
twierdzona. y niewinni kápłani y ká=
27:
znodźieie náſzy ná to/ iż ie Bog poſłał
28:
ná náukę ludzką/ áby im ludźie wierzy=
29:
li cudow vkázowáć. Bo máią rodzay
30:
y náſtępowánie od tych ktorzy cudá
31:
czynili. Doſyć iż vkażą iż oni ſą ſy=
:
nowie/ iż z rodzaiu ich duchownego/
32:
przez ręce kłádźienie idą.
Nowa E=
wángelia
ma mieć
cudá.

33:
Z drugiey ſtrony dźiśieyſzy miſtrzo=
34:
wie nowi/ Kálwinowie/ Lutrowie/
35:
Nowochrzczeńcy/ winni vkázáć cudá
36:
y iemi náuki ſwoiey potwierdźić. Bo
37:
nową náukę wnoſzą/ ktora nigdy nie
38:
ieſt cudámi wyświádczona/ y rodzáiu
39:
ſwego od tych co cudá czynili nie vká=
40:
zuią. Iż nową náukę y niepodobną do
41:
rozumienia wnoſzą: káżdy to oſądźi.
42:
Nowiná to v Kátholikow y wſzytkie=
Nową ná
ukę wno=
ſzą.

43:
go Chrześćijáńſtwá/ áby Bog nie był
44:
w Troycy iedyny/ áby Chryſtus nie
45:
miał być Bogiem práwym/ áby kośćioł
46:
iego od tyśiącá lat vſtał y vpadł/ áby w
47:
nim ofiáry nie było/ áby ná ołtarzu ćiá=
48:
łá Chryſtuſowego nie było/ żeby Rzym=
49:
ſcy Biſkupi nawyżſzy/ ktorzy po wſzyt=
50:
kim świećie wiárę Chrześćijáńſką ſzcze
51:
pili y ſzczepią/ byli Antychryſtámi/ że=
52:
by przez tyśiąc lat żaden ná świećie
53:
rozumu nie miał/ á tego w Papieżách
54:
doznáć nie mogł/ iż wſzyſcy Doktoro=
55:
wie ták ſtárzy y święći y wſzytkie Kon=
Gggcylia błą=



strona: 418

Ná XX. Niedzielę po Swiątkách.418.

kolumna: a
1:
cylia błądzą. y inne grube/ nieſłychá=
2:
ne/ niepodobne rzeczy/ ktorych oni ná=
3:
uczáią: cudow y dowodu potrzebuią.
4:
Bo to zgołá inna y nowa wiárá. y nie
5:
máſz nic głupſzego/ y od wſzytkiego ro=
6:
zumu ten odpadł/ kto im bez dowodow
7:
y cudow wierzy. Ták rzeczy wielkie/
8:
ták należyte zbáwieniu náſzemu/ ták
9:
nieſłycháne y niepodobne.
10:
Mowią iż piſmem dowodzą: Lecz
Niedoſyć
ná piſmie
ś. cudow
potrzebá
do nowey
wiáry.

11:
y Apoſtołowie ś. piſmo mieli/ á przed=
12:
ſię cudámi ſwey náuki potwierdzáli.
13:
Bo o piſmie nie káżdy wie/ á bárzo rza=
14:
dki ie rozumie. y mowić może/ że ia pi=
15:
ſmá czytáć nie vmiem/ áni go rozu=
16:
miem y o nimem nie ſłychał: iáko Po=
17:
gánie mowić mogą. Czymże im do=
18:
wiodą/ że to á to w tym mieyſcu druko=
19:
wáne piſmo Bog piſał y wierzyć mu
20:
kazał? nie mogą tego dowieść iedno
21:
cudem iákim. A k temu: niech vkażą
22:
kiedy im P. Bog dał Duchá ś. ná rozu=
23:
mienie piſmá/ iáko dał Apoſtołom/ kie=
24:
dy im Chryſtus otworzył rozum/ áby
25:
piſmo rozumieli: niech powiedzą. Y to
26:
niech vkażą/ ieſli to ieſt w piſmie/ áby
27:
Lutrowi y Kálwinowi wierzono.
Rozumie=
nie ſwoie
piſmem
zowią.
A co
28:
nawięcey obruſzyć ná nie káżdego ma/
29:
y fałſz ich odkryć: iż oni nie piſmo/ ále
30:
rozumienie ſwoie piſmem zowią: krę=
31:
cąc ie y odmiátáiąc iáko chcą/ á ná ża=
32:
dnego ſię oycá ś. Doktorá/ y kośćiołá
33:
wſzytkiego rozſądek nie dáią.
34:
A z ſtrony drugiey rzeczy ieſli cudow
35:
nie máią: tedy poſyłánie ſwoie od Bo=
36:
gá wywieść winni/ iż ie P. Bog ábo
37:
przez ludźie y vrząd ſwoy kośćielny/ á=
38