[zaloguj się]
metryczka tekstuautor:   Jan Mączyński
tytuł:   Dictionarium latino-polonicum
rok wydania:   1564

hasła:   L – P        strony:   180 – 334v

◄◄◄ hasła: A – K     hasła: Q – Z ►►►



strona: 180v


kolumna: a
L ante A.
1:
¶Collabor, Wſziſtek weſpołek pádam álbo
2:
vpádam. Collapſum ædificiū, Vpádły dóm
3:
Collabi ruina, Do gruntu vpáść. Iter eius
4:
collapſum eſt, Zápádła mu drógá.
5:
¶Collabaſco, is, ere, ruinam mini=
6:
tari, Pochyláć ſie/ zálomić ſie ku vpádnie=
7:
niu.
8:
¶Collabefacere, Rozwálić/ Rozrzućić.
9:
Collabefactari teſtula, id eſt, ex urbe
10:
eijci per ſigna teſtarum, Calepi=
11:
nus.
12:
¶Delabor, Spádam. Delabi de cœlo &
13:
e cœle, Z niebá ſpáść Signum cœlo de=
14:
lapſum, Znák dźiw z niebá ſpadł. Delabi
15:
res familiaris dicitur, Roſprászáć ſie. De=
16:
labi in uicium, Dopuśćić ſie yákiego grze=
17:
chu. Delabi in aliquem ſermonem, Z
18:
rzeczi w drugą recz wpáść. Magis dela=
19:
bor ad Clodiam, Skłonnieyſzym k niey.
20:
Aues ex aere delabuntur, Spuſzczáyą ſie
21:
po powietrzu. In ſummam turpitudi=
22:
nem delapſus, Dopuśćił ſie wielkiego nie=
23:
rządu/ nieſtátku. Delapſus in idem genus
24:
morbi, W chorobę wpadł.
25:
¶Dilabor, Rozſchodzę/ roſpływam/ rośćie=
26:
kam ſie/ też w niwecz ſie obrácam. Dilabitur
27:
fluuius per agros, Rośćieka ſie rzeká po
28:
polách. Male parta male dilabuntur, Zlie
29:
nábyte zlie ſie rozchodzą álbo obrácáyą. Dila=
30:
bunt diſcordia res maxime, Wielkie bo=
31:
gáctwá wniwecz ſie obrácayą dla roſtirków.
32:
In turpitudinem aliquam dilabi, Do=
33:
puśćić ſie yákiego nierządu. Plures mea
34:
memoria dilabuntur, Nie mogę wſziſt=
35:
kich miánowáć nápoły mi ych z pámięći wy=
36:
pádło. Dilabitur ueſtis condita ſitu &
37:
corrumpitur, Káźy ſie ſzátá od pleś=
38:
ni/ etć.
39:
Dilapſus participium, Rozeſchły/ rośćie=
40:
czony. Dilapſus rapide fluuius, Rośćieka
41:
ſie rzeká bárzo prętko. Glacies liquefacta
42:
& dilapſa, Lód rośćiekły.
43:
¶Elabor, Wypádam/ vciekam. Elapſus
44:
ſum Bachidi, Vćiekłem Báchidzie. Latro=
45:
nibus uix elapſus eſt, Ledwey zboycóm
46:
vćiekł. Facile memoria elabitur, Lat=
47:
wie z pámięći wypádnie. Elapſus ex præ=
48:
lio, Vciekł z woyny. Elapſa eſt ea ſpes,
49:
Iuſz tá nádzieyá ominęłá.
50:
¶Illabor, Wpádam/ Wćiekam. Illabitur
51:
mari, Wpáda w morze. Medios illapſus
52:
in hoſtes, Wpadſzy miedzy nieprziyaćie=
53:
le.
54:
¶Illapſus, huius illapſus, Wpádánie/ w=
55:
pływánie.
56:
¶Interlabor, W poſrzód wpádam miedzy
kolumna: b
L ante A.
1:
poſrzodek ćiekę. Interlabitur ciuitati, Cie=
2:
cze przes poſrzodek miáſtá. Prælabor, Pier=
3:
wey pádam/ ciekę. Prælabentis tem=
4:
poris fuga, Przeſzłego czáſu vciéczká.
5:
¶Præterlabor, Ciekę mimo. Prȩterlabitur
6:
ciuitatem, Ciecze mimo miáſto.
7:
¶Prolabor. Ciekę dáley álbo ná dálą/ Da=
8:
leko pádam álbo wpádam.
9:
¶Relabor, Wrácam ſie/ záś ćiękę
10:
wſpák.
11:
¶Sublabor, Podchodzę/ podćiekam/ pod=
12:
rywam. Sublabitur agger, Grobla bywa
13:
podriwána.
14:
Labor, priore cor laboris, maſc. ter Ro=
15:
botá/ pracá. Conſumere multum operæ
16:
ac laboris in aliqua re, Wielką pra=
17:
cę podyąć/ Pożić wielkiey prace. Frangere
18:
ſe laboribus, Zniſzczeć/ znędzić od roboty
19:
Labor infinitus. Nieskończona pracá. Nul
20:
lo labore aliquid facere, Bes trudnośći
21:
co czynić. Perfunctus ſum maximis labo=
22:
ribus, Pożyłem wielkich prac. Labori eſſe
23:
alicui, Zádáwáć komu trudność.
24:
Labos laboris, idem.
25:
Laborioſus, a, um, Robotny/ a/ e. Laborio=
26:
ſiſsimus hominis ſocius in agricultura
27:
bos, Wół dobry pomáfácz oráczowi ná ro=
28:
lą.
29:
Laborioſus ager, Cięſzká rola ku wyprá=
30:
wieniu. Laborioſa deambulatio, Práco=
31:
wita przechadzká.
32:
Laborioſe, laborioſius, laborioſiſsime,
33:
Robotnie s wielką pracą.
34:
Laboro, ras, laborauit, laborare, neu. pri=
35:
Robię/ prácuyę/ czinię.
36:
Laboro etiam, Ieſtem chory/ Stáram ſie. La
37:
borat febri, Ma febrę. Laborat inedia,
38:
Ciérpi głód. Laborat ambitione, Wyſo=
39:
kiey myſli yest. Et cum membri dolo=
40:
rem ſignificamus fere ſemper præpo=
41:
ſitionem addimus, Vt laborat ex ſto=
42:
macho, Boli fo brzuch. E dolore labo=
43:
rare dicitur puerpera, Męczyć ſie dzie=
44:
ćiątkiem. Laborare ex inuidia, Być w nie=
45:
nawiśćy. Cauſa laborare, Nie dobrą rzecz
46:
mieć. Labore iniuria, Krziwdę cierpieć. Re
47:
frumentaria laborare, Niedoſtátek ćier=
48:
pieć ná żićie. Laboraui amari ab eo, Stá=
49:
rałem ſie o to áby był ná mię łáskaw. Non
50:
laboro de nomine, Nie ſtáram ſie o ymię
51:
Non multum laboro, Nie ſtára ſie o ſię.
52:
Nihil eſt quod labores, Niemaſz ſie
53:
przecz ſtáráć. Valde laboro ne id fiat,
54:
Obáwam ſie bárzo áby ſie to nie ſtáło. Quaſi
55:
de uerbo non de re laboretur, Iákoby
to ná



strona: 181


kolumna: a
L ante A.
1:
to ná słowiech á nie ná rzeczi leżáło. La=
2:
boratur uehementer, inclinata res eſt,
3:
Pilnie ſie trą álbo ſpieráyą o to. Náchiliłá ſie
4:
rzecz nieyáko. Vitijs laborare, Złośliwym
5:
być. Haud ita multo poſt peſtilentia la
6:
boratum, Máło potym powietrze páno=
7:
wáło. Cic. Domeſticis hoſtibus labo=
8:
ramus, Mamy miedzy ſobą nieprziyaciele
9:
domowe.
10:
Laboratus, Zrobiony s pracą á s pilnośćią
11:
vcziniony.
12:
¶Compoſita, Collaboro, Pomagam
13:
robić/ weſpołek robię.
14:
¶Elaboro, Wyrabiam. In literis certe
15:
elaboraui, Owſzekim ſie pilnie vcził. In
16:
his potiſsimum elaborabimus, Ná to
17:
nawiętſzą pilnóść włożimy. Elaborare ali
18:
quid, S pilnośćią co czinić.
19:
¶Elaboratus, a, um, Foremnie s pilno=
20:
śćią wypráwiony. Elaboratum poculum
21:
Piękny Foremny kubek. Elaborata ora=
22:
tio, S pilnośćią vcziniona/ Rządnie wy=
23:
práwiona.
24:
¶Inelaboratus, a, um, Nieforemny/ nie
25:
s pilnośćią vcziniony. Inelaborata oratio
26:
Niedbáła rzecz.
27:
¶Illaboratus, Latwi/ niecięſzki/ to yeſt/
28:
nie s trudnośćią vcziniony. Vt illabora=
29:
tum carmen, Latwie piękne wierſze. Ine=
30:
laboratum reprehenditur, Illaboratū
31:
laudatur.
32:
Laboriæ, arum, Italiæ pars illa quæ uul=
33:
go Terra laboris dicitur.
34:
Laborinus, a, um, adiectiuum, Ieden
35:
ztámtąd.
36:
Labruſca, æ, fem. prim. genus uitis aggre
37:
ſtis quæ erratica dicitur, quod in ter=
38:
ræ marginibus & ſepibus naſcatur,
39:
Płonne álbo dźikie wino.
40:
Labruſcum in gen. neutro dixit Vergi=
41:
lius in Culice.
42:
Labyrinthus, Lábirint/ Dedáluſowe/ budo=
43:
wánie bárzo dźiwne wiele obchodów y gan=
44:
ków w ſobie máyące/ w które gdy yeden
45:
wſzedł trudno ſie ztámtąd mógł wypleść.
46:
Vnde accipitur pro re defficili & per=
47:
plexa, Miáſto rzeczy bárzo zátrudniony/
48:
záwikłány y zámotány. Fuerunt autem
49:
quatuor Labyrinthi, Yeden w Egypćie.
50:
Drugi w Krećie/ Trzeći w Lemnie/ Czwarty
51:
we Włoſzech.
52:
Lac, lactis, neut. tert. Mlieko. Lac ſubdu=
53:
citur agnis, Zoſtáwiáyą yágniętá nie dá=
54:
dzą ym więcey ſáć. Lactes in plurali, Má=
55:
łe yelitká. Gaza interpretatur Meſen=
56:
terion.
kolumna: b
L ante A.181
1:
Lacteus, a, um, Mlieczny. Lacteus porcus,
2:
Oſeſel/ proſiątko któr yeſzcze ſie.
3:
Lacteus orbis circulus eſt in cœlo, uulgo
4:
Swiętego Iákubá drógą zową. Et Meta=
5:
phorice Lacteus, Biały. Lactea crura,
6:
Białe nogi.
7:
Lactarius, a, um, idem, Item Lactarius,
8:
Mlieko dawáyący. Vt herba lactaria.
9:
Lactarius ſubſtantiue, Który rozmáyite po=
10:
tráwy vmie z mielká przipráwowáć.
11:
Lacticinia, Mlieczno.
12:
Lacto, as, are, neut. prim. & Lacteo, es,
13:
ere, neut. ſec. Sę. Lactare per transla=
14:
tionem, Nęćić kogo/ piękne słówká kómu
15:
dáwáć.
16:
Lacteſco, is, ere, neut. tert. Mliecznieyę/ to
17:
yeſt/ mliekiem ſie ſtawam.
18:
Lactans, lactantis, Sący. Vbera lactan=
19:
tia, Mlieczne wymioná.
20:
Lactantia etiam, Rzeczy mlieko dáyące.
21:
Lactatus, huius lactatus, Sánie/ dzierże=
22:
nie.
23:
¶Compoſita, Avlacto, as, are, Oſtá=
24:
wiam/ odſádzam od mlieká.
25:
¶Ablactatio, onis, Oſtáwienie.
26:
¶Collactaneus, a, um, Collectanei in
27:
plurali, Którzy yednych pierśy pożywa=
28:
li.
29:
Collacteus, a, ū, idem, Towárziſz z dzie=
30:
ćińſtwá.
31:
Lacedæmon ſiue lacedæmonia urbs Pe=
32:
loponenſi alias Sparta cuius ciues La
33:
cedæmonij, Spártánowie.
34:
Laconicus, a, um, Spártáński álbo co ktemu
35:
miáſtu należy.
36:
Lacon, laconis, Ieden z Pártiey.
37:
Lacæna, Niewiáſtá Spártáńska.
38:
Laconiſmus, laconiſmi, Id eſt, breuilo=
39:
quentia, Krótka mowá/ yáko Spártani zwy
40:
kli mówić. Et Laconia regio Pelo=
41:
poneſi.
42:
Lacer, lacera, lacerum, Oſzárpány/ Odárty/
43:
a/ e.
44:
Lacer a ueteribus dicebatur qui auribus
45:
orbatus erat, Któremu vſzy były obrzezá=
46:
ne. Laceras gentes colligare, Roſproſzo=
47:
ne ludzie zebráć.
48:
Lacero, as, are, act. prim. Szárpam/ Drapię
49:
Drę. Aliquem uirgis lacerare, Vśiec ko
50:
go rózgámi aż do krwie. Rem ſuam lace=
51:
rare, Imienie ſwoye roſproſzyć. Famam
52:
alicuius lacerare, W złą sławę kogo
53:
wpráwić. Probris lacerare, Názłorzeczić
54:
Náłáyáć. Lacerarūt omni ſcelere patriā
55:
Wſziſtki niecnoty płodźili.
HhLaceratio



strona: 181v


kolumna: a
L ante A.
1:
Laceratio, Odárcie/ Oſzárpánie.
2:
¶Dilacero, as, are, idem quod La=
3:
cero.
4:
Lacerna, æ, fem. prim. Deſzczowy płaſzcz ták
5:
męski yáko y niewieśćy.
6:
Lacernatus, a, um, Który deſzczowy płaſzcz ná
7:
ſobie ma.
8:
Lacerta, æ, f. p. uel lacertus, lacerti, Rodzay
9:
wężów we włoſzech zielonych/ też yáſzczórká.
10:
Lacertus etiam genus piſcis.
11:
Lacertus & lacertoſus, Vide Brachium.
12:
Laceſſo, laceſſis, laceſsiui, & laceſſij, la=
13:
ceſsitum, laceſſere, Nágábam/ Niedá=
14:
yę pokoyu/ pobudzam ku gniewowi/ też wy=
15:
wabiam ná bitwę. Fere ſemper in malam
16:
partem accipitur, Voce laceſſere, Ná=
17:
ziwáć. Ad pugnam laceſſere, Wywábiáć
18:
ná rękę.Laceſſere bello & tentare po=
19:
pulos, Złośćy wyrządzáć/ w ziemię wtár=
20:
gáć. Iurgijs maledictis laceſſere, Poſwar=
21:
ki czinić/ złorzeczić.
22:
Laceſſor paſsiuum, Bywam náygráwan.
23:
Laceſsitus, Ziątrzony/ rozgniewány.
24:
Lachanum, naut. ſec. Latine olus, Ziele ku
25:
yedeniu dobre/ Niektórzy też chcą mieć nie=
26:
yáką łákoć z mąki á z ziela.
27:
Lachanopola, Który ziołá przedawa.
28:
Lachanopolειum, Rynek zielny.
29:
Lacheſis pen. cor. Iedna z bogiń które par=
30:
ce ſą wezwáne. Vide ſupra in Cloto.
31:
Lachryma, ſe prim Lzá. Tenere lachry=
32:
mas. Odyąć ſie płáczu. Profundere la=
33:
chrymas, Rzewno płákáć.
34:
Lachrymas excutere, Rozrzewnić. Lachry
35:
mas non teneres, Cic. Nie mógł byś ſie
36:
zdzierżeć od płáczu.
37:
Lachrymula, læ, Lezká.
38:
Lachryme arboris, Gumi álbo kley z drze=
39:
wá płynący.
40:
Lachrymo, as, are, Neutrū p. Et Lachry=
41:
mor lachrymaris, deponens, Płáczę.
42:
Lachrymare ex abitu amici, Záłowáć
43:
odyechánia prziyaćielá. Num id lachry=
44:
mat uirgo, A dla tegoſzto płácze.
45:
Lachrymans, antis, Płáczący/ a/ e.
46:
Lachrymatio, Płácz/ Lkánie.
47:
Lachrymoſus, a, um, Pełny łeż/ Rzewliwy.
48:
Lachrymoſe aduerbiū, Płáczliwie/ Rzew=
49:
liwie.
50:
Lachrymabundus, a, ū, Płáczący/ Płáczek.
51:
Lachrymabilis pro lachrymando in
52:
Biblijs.
53:
Lachrymare etiam dicitur de uitibus &
54:
alijs arboribus, Gdy kropki pádáyą z
55:
drzew. Vnde lachrymans & aridus ca
56:
lamus arboris contraria, Soſzik z które=
57:
go krople pádáyą.
kolumna: b
L ante A.
1:
¶Compoſita, Collachrymo Weſpołek
2:
s kim płáczę/ Pomagam żáłowáć. Terent.
3:
Triſtis interim nonnunquam colla=
4:
chrymabat, Przes ten czas byl ſmutny/
5:
pod czás mu ſie łzy z oczu rzućiły.
6:
¶Delachrymo, id, eſt, deorium lachry
7:
mo, Záłomiwſzy glowę płáczę.
8:
¶Illachrymo, ualdelachrymo, Rzewno
9:
płáczę.
10:
¶Superlachrymo, Opłákawam też z
11:
wierſzchu kropki puſzczam.
12:
Lacyburgum ciuitas Germaniæ in Du
13:
catu Mechelburgenſi, Po niemiecku
14:
Roſtok.
15:
Lacina, æ, Brzég álbo obłogá v ſzáty. de=
16:
coris cauſa.
17:
Lacinia, Fałd/ też ſztuczki w ſzáciech.
18:
Laciniatus, a, um, ut laciniata ueſtis, Z
19:
máłych ſztuczek vcziniona/ fałdźiſta/ yákie
20:
przed tym niewiáſty miewáły od wierzchu
21:
do ziemie pełne ſzwów y fałdów. Transfer=
22:
tur etiam ad alia non ſolum ad ue=
23:
ſtes, ut Columella iubet in lacinias pe=
24:
cus egrotum diſtribui, Ná máłe ſztuczki
25:
rozebráć.
26:
Laciniatim aduerbium apud Apul. Fał=
27:
downie/ też ná ſztuczki.
28:
Lacinioſus, a, um, idem quod laciniatus,
29:
lacinioſa folia, Fałdźiſte liśćie.
30:
Lacinioſus, flexuoſus, alias.
31:
Lacinium, promontorium Italiæ inter
32:
Adriaticum & Ionium mare, Podgo=
33:
rze we włoſzech.
34:
Lacio, lacis, lexi uel lacui ſecundum Pri
35:
ſcianum, Lacitū & lectum lacere, act.
36:
ter. Id eſt, In fraudem inducere, W
37:
zdrádę w wieść. obſoletū, Feſtus, Com=
38:
poſita magis ſunt in uſu, Allicio, Przy
39:
wabiam/ nęcę. Allicere & attrahere ad ſe
40:
idem, allicere & permulcere fere idem
41:
Allici beneficijs, Dobrodzieyſtwy być przi
42:
nęcón. Beneuolentiam alicuius allicere,
43:
Chuć cziyę ſobie yednáć.
44:
¶Allecto, as, are, frequentatiuum, idē.
45:
¶Allector, uerbale ab allicio, Przi=
46:
wábiácz/ nęćićiel.
47:
¶Allicefacio, allicefacis, allicefeci, alli=
48:
cefactum, allicefacere, idem quod alli=
49:
cere.
50:
¶Allicefactus, a, ū, Przinęcony. Sueto=
51:
nius de Vitellio, id eſt Allectus.
52:
¶Delicio idem.
53:
¶Delecto, as, are, Rozkoſzuyę/ Ochładzam
54:
Vweſelam. Cum muſis ſe delectare, Ro=
55:
skoſzowáć ſie w naukách. In re aliqua &
56:
re aliqua delectari, Chuć mieć ku niektó=
57:
rey rzeczi.
¶Delectatio



strona: 182


kolumna: a
L ante A.
1:
¶Delectatio, Roskoſz/ Weſele/ ochłodá.
2:
¶Delectamentum & delectamen idem.
3:
Delectatio, Iucunditas, Suauitas, idē.
4:
¶Delectabilis, le, Roskoſzny/ miły/ wdzię=
5:
czny/ prziyemny.
6:
¶Deliciæ, arum, plurale tantum, Ro=
7:
skoſzy/ loſtowánie. Aliquando reperitur
8:
in ſingulari, Delicium pro eodem
9:
Deliciæ meæ Dicæarchus, Moya roſ=
10:
koſz. Eſſe alicui in delicijs, W kochániu
11:
być v tego. Habere in delicijs, Kocháć ſie.
12:
¶Deliciæ aliquando in malum, Swą
13:
wolą płodźić/ Bieſiad pátrzić. Deliciarum
14:
cauſa & animi cauſa, Dla dobrey myſli
15:
á krotofile.
16:
¶Delicatus, a, um, Roskoſzny/ Miękki
17:
Pieſzczący/ roſpuſtnie wychowány.
18:
¶Delicata, delicatorum dicebantur
19:
Dijs conſecrata, quæ nunc dicata ap=
20:
pellantur, unde adhuc manet Deli=
21:
catus quaſi luxui dicatus, Puer lepi=
22:
dus & delicatus, Miłe á rośkoſzne chło=
23:
piątko. Libidinoſa & delicata iuuentus
24:
Roſpuſtną młódź. Voluptaria & delicata
25:
diſciplina, Swa wola. Delicatiſsimus
26:
amnis, Rzeká bárzo weſoła. Conuiuium
27:
delicatum, Hoyna vcztá.
28:
¶Delicate aduerbium, Roskoſznie. Vt
29:
delicate cœnitare, Pyſzno/ Hoyne/ wiecze=
30:
rzáć. Veſtiri delicate, Koſztowne odzienie
31:
ſpráwowáć.
32:
¶Delicia etiam dicitur genus tigni
33:
quod a cacumine ad tegulas angu=
34:
lares infimitas uerſus faſtigium collo=
35:
catur, Feſtus.
36:
¶Elicio, elicis, pen. cor. elicui, elicitum
37:
uel elixi electum. Antique elicere, Wy=
38:
łudźić/ wywábić. Elicere ſentētiam alicu=
39:
ius, Wywiedzieć ſie cziey woley. Elicere ad
40:
pugnam. Ná bitwę wywábiáć/ Draźnić.
41:
Elicere aluum, Wypróźnić ſie. Flicere la=
42:
chrymas, Rozrzewnić Sudorem elicere
43:
Zápoćić álbo zgrzać ſie aż do zápocenia. Eli=
44:
cere arcana alicuius, Wyſperowáć cziye
45:
táyemnice. Verum elicere, Prawdy ſie doż=
46:
dáć/ doczekáć álbo dobyć.
47:
¶Electo, as, are, pro elicio dixit Plaut.
48:
¶Elicito, as, are, frequentatiuum idem.
49:
¶Elicius cognominatis eſt Iupiter Ro
50:
mæ cultus. Elix, elicis, in plurali, Eli=
51:
ces, pe. cor. ſulci aquarij, Brózdy miedzy
52:
rolámi.
53:
¶Illicio idem quod allicio. Illectus par
54:
ticipium, Przinęcony/ prziwabiony.
55:
¶Illecto, as, are, frequentatiuum idem.
56:
¶Illicium, illicij. Wabienie/ Nęcenie.
kolumna: b
L ante A.182
1:
¶Illex, illicis, gen. om. idem. Hinc ue=
2:
niunt Illecebræ Vide in loco.
3:
¶Oblicio & oblecto frequentatiuum
4:
Roskoſzuyę/ vweſelam. Oblectare aliquē
5:
falſo gaudio, Nieprawdźiwym kogo we=
6:
ſelém ćieſzić. Qui ſe agricolatione oble=
7:
ctant, Ktorzy ſie roskoſzuyą w oráninie. Vbi
8:
te oblectaſti tam diu, Gdzieś ták dłu
9:
go bieſiádował. In eo me oblecto & ſo=
10:
lum id eſt charum mihi, W tym ſie ye=
11:
dno kocham/ Oblecta te cum Cicerone
12:
noſtro quam belliſsime, Twoyá roskoſz
13:
niechay będzie Cicero náſz.
14:
¶Oblector, aris, ari, deponens idem
15:
quod oblecto.
16:
¶Oblectamentum, Kochánie/ vciechá.
17:
¶Oblectatio, idem, Też krotochwilá. Ob=
18:
lectamen idem.
19:
¶Pellicio & Pelliceo, Pięknemi á głád=
20:
kiemi słowki kógo prziwabiam/ przićiągam
21:
ná moyę ſtronę przimawiam. Veſtes a ui=
22:
ris pellicere dicuntur mulieres, Wy=
23:
świekotáć/ wylizáć/ etć.
24:
¶Pellicator huius pellicatoris, Wyłu=
25:
dzácz/ przerzućinoſzká też zową/ to yeſt ten
26:
który vmié ludzie przes nogę przerzucać. to
27:
yeſt Zdradzáć. Pellax pellacis, idem, hoc
28:
eſt qui per blanditias decipit.
29:
¶Pellacia, pellaciæ, per blanditias de=
30:
ceptio, Piętroſzki słów pod któremi zdrádá
31:
leży.
32:
¶Pellex, pellicis, pen. cor. Kurwá która
33:
s żonátym nierząd płodźy.
34:
¶Pellicatus, huius pellicatus, Kureſtwo
35:
á nierząd tákowy. Veel actus quem pellex
36:
exercet, ſicut concubinatus quem con
37:
cubina.
38:
Prolicio & prolecto idē quod Allicio.
39:
Lacon, laconia, laconium, laconiſmus,
40:
Vide Lacedæmon.
41:
Lactonis genus herbæ.
42:
Lactuca, lactucæ, a lactis copia dicta eſt
43:
quod abundantiam lactis exuberet,
44:
To yeſt ziele które ſáłatą zowiemy. La=
45:
ctula diminutiuum.
46:
Lacuna, lacunæ, fem. prim. & Lacunar,
47:
Vide Lacus.
48:
Lacus huius lacus uel laci, maſ. ſe. & q.
49:
declin. Ieźioro.
50:
Lacus etiam, Kadź/ przikádek álbo ſtągiew
51:
w którą wino śćieka z práſi.
52:
Lacus in ædificijs, Bałki álbo głádkie dyle
53:
álbo tramy ná których połogá leży. Genera=
54:
li uocabulo, Strop álbo áſtrych nadomny
55:
Lacunar idem ſignificans alias laquea=
56:
tium & laqueare dicitur & Lucanariū.
Hh 2Lacubus



strona: 182v


kolumna: a
L ante AE.
1:
Lacubus diſtinguntur granaria ut ſepa=
2:
ratim quæ legumina ponātur, Prze=
3:
grody w ſolech álbo w ſpichlierzách.
4:
Lacus aliquando ſignificat carcerem,
5:
Ciemnicę.
6:
Lacuſculus, li, dimin, Ieźiorko.
7:
Lacuna. lacunæ, Káłużá błoto/ też grubá álbo
8:
rów ná polách ku ſpuſzczániu wody z pól.
9:
Lacuna in pauimento, Dół w áſtrichu gdy
10:
ſie yáko przedchnie. Lacunam explere pro=
11:
uerbialiter, Wziętey ſzkody powetowáć.
12:
Lacunoſus, a, um, Pełny grub/ rowów/ nie=
13:
rownych mieyſc y dołów.
14:
Lacunatus, a, um, Doliſty yákoby dół.
15:
Lada appellatur herba ex qua ladanū fit
16:
in Cypro, Ladanū Sok z tego ziela Ladá
17:
Ladon, onis, maſ. ter. pen. prod. Fluuius
18:
Arcadiæ.
L ante AE.
19:
Lædo, lædis, læſi, læſum, lædere, act. tert.
20:
Obráżam/ Szkodzę też ſromocę Lædere pe=
21:
dem, Obráźić kogo ná dobrey powieśćy.
22:
Sic lædere os alicui, Zlie o kim mowić.
23:
Vergil. Ach ne te frigora lædant, Ach
24:
byś nie vmárzłá. Lædere aliquem iniu=
25:
ria, Krziwdę komu wyrządźić. Ludibrio
26:
lædere, Náśmiać ſie z kogo. Lædere ferro
27:
Ránić. Lædi odore, ſmrodem być záráżony.
28:
Læſus, Obráżony/ a/ e. Læſe maieſtatis reus,
29:
Náleźión być winnem yż obráźił máyeſtat.
30:
Læſio, Obráżenie. Læſura, æ, pro leſione
31:
in Biblijs inſolens.
32:
¶Compoſita, Allido, allidis, alliſi, al=
33:
lidere, alliſum, pen. prod. Otrącam ſie/
34:
Przipádam. Allidere caput hoſtio, uel
35:
ad hoſtium, Vderzić ſie w głowę o drźwi/
36:
ſtrąćić z podwoyá wosk/ w przipowieśći. Alli
37:
di aliquis dicitur per Metaph. Otrąćić
38:
ſie/ gdy to yáką ſzodę popádnie. Allidi in
39:
re aliqua, Wziąć ſzkodę w czym.
40:
¶Alliſio in ſacris legiur, Otrącenie.
41:
¶Collido, Trącam á tráfiam ſie s kim we=
42:
ſpołęk. Confligunt & colliduntur leges
43:
Ieden ſtátut yeſt przećiwko drugiemu. Są
44:
ſobie przećiwni.
45:
¶Colliſus, huius colliſus, & colliſio
46:
Otrącenie/ przećiwiánie yedno drugiemu.
47:
¶Elido, Wytrącam/ Wyrzucam. Elidunt
48:
fœtus ſues, Proſzą ſie świnie. Elidere her=
49:
bas, Wykopáć/ wywáć. Elidi ex turba,
50:
Być wytrącón z gromády ludźy Elidi æ=
51:
gritudinib. Strzeſtan być chorobą. Elidere
52:
ignem e ſilice, Skrzoſáć ogień z krzemieniá
53:
A quo Eliſio, Wytrącenie/ Wybicie. Et fi=
kolumna: b
L ante AE.
1:
gura quæ Eliſio dicitur, fit quando uo
2:
calis cum litera in uno uerſu eliditur,
3:
Bywa wyrzucona.
4:
¶Illido, Wtrącam/ vderzam ſie. Illidit ca
5:
put parieti, Dał ſobie w łep o ſciánę. Illide
6:
re ſaxis, otrąćić zábić ſie o kámienie álbo páść
7:
ná kámienie. Fluctus illiduntur, Wełny
8:
ná wodzie otrącáyą ſie yedny o drugie.
9:
¶Illiſus, huius illiſus, m 1. Vderzenie/
10:
Otrącenie.
11:
¶Oblido, Ze wſząd ſie pourażam też potłu=
12:
miam. Oblædo, oblædis, oblæſi, oblæ=
13:
dere, idem.
14:
Lærmagia, fem. prim. Latine Ingluuies,
15:
Obzárſtwo.
16:
Laëna ſiue læna, æ, Płaſzcz którego przed
17:
czáſy ná woynie zołnierze & Angures
18:
Romæ, Vżiwáli.
19:
Laërte, laërtes, nomen urbis Ciliciæ.
20:
Laertes. g. m. Ociec Vliſſis.
21:
Laerciades patronymicum.
22:
Lætus, a, um, Weſoły. Lætus at alacer,
23:
Weſoły y ochotny. Lætus lætitijs omni=
24:
bus, Záwżdy dobrey myſly.
25:
Lætus etiam pro fauſto & fortunato,
26:
Fortunny ſzczęſliwy. Et ad inanimata etiā
27:
transfertur, ut læte ſegetes, id eſt, fer=
28:
tiles, Nádobne żyto. Lætum ſolum, Tłu=
29:
ſta á czarna ziemiá. Læta corpora, Do=
30:
brze ſie máyące/ nie chude. Læta indoles,
31:
Czirſtwe przirodzenie. Lætus id facio, Rad
32:
to czinię.
33:
Læte aduerbium, Weſoło. cui opponi=
34:
tur Seuere, lætius, Weſeley. Lætius dice=
35:
re, Powiedzieć co milſzego. Læte ſurgunt,
36:
ſegetes, Nádobnie wſchodźi zboże.
37:
Lætitia, æ, f. pri Weſele/ ſwiebodá/ ochotá/
38:
czerſtwość.
39:
Lætabilis, le, idem quod lætus.
40:
¶Illetabilis, Smutny/ Pochmurny. Affice=
41:
re læticia, Vweſelić. Efferri læticia, Przed
42:
weſelem niewiedzieć co czinić.
43:
Lætandus, a, um, Weſelący ſie/ cziſtey myſi.
44:
Cic. illud inprimis mihi lætandū eſſe
45:
uideo, To nam naypierwey dobrey myſli do
46:
dáwáć ma.
47:
Lætamen, lætaminis, Gnóy który ná rolą
48:
wywożą.
49:
Lætitudo pro læticia, Obſoletum.
50:
Lætor, lætaris, lætari, Weſelę ſie/ Dobrey
51:
myſly yeſtem. Vtrun lætor & ſine do=
52:
lore corporis te fuiſſe, & animo ua=
53:
luiſſe, Ráduyę ſie dla obu rzeczy yżeśy ná
54:
ciele czyśćie zdrów był/ y ná dobrey myſly
55:
nic nieſchodźiło.
Lætor



strona: 183


kolumna: a
L ante AE.
1:
Lætor malorum Græcorum more di=
2:
ctum eſt.
3:
Lætare uoce actiua pro lætum reddere,
4:
Vweſelić. Antiqui dixerunt.
5:
Lætans, lætantis participium, Weſoły.
6:
Lætifico, as, are, Vweſelam/ też nágnayam.
7:
Lætificus, a, um, Vweſeláyący. Vt lætifi=
8:
cæ uites, Vweſeláyące wino.
9:
Lætificor, aris, ari, deponens, Weſelę ſie.
10:
Lætiſcere, Poczináć weſołym być. Obſole=
11:
tum.
12:
¶Compoſita, Collætor, Weſelę ſie we=
13:
ſpołek.
14:
Læua, læuæ, fem. prim, Lewa ręká. Verſi
15:
ad læuam petebamus Coloniam,
16:
Vdawſzy ſie ná lewą rękę pochadzáliſmy ku
17:
Kólnu. Dextra montibus læua Tybe=
18:
ri amne ſeptus, Z práwey ſtrony ma góry
19:
á z lewey rzékę Tybrym.
20:
Læuus, a, um, Lewy. Vt oculus leuus, Le=
21:
we oko. Læuus etiam, Przećiwny/ Niefor
22:
tunny. Vt læua auſpicia, Przećiwne ſzczę=
23:
śćie.
24:
Læuum cum de humanis rebus loqui=
25:
mur ſignificat contrarium & ſtultum
26:
Vergil. Si mens non leua fuiſſet. By
27:
vmysł móy nie lewy był/ to yeſt by było
28:
dobre baczenie we mnie/ bych był ná ten
29:
czás przi rozumie. E diuerſo cum de cœ=
30:
leſtibus rebus loquimur, ſignificat pro
31:
ſperum & ſecundum, ut intonuit læ=
32:
uum. Okazáło ſie ſzcześćie. Læuum lu=
33:
men, Przećiwna ſzkodliwa ſwiátłość.
34:
Læuorſum aduerbium, Ná lewą rękę.
35:
Læuis, Vide infra leuis.
L ante A.
36:
Lagari uersus qui in medio claudicant
37:
pede.
38:
Lagena, æ, fem. prim. Lagwicá/ Fláſzá.
39:
Laguncula, æ, dim. Lagwiczká/ Fláſzká.
40:
Lageos, fem, Nieyákie ziele w którym ſie zá=
41:
yące wielim kocháyą.
42:
Lagia, unum ex nominibus Deli inſu=
43:
læ. CC.
44:
Lagois, gen. fem. genus auis.
45:
Lagophtalmus, gen. maſ. genus mali eſt
46:
apud Celſum quoties in aliqua cu=
47:
ratione plus æquo exciſa cute, uel a=
48:
lia cauſa eueriit, uti oculus non con=
49:
tegatur, Któremu ſie nie mogą powieki ſtu=
50:
láć álbo ſchodźić.
51:
Lagopus, pen. prod. Lagopodis, pen. co.
52:
Nieyáki ptak máyąc włocháte nogi yákoby
53:
záyąc.
kolumna: b
L ante A.183
1:
Lagopus etiam, Benediktá ziele.
2:
Lagotrophium, Ogród álbo ynſze mieyſce
3:
gdzie záyące chowáyą.
4:
Lagyges populi Sarmatiæ.
5:
Lagyra urbs Tauricæ Cherſoneſi, CC.
6:
Laicus, a, um, pe. cor. Láik/ poſpolity/ ſwiet=
7:
cki który żadnego ſwięcenia nie ma. Popu
8:
laris idem.
9:
Lais, laidis, fem. ter. Sławna kurwá w KO=
10:
rincie.
11:
Laletania Hiſpaniæ Regio.
12:
Laliſio, laliſionis, maſc. ter. Młody/ dźyki
13:
ośieł.
14:
Lallo, as, are, more infantium blandiuſcu
15:
lis uocibus loqui, Háláć/ Lálkáć/ Blego=
16:
táć yáko dzieći czinią.
17:
Lama, æ, aquæ collectio inquit Feſtus.
18:
Lamach a Zabthani Hæbraicæ uo=
19:
ces, id eſt, cur me dereliquiſti.
20:
Lambo, lambis, lambi, lambium, ſecū=
21:
dum Priſcianum lambere. Loczę álbo
22:
liżę/ lepcę/ yáko pśi czinią. Cibos lam=
23:
bere, Lokáć. Lambunt muſcæ, Piyą. Lā=
24:
bunt flumina, Podlizuyą ſie. Lambere
25:
per translationē, Przemáwiáć/ przerádzáć
26:
kogo.
27:
Lambrus fluuius Ciſalpinæ Galliæ cu=
28:
ius accolæ Lambrani.
29:
Lamentor, aris, ari, dep. pri. Lámentuyę/ ná=
30:
rzekam/ łkam.
31:
Lamentatio, onis, fem. ter. Lámentowánie/
32:
Rzewne nárzekánie.
33:
Lamentabilis, le, Płáczliwy/ lámentliwy. La=
34:
mentabilis gemitus, Rzewne wzdichánie
35:
Lamentabili uoce deplorare, Rzewnym
36:
głoſem opłákáwáć.
37:
Lamentarius pro lamentabili Obſoletū.
38:
Lamentum, lementi, Láment/ Płácz/ Nárze
39:
kánie/ łkánie.
40:
Lamentas pro lamentationibus ſcripſere
41:
ueteres
42:
Lamia, æ, Nocna yędzá Matółká/ nocne ſtrá=
43:
ſzidło/ Duch álbo czárownicá. Et idem ani=
44:
mal muliebri facie pedibus equinis,
45:
Zwierzę máyąc twarz niewieśćią á nogi
46:
końskie. Alias Stryx.
47:
Lamius mons Ioniæ.
48:
Lamina, æ, fem. p. Miedziána/ Cenowa/ łu=
49:
prowa y tákowych metállów bláchá. Lami=
50:
nas cādentes admouere, Roſpalone błá=
51:
chy prziłożić.
52:
Lamna pro lamina dixit Horatius.
53:
Lamella, læ. dimin. Bláſzká.
54:
Laminarius, Bláchownik/ Płátnérz.
55:
Lamium, Mártwe pokrziwy.
56:
Lampas, lampadis, fem. tert. Latine fax.
Hh 3Lampa



strona: 183v


kolumna: a
L ante A.
1:
Lampa, Pochodnia kágániec. Vel etiam idē
2:
quod ſplendor, Iáſność. Eſt autem
3:
Græca dictio, in accuſatiuo Lampa=
4:
da fecit, Lampada curſu tradere, Pro
5:
uerbium, Swoy vrząd á doſtoyność yn=
6:
ſzemu ſpuśćić.
7:
Lampada, æ, idem, ab accuſatiuo lam=
8:
pada.
9:
Lamperta, genus piſcis alias Murena ut
10:
quidam uolunt.
11:
Lampheus mons Arcadiæ.
12:
Lampſacus, pe. co uel Lampſacum, gen.
13:
neut. nomen urbis in littore Helleſpon
14:
ti in ora Aſiatica.
15:
Lampſacenus, a, um, Który z támtąd yeſt.
16:
Lampyris huius lampyridis, ſe. ter. Ro=
17:
baczek który w nocy ſwiećy.
18:
Lamyrus lacertarū genus Plin.
19:
Lana, æ, ſem prim. Wełná.
20:
Lanarius, lanarij, ſubſtantiuum, Knap/ rze
21:
mięśnik który wełną robi.
22:
Lanaris & hoc lanare, Wełniany. Vt pe
23:
cus lanare, Bydlę ktore wełnę nosi/
24:
owcá.
25:
Lanatus, a, um, idem, Wełniſty. Pelles la=
26:
nate, Skóry wełniſte/ owcze. Vites lanatæ
27:
Nieyáki rodzay winá/ ná których ſie białe
28:
pſtróćińki yákoby wełná vkázuyą.
29:
Laneus, a, um, Wełniány. Laneus pannus,
30:
Sukno.
31:
Lanicium, lanicij, Wełniána robotá/ będź
32:
tkána bądź też więźiona yáko kobierce.
33:
Lanificium, lanificij, idem.
34:
Lanificus, Ten który welną robi/ knap/ tkacż
35:
wełniány.
36:
Lanifer, a, um, Vt laniferæ arbores, Drze
37:
wá ná których báwełná rośćie.
38:
Laniger, a, um, idem.
39:
Lanoſus, a, um, Co wiele wełny dáye.
40:
Lanaria ȩ, herba uulgo Cotonaria, Gna
41:
phalion, Dioſcorides.
42:
Lanugo, lanuginis, Mech też pierwſza brodá
43:
która ſie náprzod młodzieńcom puſzcza wąs
44:
Lanuginoſus, Mſzyſty/ Włocháty/ koſmáty.
45:
Lancea, æ, fem. prim. Włocznia ſzefelin też
46:
drzewo gończe.
47:
Lanceola, diminutiuum, Włóczenká.
48:
Lanceatus, a, um, Który s włocznią yeżdza.
49:
Lancearius, lancearij, Drab/ Láncknet. Sic
50:
etiam & lanceatus idem, álbo który wło=
51:
cznią yeſt przebodzión.
52:
Lancino, as, are. pen. cor. Przebość/ Prze=
53:
kłoć. Ferio.
54:
Langa, æ genus animalis quod alij lan=
55:
gnariam uocant.
56:
Langia, æ, nomen fontis. CC.
57:
Languor, languoris, maſ. ter. Niemoc/ Cięſz=
kolumna: b
L ante A.
1:
kość/ mdłość/ y chorobá. Et aliquando re=
2:
fertur ad animum, Niedbálſtwo. Lan=
3:
guor etiam Sprácowánie.
4:
Languidus, a, um, Chory/ Mdły. Langui=
5:
dior indies, Co dzień chorſzy. Langui=
6:
dus uino, Leniwy. Pecus languida ad
7:
paſtum, Leniwe bydlę ná páſtwę. Langui=
8:
dus ictus ſeu pulſus cui creber op=
9:
ponitur, Leniwy. Languidior autoritas
10:
patrum facta eſt, Nie tá yuſz o nie dbáyą
11:
zeſzło ym ná powadze. Laanguid, Leniwo
12:
choro/ mdło. Languidius in opere uer=
13:
ſari, Przeleniwſzym ſie ſpráwowáć.
14:
Langueo, es, langui, languere, neut. ſec.
15:
Mdleyę/ Ciężeyę. Otio laguere, Od
16:
proznowánia gnić. Nam languere ſigni=
17:
ficat etiam, Prożnowáć. E uia languere,
18:
Z drógi ſprácowanym być. Item languere
19:
Niedbáć/ Niedbále co czinić/ też nie śmieć
20:
popuśćić. Languet animus, Nie śmiem/
21:
niemam ſercá Si te languere uiderit fe=
22:
rocior fiet, Iáko ci vzna być boyáznego
23:
tym będzie gorſzy.
24:
Langueſco, is, ere, Lenieye/ Gniyę/ Schodźi=
25:
mi ná czerſtwośćy y mocy. Omnium rerū
26:
cupido langueſcit cum occaſio eſt,
27:
Wſziſtkich rzeczi chćiwośći lenieyą gdy máyą
28:
prziczinę/ to yeſt nie ták ſie bárzo tego zwy=
29:
kli ludzie domágáć co ſie ym łatwie może
30:
ſtáć. Langueſcente colore in album,
31:
Przebiyáyąc álbo ćiągnąc ná białą fárbę.
32:
¶Compoſita, Flangueo, Niſzczeyę ná
33:
mocy/ Mdleyę/ lenteyę/ Oćieżeyę. Differen=
34:
do deinde elanguit res, Przes odwło=
35:
kę zniſzczálá rzecz. Ne tum elanguit cu=
36:
ra hominum e mora, Nie zliemało ſtá=
37:
ránie ludzkie dla dawnośćy/ to yeſt nic
38:
ym nie zeſzło ná ſtárániu.
39:
¶Elangueſco, is, ere, idem.
40:
¶Relangueo, & Relangueſco fere idem
41:
uel etiam, Záś ſie pokrzepczam.
42:
Lanio, as, are, act p. Drę ná ſztuki rozbieram
43:
Drápię.
44:
¶Dilanio, as, are, Rozdzieram/ roſzárpuyę
45:
Dentibis laniare, Zębámi skąſáć. Vn=
46:
guibus laniare, Páznokćiámi zdrápáć.
47:
Laniatus, huius laniatus, Drápánie/ Ro=
48:
zebránie.
49:
Laniena, pen. prod. Rześ/ Rzeźnicze rze=
50:
mięsło/ też ſzárpániná.
51:
Lanius, lanij, Rzeźnik.
52:
Lanio, lanionis, maſ. ter idem.
53:
Lanionius, a, um, Rzezniczy.
54:
Lanionia menſa, Rzeźnicza łáwá álbo pień
55:
ná którym bydlętá rozbierayą.
56:
Lanarium neutro gen. pro laniena,
57:
Rześ.
Laniſta



strona: 184


kolumna: a
L ante A.
1:
Laniſta, tæ, Szermierz.
2:
Laniſtæ auium apud Columellam qui
3:
aues certaminibus præparabant.
4:
Lanoculus, qui lana uitium oculi tegit
5:
inquit Feſtus.
6:
Lanugo, Vide Lana.
7:
Lanx, lancis, fe. ter. Krzinów/ ſzeroka miſá/
8:
też wagá/ & lances, Miſy v wagi. Bi=
9:
lanx idem.
10:
Laodicea, urbs Aſiæ Lito flumini im=
11:
poſita.
12:
Laomedon, pen. cor. gen. maſc. Król Tro=
13:
yański/ oćiec Priámuſów. Vnde Laome=
14:
dontiades patronymicum, Potomek
15:
Laomedontis.
16:
Lapathos, pen. cor. ſiue lapathium ſiue
17:
lapathum herba eſt, Szczaẃ kobyli/ uel
18:
ut quidam uolunt, Szpynák. Alias Ru=
19:
mex.
20:
Lapathos uel lappa, Lopian.
21:
Lapathes, in plurali numero tantum,
22:
in Biblijs, Nieyáki kuch.
23:
Lapis, lapidis, maſ. ter. Kámień.
24:
Lapis precioſus, Drogi kámień.
25:
Lapis molaris, Młyński kámień. Item ad
26:
tertium lapidem, Trzy mile drógi. Nam
27:
olim lapidibus erectis miliaria ſigna=
28:
bantur, ea forma loquendi ſæpe uti=
29:
tur Liuius. De lapide emptus, Nápo=
30:
dleyſzy sługá/ Gołotá.
31:
Lapis angularis, Węgielny kámień.
32:
Lapidem etiam hominem dicimus, Nie=
33:
my/ iebáczny. Lapidem ferre altera ma=
34:
nu panem oſtentare altera, Prouer=
35:
bialiter dixit Plautus, Pięknie ſie okázo=
36:
wáć á zle myſlić. Lapidem uerberare,
37:
id eſt in uanum, prouerbialiter, Po
38:
prożnu.
39:
Lapideus, a, um, Kámienny. Murus lapi=
40:
deus, Kámienny mur. Imber lapideus,
41:
Deſzcz kámienny. Lapideo imbri pluit,
42:
Kámienie z niebá pádáyą.
43:
Lapidoſus, a, um, Pełny kámienia/ kámieni=
44:
ſty. Ager lapidoſus, Kámieniſte pole.
45:
Lapidarius, a, um, Co ku kamieniu nale=
46:
ży.
47:
Lapillus, lapilli, dimi. Kámiſzczek.
48:
Lapilli, Drogie kámienie yáko ſą perły.
49:
Lapicida, æ, Kamieniczny ten który kámienie
50:
ćieſze/ kámienny ćieſlá.
51:
Lapicidina, æ, fe. p. Mieyſce gdzie kámienie
52:
cięſzą.
53:
Lapido, as, are, Kámionuyę. Lapidauit,
54:
Deſzcz kámienny był.
kolumna: b
L ante A.184
1:
Lapidatio, fem, ter. Kámionowánie/ to yeſt
2:
gdzie gęſte kamienie lecą. Fit magna lapi=
3:
datio a muris, Gęſte ámienie lecą od mu
4:
rów.
5:
Lapidator, aliud uerbale. Ten który ká=
6:
mienmi ćiska/ kámienuyący.
7:
Lapideſco, is, ere, neu. te Kámienieyę/ twár=
8:
dnę yáko kámień. Lapideſcere in duritiam
9:
Zátwárdźyć yáko kámień. Lapire pro du=
10:
rum facere, Obſoletum.
11:
¶Compoſita, Delapido, Pokładam ka=
12:
mienie. Delapidati muri, Mury ká=
13:
mienie położone.
14:
¶Dilapido, Od kámienia obieram. Et Me
15:
taphoricos, Vtracam/ Roſproſzam. Dila=
16:
pidare bona ſua, Vtráćić ymienie/ Ro=
17:
ſproſzić.
18:
¶Dilapidatio, Roſproſzenie/ Vtrátá.
19:
Lapithæ, pen. cor. populi Theſſaliæ fue=
20:
runt.
21:
Lapithos urbs Cypri, Calep.
22:
Lappa, lappæ, fem. pri. Lopian. Alias Ca=
23:
naria philantropos Aparinæ perſo=
24:
nata, Vide ſupra.
25:
Lappago, herba ſimilis Angalli=
26:
di.
27:
Lapithæ, pen. cor. ge. maſ. Populus Theſ=
28:
ſaliæ quondam.
29:
Lapſana, æ, nomen herbæ.
30:
Lapſio, lapſus, Vide Labor.
31:
Laquear, laquearis, uel laqueare, laquea=
32:
ris, Item laquearium a Lacus uenit idē
33:
quod lacunar, Vide ſupra in dictione
34:
Lacus, lauqeatum auro templum, Ma
35:
podniebienie pozłocone. Laqueata tecta,
36:
Laskowáne podniebienie.
37:
Laqueus, laquei, maſ. ſe. Stryk/ Powrozek.
38:
Laqueus etiam, Wſzelka rzecz przes którą
39:
bywa kto zdradzón/ śydło. Laqueo ui=
40:
tam finiuit, Obiesił ſie. Incidit in la=
41:
queum, Wpadł w śydło. Laquei Legum
42:
& Iudiciorum, Sądowne zdrády y chi=
43:
trośći. Ad Chryſippi laqueos, Do chy=
44:
trośćy Chryſipuſowych.
45:
Laqueatus, a, um, Stryckámi/ powrózki zięty.
46:
Laqueum mandare Prouerbium, Ná
47:
ſzubienicę odesłáć/ to yeſt/ Zgárdźić.
48:
¶Compoſita, Ablaqueo, Odwięzuyę/
49:
Wypuſzczam z ſtryczków/ z śidł. Ablaquea
50:
re arbores, Vrumowáć około drzéw.
51:
Quanquam uideatur, a lucu deriua=
52:
tum.
Hh 4Lar



strona: 184v


kolumna: a
L ante A.
1:
Lar, genius in plurali lares, gen. maſ. Do=
2:
mowy bożek. Et pro domibus accipi=
3:
tur, unde dicimus ad patrios lares
4:
redijt, Wroćył ſie do domu. Ad larem
5:
ſedet, Siedźi v ogniá/ v kóminá. Nam fo=
6:
cus laribus ſacer erat, Ognisko było.
7:
Laribus/ poslubiono/ poſwięcono. Hinc la=
8:
rarium ſacrarium domeſticum in quo
9:
lares ſuos colebant antiqui, Domowa
10:
kápliczká w którey pogáńſtwo ſwe boskie
11:
bálwochwálſtwo zwykło miewáć. Cæte=
12:
rum antiquitas ſingulis hominibus
13:
& domibus ſuos lares tribuit,
14:
Laranda ciuitas Lycaoniæ.
15:
Lardum & laridum, gen. neut. Słoniny/
16:
wieprzowe mięſo ſolone.
17:
Larentia, æ, fem. prim. Imię słáwnei á bo=
18:
gátey kurwy którą Rzimiánie zá boginią
19:
chwalili/ Floria zwána. Vide in dictione
20:
Flos.
21:
Largior, largiris, largitus ſum, largiri,
22:
com. q. Dáyę/ Vdzielam/ okficie/ hoyne
23:
vpominki dáyę. Cœnam largiri, Wie=
24:
czerzą ſpráwić. Largiri ciuitatem idem
25:
quod donare ciuitate, Práwo mieyſckie
26:
dáć. Libertatem populo largiri, Wolnym
27:
vczinić/ wyświebodźić. Largiri ſe ultro,
28:
Dobrowolnie ſie podáwáć. Si tempu non
29:
largitur, Ieſli czás nie wynieſie.
30:
Largitor uerbale pen. prod. Dárównik
31:
hoyny.
32:
Largitio, onis, fe. tert. Dárowánie/ Hoyność/
33:
też vpominkámi przenáymowánie. Largi=
34:
tione redemit, militum uoluntates,
35:
Przes hoyne dáry ziednał ſobie łáskę v
36:
żołnierſtwá.
37:
Largitas, largitatis, fem. tert. Sżczodrość.
38:
Largitas & parſimonia contraria.
39:
Largus, largi, Szczodry/ też ſzeroki. Larga
40:
ueſtis, Szeroka ſuknia/ Largum alimen=
41:
tum, Hoyne wżywánie. Largæ opes,
42:
Wielkie bógáctwá. Largus opera ſua,
43:
Wierny á żiczliwy pomocnik. Largꝰ lachry
44:
marum, Wielmiſie rozrzewnił. Vino lar=
45:
giore uti, Nád ſwóy obyczay więcey pić.
46:
Large aduerbium, Okficie/ ſzczodrze/ nie=
47:
skąpie. Large blandus, Czyſty/ wdzięczney
48:
mowy. Vino largius epulas celebrare,
49:
Ochotnie kázáć nálewáć. Recipit hominē
50:
nemo largius, Nikt ták hoynie gośći nie
51:
czćy yáko on.
52:
Largiter aliud aduerbium iem quod
53:
large, & largitus pro largiter obſole=
54:
tum, Largiloquus qui abundanter lo=
55:
quitur, Wielomowny. Apud Plautum.
56:
Largifluus, a, um, adiectiuum, apud Ci=
kolumna: b
L ante A.
1:
ceronem 3. de Oratio, inuſitatum.
2:
Lariſſa nomen ciuitatis Theſſaliæ, Z któ=
3:
rego był Achilles, Vnde Lariſſeus dictus
4:
eſt.
5:
Lariſſa etiam, Drugie miáſto w Aſiey/ y
6:
Krecie.
7:
Larinæ, gen. maſc. nomen fontis in At=
8:
tica.
9:
Larius, maſ. ſe. Iezioro. Iuxta alpes Rhe=
10:
ticas, Po niemiecku Kumerſee. Largius la=
11:
cus etiam dicitur.
12:
Larix, laricis, genus arboris de genere
13:
abietum.
14:
Larodij populi in Scythia Aſiatica.
15:
Larua, laruæ, fem. pri. Máſzkará/ Lárwá.
16:
Laruatus, a, ū, Máſzkáráty/ Lárwiſty który
17:
lárwę nośy.
18:
Laruæ in plurali, Nocne pokuſy. Vnde lar=
19:
uatus etiam dicitur, Duchem złym opętá=
20:
ny/ álbo ſzalony/ wśćiekły.
21:
Larualis, & hoc laruale apud Sido.
22:
Száráda á ſzpátna twarz.
23:
Larus latine Fulica, auis marina uiliſsi=
24:
ma, Vide ſupra.
25:
Laſanum, laſani, Nieyákie naczinie u wy=
26:
prożnieniu zołądká.
27:
Laſciuus, a, um, Waśniwy. skokliwy/ pieſz=
28:
czący/ roſpuſtny/ nieſromieżliwy/ yurzny. La
29:
ſciuus iocus uxoris cum marito, Nie=
30:
wſtydliwy śmiech/ Capella laſciua, Kóz=
31:
ká lekcywa.
32:
Laſciuia, æ, f. p. Pieſzczotá/ roſpuſtá/ przekwie=
33:
cánie. Maledicendi laſciuia, Popędliwość
34:
niewſtydliwość ku zlie mówieniu. Laſci=
35:
uia orationis, id eſt, oratio ludibunda
36:
& exultans.
37:
Laſciuio, is, ire, neut. q. Pieſzczę ſie/ Prze=
38:
kwintuyę ſobie. Laſciuire etiam dicun=
39:
tur arbores, Gdy ſie nadobnie roskwitáyą.
40:
Laſciuibundus apud Plautum, inuſita=
41:
tum.
42:
Laſer, laſeris, neut. tert. herba. uulgo Aſa
43:
odorifera, Laſerpitium, laſerpitij, Nie=
44:
yákie drzewo/ in Cyrenaica prouincia, Z
45:
którego ćiecze nieyáki ſok koſztowny Laſer
46:
zwány.
47:
Laſerpitiatus, a, um, ut laſerpitiatū ace=
48:
tum, Ocet s lázerem zmieſzány.
49:
Laſibus pro laribus dixerunt ueteres,
50:
CC.
51:
Laſsia inſula quæ & Andros.
52:
Laſſus, a, um, Sprácowány/ a/ e. Laſſus ope
53:
re faciendo, Sprácował ſie robiąc. Laſſa
54:
terra, Wypleniona rola.
55:
Laſsitudo, Laſsitudinis, Sprácowánie.
56:
Laſſeſco, is, ere, Vſtáwam/ nie mogę dáley.
Laſſo



strona: 185


kolumna: a
L ante A.
1:
Laſſo, as, are, Prácuyę. Laſſare equū, mor=
2:
dowáć koniá.
3:
Laſſatus, Sprácowány/ Zmordowány/ a/ e.
4:
¶Delaſſo idem quod laſſo.
5:
Lateo, es, latui, latere, net. ſe. Táyę ſie/ kriyę
6:
ſie/ Nie dam ſie znáć. Latuit per multos
7:
annos, Táyił ſie przes wiele lat/ nie dał o ſo
8:
bie sliſzeć. Abdite & in occulto latere.
9:
Táyić ſie. Me latet, Nie wiem. Nec latuere
10:
doli frenum Iunonis & iræ, Nie táyemne
11:
były. Apud Germanos latet, Miedzy
12:
Niemcy ſie chowa.
13:
Latito, ar, are, frequentatiuum, Przechowa=
14:
wam ſie táyemnie.
15:
Latitatio uerbale, Táyemne przechowawánie.
16:
Latenter aduerbiū, Táyemne/ ćycho/ zákrićie.
17:
Latibumu, latibuli, Iásinia w których dźi=
18:
kie zwierzęta legáyą.
19:
Latebra, uel latebræ, arū, idem.
20:
Latebræ ferarum, Iáskinie zwierzęce.
21:
Latebræ tabellæ, Táyemne oſądzenie/ albo
22:
dekret który przed tym ná cedułkách ſędzio=
23:
wie zwykli dáwáć á nie vſtnie pronuctio=
24:
wáć. Adhibere latebram obſcuritatis,
25:
Záćmić nieco. Ex latebris erumpere, Z
26:
ciemnośći wybrnąć. Latebram periurio
27:
querere, Krziwoprziſięſtwu ſwemu deki
28:
ſzukáć/ to yeſt omáwiáć/ ográdzáć.
29:
Latebricola qui latebras colit, Plautus.
30:
Latebroſus, a, um, Táyemny/ Skáliſty. Lo=
31:
cus latebroſus, Pełne mieyſce skał/ yáskiń
32:
skrytych á táyemnych mieyſc. Latebroſe ad
33:
uerbium, Skryćie.
34:
¶Compoſita, Deliteo, delites, delitui, a
35:
quo Deliteſco, deliteſcis, delitui, delite=
36:
ſcere, Vleżeć/ vkryć ſie zátáyić ſie. Delite=
37:
ſcunt in uirgultis at graminibus,
38:
Lezą w chrośćiech álbo w trawiech. Deli=
39:
teſcere & ſe aperire contraria, uix tan
40:
dem delitui, Ledwem vleżał/ Máluczkom
41:
nie był wyſpiegowan. Delitens, delitentis,
42:
participium a deliteo, Zákrity/ zátáyony.
43:
¶Illatebro, as, are, id eſt, in latebras
44:
me abdo, Kriyę ſie. Apud Gellium
45:
Obſoletum.
46:
Latex, laticis, Wſzeláka mokrość wnętrzna.
47:
Laterna, æ, Láterná.
48:
Laternarius, laternarij, Który laternę nośy.
49:
Later, lateris, maſ. te. Cegłá. Laterem laua=
50:
re, Prouerbium, Prożno co czinić.
51:
Laterculus, dimi. Cegiełká. Later crudus,
52:
Nie palona Cegłá. Sed ſole ſiccatus ex
53:
quo ſtructuræ quondam fiebant, later
54:
coctus uel coctilis laterculuss, Pałona Ce=
55:
głá. Ex quo ſtructura fit quæ teſtacea
56:
uocatur.
kolumna: b
L ante A.185
1:
Lateritius, a, um, Cegielny/ a/ e.
2:
Lateritius murus, Cegielny mur.
3:
Lateritiæ ædes, Kámienicá.
4:
Lateritium templum, Murowány kośćioł.
5:
Laterarius, laterarij, maſc. ſec. Cegielnik/
6:
ſtrycharz/ Murasz.
7:
Lateraria, laterariæ, Cegielnicá álbo też Ce=
8:
gelny piec.
9:
Laterarium genus tigni Victruuio libro
10:
10. cap. 12.
11:
Lateralis, Vide, Latus.
12:
Laterna, laternarius, Vide Later.
13:
Lateſco, Vide Latus, adiectiuum.
14:
Latex, Vide Later.
15:
Lathyris, herba.
16:
Latibulum, Vide Lateo.
17:
Latibulare, pro latere Obſoletum.
18:
Laticlauium, latifolium, latifundiū, Vide
19:
Latus adiectiuum.
20:
Latine, latinus, Vide Latium.
21:
Latio, onis, Vide Fero.
22:
Latitudo, Vide Latus, a, um.
23:
Latium, latij, Láćińska źiemiá/ Teras zową
24:
włoską źięmią. Propriæ tamen latium.
25:
Kráyiná we włoſzech około rzeki Tubru prze
26:
ćiwko morzu leżąca.
27:
Latialis, le, Co z łáćińskiey źiemie yest.
28:
Latius, a, um, idem.
29:
Latinus, Król w łáćińskim páńſtwię/ Aenea=
30:
ſów ſzwagier.
31:
Latinus, a, um, adiectiuum, Láćiński. Lati=
32:
na lingua, Láćiński yęzik. Romana lin=
33:
qua, idem.
34:
Latine aduerbium, Po łácinie.
35:
Latinitas, Láćińska rzecz. Latine conſuetu=
36:
dini tradere, Wyłożić ná łácińśki yęzyk.
37:
Vertere in latinum, ſubaudi ſermonem
38:
idem, Parum latina uocabula, Nie
39:
dobrá łáciná.
40:
Latinæ, arū. feriȩ latinæ, Swięto ku chwale á
41:
czći Iowiſzowey od łáćinników vſtáwione.
42:
Latimenſis, & ſe. idem quod latinus.
43:
Latonia, æ, f. p. Latine lapicidina, Mieyſce
44:
gdzie kámienie kopáyą y też cieſzą. Olim ad
45:
lapicidinas dabantur homines in ſer=
46:
uitutem, unde pro carcere plerun ac=
47:
cipitur, Miaſto ćiemnice.
48:
Latomus, latomi, maſ. ſ. Latine lapicida,
49:
Cieſlá kámienny.
50:
Latinus & latimus, g. m. mons in Ionia.
51:
Lator, latoris, uerbale, a Fero, Vide Fero.
52:
Latona, ge. fe. Mátá Appollowá y Diany.
53:
Latria, æ, f. p. Latine cultus, Cwałá/ Cześć
54:
Vnde Idolatria ſimulachrorum ſerui=
55:
tus, Vide ſupra.
56:
Latrina, æ, f. p. Sácret. Vide Forica.
Latrina



strona: 185v


kolumna: a
L ante A.
1:
Latrina etiam, Grubá ná którą domowe plu=
2:
gáſtwá/ gnoy y ſmieći wirzucáyą.
3:
Latro, as, aui, are, neu. pri. Szczekam. Pro=
4:
prie canum.
5:
Latrare etiam ad hominem transfertur,
6:
Iad ſwoy ná kágo wyrzignąć.
7:
Latratus, us, ui, Szczekánie. Grauis latra=
8:
tus, Wielkie pſów ſzczekánie.
9:
Latrator uerbale, Szczekácz.
10:
¶Compoſita Allatro, Prziſzczekawam/
11:
náſzczekawam.
12:
¶Oblatro, as, are, Obſzczekawam/ oma=
13:
wiam/ też odſzczekawam/ odmawiam.
14:
Latro, latronis, pen. prod. maſ. ter. Zbóycá
15:
morderz/ łotr. Qui ex rapto uiuit.
16:
Latrones apud ueteres etiam uocaban=
17:
tur condicti milites, Drábáńći.
18:
Latrunculus dimin. Lotrzik/ zboyczik.
19:
Latrunculus etiam, Szách.
20:
Ludus latrunculorū, alij ludū Scachia
21:
uocant, Grá ſzáchów.
22:
Latrocinor, latrocinaris, latrocinari, dep.
23:
q. Ieſtem zboycą/ łotroſtwem ſie obchodzę.
24:
Ex occulto latrocinari, Z kątá gdzie ná
25:
ludzie wyskákowáć y odzieráć. Latroci=
26:
nari pro mercede militari apud Plau.
27:
Latrocinium, Morderſtwo/ krádzieſz.
28:
Latrocinum pro militia apud Plautum.
29:
Miáſto zołnierzowánia.
30:
Latrocinatio, onis, idem. Latrunculatur,
31:
Który złodzieye zbiera y wieśi/ opráwcá.
32:
Iudex rerum capitalium qui de latr=
33:
cinijs iudicat.
34:
Latamiæ, arum, Kopánie kámieni.
35:
Latus participium a Fero fers, Vide
36:
ſuo loco.
37:
Latus, a, um, latior, latiſsimus, adiectiuū,
38:
Szeroki. Cuius contrarium eſt angu=
39:
ſtus, Wąski. Latus pectore, Szeroki w
40:
pierſiách.
41:
Late aduerbium, Szeroko. Longe late
42:
diffuſa laus Pompeij, Dáleko y ſzeroko
43:
słynie chwałá Pompeiuſowá. Late uagatur
44:
ignis, Bárzo ſie ſzerzy/ Bierze wielką moc.
45:
Latius opinione deſſeminatum eſt hoc
46:
malum, Dáleyſie rozniosło niżliſmy mnie=
47:
mali. Late perſcribere omnia ad ali=
48:
quem, Szeroko opiſáć. Late pater & la=
49:
tiſsime patet hæc diſputatio, Siłá by
50:
około tego trzebá mówić. Latius loqui cui
51:
comprehenſe opponitur. Late patet,
52:
Szeroko lężi/ Szeroko ſie roſciąga.
53:
Latusclauus, Senatorskie odzienie.
54:
Laticlaui, Senatorowie álbo pátricij. Latifo=
55:
lium, Szerokiego liśćia. Latifolia, æ, etiā
56:
dicitur.
kolumna: b
L ante A.
1:
Latitudo, latitudinis, fem. tert. Szerokość.
2:
Latitudo poſſeſionum, Szerokość ymienia.
3:
Lateſco, lateſcis, ere, neut. tert. Szeroko ſie
4:
rozraſtam. In uentrem lateſcere, Siádło
5:
rość. Lato, as, non uſurpatur.
6:
¶Compo. Dilato. pen. pro. Roſzerzam/
7:
Roſpośćieram. Dilatare & contrahere
8:
contraria, Aciem exercitus dilatare,
9:
Szerzey woysko roſtáwić. Pomeria re=
10:
gni ſui dilatare, Páńſtwá ſwego roſzerzáć.
11:
Dilatata lex coanguſtari poteſt, Sze=
12:
roko omawiáyący ſtátut może być vkrócon.
13:
¶Dilatatio, Roſzerzeánie.
14:
Latifundium, latifundij, Szerokość/ Szero=
15:
ka poległość.
16:
Latus, lateris, pe. cor. neu. t. Bok/ Stroná.
17:
Homines a latere, Prziyaćiele którzy przi
18:
kim ſtoyą/ powinowáći.
19:
Latera inſulæ dicuntur etiā, Strony wyſpy
20:
Lateranus, laterani, Drábánt. Qui latus
21:
princeps ſtipat, Stipator uel ſatelles
22:
potius.
23:
Lateranus, Właſne ymię yednego Rzymiániná
24:
a quo Lateranenſe palatium.
25:
Latyris, f. Vulgo cataputia maior Skoczek
26:
Lauacrum & lauatio, Vide Lauo.
27:
Lauce Inſula in Ponto.
28:
Laudicœnus, nomen, apud Plin. Epiſt. 38.
29:
Laudo, Vide Laus.
30:
Lauerna, æ, f. p. Bogini złodzieyſtwá v Rzi=
31:
miánów.
32:
Lauernio, Złodziey.
33:
Lauernalis porta Romæ, Bramá w Rzimie
34:
nie dáleko od kośćiołá Lauerny boginiey.
35:
Lauer, laueris, n. t. & aliquando fem. her=
36:
ba, Niektórzi mniemáyą wodny Iſop.
37:
Lauinium, ij Miáſto we włoſzech. Quæ &
38:
Laurentum dicta eſt.
39:
Lauo, lauas, laui, lautum & lotum, & an=
40:
tique lauatum, lauare, act. p. Vmywam
41:
miyę ſie. Lauare laterem, Prouer. Próżno
42:
czinić. Lauare peccatum ſuum, Omyć
43:
ſwóy grzéch.
44:
Lauo, lauis, antiqui dixerunt. Lauatio, la
45:
uationis, Myćie/ Kąpánie.
46:
Lauacrum, lauacri, idem, też łáźniá.
47:
Lauatrinæ olim dictæ ſunt quæ nunc la=
48:
trinæ, Wychody Sacrety.
49:
Lautulæ, id eſt, thermæ, Cieplice, Calepin.
50:
ſine authore.
51:
Lautus ſiue Lotus, a, um, Zmyty/ czyſty/ a/ e
52:
Lautus homo, Chędogi/ Dworski/ Wy=
53:
ſtrychniony/ Doſtátnye koſztownie á hoynie
54:
vżywáyący człowiek.
55:
Laute aduerbium, Okficie.
56:
Lauatitia, æ, Lákotká/ páńska potrawká.
Lautitia



strona: 186


kolumna: a
L ante A.
1:
Lautitia etiam in ueſtitu, Foremne miękkie
2:
á koſztowne ſzáty.
3:
Lautus etiam ſignificat, Roskoſzny mięki.
4:
Lautulus dim. Pieſzczący/ Subtilno chowány.
5:
Lautia, lautioris, Dáry które Rzimiánie po=
6:
ſtronnym posłóm zwykli dáwáć. Liuius in
7:
ſingulari gener. femin. uſus eſt. Lau=
8:
tia, æ, a Lauo fit lotrix, Praczká. In=
9:
de lotorius, a, um, Co ku prániu należy.
10:
Malleus lotorius, Kiyań álbo kiyáni=
11:
tá. Et lotura. loturæ, Pránie. Et lotium,
12:
Szcziny. Compoſita require in Luo.
13:
Laureotis, tis, genus cineris quod inipſa
14:
fornacis area colligitur, ex fauillis
15:
argenteis ſurſum aſcendentibus ac de=
16:
inde in aream deſcendentibus dum ar
17:
gentum in fornace uritur.
18:
Laurion locus Atticæ.
19:
Laurolauinium urbs Latij proxima Lau
20:
rento, Laurolanium quidam ſcribunt.
21:
Laurus, lauri, fem. ſec. & q. declin. Lauro=
22:
we álbo bobkowe drzewo. Bacca lauri, Ia
23:
gody bobkowe.
24:
Laurea idem quod laurus & laurea, Li=
25:
ście Bobkowe.
26:
Laurifolium idem.
27:
Laurea & item laureola dimin. Wieniec
28:
z bobkowego liścia który bywał da=
29:
wan temu który zwićięſtwo otrzimał. Vn=
30:
de laureā adeptus eſt & laureā meruit,
31:
Vkoronowan yeſt/ godźien czći y chwały.
32:
Laureatus, a, um, Tákowym wiencem bobko=
33:
wym vkoronowány.
34:
Laureus, a, um, adiectiuū, Vt laurea co=
35:
rona, Bobkowa koroná.
36:
Laureus ramus, Rozgá bobkowa.
37:
Lauretum, laureti, Sad mieyſce gdzie drze=
38:
wo bobkowe rośćie/ álbo bywa ſzczepione.
39:
Laurifer, a, um, Vt laurifer tellus, Ziemiá
40:
ná którey ſie rodźy bobkowe drzewo.
41:
Lauriger, a, um, Który nieco Bobkowego
42:
drzewá nośy.
43:
Laurinus, a, um, Bobkowy/ a/ e. Vt oleum
44:
laurinum, Oley bobkowy. Laurina folia,
45:
Liśćie bobkowe.
46:
Lauream & Laurum mutata diphtongo
47:
Loream pro eodem accipit Cato.
48:
Laureolus nomen proprium ciuiſdā ne=
49:
bulonis.
50:
Laurentum, Miáſto we włoſzech.
51:
Laurens & Laurētinus, Który z támtąd yeſt.
52:
Laurentia, Zoná Fauſtuli páſturzá/ który Ro=
53:
mulum y Rhemum wychował.
54:
Laurentalia, orum, Swiętobliwość gry ku
55:
czćy w Rzymie/ etć.
56:
Laus, laudis. fem. tert. Chwałá/ cześć. Lau=
kolumna: b
L ante A.186
1:
dibus ad cœlum extollere, Wychwáláć
2:
Celebratus laude illuſtri, Wyſoko wy=
3:
chwálóń. Summis laudibus efferre,
4:
Bárzo wiele dźierżeć o kim. Ornare ueris
5:
laudibus aliquem, To przipiſáć czego go=
6:
dzien yeſt. Latine pure loqui eſt in ma=
7:
gna laude ponendum, Rzecz chwalebna
8:
yeſt dobrze móc po łáćinie mówić.
9:
Laudo, as, are, act. pri. Chwalę. Probare &
10:
laudare idem, Laudare laudibꝰ, Wiel=
11:
mi wychwáláć.
12:
Laudatus participium ſiue nomen ex
13:
participio, Chwálny/ chwálebny/ a/ e.
14:
Laudator, laudatoris, maſ. ter Wychwálácz
15:
Laudator uolūtarius, Zyczliwy/ vprzey=
16:
my wychwálácz.
17:
Laudatrix uerbale fem. Cwalicielká.
18:
Laudatio, onis, Chwalenie.
19:
Laudabilis & hoc bile, Chwalebny/ a/ e.
20:
Laudabiliter, Chwalebnie/ Rządnie.
21:
Laudatiuus, a, ū, ut laudatiuū genus ora
22:
tiōis, Rzecz komu ku czćy á chwale vcziniona.
23:
Laudo item idem ſignificat quod Cito
24:
Prziwodzę/ dowodzę, potwierdzam. Cicero
25:
Autores certiſsimos laudare poſſum
26:
Mogę pewne skłádácze ná to prziwieść
27:
álbo niemi dowieść/ á rzecz ſwą potwir=
28:
dźić. Sed eſt uerbum Iuris hoc loco
29:
¶Illaudatus, a, um, Którym ſie nie godźi
30:
dowodźić/ niechwalny. Illaudatus author
31:
Niesławny/ niewzięty Autor. Et illauda=
32:
bilis, idem.
33:
¶Compoſita, Collaudo, Pochwalam.
34:
¶Collaudatio, Pochwalenie.
35:
Laudicœnus, Który vpominki komu dáye zá
36:
to iż go chwalił. Sophocles Græce di=
37:
ctus ut Plin. in Epiſt. teſtatur.
38:
Elaudo, as, are, pluſ nominare, Feſt.
39:
Lautia, æ, Vide Lautus, a, um.
40:
Lautomia, idem quod latomia, Mieyſce
41:
gdzie dobywáyą kámieni. Latine Saxifo=
42:
dina uel lapidicina, Item carcer Sy=
43:
racuſanus ſubterraneus immenſus ac
44:
profundus, Głęboka wieża v miáſtá. Sy=
45:
racuſę/ in Sicilia, & pro quouis carcere
46:
& loco ſubterraneo aut Hypogæo in
47:
ſaxo inciſo accipitur.
48:
Lautitia, lautus, lautulus, Vide Lauo.
49:
Lautrices duorum fratrum uxores, Cal.
50:
ſine authore.
51:
Lax fraus eſt inquit Feſtus, unde lacire
52:
decipere utrum obſoletum.
53:
Laxus, a, um, Przeſtrony/ Szeroki/ a/ e. La=
54:
xus ager cui opponitur anguſtus. Sze
55:
ronie pole. Laxas dare habenas, Puśćić
56:
wodze. Laxæ opes, Wielkie bogactwá.
Laxe



strona: 186v


kolumna: a
L ante A.
1:
Laxe aduerbium, Szeroko. Laxiſsime
2:
pererrare, Dáleko wędrowáć.
3:
¶Compoſita, a laxus. Prolixus, a, ū,
4:
Długi/ a/ e. Laxitas, Szerokość. Proli=
5:
xitas, Długość.
6:
Laxo, as, are, act. prim. Rośćiągam/ Roſpo=
7:
śćieram/ też otwarzam. Laxari a uinculis,
8:
Być wypuſzczon z więzienia. Laxare ani=
9:
mum a laboribus, Odpoczináć. Laxatus
10:
curis, Wyświebodzony od prac á ſtáránia.
11:
Ammona haud multum laxauerat,
12:
Nic ſie drogość nie vſtąpiłá. Aſtringere
13:
& laxare contraria.
14:
Laxatus participium ſiue nomen ex par=
15:
ticipio, Roſzerzony/ roſprzeſtroniony. La=
16:
xatior area, Przeſtrońſze śiedlisko.
17:
Laxitas, Vide paulo ſupra.
18:
Laxamentum, Przeſtreńſtwo/ roſprzeſtronie=
19:
nie też odpoczinienie. Laxamentum & ue=
20:
niam non habet leges ſi modum ex=
21:
ceſſeris. Nie máyą żadnego odpoczinienia
22:
áni odpuſtu. Laxamentum dare, Dáć
23:
odpoczinąć.
24:
¶Compoſita, Relaxo, as, are, Rozſzer=
25:
zam/ Roſprzeſtrzeniam/ też ochłádzam. Rela=
26:
xare & conſtringere contraria, Rela=
27:
xare animum & dare ſe iucunditati,
28:
Ochłodźić ſie y dáć ſie ná dobrą myſl. Rela=
29:
xatus ſomno animus, Ochłódzony/ po=
30:
krzeźwiony. Se occupatione relaxare,
31:
Odpoczinąć od prac.
32:
¶Relaxus, a, um, Roſprzeſtroniony/
33:
a/ e.
34:
¶Relaxatio, Roſprzeſtrzenienie/ ochłodá/
35:
odpoczinienie. Contētio animi & relaxa=
36:
tio contraria.
L ante E.
37:
Lea, æ, quæ & leæna femin. prim. Lwi=
38:
cá.
39:
Lea item Braſsice genus, Cwikłá. Leæ etiā
40:
Inſula iuxta Cyrenaicam Africæ re=
41:
gionem.
42:
Leander, maſc. ſec. Właſne ymię/ Cuiuſ=
43:
dam ex Abydo.
44:
Lebadia urbs Bœotiæ.
45:
Lebedus, pen. prod. Ciuitas a Colopho=
46:
ne 120. ſtadijs diſtans.
47:
Lebes, lebetis, pen. prod. maſc. uel fem.
48:
Miedźiany gárniec álbo też koćieł.
49:
Lebeſum pro liberum dixerunt uete=
50:
res.
51:
Lecherum alterius maris portū appellari
52:
tradit Liuius de bello Macedonico.
kolumna: b
L anet E.
1:
Lectrum promontorium Aſiæ.
2:
Lectus, lecti, m. ſec. Loże. Eſt in lecto, Ieſzcze
3:
ſpi. Lecto teneri, Chorowáć. Lectus etiam
4:
Loże ná którich przed czáſy do ſtołá ſia=
5:
dano.
6:
Lectulus & lecticulus, diminutiuum Loż=
7:
ko.
8:
Lectiſternium cum ſacrorum gratia lecti
9:
in templis ſternebantur ad diſcum=
10:
bendum ſiue pernoctandū apud Ro=
11:
manos, Feſtus.
12:
Lectiſternator, oris, Ten który śćie=
13:
le.
14:
Lectica, æ, pen. prod. Lożko noſzące/ my zo=
15:
wiemy kolebką. Abuſiue lecticula di=
16:
min. Lóżeczko/ kolebeczká.
17:
Lecticarius, Który tákowe łoſzko nośy yáko
18:
przed czáſy bogáći miewali. Nunc uoca=
19:
mus equos, Woźniki kolebczáne.
20:
Lecticariola quaſi parua lectica. Mar=
21:
tialis.
22:
Lecythus, lecythi uel ut quidam ſcribunt.
23:
Lechytus, pen. cor. maſc. ſec. Oleyowa
24:
bániá.
25:
Legerda urbs Armeniæ maioris.
26:
Legio, onis, a delectus militum dicta eſt
27:
teſte, Var. lib. 4. de lingua latina eo 
28:
legionis milites uiritim legi, hoc eſt ele
29:
gi ſoleant, Vide Lego.
30:
Lego, legas, aui, are, Poſyłam/ slię. Primæ
31:
coniugationis, Legare negotium alicui
32:
Poliećić. Legare aliquid alicui, Odkázáć
33:
co komu ná Teſtámencie.
34:
Legatus, legati, Poſeł/ Legat.
35:
Legatus etiam, Namieſtnik Hetmáński/ ták
36:
ná woynie miedzy zołnierſtwem yáko y
37:
nád miáſtem álbo prowincią nieyáką. Obije
38:
legatus Ægyptum & Syriam, Poſel=
39:
skim obyczáyem przeyechał.
40:
Legatio onis, fem. tert. Poſelſtwo. Mittere
41:
legationem ad aliquem, Posłáć poſel=
42:
ſtwo ku komu. Eſſe in legatione, W poſel=
43:
ſtwie być.
44:
Legaticus, a, um, Poſelski. Vt Legaticum
45:
mandatum, Poliecenie poſelskie.
46:
Legatum, legati, net. ſe. ſubſtantiue, Odka
47:
zánie teſtámentne. Nam legare ſignificat
48:
etiam teſtamento relinquere, Ná teſtá=
49:
mencie odkázáć. Et Legator, Teſtámentarz
50:
ten który komu co odkazał.
51:
Legatarius, a, um, Ten komu co yeſt odka=
52:
zane/ też który czeka ſpadku po kim. Nam
53:
Teſtator & Legatarius opponuntur
54:
inter ſe relatiue.
55:
Legatiuum legatiui, Koſztunek álbo wyprá=
56:
wá ná poſelſtwo/ pieniądze ná ſtráwę.
Legatitium



strona: 187


kolumna: a
L ante E.
1:
Legatitium pro legatiuo.
2:
Legatitius, a, um, idem quod legaticus,
3:
ut Legatitium uiaticum, Pieniądze ná
4:
ſtráwę posłowi.
5:
¶Compoſita, Ablego, as, aui, are,
6:
Odſyłam/ odpráwuyę. Pueros uenatum
7:
ablegauit, Wysłał ná myſliwſtwo. Pecus
8:
a prato albegandū, Bydło z páśi wźiąć
9:
Hoc me a te ablegat, Tomię odtrąca od
10:
ćiebie. Remouere & ablegare aliquem
11:
Odpráwić kogo przecz. Ablegatio, onis,
12:
Odpráwá/ odesłánie.
13:
¶Allego, id eſt, cito ad aliquem lo=
14:
cum mitto, Poſyłam/ Przipominam/ przi=
15:
wodzę. Ad aliquem allegare, Wziąć ſo=
16:
bie do kogo. Allegare aliquem alicuius
17:
re gratia, Posłáć ku kómu ná pytánie o nie=
18:
którą rzecz. Multorum allegabat teſti=
19:
monia, Wiele ich ſwiádectwá prziwodźił/
20:
przipomniał. Inter allegatos Oppiniaci
21:
nomen primum eſſe conſtat, Miedzi
22:
temi którzi byli prziwodzeni náprzednieyſze
23:
mieyſce miał Oppiniacus.
24:
¶Allegatio, uerbale, Prziwodzenie/ przi=
25:
pomnienie.
26:
¶Delego, Poliecam/ Skłádam ná kogo,
27:
Rem aliquam ad alterum delegare,
28:
Ku ynſzemu odesłáć. Delegare officium
29:
alicui, Spuśćić komu vrząd. Delegare ali=
30:
quem alicui cauſæ, Wyſádźić kogo ku
31:
náydźieniu poſrzodku miedzi ſtronámi. Pro=
32:
uinciam alicui delegare, Spuśćić vrząd
33:
Delegatio iuriſdictio, Spuſzczona/ Pole=
34:
cona ſpráwá. Delegatum munus, Pole=
35:
cony vrząd/ álbo ſprawá.
36:
¶Delegatio, Polecenie/ Dánie mocy ku
37:
czemu.
38:
¶Subdelego, Spuſzczam á polecam ynſze=
39:
mu co ná mię włozą. Sub delegatus iu
40:
dex, Podkomiſarz.
41:
¶Collego non legitur, ſed collega, æ,
42:
Towárziſz w vrzędzie álbo w kommiſiey
43:
vczeſnik polecenia á vrzędu tego który ná
44:
mię włozón yeſt.
45:
Collegium, Zgromádzenie vczeſników ye=
46:
dnego vrzędu też wſzelakie towarziſtwo álbo
47:
bráctwo.
48:
¶Collegium ſacerdotum, Zgromádze=
49:
nie xięży. Cooptare aliquem in colle=
50:
gium, Wziąc kogo miedzy ſię.
51:
¶Relego, Odſyłam/ záś wrácam/ odprá=
52:
wiam/ oddalam. Longe relegati a cæte=
53:
ris, Dáleko oddaleni od drugich. Hunc in
54:
prædia ruſtica relegarat, Odesłał go
55:
był ná wieś. Ad authores relegare, Ode=
kolumna: b
L ante E.187
1:
słáć. In exilium relegare, Z ziemie wy=
2:
wołáć.
3:
¶Relegatio, Oddalenie/ odesłánie. Rele=
4:
gatio & amandatio, idem.
5:
¶Relegatus, Odesłány/ a/ e/ też wywołá=
6:
ny.
7:
¶Sublego, Iuſzym prożne mieyſce záſadzam
8:
wſtáwiam ynſzego ná to mieyſce.
9:
Lego, legis, legi, legere, act. tert.
10:
Czytam/ też zbieram/ zgromádzam/ też obie=
11:
ram. Legi literas tuas, Czitałem twoyę li=
12:
ſty. Eos libros per te ipſe legas, Xięgi
13:
ty czitay ſam przes ſię. Remiſſius legere,
14:
Nie ták prętko czitáć. Item legere flo=
15:
res, Zbieráć kwiatki. Spolia legere, Lupy
16:
zgromádźić. Legere ueſtigia, Cziych trepów
17:
álbo ſliadu náſliádowáć. Legere picturam
18:
Málowánie przeględáć. Legere littus, podle
19:
brzegu ſie wieść. Item Cæſar in Sena=
20:
tum eum legit, Cic. Ceſars go zá páná
21:
rádnego obrał. Legere in demortui lo=
22:
cum, Na vmárłego mieyſce ynſzego obráć.
23:
Milites legere, Popis mieć służebnych.
24:
Legio, onis, fe. ter. Inde deriuatur, Woy=
25:
sko á zaſtęp służebnych ludźi/ ták wielki yá=
26:
ko 12500. oſób álbo yáko Vegetius chce
27:
6000. mniey álbo więcey. Alij dicunt le=
28:
gionem comprehendere decem co=
29:
hortes, Dzieſięć hufców. Cohors diuidi=
30:
tur in 50. manipulos Ná pięćdzieſiąt rot.
31:
Manipulus in 25. milites, W pięć á dwá=
32:
dzieśćiá oſób.
33:
Legionarius, a, um. Co ku záſtępowi á woy=
34:
sku należy. Legionariæ cohortes, Hufy
35:
zaſtępskie.
36:
Leguncula, æ, diminutiuum a legione,
37:
Záſtępik.
38:
Legulus, leguli, Zbierácz który yágody wino
39:
rozinki/ y co tákowego zbiera.
40:
Legumen, leguminis, Iárziná.
41:
Lector, lectoris, Czitelnik też zbierácz.
42:
Lectus participium ſiue nomen ex par=
43:
ticipio, Wybrány/ też zebrány/ zgromadzo=
44:
ny/ czitany/ a/ e. Lectiſsimus adoleſcens,
45:
Przewyborny młodzieniec. Lectiſsimi at
46:
ornatiſsimi uiri, Náypierwſzy á naywy=
47:
bornieyſzi mężowie.
48:
Lecte, lectius, lectiſsime, Wybierayąc po ye=
49:
dnemu.
50:
Lectio, onis, Czitánie lekciya.
51:
Lectio literarum, Czitánie liſtów.
52:
Lectio lapidum, Zbieránie kámieniów.
53:
Lectio militum, Popis rycerſtwá.
54:
Lectio Senatorum, Obieránie rády.
IiLectito



strona: 187v


kolumna: a
L ante E.
1:
Lectito, as, are, frequentatiuum, Vſtáwicz=
2:
nie czitam.
3:
Lecturio deſyderatiuum, Rad bych czi=
4:
tał.
5:
Legumentum, legumenti idem quod
6:
legumen, Iárziná,
7:
Legarium, idem.
8:
¶Compoſita, Allego, Prziwodzę. Vi=
9:
de ſupra in dictione Lego, as, are, Al=
10:
lego idem enim eſt.
11:
¶Allectus participium, ut allectus eſt
12:
in ſenatum, Wzięty yeſt w rádę.
13:
¶Colligo, Zbieram/ zgromádzam. Col=
14:
ligere iram, Gniewáć ſie. Colligit ſe in
15:
arma, Vbiera ſie we zbroyę. Colligere
16:
exercitum, Przymowáć służebne. Col=
17:
ligere ueſtem, Záwziąć ná ſię ſuknią álbo
18:
ſie wskáſáć. Omnes laudes colligere,
19:
Wſziſtki chwały oſięgnąć. Breuiter quæ
20:
dicta ſunt colligere, Krotkiemi słowy
21:
oſięgnąć. Conſiderate & animo col=
22:
ligere, Bráć ſobie ná mysl. Colligere
23:
animum & cogitationem, Pokrzepczić
24:
ſie.
25:
Vbi ſe colligit, Iáko ſie pokrzepczył.
26:
Cauſas colligere, Wymowek ſzukáć. Col
27:
ligere rationes, Ráchowáć.
28:
¶Collectus participium, Zgromádzo=
29:
ny.
30:
Collectio, Zgromádzenie. Item ex hoc
31:
potes colligere, Ztąd ſie możeſz dobá=
32:
czić/ dorozumieć. Sic collige hoc, Pá=
33:
miętay to yedno/ weźmi to przed ſię.
34:
¶Collecta, æ, Zgromádzenie/ zebránie.
35:
Item collecta, id eſt, Symbolum,
36:
Składá zrzucenie pieniędzy na co tákowe=
37:
go.
38:
¶Collectaneus, a, um, Zgromádzony/
39:
zrzucony/ a/ e/ Vt æs collectaneum. Pie=
40:
niądze przez poſpolitego człowieká zdá=
41:
ne.
42:
¶Collectanea, Zebránie á náznáczenie ze
43:
wſzech xiąg.
44:
¶Collectitius, a, um, idem.
45:
¶Collectiuus, a, um, idem.
46:
¶Deligo, Wybieram/ obieram. Deligere
47:
locum idoneum caſtris, Godne mieyſce
48:
obozowi obráć. Delige quem diligas,
49:
Cic. Obierz ſobie kogo byś mógł miło=
50:
wáć
51:
Aliquem deligere ad imitandum, O=
52:
bráć kogo ſobie ku náſliádowániu.
53:
¶Delectus participium, Wybrány. De=
54:
lectus rem aliquam, Ku niecznemu wy
55:
brány.
kolumna: b
L ante E.
1:
¶Delectus, huius delectus nomen uer=
2:
bale, Vt datus eſt illi delectus, prouin=
3:
ciarū, Dano mu wybór w ſtároſtwách. Ha=
4:
bere delectum uel agere delectum mi=
5:
litum, Popis trzimáć.
6:
¶Delectus & diſcrimen, Rózność. Vn=
7:
de ſine delectu, Króm rozności álbo bra=
8:
ku.
9:
Recipiebantur milites ſine delectu, Lá=
10:
dá kogo prziymowano nie brákowano ni=
11:
kim kto w ymię boże okrzczón tego piſa=
12:
no.
13:
¶Diligo, diligis, dilexi, diligere, dile=
14:
ctum, pe. cor. Miłuyę.
15:
Diligere, Charum habere, & Colere,
16:
idem.
17:
¶Diligens, diligentis, Miłuyący. Et di=
18:
ligens nomen ex participio, Pilny=
19:
pracowity/ a/ e.
20:
Diligens ac Studioſus idem, Diligen=
21:
tiſsimus rei familiaris, Cziſty goſpo=
22:
darz.
23:
Diligens, attētus, aſsiduus, idem. Aſsi=
24:
dua & diligens ſcriptura, Pilne piſa=
25:
nie.
26:
¶Diligentia, æ, Pilność. Aſsiduitas, In
27:
duſtria, diligentia, idem.
28:
¶Indiligens, Niebáczny/ niepilny/ a/ e.
29:
¶Indiligentia, Niebáczność. Negligētia
30:
idem.
31:
¶Diligenter aduerbium, Pilnie, Stu=
32:
dioſe ac diligenter curare aliquid,
33:
Rządnie co ſpráwić.
34:
Diligenter hic eram, Nie odſtępowałem
35:
ztąd ſtopą/ álbo miałem wſzeláką pilność
36:
ná wſziſtko.
37:
¶Eligo, idem quod deligo, Vnde Ele=
38:
ctio, Wybránie.
39:
¶Elector, oris, Wybierácz.
40:
¶Electris, uerbale fœm. Wybierácz=
41:
ká.
42:
¶Electus participium, Wybrány.
43:
¶Electus, huius electus, Wybrá=
44:
nie.
45:
¶Elegans, elegantis, Wybrány/ Nádob=
46:
ny/ piękny.
47:
Elegans formarum ſpectator, Niepo=
48:
ſpolicie ſie znáyąc ná pięknośći. Vir mun=
49:
dus & elegans, Piękny y ochędożny. Ele=
50:
gantem regem narras, O niepoſpolitym
51:
krolu powiedaſz. Elegans in cibis, Piękne
52:
á ochędożne czinienie yeść.
53:
¶Elegantia, Piękność/ Ochędożność.
Elegantia



strona: 188


kolumna: a
L ante E.
1:
Elegantia ſermonis latini, Foremność
2:
rzeczi łáćińskiey.
3:
¶Eleganter aduerbium, Pięknie/ Ná=
4:
dobnie/ chędogo.
5:
Eleganter acta uita, Vczćiwe wiedzienie żi=
6:
wotá.
7:
¶Intelligo, is, xi, ere, ctum. Rozumiem.
8:
Antiqui intelligo ſcribebant per e
9:
ſecundam uocalem in penultima, Ani
10:
mum alicuius intelligere, Rozumieć co
11:
kto myſli. Tibi po ab iſto hera ca=
12:
uendum intelligo, Ia tobie rádzę páni
13:
ábyś temu niedowierzáłá.
14:
¶Correxit miles quod intellexi mi=
15:
nus, Złáyał yą pan rycerz czegom ya nie wy
16:
rozumiáłá.
17:
Non intelligo ſatis quæ loquatur, Nie
18:
owſzeki rozumiem co mówi.
19:
¶Intelligetur impersonale, ut, Non in=
20:
telligitur quando obreperat ſenectus.
21:
Nic ſie nie baczy gdy ſtárość kogo nápá=
22:
dnie.
23:
¶Intellectus participium, Wyrozmieyą=
24:
cy/ a/ e.
25:
¶Intellectus huius intellectus, Rozum
26:
Wyrozumienie. Intellectu conſequi, Do=
27:
myſlić ſie.
28:
Columbis ineſt quidam gloriæ in=
29:
tellectus, Gołębie máyą nieyáki rozum gdy
30:
ye chwalą.
31:
¶Intelligens participium, Rozumieyący.
32:
& nomen ex participio Ingenuoſus &
33:
Intelligens idem.
34:
Intelligens princeps, Dobrze báczne
35:
Xiążę.
36:
¶Intelligentia, æ, Rozum/ Bacz=
37:
ność.
38:
¶Intelligenter, Bacznie/ Rozumnie.
39:
¶Intelligibilis, & hoc intelligibile, Ro
40:
zumny/ báczny. In Biblijs tantum legi=
41:
mus.
42:
¶Subintelligo, Baczę/ Dobaczawam
43:
ſie.
44:
¶Subintelligitur imperſonale, Ma być
45:
rozumiano.
46:
¶Negligo, Niedbam/ zgárdzam/ zamieſz=
47:
kawam/ opuſzczam/ puſzczam mimo ſię. Ne=
48:
gligere ueſtem, & ueſtitum, Nieſtroyć
49:
ſie/ niedbáć nic ná pyſzne noſzenie. Ne=
50:
gligere mandatum alicuius, Zgárdźić
51:
cziye przikazánie.
52:
Negligere minas, Nie dbáć ná groże=
53:
nie.
kolumna: b
L ante E.188
1:
Negligere periculum capitis & fortu=
2:
narum, Nieważić ſobie nic zdrowia y má=
3:
yętnośćy.
4:
¶Negligens, om. Niedbáły. Negligens
5:
in amicis colendis, Nie dbá o záchowánie
6:
á miłość prziyacielską.
7:
¶Negligentia, æ, Niedbáłość.
8:
¶Neglectio, Zgárdzenie.
9:
¶Neglectus, huius neglectus, Niedbá=
10:
łość.
11:
¶Neglectus, a, um, ut Neglecta coma,
12:
Nieugłaskáne włoſy.
13:
¶Negligenter aduerbium, Niedbá=
14:
le.
15:
Negligenter habere, Nic nie dbać o ko=
16:
go.
17:
Neutiquam hæc res neglectui eſt mi=
18:
hi, Niegodźi mi ſie tey rzeczi opuśćić.
19:
¶Perlego, is, legi, ctum, ere, Przeczitam.
20:
Perlegere oculis Vergilium, Dobrze á s
21:
pilnośćią przeyźrzeć.
22:
¶Prælego, Czitam komu/ vczę kogo wy=
23:
kłádam niekrórego Autora ſtudentóm á vcz=
24:
nióm ſwym.
25:
¶Prælectio, Czitánie/ vczenie. Prælector,
26:
Przeczitácz/ myſtrz który vczy.
27:
¶Relego, Czitam z nowu/ Przeczitam dru=
28:
gą ras.
29:
¶Sublego, ſublegis, ſublegi, ſublegere
30:
ſublectum, id eſt, furto aliquid ſurri=
31:
pio, Potáyemnie ſchraniam ſie/ też wybie=
32:
ram.
33:
In locum demortui ſublegere, Ná
34:
zmárłego mieyſcu poſtáwić. Sublegere ſeſe
35:
Schrónić ſie potáyemnie.
36:
¶Sacrilegus, Złodziey kośćielny.
37:
¶Sacrilegium, Kośćielne złodziey=
38:
ſtwo.
39:
¶Seligo, Wybieram/ wydzielam/ wyłą=
40:
cząm.
41:
¶Selectus participium, ut, Selectæ bre=
42:
ueſ ſententiæ, Wybráne ſenten=
43:
tie á namowy.
44:
¶Translego, Przeczitam aż do koń=
45:
cá.
46:
Laguleius, Vide Lex.
47:
Leleges, uel lelegæ, pen. cor. populi erra=
48:
bundi, Błąkáyący ſie ludzie którzy przed
49:
tym Theſſalią dzierżeli. Et alia plurima
50:
loca, Cariam, &c.
51:
Lema in oculis lachryma congelata, La
52:
tine lippitudo, Płákánie álbo ćieczenie
53:
vſtáwiczne z oczu.
Ii 2Lemoſus



strona: 188v


kolumna: a
L ante E.
1:
Lemoſus, a, um, Komu zápływáyą oczi.
2:
Lemannus, Ieźioro w niemieckich ſtronách
3:
miedzi Yenewą y Lozáną leżące.
4:
Lembus, lembi, maſc. ſec. Máła łodká/
5:
Czółn.
6:
Lemma, lemmatis, neut. tert. latine ſum=
7:
ptio ſiue aſſumptio, argumentū, Cic.
8:
Aſſumptum uocat, Potwierdzenie dowód
9:
Hinc dilemma, Vide ſupra.
10:
Lemniſci, lemniſcorum, Iáſtrzębowie/ kro=
11:
gulce/ y ynſzy ptacy które ná ręce noſzą/ też
12:
paski/ albo co ochędożnęgo v wienców y ko=
13:
ron wiſzącego.
14:
Lemniſcatus, a, um, Vt manus lemni=
15:
ſcata, Ręka nieyákiemi vpominkámi obo=
16:
wiązána.
17:
Lemmus Inſula in Ægeo mari, Miedzy
18:
Troyą á miedzy górą Atho w Mácedoniey
19:
która Wulkanuſowi poſlubiona yeſt. Lem=
20:
nium malū prouerbium, Wielkie nieſza=
21:
częśćie.
22:
Lemonium nomen herbæ alias Cin=
23:
nara.
24:
Lemures, lemurum, maſc. Stráſzidłá/ á lár=
25:
wy álbo obłudy nocne.
26:
Lenæus cognomen Bacchi.
27:
Lenia ornamenta tunicarū aurea, Brá=
28:
my. CC.
29:
Lenis, & hoc lene, Miętki/ Liekky. Et Me=
30:
taphorice, Nieſrogi/ powolny. Leue uinū
31:
Liekkie wino. Non aſperum fere idem
32:
quod lenis prima longa, Ego ſum ani
33:
mo leni natus, Iam yeſt miękkiego przi=
34:
rodzenia. Lene uenenum, Które z nienacká
35:
o śmierć przipráwuye. Leuiſsimus homo
36:
eſt & natura & conſuetudine, Człowiek
37:
powolniuchny by dziecię.
38:
Leniter aduerbium, Z nienacká/ Lekko. Le=
39:
niter pungit animi dolor, Nie bárzp
40:
yem żal. Leniter arridere, Milie ſie ku ko=
41:
mu vſmiecháć.
42:
Lene aduerbium idem.
43:
Lenitas, lenitatis, fem. ter. Powolność/ mięk=
44:
kość/ łátwość.
45:
Lenitudo, lenitudinis, idem.
46:
Lenimentum, Pogładzenie/ vkoyenie/ Vbłá=
47:
gánie.
48:
Lenio, is, lenij, uel leniui, lenitum, lenire,
49:
act. q. Vbłágáć/ vkoyić/ miękczić. Lenitur
50:
ægritudo, Koyi ſie chorobá. Lenire tem=
51:
peſtates inimicitiarum, Vſpokoić zmięk=
52:
czić zámieſzánie nieprziyáśnośćy. Lenire do
53:
lorem, Vſpokoić ból.
54:
Lenimen, idem quod lenimentum.
55:
¶Delenio idem quod Lenio.
56:
Leno, lenonis, maſc. ter. uel com. quam=
kolumna: b
L ante E.
1:
uis habeat fem. Lena ut ait Priſcianus
2:
Goſpodarz który kurwy chowa/ Kurwigo=
3:
ſpodarz/ Rufian też niektórzi zową.
4:
Lena, lenæ, Goſpodini takowych pániduſzek
5:
kurwogoſpodini.
6:
Lenonius, a, um, Vt fides lenonia, Wiárá
7:
Rufiańska.
8:
Lenonicium, lenonicij, Goſpodá/ páń tá=
9:
kowych/ zántus.
10:
Lenocinium, Kurewskie przibieránie/ vbio
11:
ry/ ſtroyenię/ Piękroſzki/ y wyſmuknienie.
12:
Lenocinium etiam. Pieſzczotá/ gábánie/ prze
13:
kwintowánie. Sine ullo uerborum le=
14:
nocinio, Króm którego przekwintowánia
15:
álbo zdobywánia ná piękne á foremne sło=
16:
wá. Omnis lenocinij negligens, Niedba
17:
nic o ty piękroſzki.
18:
Lenulus, lenuli, dimin. Rufianek.
19:
Lenocinor, aris, ari, S pániámi duſzkámi ſie
20:
obchodzę/ Rufianski żiwot wiodę/ też gá=
21:
bam.
22:
Lenocinari per translationem, Piękrzić
23:
ſie/ piékroſzek pilen być.
24:
Lenunculus, aliud dimin. Ryfianek. Et le=
25:
nunculus, Czołnek ribitwi.
26:
Lens, lendis, fem. ter. Gnidá.
27:
Lendinoſus, a, um, Gnidźiſty. Vel Lendi=
28:
ginoſus, a, um, idem, CC.
29:
Lens, lentis, fem. ter. Szoczká/ álbo Szocze=
30:
wicá.
31:
Lentim pro lentem, frequentatiuū apud
32:
Catonem.
33:
Lenticula diminutiuum, Szoczká máła.
34:
Lenticulæ etiam, Nieyákie mákułki poćie=
35:
lie/ też nieyákie naczinie bárzo máłe/ miſecz=
36:
ká.
37:
Lenticula etiam nomen gemmæ.
38:
Lenticularis, & hoc lēticulare, Apul. Len=
39:
ticularis forma, Xtałt ſzoczczány.
40:
Lentigo, lentiginis, ſe. Piegá.
41:
Lentiginoſus, a, um, Piegáty.
42:
Lentiſcus, lentiſci, fem. ſec. Drzewo z które=
43:
go gumi ciecze máſtich zwáne.
44:
Lentiſcinus, Máſtichski.
45:
Lentulitas, nomen a Cicerone fictum,
46:
id eſt lentuli ſtudium, Chuć á żiczliwość
47:
Letituluſową.
48:
Lentus, a, um, Cienki/ ſubtilny/ miękki/ też le=
49:
niwy/ prożnuyący/ pániczkuyący. Lenta fœ=
50:
mina, Roskoſzna niewiáſtá. Lentus hu=
51:
mor, Zimna mokrość Lentus ignis e fa=
52:
go, Długo trwáyący ogien bukowy.
53:
Lente aduerbium, Z nienaczká/ poliekku.
54:
Lente ferre iniurias, Pokornie cierpieć
55:
krziwdy. Lente agere, Leniwo ſie ſpráwo=
56:
wać. Lentiſsime procedere, Nayleniwiey
poſtępowáć.



strona: 189


kolumna: a
L ante E.
1:
poſtępowáć. Lente naſci, Pozno ſie vro=
2:
dźić.
3:
Lentitia, æ, Miękkośc.
4:
Lenitudo, lenitudinis, Leniwſtwo/ Polekku
5:
poczinánie.
6:
Lento, as, are, act. prim. Kręcę czinię miękko
7:
Vnde lentandus remus apud Vergi=
8:
lium, Kręcony ſtyr.
9:
Lentor, lentoris, maſc. ter. Miękka mokrość
10:
yákoby flágmá.
11:
Lenteo, es, ere, id eſt lentum eſſe, obſole=
12:
tum.
13:
Lenteſco, lenteſcis, lenteſcere, Cienczeyę/ ſub
14:
tilnieyę/ też przilipam. Ad digitos lente=
15:
ſcit, Przilipa do pálców.
16:
Lenulus & lenuculus, Vide Leno.
17:
Leo, les, leui, id eſt, imprimo & formo,
18:
Hor. lib. 1. Carm. Leni id eſt aperui &
19:
protuli inuſitatum.
20:
¶Compoſita, Deleo, es, eui, Zgłádzam
21:
Gubię/ zmázuyę. Delere epiſtolas lachry=
22:
mis, Polać łzámi liſt.
23:
¶Delere per translationem pro fundi=
24:
tus abolere, ut delere urbē, Do gruntu
25:
wywroćić/ wykorzenić/ przewroćić. Delere
26:
urbem cruore & flamma, Wyśiec y wy=
27:
palić miáſto. Extinguere & funditus de=
28:
lere idem, Veritatem delere, Zgłá=
29:
dźić.
30:
¶Deletio, Zgłádzenie.
31:
¶Delebilis, & hoc delebile, Co łátwie
32:
zgłádźić y záginąć może.
33:
¶Deletor, & deletrix, deletricis, fe. ter.
34:
Zgładźiciel/ poráźiciel/ poráźicielká.
35:
¶Deletilis, & hoc deletile, ut Spongia
36:
deletilis, Gębká którą może nieco zmázáć/
37:
Omyć.
38:
Leo, onis, maſc. ter. Lew.
39:
Leæna, Lwicá.
40:
Leo marinus ex cancrotū genere.
41:
Leo ſignum cœleſte, Niebieskie zná=
42:
mię/ Lew.
43:
Leunculus diminutiuum in Biblijs, Le=
44:
wek.
45:
Leoninus, a, um, Lwowy. Leonina exu=
46:
uies, Lwowá skórá.
47:
Leopardus, & Leopardalis, Zwierzę ze
48:
Lwu á Párdu vrodzone/ Lwopard.
49:
Leodium oppidum Herniorum in Ger
50:
mania, Luttich po niemiecku.
51:
Leontice, leontices, fe. herba quæ & Ca=
52:
calia.
53:
Leoncios, gemma Plinio.
54:
Leontopetalon, herbæ genus. Wald bene=
55:
dicten/ Leśna benediktá.
kolumna: b
L ante E.189
1:
Leontophonon, Máły robaczek roſtący
2:
tilko tám gdzie ſie lew rodźi/ którego gdy
3:
lew zye hnet zdechnie.
4:
Lepaduſa ſiue lopaduſa Inſula Siciliæ.
5:
Lepidium, lepidij, neut. ſec. herba, Ziele
6:
gorskością podobne gorczicy y pieprzo=
7:
wi.
8:
Lepidotes, is, fem gemma, Plinio.
9:
Lepidus, a, um, Tam de hominibus quā
10:
de oratione & alijs dicitur rebus,
11:
Wdzięczny/ rozmowny/ miły. Lepidus ad
12:
omnes res, Co pocznie to mu wſziſtko przi=
13:
ſtoyi.
14:
¶Illepidus, a, um, Nietráfny/ Nieforem=
15:
ny. Lepida & ſuauis cantio, Piękna á
16:
wdzięczna pieśń. Lepida forma, Piękna
17:
vrodá. Lepidi mores, Piękne obyczáye.
18:
Lepidum nuntium, Prziyemne poſel=
19:
ſtwo.
20:
Lepide aduerbium, Pięknie/ wdzięcznie. Le=
21:
pide ſtratus lectus. Foremnie/ pięknie vsłá
22:
ne łoże. Lepide hercle adiuuas, Cziśćie
23:
pomagaſz.
24:
Lepidule aduerbium diminutiuum, I=
25:
dem.
26:
Lepiditas, atis, fe. ter. Piękność. okráſá/ vro=
27:
dá.
28:
Lepiſta, æ, fem. prim. Nieyáka flaſzá/ álbo
29:
bębeneczek.
30:
Lepor, & lepos, leporis, pen. pro. m. ter.
31:
Wdzięczność/ piękność. Venuſtas. i. lepo=
32:
re & uenuſtate affluens, Pełen pięknych
33:
á wdzięchnych obyczáyów. Lepos quidam
34:
facetiæ hominem ornant, Ochotá
35:
kunſztowánie/ á roſpráwność człowieká krá-
36:
ſzą. Leporem quendam & ſalem eſt
37:
conſecutus, Tráfnym á roſpráwnym ſie
38:
ſtał.
39:
Sermonis lepor, lepor dicēdi. Wdzięcz=
40:
ność mowy. Inde uenit adiectium lepi=
41:
dus, ut ſupra.
42:
Leporinus, leporarium, Vide Le=
43:
pus.
44:
Lepra, lepræ, fem. prim. Trąd. Sic uulgo
45:
putatur, Cum ſit proprie cutis uitium
46:
alias mala ſcabies, Złe kroſty/ álbo zły
47:
ſwierzb. Et quod lepra dicitur Elephan
48:
tiaſis eſt, uide ſupra.
49:
Leproſus, a, um, Trędowáty/ a/ e.
50:
Leprium ciuitas Achaiæ unde Lepriatæ
51:
populi, & altera in Arcadia.
52:
Leptenacra promontorium Indiæ.
53:
Leptis ciuitas in Africa, unde Lepita=
54:
nus, a, um, Kto ztámtąd yeſt.
Ii 3Leptoludiæ



strona: 189v


kolumna: a
L ante E.
1:
Leptoludiæ genus ficorum, CC.
2:
Lepton herba, ſpecies fellis terræ, Lepton
3:
Græce, Latine minucia ſeptima pars
4:
Æreoli, quod eſt ſexta pars obo=
5:
li.
6:
Leptophyllon Tithymali genus.
7:
Leptorax uuæ genus, CC.
8:
Lepus, leporis, penult. corre. maſcul. ter.
9:
Záyąc.
10:
Lepus rtiam piſcis ex lacertorum ge=
11:
nere.
12:
Lepuſculus dimin. Záyączek.
13:
Leporinus, a, um, Záyęczy. Vt leporinum
14:
lac, Záyęcze mlieko.
15:
Leporarium, leporarij, Zwierziniec/ ogród
16:
zwłaſzczá gdzie zwierzętá rozmáyite chowá=
17:
yą.
18:
Lerna ſiue lerne, fem. Miáſto w Greciey.
19:
Vel ut quidam uolunt Argiui &
20:
Myceni agri locus.
21:
Lernæus, a, um, ut Lernæa palus, Błoto ál
22:
bo yezioro támże w którym Hidrá leżáłá.
23:
Hinc prouerbium, Lerna malorum,
24:
Cáły huf álbo gromádá nieſzczęśćia. Le=
25:
ros ſiue Leria. Inſula in Icario ma=
26:
ri.
27:
Leſbos, maſ. Wyſpá in mari Ægeo, Támże
28:
miáſto Mitilene.
29:
Lesbius, a, um, & Lesbous, Kto ztámtąd
30:
yeſt.
31:
Leſſus huius leſſus, maſc. Lugubris eiu=
32:
latio, Rzewne nárzekánie dla czyiey ſmier=
33:
ći.
34:
Leſtorum regio Indorum extra Gan=
35:
gem.
36:
Leſtrygones, pen. cor. maſc. populi in ex
37:
tremo Italiȩ, Nie dáleko od miáſta, Eormiȩ
38:
którzy mięsem człowieczym żyli.
39:
Letalis, Vide Letum.
40:
Lethargus, lethargi, m. ſ. Spiąca chorobá/
41:
niemoc gdy yeden vſtáwicznie á vſtáwicznie
42:
ſpi nie máyac żadney pámięćy o przeſzłych
43:
rzeczách.
44:
Lethargia, æ, fem. prim. idem.
45:
Lethargicus, a, ū, Który tę chorobę ma. Me=
46:
tapho. Głupi/ niemądry.
47:
Lethe, fem. latine obliuio, Zápámiętánie. Et
48:
fluuius apud Inferos a poëtis fictus.
49:
Która rzeká zápámiętánie wſzelákich rzeczi
50:
prziwodźi/ kto z niey wody skoſztuye.
51:
Lethus, a, um, Co ku tey rzece należy.
52:
Lethum, lethi, n. ſ. ſubſtantiuum, Smierć.
53:
Letho interire, Vmrzeć.
54:
Lethalis, le, Smiertelny. Lethale uulnus,
55:
Smiertelna ráná.
56:
Lethifer, a, um, & Lehificus, a, um, idem.
kolumna: b
L ante E.
1:
Lethaliter aduerbium, Smiertelnie.
2:
Letho, as, are, act. pri. Zábiyam. Vt lethata
3:
corpora, id eſt, interempta apud Oui=
4:
dium, Zábite. Vtrum inuſitatum.
5:
Leua, Vide Læua.
6:
Leuamen, leuamentum, & leuatio, Vide
7:
Leuis.
8:
Leucacantha herba apud Plin. alijs fru=
9:
tex.
10:
Leucachates, tis, maſ. gemma.
11:
Leucanthemis, leucanthemidis, fem. her=
12:
ba Camilla.
13:
Leucargillion cādida argilla, Biała gliná
14:
Plinius.
15:
Leucathes promontoriū Epiri, Podgórze
16:
ná którym Appolineſów kośćioł był. Leu=
17:
cadius dictus & Leucadia uel Leucas,
18:
Wyſpá w Epirze.
19:
Leuci populi Galliæ, in Ducatu Lotho=
20:
ringiæ.
21:
Leucochryſos gemma.
22:
Leucogabi, Gory w Kámpániey.
23:
Leucogæa, gemma,
24:
Leucoion, Wſzelákie fiołki yákieykolwiek
25:
fárby/ też goźdźiki y ynſze kwiatki.
26:
Leucoma, neu. pen. prod. Latine album
27:
Biała tablicá ná którey ymioná ſędźiów
28:
Rzimskich były nápiſáne.
29:
Leuconium idem quod Goſsipium, Bá=
30:
wełna. Tomentum.
31:
Leucopetra promontoriū Siciliæ, Przed=
32:
gorze Siciliey.
33:
Leucopæus, pen. prod. Biała/ śiwa fárbá.
34:
Alij ſcribunt per h, Leucophȩus, hinc
35:
Leucopæatus ſiue leucophæatus, Któ=
36:
ry proſtą ſzárą á śiwą ſuknią yeſt przio=
37:
bleczón/ niepoczeſny.
38:
Leucophlegmatias ſpecies aquæ intercu=
39:
tis, Leucophorum glutinum auri, Pli=
40:
nius.
41:
Leucophtalmos gemma quæ candidam
42:
nigram oculi ſpeciem continet, alias
43:
Rutila.
44:
Leucoſia Inſula contra Peſtamon ſinum
45:
in mari Tyrrheno.
46:
Leucoſyria olim dicebatur quæ hodie
47:
Cappadocia.
48:
Leucothea, fem. latine Matuta, Switánie
49:
gdy zorze wſchodzą.
50:
Leuctram ſiue leutra, fe. & leuctrum, neut.
51:
leuctra, orum, & leuctræ, arum, fem.
52:
oppidum Bœotiæ.
53:
Leuidenſa, Miąſzſze grube zgrzebne odźienie
54:
Hinc leuidenſæ munus, Proſty dar.
55:
Leuigo, Vide Læuis.
56:
Leuir, leuiri, Mego mężá brát. Dziewierz.
Leuis



strona: 190


kolumna: a
L ante E.
1:
Leuis, leue, prima breui, Lekki/ łatwi. Et
2:
Metaph. Nieſtáteczny. Leuis labor, Lekka
3:
robotá. Pluma leuior, Lekczyſzy niżli pióro
4:
Leuis homo, Nieſtáteczny by wiátr.
5:
Leuis homo etiam, Proſty/ niepoczeſny.
6:
Leuis author, Niewiźięty niepoważny. Leui
7:
brachio aliquid agere, Niedbále/ niepilnie.
8:
Leuiculus, a, ū, dimin. Latwi/ Prośćuchny.
9:
Leuifidus, adiectiuum apud Plautum qui
10:
leui fide eſt, Nieſtáteczney wiáry. Inſuli=
11:
tatum.
12:
Leuitas, leuitatis, fe. ter. Lekkość/ Latwiość.
13:
Et Metaph. Proſtotá/ nieſtátek/ Niepo=
14:
czeſność.
15:
Leuiter aduerbium, Snádnie/ Latwie.
16:
Leuiter attingere ſtudia. Máło ſie pouczić.
17:
Inter ſe leuiter diſsident, Nie wielka roz
18:
nicá yeſt miedzi niemi Leuiter in tranſitu
19:
attingere aliquid, Ledwy ſie doktnąć. Le=
20:
uiter bene uelle alicui, Ták w czás kómu
21:
być dobrze. Leuiter eruditus homo, Ták
22:
wczás náuczony. Leuiter inflexum, Má=
23:
ło nákrziwione.
24:
Leuo, as, are, act. prim. Podnoſzę wzgorę/
25:
zápomagam/ też vmnieyſzam pracey álbo czięſz=
26:
kośćy. Leuare in ſublime, Wzgorę po=
27:
dnieść. Leuare uincula, Rozwięzáć. Mul=
28:
tum inopiam leuat, Wiele pomaga vbo=
29:
ſtwu/ to yeſt vmnieyſza nędze y vboſtwá. Spe
30:
rat ſumptum ſibi leuatum iri harum
31:
abitu, Terent. Nádźiewa ſie że mu vbędzie
32:
koſztunku przes odeśćie tych. Leuare mor
33:
bum, Vlżyć niemocy. Leuare dolorem
34:
Vlżyć boleśći. Hoc te faſce leuabo, Chcę
35:
cię tych burd pozbáwić. Leuare ueſicam,
36:
Wymokrzić ſie. Leuare uentrem, Przecho=
37:
dowáć ſie. Leuare ſitim, Prágnienie vlżyć.
38:
Leuare tædium, Vlżyc álbo odyąć komu
39:
tesknośći. Leuare aliquem onere & le=
40:
uare alicui onus, Złożić z kogo brzemię ál=
41:
bo pomágáć komu nośić brzemieniá. Leuare
42:
laborem alicui, Vlżyć vmnieyſzyć roboty.
43:
Leuare aliquem cura, Nie dáć ſie komu
44:
ſtáráć/ troskáć. Leuare facinus alicuius,
45:
Wymáwiáć. Leuare metum alicui
46:
& aliquem metu leuare, Odyąć ko=
47:
mu boyáźni/ kázáć dobrego ſercá być. Leua=
48:
ri fœnore, Od lichwy ſie wybáwić/ Wyz=
49:
wolić.
50:
Leuaſſo pro Leuo antique.
51:
Leuatus participium, Vlżony/ vmnieyſzony/
52:
a/ e/ Leuatio, Vlżenie. Leuatio uitiorum
53:
Złożenie/ przeſtánie od grzechów.
54:
Leuamen, leuaminis, idem, Leuamentum
55:
leuamenti, idem. Leuamento eſſe, Vlżyć
56:
Ná pomocy być.
kolumna: b
L ante E.190
1:
¶Compoſita, Alleuo, alleuas, pe. cor.
2:
alleuare, Podnoſzę też vlżam brzemieniá.
3:
Alleuare onus, Vlżyć brzemieniá. Alleua=
4:
tum corpus per translationem, Gdy
5:
nie ták doymuye chorobá. Alleuor cum
6:
loquor tecum abſens, Mam poćiechę y
7:
ochłodę ſercu memu gdy twoy liſt álbo xięgi
8:
czitam.
9:
¶Alleuatio, onis, uerbale, Vmnieyſzenie
10:
vlżenie. Alleuamentum, idem.
11:
¶Alleuiare, pro alleuare Calep. ſine
12:
authore.
13:
¶Colleuo, fere idem.
14:
¶Eleuo, Podnoſzę Et Metaph. Vwłoczę
15:
komu powagi/ álbo Niſzczę yego záchowá=
16:
nie. Eleuare & extollere ad aſtra, Po=
17:
dnośić aż do niebá. Eleuare alicuius au=
18:
thoritatem, Vwłoczyć komu powá=
19:
gi.
20:
Eleuare teſtimonium alicuius, Odrzućić
21:
ſwiádectwo cziye. Niedodáwáć mu wiáry.
22:
Eleuatio, Podnoſzenie. Et Eleuator, Po=
23:
dnośićiel/ in Biblijs legitur.
24:
¶Releuo, Záś podnoſzę/ też wyſwiebodzam
25:
wyzwalam. Animum alicuius releuare.
26:
Ochłodźić kogo/ ćieſzyć. Id eſt relaxare,
27:
Cauſam communem releuare, Cieſzić ſie
28:
w poſpolitey przigodźić.
29:
¶Subleuo, Podpomagam/ zámagam/ też
30:
Podnoſzę.
31:
Leuis, & hoc leue, quidam ſcribunt cum
32:
diphtongo quod probatius eſt Læuis
33:
Głádki/ nieskropowáty. Læue ſpeculum,
34:
Głádkie/ wypolerowáne wierćiádło. Hinc
35:
Læuor & læuitas, Głádkość. Læuo, læ=
36:
uas, are, act. prim. Et Læuigo, as, Głá=
37:
dzę. Dente læuigat chartam, Zębem głá=
38:
dźi pápir.
39:
Leui, Imię pátriárchy/ ſyn Iákobów/ też pátriár
40:
chá. Vnde Leuites & leuita, Ieden z poko=
41:
lenia przerzeczonego Pátriarchy.
42:
Leuiticus, a, um, poſſeſsiuum, Co k temu po
43:
koleniu Leui należy.
44:
Leuus. Vide ſupra in dictione Leua.
45:
Lex, legis, fem. ter. Zakon. Legibus ſoluere
46:
uulgo diſpenſare, Wyzwolić/ Wyświe=
47:
bodźić od zakonu/ álbo ynſzego powinowác=
48:
twá. Vnde legibus ſolutus. Wiświe=
49:
bodzony. Lege agere, Práwem ſie obchodźić
50:
Hac lege, uel ea lege, Tym obyczáyem/
51:
ſpoſobem. Ea lege adeo hoc faciam,
52:
Teren. Tym ſpoſobem to vczinić chcę. Le=
53:
ge cautum eſt, Zágrodzono tę rzecz prá=
54:
wem.
55:
Lex Cornelia quam Cornelius Sylla di=
56:
ctator tulit aduerſus falſarios.
Ii 4Lex



strona: 190v


kolumna: a
L ante E.
1:
Lex Lepidana quæ & ſumptuaria dicta
2:
eſt, quod cœnarum ſumptus reſtrin=
3:
geret.
4:
Lex Maria pontes fecit auguſtos.
5:
Lex Iulia qua ciuitas eſt ſocijs & latinis
6:
data, Lex Papyria uetat ædes iniuſſu
7:
plebis conſecrari, Lex Licinia, ne quis
8:
ipſe ſibi curationem ferret, Lex Soda=
9:
litia quæ eſt de Sodalitijs, Lex Muni=
10:
cipalis, quam unaque urbs ſibi pri=
11:
uatim conſtituit, Lex Orchia numerū
12:
conuiuarum præſcribebat, Lex Pla=
13:
giaria, quæ & Fannia, Lex Satyra di=
14:
cebatur quæ uno rogatu multa ſi=
15:
mul comprobabat. Lex Tabellaria
16:
ſuffragia ſcribere non permittebat, ſed
17:
puncto notare, Aſtringi legibus, Być
18:
przićiśnión práwem. Conſtituere, compo
19:
nere, dare, ſcribere & ſancire leges, Vſtá
20:
wić yáki ſtátut. Deuincere, perfringere
21:
perrumpere, diſſoluere leges, Pokáźić ſtá
22:
tutá.
23:
Legisdoctor & legiſperitus in Biblijs di=
24:
cuntur Iuris diuini periti, W piśmie á
25:
w zákonie świętym vczeni.
26:
Legislator, oris, qui etiam legumlator di
27:
citur, & ſeparatim lator legum uel le=
28:
gis denominatiuum, Vſtáwcá praw/ za=
29:
konu/ Státutu.
30:
Legislatio in Biblijs pro lege lata.
31:
Legifer, a, um, idem.
32:
Legiruptio, qui rumpit leges, Plautus in=
33:
ſolens.
34:
Legirupa pro eodem æque Inſolenter.
35:
Leguleius, leguleij, Który ſie ćwiczy w prá=
36:
wie á yeſt dobrze w nim ćwiczony.
37:
Legitimus, a, um, Właſny/ zakonny wedle
38:
práwá.
39:
Legitimi dies, Słuſzny czás w práwie ſtro=
40:
nóm opiſány áby ſie mogli ku práwu przugo=
41:
towáć.
42:
Legitima ætas ad petendum conſulatum
43:
Słuſzne látá ku ſtárániu ſie áby był wzięt do
44:
rády. Legitimum impedimentū, Słuſz=
45:
na przekaská ku wymówce. Legitima uxor
46:
Właſna práwa żoná. Legitimus filius,
47:
Właſny ſyn.
48:
Legitime aduerbiū, Wedle práwá/ słuſznie
49:
przizwoycie. Legitime natus, Wedle práwá
50:
to yeſt w małżeńskim ſtanie. Legitime &
51:
iuſte imperanti obediendum eſt, Któ=
52:
ry wedle prawá ſpráwiedliwośći pánuye/
53:
powinne mu yeſt posłuſzeńſtwo.
54:
¶Illegitimus, a, um, Niepráwy/ ná prze=
55:
ćiwko zakonny/ niesłuſzny.
56:
¶Illegitimus filius, Bękárt.
kolumna: b
L ante I.
1:
¶Illegitima uxor, concubina, Kur=
2:
wá.
3:
Legalis, & hoc legale, Zákonny/ co ku zako=
4:
nowi należy. Priuilegium, Przywiley, to
5:
yeſt oſobliwe práwo na którą rzecz.
6:
Lexis Græce, latine dictio, Słowo.
L ante I.
7:
Liæ foramina quæ ſummo mali reci=
8:
piunt funes, Dziury w żaglu zá które po=
9:
wrozy záwodzą/ CC.
10:
Liba Inſula in mari Ionio.
11:
Libæ in plurali fem. idem quod liæ.
12:
Libadium, Herba idem quod Centau=
13:
rion minus, Strzałki podobno któremi fár
14:
buyą ſukno.
15:
Libamen, libamentum, libatio, Vide Libo
16:
Libanius, Imię sławnego wymówce czaſów
17:
Iuliana Ceſárzá.
18:
Libanochnes uel alij legunt apud Plin.
19:
Libanochros gemma.
20:
Libanotis, huius libanotis, fem. herba.
21:
Roſmáryn.
22:
Libanus, maſ. pen. cor. Górá miedzy Ará=
23:
bią á Phenicią.
24:
Libanus etiam eſt arbor thurifera tam
25:
maſ. quam fem. gen. Drzewo kádźidło=
26:
we. Sæpe accipitur, Miáſto ſámego ká=
27:
dźidłá y kádzenia. Sed tum Libanum in
28:
gen. neut. dicitur.
29:
¶Antibanus, Druga górá nie náleko od
30:
tey álbo ſnadź część á wierſzch tey przerze=
31:
czoney góry Libanus, Z którey ſie Iordan
32:
rzeká poczina.
33:
Libanotus, maſ. pen. cor. Ventus flans
34:
inter Liba, hoc eſt, Africum & Notū
35:
Plin. lib. 2. cap. 47.
36:
Libella, Vide Libra.
37:
Libellus, Vide Liber.
38:
Libens, libenter, libet.
39:
Libentina Dea Venus ſeu Proſerpina.
40:
Liber, id eſt, Bacchus interdum pro uino
41:
ponitur.
42:
Liber etiam pro Sole ponitur.
43:
Liberalia, orum, ne. Plurale tamen, świą=
44:
tobliwośćy ku czći bachuſowi.
45:
Liber, libera, liberum, Wolny/ świebodny/
46:
a/ e. Libera uti lingua, Mowić co ſie zda
47:
świebodnie. Liberum arbitrium alias li=
48:
bera uoluntas, Swiebodna/ właſna wola
49:
którą w mocy á śyłách ſwych mamy. Mihi
50:
non eſt liberum hoc facere, Nie godźi
51:
mi ſie tego vczinić nie mam tey mocy. Eſt
52:
mihi adhuc liber lectus, Mam yeſzcze
53:
świebodne łóſzko/ to yeſt/ nie ożeniłem ſie.
54:
Liber at immunis ab omnibus one=
55:
ribus, Wolny od wſzelákich poſtępków.
Libere



strona: 191


kolumna: a
L ante I.
1:
Libere aduerbium, Swiebodnie/ Dobrze/
2:
Cziście. Libere educari, Rządnie być wy=
3:
chowan. Libere loqui, Swiebodnie mo=
4:
wić. Tuto ac libere, Przeſpiecznie y świe=
5:
bodnie.
6:
Libertas, atis, Swiebodność/ wol=
7:
ność/ wola. Libertas & licentia in ma=
8:
lum, ut Cic. Vereor ne ei largiar ma=
9:
iorem libertatem ac licentiam, Oba=
10:
wam ſie ábych mu nie názbyt popuśćił wo=
11:
dze. Libertatem adimere, & admittere,
12:
Wolą odyąć y vtráćić. In libertatem uin
13:
dicare ſeſe. Wyzwolić á wyświebodźić ſie
14:
z cziyey mocy. Libertate donare, Wol
15:
dać/ z sługi á z niewolniká wolnego vczi=
16:
nić.
17:
Liberalis, & hoc liberale, Swiebodny/ Po=
18:
czeſny/ y rodźiwy. Liberalis cauſa, Spráwá
19:
ſądowna/ opuſzczenie z niewolſtwá. Libe=
20:
ralis forma, Swiebodna á vrodźiwa
21:
twarz. Lepida & liberali forma eſt, Pię=
22:
kney y vrodźiwey á przestronney twarzy.
23:
Non ſolum neceſſarij, ſed etiam libe=
24:
rales ſumptus, Nie tylko potrzebne/ ále
25:
dobrze ſzczodre nákłady.
26:
Liberalis etiam ſignificat, Szczodry. Cu=
27:
ius contrarium eſt Auidus, Skąpy.
28:
Liberales artes, Cicero ingenuas appel=
29:
lat, Z ſiedmi nauk wyzwolonych które czło=
30:
wieká świebodnym á wolnym czinią.
31:
¶Illiberales artes, Nieświebodne nauki/
32:
yáko ſą rzemiosłá ręczne. Liberalis uxor
33:
Zacnego domu żoná. Liberale reſpon=
34:
ſum, Cziſtá śmiáła odpowiedź.
35:
¶Illiberalis, Nieświebodny/ niepoczeſny/
36:
skąpy/ niebezpieczny. Illiberale ingenium
37:
Chłopskie przirodzenie. Illiberalis forma
38:
Niepiękna twarz. Illiberale factum, Nie
39:
śliachetny vczinek.
40:
Liberalitas, liberalitatis, Swiebodność/
41:
ſzczodrość/ hoyność. Pudore ac liberali=
42:
tate liberos retinere ſatius eſſe credo
43:
quam metu, Przes ſromieźliwe á ſwiebo=
44:
dne wychowánie.
45:
Liberaliter aduerbium, Swiebodnie/ hoynie
46:
okficie.
47:
¶Illiberaliter, Nieświebodnie/ skąpie.
48:
Large & liberaliter æſtimare, Drogo ſo
49:
bie ważić/ álbo też czinić. Liberaliter ali=
50:
quem tractare, Hoynie kógo czić Inge=
51:
nuus & liberaliter educatus, Sliachetny
52:
á dobrze wychowány wyćwiczony. Libera=
53:
liter eruditus, Dobrze nauczony. Libe=
54:
raliter polliceri, Wiele obiecowáć. Libe=
55:
raliter ſeruire, Służąc ku czćy być pánu
kolumna: b
L ante I.191
1:
ſwemu. Liberaliter uiuere, Hoynie żić.
2:
Vel etiam, Vczliwie ſie záchowáć. Exerci=
3:
tum quem in Aſia ductauerat luxu=
4:
rioſe nimis liberaliter habuerat.
5:
Woysko które w Aſiey w ſwym porucze=
6:
niu miał/ zbytków y zbytney hoynośći do=
7:
puſzczał. Liberi in numero plurali di=
8:
cuntur Filij & filiæ, Dziećy ták ſynowie
9:
yáko y córki. Quamuis in ſingulari ali=
10:
quando reperiatur, Dicitur in plu=
11:
rali etiam de uno filio filiaue. Habet
12:
ne liberos, Malidźieći. Quot liberos
13:
ſuſcepit ex priore uxore, Wiele dziećy
14:
ma s pierwſzą żoną.
15:
Libertus, & liberta ſubſtantiuum cuius
16:
correlatiuum eſt patronus, Libertus
17:
meus, Wiświebodzony moy któregom ya
18:
vczinił wolnego/ álbo którego ſie ſpráwá ná
19:
ſądzie toczy.
20:
Libertinus, a, um, in ablatiuo facit liber=
21:
tino & habet correlatiuum ingenuus
22:
Ten który ſie národźił z niewolniká ále
23:
yuſz świebodnie puſzczonego/ też ten który
24:
yeſt vczinión wolnym.
25:
Libero, as, are, act. prim. Wybawiam/ wyz=
26:
walam/ Rátuyę/ wyſwiebadzam. Liberatus
27:
ſum Daue tua opera, Ieſtem wybáwion
28:
vſzedłem/ etć. Liberare fidem ſuam, Obie
29:
cáną rzecz płáćić álbo wypełnić. Liberare
30:
ſe ære alieno, Popłáćić ſwoye długi. Li=
31:
berare animos errore, Wywieść z błędu
32:
Liberare ſe inuidia magna & inuete=
33:
rata, Wyzwolić sie od wielkiey á záſtárzáły
34:
nieprziyáźniey. Liberaſti me magno metu
35:
Odyąłeśmi wielką boyaźń.
36:
Liberator, oris, maſ. ter. uerbale, Wybá=
37:
wiciel/ zbáwiciel/ Wyświebodźiciel/ odku=
38:
piciel. Te propter Ieſum Chriſtum libe
39:
ratorem noſtrum peto. Proſzę cię dla
40:
páná Kriſtuſá zbáwicielá y wybáwyciela ná=
41:
ſzego.
42:
Liberatio, Wybáwienie/ wyświebodze=
43:
nie.
44:
¶Delibero, as, aui, are, Rozmyſlam ſie/
45:
rádzę sie/ też niekiedy wątpię/ niewiem cze=
46:
go ſie yąć mam. Quidam uolunt a libra
47:
deductum eſſe. Deliberant utrum traij=
48:
ciant legiones ex Africa nec ne, Roz=
49:
myſliáyą ſie máyąli záſtępy z Afryky prze=
50:
wieść álbo nie.
51:
Cum amicis deliberare, Rádźić ſie/ roz=
52:
máwiáć ſie s prziyaćioły.
53:
Amplius deliberandum cenſeo, Rádzić
54:
ſie yeſzcze więcey rádzić mniema.
¶Deliberatur



strona: 191v


kolumna: a
L ante I.
1:
¶Deliberatur imperſonale, Cæſar de=
2:
liberatur de Auarico in cōmuni con=
3:
ſilio, Máyą rádę rozmiſláyą ſie/ etć. De=
4:
liberatum eſt mihi & conſtitutum, &
5:
deliberatum habeo, Wziąłem przed ſię
6:
Tákiem ſie ſam s ſobą vrádźił/ ták mi ſie
7:
zda.
8:
¶Deliberatus, a, ū, Cic, Ne illi quic=
9:
quam deliberatus fuit, quam me, Nic
10:
nie miał pewnieyſzego v ſiebie/ álbo nic
11:
bárziey przed ſię był nie wziął.
12:
¶Deliberator, oris, m. ter. Rozmyſliácz
13:
ten który ſie rozmyſlia. Cic. Illi interea
14:
deliberatori merces duplicata eſt, Te=
15:
mu rozmyſliáczowi podwyſzono w dwóy
16:
naſób myta.
17:
¶Deliberatio, Rozmyſlánie/ Rádá. Suſci=
18:
pe nunc meam deliberationem, Weźmi
19:
przed ſie moye przeſię wzięcie. Moyę rádę
20:
Deliberatio & Conſultatio idem,
21:
Quod in deliberationem cadit, Oko=
22:
ło czego ſie rádźić muśi.
23:
¶Deliberatorium, Mieyſce gdzie rádá
24:
bywa.
25:
¶Deliberatiuus, a, um, Rozmyſliáyący
26:
ſie/ Rádzący ſie. Genus deliberatiuum
27:
orationis, Rádząca ſpráwá/ też nápomi=
28:
náyące á prziwodzące mówienie ku czemu=
29:
kolwiek. De quo uide oratores.
30:
¶Deliberabundus, a, ū, Myſliacy/ a/ e.
31:
Deliberabundus incedit, Chodząc wſzi=
32:
ſtko coś myſli.
33:
Liber, libri, ſubſtantiuum, maſc. ſec.
34:
proprie pars corticis interior quæ li=
35:
gno ahæret, Wnętrzna skórá ná drze=
36:
wie z którey łyká czinią.
37:
Liber etiam, Xięgi. nam olim in corti=
38:
cibus arborū ſcribebatur, unde & co=
39:
dices appellati ſunt libri ab arborum
40:
truncis.
41:
Liber aliquando ponitur, Miáſto cáłych
42:
xiąg/ yáko ſą xięgi Vergilius cáły/ niekie=
43:
dy miáſto yedney częśći xiąg/ yáko Buco=
44:
lica/ Georgica Vergilij/ które też xięgami
45:
bywáyą zwáne.
46:
Liber & uolumē, Cáłe zupełne xięgi. Libros
47:
edere, Xięgi ná świátłość wydáć. Vol=
48:
uendi ſunt libri Catonis, Máyą być
49:
czitáne y przeczitáne etć. Libri tres ſub=
50:
tiles & diligentes, Troye Xięgi wyborne
51:
s wielkim rozumem á pilnośią nápiſá=
52:
ne.
53:
Libellus, libelli, dimin. Xiąſzki.
54:
Libellus etiam dicitur quem uulgus ſup=
55:
plicationem appellat, Proźbá w piſániu
56:
oſięgniona. Libelli ſupplices, Záłobny liſt
kolumna: b
L ante I.
1:
Proſzący liſt/ gdy ócz poddáni páná ſwego
2:
żądáyą.
3:
¶A libellis & magiſter ſcriniorū, Pi=
4:
ſarz álbo Kánclerz/ którzy tákowe liſty od=
5:
bieráyą y chowáyą.
6:
Libellus, Sądowna záłobá ná piśmie dá=
7:
na.
8:
Libellus memorialis, Cedułká pámiętna.
9:
Libelli etiam, Liſty które yeden do drugiego
10:
piſzemy.
11:
Libellus aliquando pro literis quas uul=
12:
gnus literas paſſus uocat, Pielgrzimuyą=
13:
cy liſt áby był dobrowolnie przepuſzczón
14:
króm cła/ Dobrowolny liſt.
15:
Libellus genus menſuræ apud Cato=
16:
nem.
17:
Libellio, libellionis, Poſeł liſtowny/ Curſor
18:
który s liſty chodźi.
19:
Librarius, a, um, adiectiuū, Co ku xięgóm
20:
należy. Vt librarium atramentum, In=
21:
káuſt/ czernidło.
22:
Librarius, librarij ſubſtantiuum, Który
23:
xięgi z mytá przepiſuyę/ Drukarz. Item ali
24:
quando, Piſarz álbo Kánclerz.
25:
Librariolus diminutiuum, Podpiſek/ Piſá=
26:
rek. Alias Subſtitut & Amanuenſis.
27:
Librarium ſubſtantiuum, Regiſtr.
28:
Libraria, librariæ, Librárya/ mieyſce przedá=
29:
wánia xiąg. Libraria taberna idem Bi=
30:
bliotheca alias.
31:
¶Delibero, as, are, Drzewo z skóry odzie=
32:
rám/ obłupiam.
33:
¶Delibero etiam pro pondero Gellius
34:
dixit ubi tamen quidam legunt Deli=
35:
bari, libro 15. cap. 8.
36:
Libet, libuit, & collibet, collibuit, imper=
37:
ſonale uerbum, Podoba mi ſie/ Bá do=
38:
brze. Cur id auſus es facere B. libuit
39:
mea fuit, Iákoś to ſmiał vczinić B. Po=
40:
dobáło mi ſie/ ták mi ſie zdáło/ á zaſz nie
41:
moyá byłá. De quo libitum mihi eſt
42:
paulo plura dicere. Podoba mi ſie wię=
43:
cey mówić. Quæ cui libuiſſent, Coby
44:
ſie komu podobáło.
45:
Libens, libentis, Rad/ dobrowolny. Liben=
46:
ti animo & libentibus animis ali=
47:
quid facere. Rad á ſ cziſtą chucią co czinić
48:
Lebentiſſimus omnibus, Zá dobrą wo=
49:
lą y życzliwością wſziſtkich.
50:
¶Lubens, pro lubenter apud Terent.
51:
B. Ego uero ac lubens, Bárzo rad.
52:
Libenter aduerbium, Rad s dobrą wolą s
53:
czyſtą chucią. Libenter cœnitat, Rad do=
54:
brze wieczerza.
55:
Libentia, æ uoluptas uel gratia apud
56:
Gellium, Roskoſz.
Libethrus



strona: 192


kolumna: a
L ante I.
1:
Libethrus, maſc. Studnia w Macedoniey
2:
Muſis poſwięcona. Vnde Libethrydes
3:
dictæ ſunt.
4:
Libethra, Iáskiniá támże.
5:
Libido, libidinis, fem. ter. Wſzeláka złá á
6:
nierządna pożądliwość.
7:
Libido dominandi Ządliwość pánowá=
8:
nia. Libido ulciſcendi, Zádliwość pom=
9:
ſty. Sed fere cum abſolute ponitur ſi=
10:
gnificat, Nieczyſtość/ nierządna cieleſna
11:
pożądliwość. Aliquando tamen in bonā
12:
partem etiam accipitur, Saluſtius, ma=
13:
gis in decoris armis libidinem habe=
14:
bant, Bárziey ſie w piękney zbroyi kocháli.
15:
Si tibi bona libido fuerit patriæ, Bę=
16:
dzieſzli ſie kochał/ w oyczyznie/ álbo miłował
17:
oycziznę.
18:
Libidinoſus, a, um, Niepowśćiągliwy/ Cie=
19:
leſny/ nieczyſty który ſie vdał ná ſwą wo=
20:
lą á nierządność cięleſną/ Roſpuſtny/ za=
21:
pálcziwy ku nierządney miłośći. Libidi=
22:
noſa uoluptas, Cieleſna roskoſz á żą=
23:
dza.
24:
Libidinoſæ dapes, Lákotne potrá=
25:
wy.
26:
Libidinoſe aduerbium, Roſpuſtnie/ zá=
27:
palcziwie/ niepowśćiągliwie/ cieleſnie. Li=
28:
bidinoſe aliquid agere, Niepowściągli=
29:
wie króm ſrómu.
30:
Libidinoſe & crudeliter Wedle ſwey
31:
wolei y okrutnie.
32:
Libidinor, aris, ari, Nierząd á ſwą wolą
33:
płodzę.
34:
Libidinoſus, Vide Libet.
35:
Libitina, æ, fem. prim. pen. prod. Dea, Bo
36:
gini w którey kośćiele potrzebne rzeczi ku
37:
pogrzebowi przedawano. Inde accipitur,
38:
Miáſto tych rzeczi które ku pogrzebo=
39:
wi ſą potrzebne. Aliquando pro ipſa
40:
morte, Miáſto śmierći. Seu pro lecto in
41:
quo mortui ferebantur, Miáſto
42:
mar.
43:
Libitinarius, libitinarij, Który vmárłe cho=
44:
wa/ álbo też ku pogrzebowi rzeczi potrebne
45:
przedáye.
46:
Libitinam exercere, handlem pogrzebnym
47:
ſie obchodźić/ też ludzie chowáć.
48:
Libo, as, are, aui, id eſt, leuiter deguſtare
49:
& quaſi primis labris attingere, Po
50:
páńsku koſztuyę/ máluczko ſie dotykam.
51:
Oſcula libauit natæ, Cáłował cór=
52:
kę.
53:
Libare etiam, Ofiárowáć/ też co piękniey=
54:
ſzego á lepſzego z xiąg wybráć y zgromádźić.
55:
Id eſt, excerpere & libare, idem.
kolumna: b
L ante I.192
1:
Libatio, onis, Ofiárá.
2:
Libatus participium, Skoſztowány/ a/ e.
3:
Libamen, libaminis, & libamentum, li=
4:
bamenti, pro eodem ſumitur, Wſzeláka
5:
ofiárá. Libatorium uas, quo libamus in
6:
Biblijs.
7:
Libū, libi. n. ſ. Kuch álbo kołacz z ſzczyrey mąki
8:
miodu a z oliwy który ſtárzy dawáli ná
9:
ofiárę.
10:
¶Compoſita, Delibo, as, are, idem
11:
quod libo, Wárgámi ſie tylko dotykam.
12:
Delibare floſculos, Wierſzchołki kwiat=
13:
ków ſzczikáć. Flos populi delibatus, Ze
14:
wſzego ludu wybrány.
15:
¶Delibare etiam, Pomázáć/ Zeſromoćić.
16:
Honeſtatem delibare, Delibatio,
17:
Koſztowánie. Delibationem locus deli=
18:
bationi accommodatus.
19:
¶Illibatus, a, um, Niepokáláni/ Czyſty/
20:
a/ e.
21:
¶Praelibo, Koſztuyę naprzód.
22:
¶Prælibatio, Credencowánie/ Przipiyá/
23:
nie ku komu.
24:
Libra, libræ, quæ & As aſsis mina ſeu
25:
μνα & pondo dicitur, Funt 24. łotów
26:
máyąc w ſobie.
27:
Libra argenti, Grziwná śrebrá.
28:
Libra argenti quadrigenti ſeſtertij,
29:
idem, Libra Romana duodecim un=
30:
cias continebat uel 96. Drachmas, Czi=
31:
ni v nas 24. Lotow álbo skoyci. Nam ſe=
32:
miuncia Romana, Ieſt v nas ták wiele yá
33:
ko łot álbo skociec.
34:
Libra etiam, Wagá. Libra też známię niebie=
35:
skie wagá. Et inſtrumentum fabrile,
36:
Sznur cieſielski.
37:
¶Seſquilibra, Pułtora funtá.
38:
¶Seſquilibra argenti, Pułtory grziwny
39:
śrebrá.
40:
¶Bilibris & hoc bilibræ, Dwá funty
41:
ważący.
42:
¶Trilibris, trilibræ, Trzi funty ważą=
43:
cy.
44:
Libralis, librale, Funtowny/ co tylko yeden
45:
funt waży.
46:
Libella, libellæ, Máła ważká też ołowna
47:
ważká/ álbo klóbká cieſielska.
48:
Libella nummus argentus qui & As
49:
dicitur, Był przed láty ſrzebrny. Ad li=
50:
bellam aliquid facere, Rządnie/ Doſtá=
51:
tecznie/ pilnie/ pod miárą.
Librarius



strona: 192v


kolumna: a
L ante I.
1:
Librarius, a, um, ut libraria fruſta, Sztu=
2:
ki ważne.
3:
Libraria, ſubſtantiuum, Wełniána wagá.
4:
Lubripens, libripendis, maſ. ter. Ważnik.
5:
Libro, as, are, act. prim. Ważę/ mierzę/ przi=
6:
mierzam. Librare lanam, Ważić wełnę.
7:
Libro etiā, Strelam. Librare telum, Puś=
8:
ćić z łuku/ ſtrzeláć.
9:
Librare etiam, Záwieſzáć ſie. Aues librant
10:
corpus in aëre, Záwieſzáyą ſie ná powie=
11:
trzu. Librat ſeſe ex alto aquila, Spuſz=
12:
cza ſie z wierſchu orzeł.
13:
Librator, libratoris, maſ. ter. Rurmiſtrz/
14:
który vmierzić może yáko wyſoko wodę przi=
15:
wleść.
16:
Libratores etiam, Drabi którzy tylko ſtrzel=
17:
by á ćyskánia przećiw nieprziyacielowi vżi=
18:
wáli.
19:
Libramentum, libramenti, & æquilibriū
20:
Odważenie/ práwa miárá/ gdy wagá w
21:
klóbie ſtoyi.
22:
¶Æquilibrium facere, Odważić/ rowno
23:
vczinić.
24:
Libs, libis, uentus alias Africus, Vide
25:
ſupra.
26:
Liburnia, Kráyina miedzy Illirią á Dal=
27:
mácią miásto yeſt miedzysławáckiemi ziemiá=
28:
mi/ Bo ty obie ziemie Dalmate y Illirici
29:
máyą sławácki yęzyk/ to yeſt/ naſz pol=
30:
ski.
31:
Liburni, Sławácy. Liburni uiatores etiam
32:
dicti ſunt, Posłowie ſzołtyſcy/ Mieſtci
33:
słudzi.
34:
Liburnum et liburna, æ & liburnica, æ,
35:
Náſad/ álbo łódź bárzo prętka.
36:
Libya, æ, & libye, libyes, Afrika, Libys,
37:
Ieden z Libiey.
38:
Libyſſa, Iedná ztámtąd.
39:
Libyſtis, libyſtidis, idem.
40:
Libyſſinus & lybycus, a, um, idem álbo
41:
co ku Afryce należy.
42:
Libyx, libycidis, idem.
43:
Libycis, libycidis, Miáſto w żydoſtwie. Ab
44:
orientali parte Iordanis.
45:
Libyconis genus carbunculorum,
46:
CC.
47:
Liceo, lices, licuis, cuius ſupinum eſt ab
48:
imperſonali licitum eſt, paſsiuam ha=
49:
bet ſignificationem, Bywam ceniony/ ſzá=
50:
cowan.
51:
Liceor, liceris, licitus, ſum liceri, actiue ſi=
52:
gnificationis, Cenię. Quanti liceris, Iá=
53:
ko drogo ceniſz. Si exiſtat qui plus licea=
54:
tur, Któryby więcey podáwał. Pluris lice
55:
tur, Któryby więcey podáwał. Pluris lice
56:
ris quam fortaſsis ille uenditurus e=
kolumna: b
L ante I.
1:
rat, Drożey ceniſz niżliby on ſam przedáć
2:
chciał.
3:
Licitor, licitaris licitari, frequentatiuum
4:
a liceor, idem ſignificat, Tárguyę. Qui
5:
pluris licitatur ei addicetur, Kto więcey
6:
poda ten otrzima. Licitans, licitantis par
7:
ticipium, Podáyący/ tárguyący.
8:
Licitatio, Tárgowánie/ podáwánie. Licita=
9:
tionem facere, Tárgowáć ſie.
10:
Licitator uerbale, maſc. ter. Który tárguye
11:
á który nád drugiego więcey podáye/ pod=
12:
kupnik.
13:
¶Polliceor inde deriuatur, Obiecuyę/
14:
przirzekam.
15:
¶Pollicitor, aris, ari, frequentatiuum,
16:
Dobrym słowem obiecuyę. Vnde pollice=
17:
ri alicui operam ſuam, Obiecáć pomá=
18:
gáć. Polliceor me buccinatorem fore
19:
exiſtimationis tuæ, Chcę wyſoko sławić
20:
cnotę á powagę twoyę. Auſim tibi tan=
21:
tum polliceri, Smiemćy to obiecowáć. Ha
22:
beo polliceri, Mogę zá to przirzec.
23:
¶Pollicitatio, Obiecánie/ zálecánie ſie ko=
24:
mu w łáskę. Pollicitum, polliciti, Przi=
25:
rzeczenie/ sliubienie.
26:
Licet, licebat, licuit, licere, Imperſonale,
27:
Godźi ſie. Per me tibi licet facere quod
28:
lubet, Z moyey ſtrony możeſz czinić co chceſz.
29:
Si per te licet, Ieſli mi dozwoliſz. Si per
30:
patrem liceret, By mi ſie godźiło/ álbo
31:
bych śmiał przed oycem. Non licet mihi
32:
uenire per negotia, Nie mogę pred tru=
33:
dnośćiámi prziść. Licuit eſſe ocioſo The
34:
miſtocli, licuit Epaminondæ, Mógł
35:
Themiſtocles vżywáć prożnowánia y pokoyu
36:
Nobis non licet eſſe tam diſertis, My
37:
niemożemy być ták wymowni. Licet
38:
me id ſcire quid ſit, Godźimi ſie też to
39:
wiedzieć. Vt paſsim uidere licet, Iáko ſie
40:
wſzędzie nayzrzyſz gdzie yedno oczy obro=
41:
ćyſz.
42:
Licet coniunctio, & particula aduerſa=
43:
tiua pro Quamuis, & fere ſemper ſe=
44:
quitur tamen, Cic. Licet nos ipſos a=
45:
memus tamen nec numero Hiſpanos
46:
nec numero Gallos, Aczkolwiek ſie ſá=
47:
mi miłuyemy/ wſzákże/ etć.
48:
Licet aduerbium concedendi quemad=
49:
modum Eſto, Dobrze/ niechay ták bę=
50:
dzie.
51:
Licitum eſt, idem quod licet, Godźy ſie.
52:
Expectaſſem Brunduſij ſi eſſet licitum
53:
per nautas, By mi ſie godźiło przed że=
54:
glarzmi/ etć.
Licite



strona: 193


kolumna: a
L ante I.
1:
Licite Aduerb, Wolnie. Cale. ſine Autore
2:
Licentia, æ, fe. prim. Odpuſzczenie/ Wenia/
3:
Też Pozwolenie/ Roſpuſta/ Swa wola.
4:
Deteriores omnes ſumus licentia.
5:
Wſziſcyſmy gorſzy gdy ſie nam wodze po=
6:
puśćy. Albo gdy nam dadzą wolą.
7:
Pœna abeſt licentia conſequuta eſt.
8:
Zadney kaźny nie máſz/ ſwey woley pełno. Ali
9:
quando in bonam partem accipitur
10:
Licentiam dare, Dozwolić/ Dopuśćić.
11:
Licentiam dare pecunias ab alieno re=
12:
petēdi, Dáć komu moc vpomináćſie długu.
13:
Licentior, et hoc licentius, Swowolnieyſzi/
14:
Roſpuſtnieyſzi. Licentiore Epiſtola te=
15:
cū agam, Swiebodnie do ciebie piſáć chcę
16:
Licentior uita, Ropuſtnieyſzi żywot niżli
17:
trzeba.
18:
Licentioſus, a, um, Swowolny/ Roſpuſtny
19:
a/ e.
20:
Licenter Aduerb, Swowolnie/ Roſpuſtnie.
21:
Lichas menſuræ genus, uel ſpacium ab
22:
indice extremo ad pollicem uſque,
23:
Piądź.
24:
Lichen, huius lichenis, maſ. uel lichene, li=
25:
chenes f. idem quod Mentagra uel Im=
26:
pertigo, Suchy liſzay álbo ſwierzb łupiący
27:
ſie ná twarzy.
28:
Lichen etiam Ziele nieyákie. Quidam pu=
29:
tant idem eſſe quod Muſcus latine,
30:
Mech. Quidam uocant herbam He=
31:
paticam, To yeſt wątrobne ziele ná mokrych
32:
mieyſcách roſtące.
33:
Licium, et licia, liciorū, Nići tkáckie przes
34:
które poſtáwá płoćienna bywa przećiągána/
35:
którą wzór ná płotnie czinią. Vnde ueſtem
36:
tricilem dicimus, O trzech wzorzech, która
37:
niciámi tkána yeſt/ yáko bywayą ręczniki.
38:
Obruſt.
39:
Licitatorium, rij, lingum circa quod li=
40:
cia inuoluūtur, Laski ná którich nići wiſzą/
41:
álbo drzewo ná którym nići czinią.
42:
¶Trilix, licis O trzech wzorzech/ Albo tro=
43:
yákiem nićiámi tkákny.
44:
Licima, mȩ, genus oliuæ, quæ & licinia=
45:
ta dicitur, Nieyáka oliwá.
46:
Licitator, torum, Vide Liceo.
47:
Licus, lici, m. ſ. Rzeká v Auſpurka ciekąca.
48:
Lech niemcy zową.
49:
Lictor, uide Ligo.
50:
Lidoron, n. pe, pro. Cegłá ná pułtory ſtopy
51:
długa/ á ná ſtopie ſzeroka.
52:
Lien, lienis, m. Lienis, huius nis, idē quod
53:
ſplen, Słodzoná.
54:
Lienoſus, ſiue Lientoſus, Który słodzonę
55:
wrzedliwą ma. Splenicus alias lienicus
56:
idem.


strona: 193


kolumna: a
L ante I.
1:
Lienteria. lienteriæ, Sráczká/ Biegunká
2:
Ligellum, n. ſ. Máłá cháłupká. Et diminut.
3:
a ligno, Drewienko.
4:
Liger, ris, & ligeris huius ligeris, Rzeká we
5:
Franciey która miedzy Celtas y Biturgi=
6:
nes, w morze Angielskie wpáda.
7:
Lignum, huius ligni, n. ſ. Drewno.
8:
Ligneus, a, um, Drewniány/ a/ e.
9:
Lignarius, a, ū, ut faber lignarius, Cieſlá.
10:
Lignoſus, a, ū, Pełny drew/ álbo ták twár=
11:
dy by drewno.
12:
Lignile, huius lignilis, Wierzysko. Mieyſce
13:
gdźie drwá chowáyą. Nakón też zową
14:
Ligneolus Cic ad Quint, fratrem, lib. 3.
15:
Lignor, lignaris, lignari deponens, Drew
16:
przycziniam/ Gromądzę.
17:
Lignatio, Wożenie álbo przyczyniánie drew.
18:
Lignatio, Porębá. Mieyſce w leſie gdzie drwá
19:
rąbią.
20:
Lignator, lignatoris, Porębnik/ Przicziniácz
21:
drew/ Leśnik.
22:
Ligo, as, ligaui, are, a, p. Wiążę Zwięzuyę.
23:
Spayam.
24:
Ligamen, ligaculum ligamentum & liga=
25:
tura, æ, Nieyáka rzecz którą co zwięzuyą/
26:
rzemień/ Powrozek.
27:
Ligula, Wſtęgá.
28:
¶Subligaculū, Lázienne odzienie/ fámurały
29:
¶Subligamen, Podwiąská.
30:
Lictor, oris, Oprawcá álbo mieyski sługá ſzar=
31:
garz/ buttel á kát który złoczince ymuye y tráćy
32:
Romæ maiorem Senatum, ſeu ma=
33:
iores magiſtratus lictores præcedebāt
34:
faces, uirgas, & ſecurim portantes.
35:
Lictorius, a, um, Co ku ſzargartóm á butlóm
36:
należy.
37:
¶Comp. Alligo, as, are, pen. cor. Przi=
38:
więzuyę. Ad palum alligare, Do palá przi
39:
wiżeáć. Alligare & uincere dolia Cato,
40:
Pobiyáć ſtátki domowe. Hic furti ſe alli=
41:
gat Terent. Ten ſie dobrowolnie ku zło=
42:
dzieyſtwi prziznawa/ albo ſie w złodzieyſtwio
43:
wdawa. Nuptijs alligatus, Stanem mał=
44:
żeńskim obowiązány. Alligata fœdere ciui=
45:
tas, Zbuntowáne. Alligatꝰ et ſolutꝰ cont.
46:
¶Alligatio, Prziwiązánie.
47:
¶Alligator, Prziwięzća/ ten który prziwię=
48:
zuye.
49:
Alligatura æ, idem quod alligatio.
50:
¶Colligo, Zwięzuyę. Colligare in fa=
51:
ſciculos, Zwięzáć w ſnopeczki. Verbis col=
52:
ligare ſententiam, Słowy oſięgnąć á ogar
53:
nąć mniemánie. Colligare uno libro om=
54:
nia, Wſziſtko w yedney xięgi zgromádźić.
55:
Colligare impetum furentis, Vſmierzyć
56:
ſzalonego.
Kk¶Cir=



strona: 193v


kolumna: a
L ante I.
1:
¶Circumligo, Obwięzuyę wkoło/ ob=
2:
więzuyę.
3:
¶Deligo idē quod Colligo, Zwięzuyę
4:
Deligare ſub mēſam, Pod ſtół prziwięzáć.
5:
¶Illigo, Wwięzuyę. Zámotuyę. Záwikła=
6:
wam. Illigare alicui bello gentem ali=
7:
quam/ Więść niepotrzebnie woynę.
8:
¶Obligo, Obowięzuyę/ prziciskam kogo k
9:
czemu. Obligare uulnus, Obwięzáć ránę/
10:
Obligare ſibi aliquem beneficio, Znie=
11:
wolić ſobie kógo dobrodzieyſtwem. Obliga=
12:
re fidem ſuam, Záſtáwić wiárę ſwoyę/ To
13:
yeſt obowięzáć ſie. Obligatus pecunia,
14:
Wiele dłużen/ długámi obowiązány. Obli=
15:
gare ſacramento, Pod prziśięgą obowię=
16:
záć. Nemini magis obligatus ſum quā
17:
tibi, Ieſtem ći ták wiele winien yż nikomu
18:
więcey. Obligare apud Iuriſconſultos ſi
19:
gnificat, Zeznáć dług v Xiąg y zápiſáć ſie
20:
yei płáćić ná pewny czás.
21:
¶Obligatio, Obowiązánie/ Winność prze=
22:
ćiwko komu/ Też zapis/ zeznánie długu.
23:
¶Præligo, Przewięzuyę. Præliganeum
24:
uinum, Wnio nowo otworzone od czopu ál=
25:
bo też od pierſzych grón.
26:
¶Religo, Odwiżeuyę/ Wypuſzczam/ ali=
27:
quando tamen idem quod ligo, Albo
28:
ná zad záwięzuyę.
29:
¶Religatio, Odwiązánie.
30:
¶Subligo. Podwięzuyę. Hinc ſubliga=
31:
culum & Subligar, Lazienne odzienie fá=
32:
murały.
33:
Ligo, ligonis, m. ter. pen. prod. Motyká.
34:
Liguria Italiȩ regio, Pográniczna Thuſciey
35:
tám miáſto głowne Genuá leży.
36:
Ligur, Ziemek z teyże źiemie.
37:
Liguſticus, a, um, Co k tey kráyinie należy.
38:
Ligus, liguris, idem quod Ligur,
39:
Ligurio, ris, iui, uel rij, tū, rire, Ná łákot=
40:
kách przetrawiam/ vtracam. Item ligurio,
41:
Iém po páńsku/ Leniwo a pomáłym kąsku.
42:
Liguritio, Láotki/ łákoćy pátrzánie.
43:
¶Abligurio idem, Omnia bona albi=
44:
guriuit, Wſziſtkę máyęſtność marnie vtráćił.
45:
Liguritor & abliguritor, Strawcá/ Vtrá=
46:
tny żárłok/ Piyanicá/ brzuch/ bęben.
47:
Liguſtrum. genus arboris.
48:
Ligyes populi Aſiæ.
49:
Lilium, lilij, herba hortenſis genus, Liliya.
50:
Lilietum, Gdźi wiele liliey rośćie.
51:
Lirinus, a, um, Vt lirinum oleum. Liliyo=
52:
wy oleyek.
53:
Lilibæum, Przedgorze Siciliey przećiwko
54:
Affrice. Item urbs eiuſdem nominis.
55:
Lima, limæ, f. p. Naczynie kowálskie álbo też
56:
ſlioſárskie którym piłuyą/ Trą/ Piłká/ Tárká
kolumna: b
L ante I.
1:
Limula, diminutiuum, Piłeczka. Limā ad=
2:
hibere, Wypolerowáć/ Wychędożić. Lima
3:
opus habet, Trzebá popráwić/ polepſzić.
4:
Limo, mas, are, Połuyę. Głádzę/ Poleruyę.
5:
¶Delimo & Elimo, Wypolerawam/
6:
Wyczyśćiam/ Wygłádzam. Policitus eſt
7:
limare aliquot opus, Obiecał yeſt nieya=
8:
kie xięgi przeźrzeć y wypráwić yáko ſie godźi.
9:
Moribus dimeſticis & urbanitate li=
10:
matus, Dobrze wypolerowány páchołek.
11:
Oratione maxime limatus at ſubti=
12:
lis, Foremnie piſze y mówi. Limare coo=
13:
da alicuius, Piłowáć to yeſt mnieyſzić vtrá=
14:
cáć. Limatur ueritas in ipſa diſputatiōe,
15:
Przes diſputowánie á ſpieranie/ ſzczyrey ſie
16:
prawdy domawiamy. Scalpere at limare
17:
gemmas, Rownáć/ Piłowáć perły,
18:
Limatus, a. um, & Elimatus, a, um. Wy=
19:
polerowány/ a/ e. Limatulus. diminutiūm.
20:
Cic, Opus eſt hic limatulo & polito
21:
iudicio tuo, Polerowánego á oſtrego ba=
22:
czenia twego potrzebá tu yeſt.
23:
Limatura, Proch który pádá pod piłę od pi=
24:
łowánia/ alias Scops,
25:
Limagus fluuius Helueticus quem lacus
26:
Tigurinus emittit influit Rhenum in=
27:
ter Baſileam & Tigurum.
28:
Limax, acis, Ziemny żółẃ/ Też złodziey ſzpie=
29:
gownik.
30:
Limbus, maſ. ſe. Obłógá/ Bramá v niewieś=
31:
ćich ſzat. Inſtita idem.
32:
Limbalus & limbellus diminu Obłoſzká/
33:
Brámik.
34:
Limbolarius, Kráwiec który bramuye á o=
35:
kłáda ſzáty.
36:
Limen, nis, ne. te. Próg. Limen ſuperū &
37:
ſuperliminare, Podwóy. Limē inferum,
38:
Próg. Nonio, Et limen Sinecdochicos,
39:
pro ianua, Miáſto vliczi/ drzwi. Tez miá=
40:
ſto prziſtępu ku któreykolwiek rzeczi. Inde
41:
prouerbium, In limine deficere, Ná po=
42:
czątku vſtáć. In limine offeneder, Ná po=
43:
czątku chybyć. A limine ſalutare, Przed
44:
wroty czołem vderzić/ To yeſt/ Z dáleká á
45:
máło ſie czego dotknąć. Ad limina ſeruus,
46:
Odwierny Stróż/ wrotny. Alias Atrienſis
47:
Limina imperij/ Gránice Krolewſtwá/
48:
Páńſtwá.
49:
Liminaris, & hoc liminare, Prożny/ co ku
50:
progu należy.
51:
¶Poſtliminium, Prziwrocenie/ to z cu=
52:
dzych rąk záś ku náſzey mocy przyidźie. Poſt=
53:
liminio recipere, To coſmy vtráćili á co
54:
w obcych á w nieprziyaćielskich rękách długo
55:
było záś doſtáć.
56:
¶Elimino, as, are, Wyrzucam/ Wypy=
57:
cham/ Wykorzeniam.
¶Eliminatio



strona: 194


kolumna: a
L ante I
1:
¶Eliminatio, Wypchnienie. Præterea (ut
2:
quidam uolunt, a ſupero limine fit
3:
ſublimis & hoc ſublime, pen. produ,
4:
Wyſoki Známienity.
5:
¶Sublimitas, Wyſokość. Podnieſienie.
6:
¶Sublimiter aduerb. Wyſoko/ Niepo=
7:
ſpolicie.
8:
¶Sublimo, as, are, Podnoſzę/ Powyſzam.
9:
Sublime pro ſublimiter cui. apponi=
10:
tur Humi.
11:
Limenarcha maſ. Græca uox eſt, Latine
12:
portuum præfectus, Stároſtá álbo poru=
13:
cznik nád porty morskiemi.
14:
Limen, limenos, Græce, Latine Portus
15:
archos Princeps, Dux.
16:
Limes, tis, pen, corr. m. t. Gránicá/ też przecz=
17:
nia drógá przes máyętność ſcieſzká. Sūt aūt
18:
duo maximi limites in agris Cardo et
19:
decumanus, Dwie ſą gránice/ álbo dziele=
20:
nie ymienia w polách/ Iedná Cardo druga
21:
Decumanus, Bywáyą zwáne. Limes De=
22:
cumanus, Gránicá Decumáńska od wſcho=
23:
du do zacjodu słońcá bywa mierzona/ To ieſt
24:
w dłuſz/ zás Gránicá. Cardo/ od południá ná
25:
pułnoćy/ To yeſt/ ná przek wſzerzą. Cardi=
26:
nes limitū, Náſzy węgelniki podobno zową
27:
Et Decumanes limites, Sćiány gránicżne
28:
Limito, as, are, & limitor, taris, tari, Kón=
29:
czę/ Grániczę/ Zágradzam.
30:
Limitatio, onis, Ográniczenie.
31:
Limitaneus, a, um, Ográniczny. Limitanei
32:
milites, Którzy ná gránicách leżą.
33:
Limentinus, putabatur Deus qui limini=
34:
bus præeſſet.
35:
¶Collimicium, cij, Schodzenie ról y pól.
36:
Lineum herba apud Plin.
37:
Limoniū herba, Wiſenmangolt/ po niemiecku
38:
Limonia, æ, Alterum genus Auemones,
39:
Limoniates, gemma eadem uidetur cum
40:
Smaragdo Plin.
41:
Limpha, æ, aqua, Wodá. Vide Lympha.
42:
Limpidus, a, um, Cżyſty/ Przezrocziſty/ a/ e.
43:
Limpidiſsimus fons, Wyborney wody
44:
zrzródło.
45:
Limpitudo, nis, Przezrocziſtośc.
46:
Limus, limi. m. ſ. Błoto/ Kał.
47:
Limoſus, a, ū, Káliſty/ Błoćiſty/ Lgnący/ a/ e.
48:
Limoſa aqua, Káliſta/ Niecziſta wódá.
49:
¶Illimis, e, pen. prod. Cziſty/ niebłotny.
50:
¶Oblimo, as, are, Kálę/ błotem okalam.
51:
Metaphoricos, Záſliepiam/ Máżę. Et pe=
52:
nultimam product. producit.
53:
Limus, a, um, Rozoki też krżiwooki. Et limis
54:
& hoc lime, tert. delcin. idem. Limis o=
55:
culis inſpicere aliquem, Po oku weyźrzeć
56:
ná kogo.
kolumna: b
L ante I194
1:
Limimulus, a, ū, adie. dim. Nie bárzo rozoki
2:
Linamentum, Vide Linum.
3:
Linea, æ, fe. pri. Liniya/ Kryská. Ducere li=
4:
neam, Poćiągnáć kryskę.
5:
Linea etiam, Wſzeláki ſznur álbo nićy któremi
6:
co koſztuyą áby proſto było. Linea etiam,
7:
Wędny ſznur którym ryby łowią.
8:
Linearis, & hoc are, Co ku liniey álbo linio=
9:
wániu należy. Linearis pictura, Græce
10:
Graphis, Liniámi tylko álbo kreskami ná=
11:
znáczone málowánie.
12:
Lineo. a, are, a. pri. Liniyuyę/ kryſzę/ kriski
13:
czinię.
14:
Lineamentum, ti, Liniya ná twarzi/ ręku/ y
15:
ynſzych członkách. Lineamenta animi, Spo=
16:
ſob vmysłu człowieczego.
17:
¶Delineo, nes, ere, Kryskámi cechuyę má=
18:
lowánie.
19:
Lino, linis, lini, liui uel leui, linire, Po=
20:
muskam.
21:
Lingo, gis, linxi, ctum, gere, a. t. Liżę też w
22:
vśćiech dzierżę áż ſie rozeydźie.
23:
Linctus. huius linctus. m. q. Lizánie.
24:
¶Elingo, is, xi, ctum. ere, Wylizuyę.
25:
Lingones, m. pe. cor. Lud Francuski/ Bur=
26:
gándiey pográniczny po Fráncusku zową
27:
Langres.
28:
Lingua, guæ, fem. prim. Ięzyk też mowá á
29:
rzecz oſobliwa którego narodu. Vt lingua
30:
Græca, Ięzyk Grecki/ To yeſt mowá.
31:
Lingua Herbraica, Ięzyk żydówski. Vnde
32:
uarietas linguarum, Rozmáitość yęzy=
33:
ków. Varias linguas ſcire, Rozmáyite
34:
yęziki vmieć. Lingua hæſitare, Záyąkáć
35:
ſie. Linguas hominum effugere, Vſtrzedz
36:
ſie ludzkich omowek.
37:
Lingua quæ et lingula herba quædam
38:
Plinio. Et lingula diminut, Siue ligula,
39:
Ięzyczek.
40:
Ligula calceorum, Rzemień którem ſpináyą
41:
trzewiki.
42:
Ligula etiam, Wſtęgá.
43:
Lingula ſeu ligula, Zelázna kopyſtká którey
44:
Bárwierze y Aptekárze vżywáyą/ y wſzeláki
45:
ynſzy Inſtrument który od yednego końcá
46:
ſzeroki á płáski yest/ Szpatel/ zową.
47:
Lingula etima, Podługowáta górá przi mor=
48:
zu álbo ynſzey wodźie. Vnde dicuntur,
49:
Lingulæ & promontoria.
50:
Linguax, cis, Wielomowny/ Swiekotliwy.
51:
Lingula, læ, Swiekotká.
52:
Lingulaca, quæ & lingua herba.
53:
Lingulatus, a, um, apud Victrouium. O
54:
yednym vchu yáko ſzaflik.
55:
Linguatus & linguoſus in Biblijs tantum
56:
leguntur pro linguax.
Kk a¶Com=



strona: 194v


kolumna: a
L ante I
1:
¶Compoſita, Elinguis et hoc elingue,
2:
Nie máyący yęzyká/ Głuch/ Niemy.
3:
¶Elinguo, as, are, Wyrywam yęzyk.
4:
¶Bilinguis, e, Nieſtały/ W rzeczy nie
5:
pewny/ Dwoyęziczny/ też mówiemy Omyłny.
6:
Trilinguis. e, Który trzy yęzyki vmié.
7:
Lino, linis, lini, liui uel leuilitum, linere,
8:
act. tert. &
9:
Linio, is, ire, quart. coniugg. Muſzczę/ Po=
10:
mázuyę. Dolium ſi recte lineris, Ieſli
11:
dobrze pomuſzczeſz. Mariti tui ſanguine
12:
parietem liniſti, Pomázáłáś mężá twego
13:
krwią śćiány.
14:
Litura inde, deriuatur, Wymázánie álbo
15:
przekriſzenie, Et aliquando pro linitio=
16:
ne, Miáſto pomuskánia. Ne lituris coar=
17:
gui poſsit, Aby żadney zmázy nie było.
18:
Lituro, as, are, a. p. Wimázuyę/ Przekriſzam.
19:
Litus, a, um, Pomuskány/ a/ e. Vergil. Pari=
20:
bus lita corpora guttis, Pomusáne/
21:
Pokropione.
22:
¶Compoſita, Allino, pen. cor. Pomu=
23:
skuyę.
24:
¶Collino idem.
25:
¶Collinere pro coinquinare apud
26:
Plaut. Błotem pomázáć.
27:
¶Circumlino, Ze wſząd omuskuyę.
28:
¶Elino & Delino, Odmuskuyę.
29:
¶Delinio, nis, pen. cor. deliniui, tum,
30:
re, Máśćią nieyáką pomuſnąć/ Odmiękcżić.
31:
Et per translationem, Pięknemi słówki
32:
námowić. Pellicere at delinire, Przi=
33:
wabić/ Przemowić. Blanditijs delinire,
34:
Lágodnem mowieniem k ſobie prziciągnąć.
35:
¶Delinitor uerbale. Námownik/ Vbłá=
36:
gácz. Delinitio, Vlżenie/ Vbłagánie. Deli=
37:
nimentum idem.
38:
¶Illinio & illino, Muſzczę/ Pomuskuyę.
39:
Idem quod ſimplex, Illita Tela, Pomu=
40:
skána poſtáwá. Illutus homo, Pomuśká=
41:
ny/ Vpiękrzony.
42:
¶Illitus huius illitus, Pomuskánie. In=
43:
terlino, Przed poſrzodek muſzczę/ Máżę.
44:
Corruptæ at interlitæ tabulæ, Ská=
45:
żony y Pomázány liſt.
46:
¶Oblino, id eſt circumfœdo, Obmázu=
47:
yę/ Oblewam. Stomachus cibis obli=
48:
tus, Zołądek pokármy oblany.
49:
¶Oblitus, a, ū, Obmázány/ Pokalány/ a/ e.
50:
Cœno obliti, Błotem popluskáni.
51:
¶Pelino, Pomázuyę/ Poliewam.
52:
¶Perlitus, a, um, Polány/ Pomázány.
53:
¶Perlinio, Pomuskiyę. Perliniat intus
54:
prædictis herbis, Niechay we wnątrz po=
55:
muſzcze przerzeczonym zieliem.
56:
¶Relino, Otwarzam/ odmuskuyę/ od=
57:
dzieram com przimuskał.
kolumna: b
L ante I.
1:
¶Relinere epiſtolam, Otworzić/ od=
2:
pieczętowáć liſt. Relinere dolia, Záſzpun=
3:
towáć álbo czopy zátknąć w kłód. Releui
4:
dolia omnia, Zaſzpuntowwałem/ Zátkną=
5:
łem czopy wſziſtkim kłodóm, Eſt hoc lo=
6:
co Metaphoricos dictum, quia obtu=
7:
rantur & oblinuntur dolia picȩ & alia
8:
re huiuſmodi.
9:
¶Sublino, Podmuskuyę/ Przimuskuyę.
10:
Aliquantulum tingo ſeu noto, Subli=
11:
nere os, prouerbium, Oſzukáć/ Zdrá/
12:
dźić kógo miáſto skoſztowánia pomuſnąć mu
13:
po gębie.
14:
Linoſtrophon herba quæ alias Marru=
15:
bium dicitur.
16:
Linozoſtis herba quæ alias Mercurialis
17:
dicitur.
18:
Linquo, linquis, linqui, ctum, ſecundum
19:
Priſcianum, linquere, Puſzczam/ Odpuſz=
20:
czam.
21:
¶Relinquo et derelinquo idē, Reliquit
22:
me febris, Opuśćiłá mie febrá/ álbo przeſtá=
23:
łá mi febra. Linqui animo, Zápámiętáć ſie.
24:
Reliquit me ſomnus, Ocućiłem ſie. Nu=
25:
ces relinquere prouerbium, Przeſtáć
26:
dziećinnych rzeczi/ mieć ſie ku ſtátkowi. In me=
27:
dio relinquere, W poſrzodku zoſtáwić. To
28:
yeſt ynſzym zoſtáwić/ Wypełnić/ álbo do=
29:
kończić. Animam relinquam potius
30:
quam illas deſeram, Radſzey pirwey
31:
vmrę niźli bych ony opuśćić miał. Hæredem
32:
teſtamento relinquere, Teſtamentem o=
33:
my ymienie odkázáć/ Dziedzicem vczinić. In
34:
ſuſpenſo delinquere, Ná wątpieniu zo=
35:
ſtáwić.
36:
¶Relictus participium, Oſtáwiony. Re=
37:
lictis rebus omnibus queſiui, Opu=
38:
śćiwſzy wſziſtki rzeczi ſzukałem, Ab omni
39:
honeſtate relictus, Ze wſzelákiey poczćiwo=
40:
śći obnażony. Relictum cui arbitrium
41:
intelligendi, Może rozumieć yáko kto chce.
42:
¶Reliquus, a, um, Zoſtáły/ a/ e. Nihil
43:
mihi reliquū fecit, Nic mi nie zoſtáwił. Re=
44:
liquum eſt ut certemus officijs inter
45:
nos, To zoſtáwa ábyſmy ſie ná potym ſobie
46:
weſpołek záchowawáli. Reliquū omne tem
47:
pus, Wſziſtek ynſzy czás. Reliqui nihil fe=
48:
cit de bonis, Nic nie zoſtáło po niem ymie=
49:
nia. Reliquum uitæ, Oſtátek żiwotá.
50:
¶Reliquiæ, reliquiarum, pluraliter, O=
51:
ſtátki. Reliquiæ cœnæ uel prandij, Oſtá=
52:
tki wieczerzne.
53:
¶Reliquiæ etiam, Martwe kośći. Vnde
54:
legere reliquias & legere oſſa, Zebráć
55:
vmárłych kośći do koſnice. Reliquiæ fe=
56:
bris, Oſtátki febry.
¶Reliquor,



strona: 195


kolumna: a
L ante I.
1:
¶Reliquor, aris, ari, deponens, Et Re=
2:
liquator, reliquatoris uerbale, W oſtát=
3:
kách długów zoſtáwuyący.
4:
¶Delinquo, Pozoſtáwſzi powinnośći/ Też
5:
grzeſzę/ Opuſzczam co ná mię należy. Delin=
6:
quere aliquid, Opuśćić co. Delinquere
7:
contra aliquem. Wyſtąpyć/ Wykroczić
8:
przećiw komu. Peccare & Delinquere
9:
idem.
10:
¶Delictum, cti, inde deriuatur, Wy=
11:
ſtęp/ Grzéch. Delictum admittere, Do=
12:
puśćić ſie grzéchu.
13:
¶Deliquium, Niedoſtátek. Vt deliqui=
14:
um ſolis, Záćmienie słóńcá. Deliquium
15:
animi, Błądzenie vmysłu. Deliquum, id
16:
eſt minus apud Plaut. Obſoletum.
17:
Linternus, m. ſ. fluuius in Campania.
18:
Linteum, ci, a lino fit neut. ſe, Prześcierá=
19:
dło/ Płáchtá płoćienna.
20:
Lintea, Zagiel/ Płáchtá ná łodźiách.
21:
Linteolum diminut. Prześcieradłko/ Szátká
22:
máła.
23:
Linteamen, nis, idem quod linteum.
24:
Linteus, a, um, Płocienny/ Płáchciány. a/ e.
25:
Vt lintea ueſtis, Płoćienna ſzátá.
26:
Linteatus, a, um, Który płocienne odzienie
27:
nośy.
28:
Linteo, onis, Tkacz.
29:
Lintearius, rij, idem, Albo krámarz płótnem
30:
kupczący.
31:
Linter, tris, fe. ter. Koryto/ Też cżółn/ Mono=
32:
xylon/ Cżołn z yednego drzewá wycioſány.
33:
Linum, lini, neu. ſe. Len/ Przędźiwo.
34:
Lineus, a, um, Lniány/ a/ e. Linea tunica,
35:
Płocienna lniána ſuknia.
36:
Linarius, rij, Tkacz.
37:
Linamentum, ti. Przędźiwo/ yáko yeſt len/
38:
nići przędźione.
39:
Linamentum etima, Wełná álbo mech pło=
40:
cienny który w rány kłádą.
41:
Lippara, ræ, fem. pri pn. cor. Iedná wy=
42:
ſpá z tych które Acolias. Vulcanias et Me=
43:
pheſtades bywayą zwáne/ Tych yeſt ſiedḿ/
44:
mieczy włoská źiemią á miedzy Sicilią/ ná
45:
morzu Tyrrenskim.
46:
Lipareus, a, um, Kto ztámtąd yeſt.
47:
Liparis Ciliciȩ fluuius et genus lacertorū
48:
& nomen gemmæ.
49:
Lειpopſychia, fem. Et Lειpothymia a=
50:
lias Syntexis & Latine defectus animi
51:
uel deliquium animi, Zápámiętánie/ Zá=
52:
chwycenie.
53:
Lippus, maſ. ſecund. Któremu oczy płáczą/
54:
álbo łzámi záciekáyą/ Slieṕ.
55:
Lippitudo, Chorobá tákowa.
56:
Lippio, lippis, lippiui, lippitum, lippire,
kolumna: b
L ante I195
1:
Bolą mie oczy/ záciekáyą mi łzámi.
2:
Lippoſus, a, um, Który tákową chorobę
3:
ma.
4:
Lippus, a, um, adiectiuum eſt, Omnibus
5:
& lippis & tonſoribus notum eſſe,
6:
prouerbium apud Hor. Wſzemu ſwiá=
7:
tu yáwno.
8:
Liptote figura eſt cum minus dicitur &
9:
plus intelligitur, ut Non indoctus pro
10:
perquam doctus.
11:
Liquentia fluuius Galliæ Ciſalpinæ.
12:
Liquio, es, licui, ere, neut. ſec. ſiue liqueſco,
13:
ſcis, ere, neut. tert. Cui opponitur du=
14:
reſcere, Roſchodźić/ Roſtąpiáć ſie. Cera li=
15:
queſcit ad ignem, Wosk ſie roſtapia przy
16:
ogniu.
17:
Liquet imperſon. Iáwna rzecz yeſt. Liquet
18:
mihi deierare, Mogę prziſiąc. Non li=
19:
quet, yeſzcże rzecz nie yáſna yeſt/ Był obyczay
20:
mowienia ná ſądziech/ gdy która rzecz potrze=
21:
bowáłá więtſzych dowodów/ tedy ták Sę=
22:
dzia mówił, Non liquet.
23:
Liquidus, a, um, Miękki co ſie może topić y
24:
roſchodźić od ogniá/ álbo od słońcá.
25:
Liquidus, Iáſny/ Przezroczyſty/ a/ e. Li=
26:
quidus fons, Czyſtey wody zrzódło/ Stu=
27:
dnia. Purum liquidum idem.
28:
Liquido, aduerbium, Iáwnie. Liquido
29:
dicere, Iáwnie rzec. Liquido diſcere ab
30:
aliquo, Doſtátecznie ſie wywiedzieć od ko=
31:
go.
32:
Liquide, liquidius, liquidiſsime, idem.
33:
Liquido, as, are, pro manifeſtare, Calep.
34:
ſine authore.
35:
Liquor, liquoris, pen. cor. m. Káżda cieką=
36:
ca rzecz.
37:
Liquor, priore prod. liqueris pen. corre.
38:
liqui, deponens, Roſtapiam ſię.
39:
Liquo. liquas. are, a. p. Topię ſie/ Roſtapiam
40:
ſie/ Actiuum a cuius paſsiuum Liquor,
41:
Roſtopion bywam.
42:
¶Eliquo, Wytapiam.
43:
Liquatum, liquati nomen ſubſtantiuum,
44:
Et liquamen, liquaminis, Co ſtopionego
45:
yeſt/ yáko yeſt ſmalc y Tłuſtość.
46:
Liquo, liquis, prima longa, Kápię/ Wycie=
47:
kam.
48:
¶Colliquo. Sciekam ſie/ Spuſzczam ſie we=
49:
ſpołek.
50:
Liquefio, liquefis, liquefieri idem quod
51:
liqueſcere, Roſtapiam ſie.
52:
Liquefacio, liquefacis, liquefacere, a. p.
53:
Roſtapiam/ Topię.
54:
¶Compoſita a Liqueo, Colliqueo,
55:
& Colliqueſco, Stapiam ſie weſpo=
56:
łek.
Kk 3¶Deliqueo



strona: 195v


kolumna: a
L ante I
1:
¶Deliqueo & Deliqueſco, Roſtápiam/
2:
Rozchodzę ſie wſziſtek/ Roſtápiam ſie.
3:
Lira, liræ, fem. prim. Skibá roley/ też zagon
4:
álbo łéchá roley miedzy dwiemá brozdomá.
5:
Alias Porca.
6:
Liro, liras, lirare, Włoczę nákriwam ſiemię
7:
bróną. Nam ita colitur ager, Ták bywa
8:
ſpráwowána rola. Primum aratur quod
9:
eſt proſcindere, Zoráć. Deinde iterum
10:
aratur quod uocant effingere, Przeo=
11:
ráć álbo łomić. Poſtremo ſemine iacto
12:
crate dentata uel tabula operiunt, Ná
13:
oſtátek bróną włoczą roſiawſzy pierwey na=
14:
ſienie. Et id uocant lirare, Włoczić.
15:
¶Deliro, as, are, inde deriuatur, Wy=
16:
krącam z brozdy nie po zagonie włoczę. Et
17:
Metaphorice, Deliro, Száleyę/ Głupie a
18:
niemądrze czinię. Aegrotantes aliquando
19:
delirant, Choruyący błądzą rzeczą niekie=
20:
dy.
21:
¶Deliramentum, deliramenti, Błąd/
22:
błądzenie rzeczą/ Szaleńſtwo/ Głupſtwo.
23:
¶Delirius, a, um, Głupi./ Niemądry/
24:
Głuchy/ Szalony/ a/ e.
25:
Liræ etiam ſunt nugæ, Gerræ, Báſni/
26:
Bayki.
27:
Liratim aduerbium, Wedle zagonu nie wy=
28:
ſtępuyąc z brozdy.
29:
¶Delirans, tis, Száleyący/ a/ e.
30:
Lirimeris, Saxonum oppidum in Ger=
31:
mania, Po niemiecku Nulheim.
32:
Liris fluuius Campaniæ.
33:
Lis, litis, fem, tert. Zwádá/ Hádrunek. Pro=
34:
prie tātum eſt, Sądowna ſpráwá. Litem
35:
alicui intendere, Pozwáć kógo ná práwo.
36:
Litem ſuam facere, Táką pilność czinić
37:
około cudzey rzeczi yákoby właſna byłá. Li=
38:
tem æſtimare, Koſztunek oſzácowáć/ który
39:
ſie w práwie vczinił. Hinc lis æſimata
40:
eſt, Temu prziſądzono nákłády ſądowne
41:
płáćić. Litem conteſtari, Wdáć ſie w prze=
42:
ſtroną w práwie/ odpowiedzieć ná żáłobę ták
43:
álbo owák. Inſtrumentum litis, Wypis
44:
wſziſtkiey ſpráwy xiąg ſądownych. Litem
45:
perdere, Vtráćić rzecz ná ſądzie.
46:
Lite cedere, Odſtąpić rzeczy. Lite cadere
47:
idem quod litem perdere.
48:
Litigo, as, are, ne. p. Práwuyę ſie. Też wádzę
49:
ſie. Qua de re nunc litigatis inter uos,
50:
Co macie zá ſpráwę na ſądzie miedzy ſobą/
51:
álbo też ocz ſie wádźicie.
52:
Litigium, gij, neut. ſecun. Práwowánie/
53:
wádzenie. Litigium tibi eſt cum uxore,
54:
Maſz rzecz ná ſądzie s żoną.
55:
Litigioſus, a, um, Zwádliwy/ Swarliwy/
56:
a/ e/ Też który ſie vſtáwicznie práwuye.
kolumna: b
L ante I.
1:
Litigoſum ſubſtantiuum, Ocz ſie práwu=
2:
yą.
3:
Ligitator, oris, uerbale ma. tert. Hadro=
4:
wnik/ Zwadźcá.
5:
Litigatrix, fem. tert. Hádrowniczká/ Zwá=
6:
dźicielka/ Práwuyąca ſie.
7:
Litera, literæ, fem. prim. alias elemen=
8:
tum, Słówko yedná z obiecádłá. Literá.
9:
Litera ſalutaris, Litera A. przes którą ſę=
10:
dźiowie wolno puſzczáli oskárżonego. A, id
11:
eſt abſoluimus, Wolno puſzczamy. Edi=
12:
uerſo litera triſtis, C. id eſt condemna
13:
mus, Skázuyemy/ Potępiamy. Et eadem
14:
apud Perſium nigrum o Thita uoca
15:
tur, Nam tres iudicibus tabulȩ daban=
16:
tur Romæ, a Queſtore h. eſt a Iudicū
17:
præfecto in quibus ſingulis unica
18:
litera ſententiā Abſolutionis, Condem
19:
nationis, & Ampliationis ferebant.
20:
Literam longam ex ſe facere, Sam ſie
21:
obieśić. Trium literarum homo, Zło=
22:
dźiey.
23:
Litura uide in uerbo Lino.
24:
Litera etiam Właſne piſmo cziye. Vt tua
25:
eſt iſta litera, Tyś to piſał/ Twoyá to ręká.
26:
Literæ, literarum in plurali, LIſt/ Też nau=
27:
ki. Vnæ literæ, Ieden liſt. Binæ literæ,
28:
Dwoye liſty. Studia & literæ, Nauki.
29:
Literæ publicæ. Otworziſte pod pieczęcią
30:
liſty.
31:
Literarum exemplum uulgo uocant
32:
Copia, Przepis/ Copia. Dare operam lite=
33:
ris, Vczić ſie.
34:
Literula diminut. Słoweczko też nauká od
35:
słowek poczęta. Grammatica ſcilicet,
36:
Literulæ, Liſteczek. Et literulæ pro ſtu=
37:
dijs.
38:
Literatus, a, um, Nánczony/ a/ e. Qui
39:
Grammaticus dicitur, Viri literali ac
40:
ſtudijs doctriniſ dediti, Vczeni ludzie
41:
ku naukám y vczeniu vdáni.
42:
Literate, literarius literatiſsime, aduer=
43:
bium, Vczenie.
44:
Literatulus diminutiuum. Ták wczas vczo=
45:
ny.
46:
¶Illiteratus, a, um, Nieuk/ proſty/ Nie=
47:
umieyętny który nigdy nie chodźił do ſzko=
48:
ły/ Láik.
49:
Literarius, a, um, Vt ludus literarius,
50:
Szkołá/
51:
Literator, literatoris, maſ. tert. Ták wczás
52:
náuczony przezák. Grammatiſtes Græce
53:
Literatura, æ, Piſmo/ Też nauká.
54:
Literoſus, pro literato antiquum.
55:
Oblitero, as, are, Wymázuyę/ Głádzę/ W
56:
zápámiętánie w wodzę. Obliterare famam
rei



strona: 196


kolumna: a
L ante I.
1:
re male geſtȩ, Zágáśić á zátłumić co ſie zlie
2:
poczináło. Nondum obliterata memoria
3:
ſuperioris belli, Ieſzcze nie wyſzłá z pámię
4:
ćy przeszła walká. Vetuſtate obliterata
5:
re, Záſtárzáła rzecz.
6:
¶Obliteratio, Zágłádzenie/ Záſtárzenie.
7:
Lithos latine lapis, Kámień.
8:
Lithargyrium uel Lithargyrum, Złota
9:
piáná. Pharmacopole Lithargyron ar=
10:
genti corrupte appellant.
11:
Lithocolla, Kámienny kłey którym kámienie
12:
ſpoyáyą.
13:
Lithiaſis, latine Calculus, Kámień/ Nie=
14:
moc.
15:
Lithoſtrotus uel Lithoſtrotum, Páwiment
16:
álbo kámienny bruk/ Tło.
17:
Lithiaſis lithocolla uide Lapis.
18:
Lithoſtrotum ibidem.
19:
Lithron herba CC.
20:
Lithoſpermum herba quam & officinæ
21:
& medici Milium ſolis appellant, Iá=
22:
gly/ Ber.
23:
Lito, as, aui, are, & Litor, litaris, ari, De=
24:
ponens ſacrificio facto Deos placo,
25:
uotum impetro, Przes ofiáry boski
26:
gniew błagam.
27:
¶Perlito, Doskonale/ doſtátecznie ſliub
28:
ſwóy wypełniam.
29:
Litatio, onis, Ofiárowánie/ Wypełnienie ſlu=
30:
bu.
31:
Littus, oris, neut. pen. corr. Brzég. Proprie
32:
maris, Brzég morski. Nam ripa eſt flu=
33:
uiorum & lacuum.
34:
Littoreus, a, um, Brzeżny/ co ku brzegowi
35:
należy. Littorea domus, Dóm ná brzegu.
36:
Littoreæ aues, Które ſie ná brzegách mor.
37:
skich łęgą.
38:
Littoralis & hoc littorale idem Littoralis
39:
Piſcis, Przi brzegách ſze chowáyąca.
40:
Littoroſus, a, um, Zábrzeżiſty/ a/ e. Littoro=
41:
ſo mari ſimilis, Wodźie morskiey pole=
42:
breżney podobny.
43:
Litura, Vide Lino.
44:
Littus, litui, maſc. Pálcat biskupi kurwátur=
45:
ze podobny/ przed czáſy. Apud Autores
46:
fuit in uſu.
47:
Lituus, Rożek/ álbo krziwa trąbá/ Puſan. Liti=
48:
cen qui lituo canit, Puſániſtá/ Trębácz.
49:
Liuor, liuoris. maſc. tert. Siność/ Dęgi od
50:
bicia. Metapho. Zazdrość/ Nienawiść. Id
51:
eſt Inuidia.
52:
Liuidus, a, um, Siny czarny yáko błoto od
53:
plag álbo dąg. Metaph. Zazdośćiwy/ Nie/
54:
żiczliwy.
55:
Liuidulus. li, diminutiuum, Przizazdro=
56:
sćiwſzym.
kolumna: b
L ante I196
1:
Liueo, liues, liuere, Sinieyę/ też yeſtem za=
2:
wyſny zayźrzę, Metaph, Liueſco, cis, ere,
3:
idem.
4:
Lix, femininum, idem quod cinis, Po=
5:
piół.
6:
Lixiuium, lixiuij, ſiue lixiuia, lixiuiæ,
7:
Lug.
8:
Lixa, lixæ, pluraliter, lixæ, lixarum, maſ.
9:
Kuchárz/ y tákowi ludźie którzy ciągną zá=
10:
obozem ná woyne ku nieyákiey posłudze żoł=
11:
nierzóm. Lixam aquam ueteres dixe=
12:
runt CC.
13:
Lixus, a, um, Warzony.
14:
¶Elixus, a, um, idem. Elixa caro,
15:
Wárzone mięſo.
16:
Lixo, as, are, Wárzę/ Kuchárzę.
17:
Elixo idem.
18:
Lixabundus qui exigue mercedis gratia
19:
uiliſsimis ſe obſequijs immiſcet Plau=
20:
tus.
21:
Lixos Colonia in Africa a Claudio Cȩ=
22:
ſare deducta.
L ante O
23:
Loba, lobæ, Kłos/ yáko ná żicie.
24:
Locellus, Vide Locus.
25:
Locri, orum, maſc plurale tantum, Miá=
26:
ſto we włoſzech było ná pográniczu Sicili=
27:
eyskim.
28:
Locri, Ludák zwány w Greciey Pográniczny
29:
Bococium, Alias Epicnemidij & Opon=
30:
cij.
31:
Locris, locridis, Kráyiná w Greciey pográ=
32:
niczna Phocidi. Vnde Locrenſes populi
33:
ibidem alias, Ozolæ.
34:
Locus, loci in ſingul. m. plu n. Mieyſce/
35:
Pláć. Loco mouere, Ruſzić kógo z ſwego
36:
mieyſcá y doſtoynośćy. In locum demortui
37:
ſubſtituere, Ná mieyſce zmárłego wſádźić.
38:
In unum locum conuenire, Ná yedno ſie
39:
mieyſce zeiść. Locus opacus & frigidus
40:
in ſylua, Mieyſce ciemne y chłodne w leſie.
41:
Locus amœnus ab arbitris remotus,
42:
Mieyſce weſołe y oſobliwe. Locus opor=
43:
tunus captus ad eam rem, Mieyſce po te=
44:
mu. Loca editiora, Wyſzſze mieyſvá. Loco
45:
filij habere, Miáſto ſyná mieć. Primo lo=
46:
co, Pierwey/ Ná pierwym mieyſcu. Priore
47:
loco cauſam dicere, Pierwey rzecz ſpráwo=
48:
wáć. Secundo loco, Powtore. Ná wtó=
49:
rym mieyſcu. Quo loco ſunt re tuȩ uelim
50:
mihi ꝑſcribas. Iákoć ſie tam wodźy piſz do
51:
mnie. Noſtrȩ res meliore loco uidebātur
52:
Widziáłó ſie nám że to ku rzezi náſzey było.
Kk 4Eſſe



strona: 196v


kolumna: a
1:
Eſſe magno loco apud Regem, Być w
2:
powádze v Krolá. Eo loco habet hone=
3:
ſtatem ut ſine ipſa uitam mortem exi=
4:
ſtimet, Ták wyſoko waży pocżćiwość iż by
5:
radſzey vmárł/ niżby czego nierządnego do
6:
puśćić ſie miał.
7:
Loci plurale tantum, Mácice w niewiáſtách.
8:
Alias uterus & uulna uulgo matrix.
9:
Loci plurale, apud Dialecticos & Rhe=
10:
toricos, Pewne nauki z których potwier=
11:
dzenia y dowody bywayą prziwodzone. To=
12:
pica Græce.
13:
Locus, Czáſu potemność. Nunc non eſt nar=
14:
randi locus, Teraz czaſu nie maſz ku powie=
15:
dániu álbo nie godźi ſie teraz powiedáć. Res
16:
eſt facili loco, Racz łatwia ku otrzimániu.
17:
Summo loco natus, Známienitego rodu.
18:
Humili loco natus, contrarium, Z ubo=
19:
giego rodu. Locum dare precibus, Wy=
20:
słucháć proźby. Locum dare iræ, Przeſtáć
21:
ſie gniewáć.
22:
Loculus diminutiuum, Máłe mieyſce.
23:
Locellus, locelli, aliud diminut. Máluczkie
24:
mieyſce/ Też mieſzek/ pytlik/ álbo táſzká. Mar=
25:
ſupium & c.
26:
Loculus ſeu loculum in g. neutro, Máry.
27:
Alias Feretrum,
28:
Loculamentum, ti, Nieyáki koſz álbo kázub
29:
ku gniźdźieniu ptákóm dobry.
30:
Locuples, tis, om. tert. ſecundum Proſcia=
31:
num in ablatiuo habet Locuplete uel
32:
locupleti, Bogáty/ Máyętny. Et Meta.
33:
Doſtáteczny/ Pewny. Locuples teſtis,
34:
Pewney wiáry ſwiádek. Homo domi ſuæ
35:
cum primis locuples, Człowiek w domu
36:
ſwym wielmi doſtáteczny. Locuples, tenuis
37:
aut egens, contraria. Locuples tabella=
38:
rius, Pewny/ Rządny poſeł liſtowny.
39:
Locupleto, as, are, Vbogácam á zwłaſzczá ná
40:
leżącym ymieniu. Locupletare fortunis,
41:
Pomnożić wſzem dobrym. Locupletatus,
42:
argento, auro, Vbogácony w śrébro/ w
43:
złoto.
44:
Locupletatio, Pomnożenie/ Vbogácenie. Au=
45:
gmentatio.
46:
¶Collocupleto, Hoynie vbogácam.
47:
Loco, locas, aui, are, Stáwię/ Kłádę. Ca=
48:
ſtra locare, Oboz położyć.
49:
Locare etiam, Náyąć. Locare domum.
50:
Nayąć domu. Locaui hunc agrum fo=
51:
diendum, Náyąłem tę rolą. Locari ar=
52:
gentum fœnori, Nároſpożiczáć. Locare
53:
fundamenta in firmo at ſolido ſolo,
54:
Ná twárdey ziemi fundáment záłożić. Fili=
55:
am locare, Dziewkę wydáć zá mąſz/ quod
56:
elocare potius dicitur, hinc Illocabilis,
kolumna: b
L ante O
1:
Nienáyemny. Locito, locitas, locitare,
2:
frequentatiuum formatum a ſupino a
3:
ini mutata, Roſpożiczam/ Roznaymuyę.
4:
Locarium precium quod datur in ſta=
5:
bula & tabernas, Calep. Myto od koni
6:
ſtáyenne/ Czynſz/ Náyem.
7:
Locator, locatoris, & locatarius, Nayem=
8:
nik domu álbo rolei.
9:
Locatio, locationis, Pożyczenie/ Náyę=
10:
cie.
11:
¶Compoſita, Abloco, as, pen. prod.
12:
Naymuyę z czynſzu.
13:
¶Colloco, Kłádę/ Dáyę. Collocare in
14:
aliquem beneficium, Okázáć kómu dobro=
15:
dźieyſtwo. Collocare aliquem in lecto,
16:
Poſádźić ná łożu. Suo que loco collo=
17:
care, Káżdą rzecz ná ſwem mieyſcu położić.
18:
Multa in pectore collocare, Rozmayite
19:
myſli mieć ná ſię. Male collocare horas,
20:
Zlie trawić czás. Præſicium collocare in
21:
urbe, Oſádźić miáſto draby. Collocare,
22:
inſidias alicui, Záſádźić ſie ná kógo. Col=
23:
locare aliquem in aliquo gradu, Wſá=
24:
dźić kógo ná vrząd. Collocare ruſticum
25:
in agro, Oſadźić kmieciá.
26:
¶Collocatio, Rządne poſtáwienie rzeczy/
27:
káżdą ná ſwym mieyſcu. Collocatio filiæ,
28:
Wydánie córki zá mąſz.
29:
¶Eloco, as, are, Roſpożiczam/ też z ſwego
30:
mieyſcá wytrącam.
31:
Elocare fundum. Náyąć rolią. Elocare fi=
32:
liam, Wydáć dźiewkę zá mąſz.
33:
Elocatio, Wypoſáżenie/ Wyrzucenie.
34:
Locuſta, locuſtæ, fem. prim. Száráńcza.
35:
Lodix, lodicis, pen. prod. fem. tert. Ko=
36:
bierżec/ Pláchta łożowa álbo deká płocienna
37:
ná łoże.
38:
Lodicula diminut. Kobierczik.
39:
Logice uel logica, æ, fem. prim. Nauká
40:
rozmawiánia/ Diſputowánia prawdy od
41:
fáłſzu rozłączenia. Alias Dialectica.
42:
Logos, maſ. Latine ſermo uel ratio, uer=
43:
bum, oratio, modus, ſupputatio, liber,
44:
dictum ridiculum & contemnendum.
45:
Mowá/ Słowo/ rzecz ráchunek/ etć.
46:
Logiſta, æ, Rechmiſtrs. Vulgo Algori=
47:
ſta dicitur.
48:
¶Inde Compoſita, Cathalogus, Dia=
49:
logus, Epilogus, de quibus ſupra.
50:
Logiſtoricon liber ſermonum & di=
51:
ctorum inſignium narrationum con=
52:
tinens, Wybráne ſentencie á namowy z
53:
niektórych autorów.
54:
Logodædalus, Mądry w reczi/ Pięknych
55:
słów vżiwayący.
Loligo.



strona: 197


kolumna: a
L ante O
1:
Loligo, loliginis, fem. tert. pen. prod. uel
2:
Lolligo, Rybá máyąca głowę miedzy nogá=
3:
mi á czarną kręẃ z ſiebie puſzcza by inkauſt/
4:
gdy yą ymowáć chcą yáko y Sepia/ ztądże.
5:
Succus lolliginis, Miásto obmówki by=
6:
wa wzięt.
7:
Lolligo Metaph. Nienawiść/ zazdrość.
8:
Loliguncula, æ, diminut.
9:
Lolium, lolij, Kąkól. Alias zizania, Lolio
10:
uictitare prouerbialiter dicuntur qui
11:
uiſu ſunt imbecillo, quia lolium ocu=
12:
lis nocet.
13:
Loliarius, a, um, Kąkolowy/ a/ e. Cribrum
14:
loliarium, Rzeſzoto/ którym kąkól wypod=
15:
ſiewáyą.
16:
Lombardia, Kráyiná we włoſzech/ xięſtwo.
17:
Medioláńskie. Longobardi populi ibi=
18:
dem.
19:
Lombricus nomen piſcis Calep.
20:
Lomentum, ti, ne. ſ. Mąká wielogrochowa
21:
którą zmázy ná ſzáciech wycieráyą y wymy=
22:
máyą.
23:
Lonchitis eadem herba eſt quæ xiphion.
24:
Londium, Głowne miáſto w Angliey zkąd
25:
miewámy ſukna które zowiemy luńskie.
26:
Longa Alba urbs latij, Miáſto we włoſzech.
27:
Longæuus, Vide ſupra Aeuum.
28:
Longano, onis, maſ. tetr. apud Apicium,
29:
Ielito przes które żołądek gnoy wyrzuca.
30:
Longobardi populi Germaniæ, Lampar=
31:
ter po niemiecku.
32:
Longus, a, um. Długi/ Przewlekły/ Dłu=
33:
gotrwáyący/ a/ e. Nam de tempore & de
34:
corpore dicitur, Longum eſſet ſingula
35:
recenſere, Długoby było wſziſtko powie=
36:
dáć/ Wſpomináć/ Prziwodźić. Longior
37:
ſum quam tu, uel te, Więtſzym niżli ty=
38:
Longus amor, Długa miłość. Longior eſſe
39:
nolo, Nie chcę dłużey mówić. Aliquando
40:
aduerbiū eſt, in neutro genere, ut Vale
41:
longum, Miey ſie ná długi czás dobrze.
42:
Longum ualere dixit uel longum ua=
43:
lere iuſsit, Ná długi czás pożegnał.
44:
Longe aduerb. Dáleko. Długo. Longe a
45:
mari rus eſt, Dáleko od morza yeſt wieś.
46:
Non longe ab ædibus, Nie dáleko od do=
47:
mu. Longe iam abieram, Yużem był dále=
48:
ko minął. Longe gentium abeſt, W dá=
49:
lekich ſtronách yeſt. Longe proſpicere fu=
50:
turos caſus, Dawno opátrzić prziſzłe przi=
51:
gody. Longe aliter re eſt, Dáleko yná=
52:
czey.
53:
Longule aduer. diminut, a longe, Ab ur=
54:
be haud longule, Nie owſzeki dáleko od
55:
miáſtá. Longe late. Dáleko w dłuſz y w
56:
ſzerz.
kolumna: b
L ante O197
1:
Longitudo, dinis, fem. tert. Długość. In
2:
longitudinem habet duos pedes, Ná
3:
długość ma dwie ſtopie. Longulus, a, um,
4:
diminut. a longus. Przidłuſzſzym. Vt lon=
5:
gulum iter, Przidálſzym drógá. Longiu=
6:
ſculus, a, um, adiectiuum, diminutiuū
7:
a comparatiuo longius, Przidłuſzſzy.
8:
Longanimis, Nie vkwápliwy/ Miłoſier=
9:
ny.
10:
Longanimitas, Nie vkwápliwość.
11:
Longanimiter aduerbium, Miłoſiernie.
12:
Longipes, dis, om. Długonogi.
13:
Longinquus, a, um, Dáleki Dawny. Lon=
14:
ginquis bellis obrui, Dáwnemi á dłu=
15:
giemi walkámi obciążeni. E longinquo
16:
multa annunciare cui opponitur e
17:
propinquo, z dáleká.
18:
Longinquus morbus, Długa chorobá. Lon
19:
ginqua uita, Długi żywot.
20:
Longinqui, Dáleko mieſzkáyący.
21:
Longinquitas, tatis, fem. tert. Dálekość/
22:
Długość. Longinquitas, ætatis, Dłu=
23:
gość żiwotá.
24:
Longiſcere pro longum fieri uel frange=
25:
re obſoletum.
26:
Longiturnitas uitæ in Biblijs pro lon=
27:
ginquitate ætatis barbare dicitur.
28:
¶Ligurio, onis, Długi/ Obſoletum.
29:
Longurius, rij, Długa tycz álbo tramá.
30:
¶Compoſita, Oblongus, a, ū, Przidłuſz=
31:
ſzym.
32:
¶Prȩlongus. a, um, Názbyt długi/ Wiel=
33:
ki/ a/ e.
34:
Longo, longas, non uſurpatur, ſed com=
35:
poſita. Elongo, as, are, Odwłaczam/
36:
Przedłużam.
37:
¶Elonginquo idem quamquam non
38:
reperitur apud probatos Authores in
39:
ea ſignificatione quam Calep. annota=
40:
uit, pro longius abſcedeo.
41:
¶Prolongo, Przedłużam/ Przewłócżę.
42:
Lopas, lopadis, genus conchæ mari=
43:
næ q. f.
44:
Loquor, ris, loqui, deponens, Mówię.
45:
Loqui aperte Przeſtwornie mówić. Lo=
46:
qui ad uoluntatem, K woley kómu mó=
47:
wić. Loqui cum aliquo uehementer=
48:
Surowie s kim mowić. Loquit fama, Sła=
49:
wá ſwiádczy. Hæc quidem loquuntur
50:
tua ſcelera, To okázuyą dobrze twoye nie=
51:
cnoty. Loqui mature et grauiter, Bácznie
52:
á powáżnie mówić. Lente loqui, Pięknie
53:
mówić. Male loqui abſenti, Omáwiáć ko=
54:
go. Græcas literas. M. Catonem in ſe=
55:
nectute didiciſſe biſtoriæ loquuntur.
56:
Swiadczą/ Loquens Particip. Mowiący
Locutor



strona: 197v


kolumna: a
L ante O
1:
Locutor ſeu loquutor, Swiekot.
2:
Locutulentus idem,
3:
Loquax, Wielomowny.
4:
Loquacitas, f. tert. Wielomowność.
5:
Loquaciter aduerb. Swiekotliwie.
6:
Loquela, fem. prim. Mowá.
7:
Locutio idem.
8:
Loquentia, fem. prim. Mowienie. Quam=
9:
uis in compoſitione magis utuntur,
10:
Breuiloquentia & Breuiloquium,
11:
Krótka mowá.
12:
¶Grandiloquentia, grandiloquentiæ,
13:
Pyſznomowá.
14:
¶Grandiloquus, a, um, Wyſoko mow=
15:
ny. Magniloquus idem.
16:
¶Blandiloquentia, Wdzięczna mowá.
17:
pochlepska mowá.
18:
¶Blandiloquus, a, um, Pochlebca.
19:
¶Multiloquium, Wielomowność.
20:
¶Multiloquus, a, um, Wielomowny a/ e.
21:
& huſmodi alia.
22:
Loquutio, Mowá. Idem quod oratio.
23:
¶Compoſita a loquor, Alloquor,
24:
Mówię s kim. Alloquamur hominem,
25:
Mówmy s niem.
26:
¶Alloquutio & alloquium, Mowienie
27:
s kim.
28:
¶Colloquor idem, Rozmawiam s kim,
29:
Inde colloquium, Rozmowa. Ad collo=
30:
quium admittere, Ku rozmowie pripuśćić.
31:
In colloquium uenerunt amborum
32:
exercitum duces, Prziſzli w rozmowę het=
33:
máni oboyego woyská.
34:
¶Circumloquor, Obmawiam/ Ogra=
35:
dzam/ álbo opiſuyę którą rzecz słowy.
36:
¶Circumloquutio, uel circumlocutio
37:
inde deſcendit, Opiſánie słowy któtkiemy
38:
niektórey rzeczi. Græce Periphraſis.
39:
¶Eloquor, Wymawiam.
40:
¶Eloquentia, Wymowá.
41:
¶Eloquens, eloquentis, om. Wymowny.
42:
a/ e.
43:
¶Eloquium, neut. ſecund. Słowá álbo
44:
wyrzeczenie.
45:
¶Elocutio figura Rhetorica, To co
46:
ſie wynáłázło godnemi á ſłuſznemi słowy/
47:
oſięgnienie y wyſtrychnienie foremne. Quæ
48:
pars pertinet ad Oratorem.
49:
¶Interloquor, Wmietam ſie w cziyę rzecz/
50:
mowię gdy kto ynſzy począł mówić/ Záwá=
51:
dzam/ Przeſzkadzam.
52:
¶Obloquor, Omawiam/ Zlie dzierżę o
53:
kim Sromocę kogo.
54:
¶Oblocutor, Omowcá.
kolumna: b
L ante O & V
1:
¶Oblocutio, Omówká/.
2:
¶Proloquor, Czinię przedmowę/ Poczi=
3:
nam mówić. Vnde Proloquium, Dosko=
4:
nále mówienie.
5:
Lora, loræ, fem. prim. Poſliednie wino w
6:
którym ná poły wody/ cienkuſz winny.
7:
Lorea idem apud Catonem.
8:
Lorica loricæ, pen. prod. fe. pri. Páncerz
9:
tez skorzány kábat w wſzeláka ynſza zbro=
10:
yá.
11:
Loricula diminut. Páncerzyk.
12:
Lorica etiam, Przedáſzek nieyáki v mu=
13:
rów.
14:
Loricula etiam, Szańce króremi ſie zołnierze
15:
záſtáwiáyą od ſtrzelby.
16:
Lorico, as, are, a. p. Vbieram ſie w páncerz y
17:
w ynſzą zbroyę.
18:
Loricus, a, um, We zbroyę vbrány. Lori=
19:
ca etiam ſignificat, Podporę v wſchodów
20:
moſtów których ſie trzimamy ábyſmy ſie nie=
21:
ſtoczili álbo nie vpádli/ Poręcze włáſnie zo=
22:
wiemy. Też kraty w domiech.
23:
Lorum, lori, n. ſ. Rzemień/ Cugiel rzemien=
24:
ny. Hinc lorarius, Butel/ Szárgant który
25:
złoczynce ymuye. Opráwcá álbo mieyski słu=
26:
gá.
27:
Loreus, a, um, Co z rzemieniá yeſt.
28:
Lora in plurali, Bicze rzemienne/ Też pás.
29:
Loripes, dis, Krziwonogi/ Szpotáwy.
30:
Loramentum, loramenti, Rzemie=
31:
nie.
32:
Lotium, otij, neut. Szcziny.
33:
Lotura & lotus, Vide Lauo.
34:
Lotos uel lotus, fem. quint. Drzewo w A=
35:
frice słotki á dobrze ſmáczny owoc dáyące.
36:
Też zielie w Egipcie.
37:
Lotophagi populi Africæ, Którzy tym
38:
zielem żiwą. Vnde prouerbium Lotum
39:
guſtáwuit, Záwziął z koláná niechce ſie mu z
40:
tąd do domu.
41:
Louanium, nij, Miáſto w Bárbánciey y
42:
známienite Collegium támże.
43:
Loxios, Apollo cognominatus eſt.
L ante V
44:
Lubet lubuit, per u ſcripſere ueteres quod
45:
tamē nunc per i ſcribimus. Vide Libet.
46:
Quando lubt, Kiedyć ſie podoba. Lubes
47:
quicquid facias, Podobami ſie cożkolwiek
48:
vcziniſz.
49:
Lubens, tis, om. Rad Dobrowolny/ Chutli=
50:
wy. Lubenti animo, Bárzo rad.
Lubens



strona: 198


kolumna: a
L ante V
1:
Lubens pro libenter Plaut. Lubens fece=
2:
ro, Rad vczinię.
3:
Lubenter aduerbium, Rad/ S chucią s czi=
4:
ſyą ochotą.
5:
Lubentia, Vide Libentia.
6:
Lubido. Vide Libido.
7:
Lubricus, a, um, Sliski. Lubricus locus,
8:
Sliskie mieyſce. Et per translationem,
9:
Nieſtały/ Nieſtáteczny. Sic dicimus ho=
10:
minem lubrica fide, Niepewney wiáry.
11:
Lubrici oculi, I tám y ſam ſie miecące
12:
oczy. Lubrica adoleſcentia, Nieſtáteczna
13:
młodość. Lubricus congrus, Sliski wę=
14:
górz.
15:
Lubrico, as, are, a, p, Slisko/ Głádko czi=
16:
nię.
17:
Lubrice aduerbium,, Slisko/ Głádko,
18:
Luca, lucæ, Miáſto we włoſzech in Thu=
19:
ſcia.
20:
Lucenſis, e, Któ ztámtąd yeſt. Luca bos Ele=
21:
phanth/ Słóń.
22:
Lucani populi in Italia inter Calabros et
23:
Apulos ſiti.
24:
Lucania, Kráyiná támże.
25:
Lucanus, lucana, um, Dniowy/ Oświtły/
26:
a/ e.
27:
¶Antelucanus, a, um, Przeddzienny/
28:
przed ſwytániem. Antelucanum tempus
29:
Czás przede dniem niżli oſwitnie.
30:
Lucanica, Kątna yątrznicá álbo ſam żołądek
31:
ſwini/ yágły álbo ynſzem nądzieniem nádźiá=
32:
ny.
33:
Lucar, ut ait Feſtus æs quod ex lucis ca=
34:
ptatur, alijs erogatio quæ in lucis fie=
35:
bat.
36:
Lucaris pecunia quæ in luctu erat da=
37:
ta.
38:
Lucaria, orum, feſta quæ in luco Romani
39:
celebrabant.
40:
Luceo, lucerna, Vide Lux.
41:
Luceres ſiue lucerenſes, maſ. Trzećia część
42:
ludu Rzimskiego bo ná początku ták było od
43:
Romuluſa y Taciuſa vſtáwiono yż niektórzy
44:
byli zwáni Rānenſes, Druga część. Tati=
45:
enſes, tzecia Luceres uel lucerēſes, Z tych
46:
trzech potym yeſt Tribus (ut Varro aſſerit)
47:
vcziniona.
48:
Luceria urbs Apuliæ.
49:
Lucerna ciuitas ſeu pagus Heluetiorum,
50:
Lucern/ po niemiecku.
51:
Lucetius dictus eſt Iupiter & Iuno Luce=
52:
tia.
53:
Luci, lucidus, lucifer, Lucifuga, Vide
54:
Lux.
55:
Lucina, Bogini Iuno/ iuuare partum cre=
56:
dita.
kolumna: b
L ante V198
1:
Lucini quibus ſunt parui utrin ocelli
2:
& breuis uiſus, Którzy nie dáleko waidzą
3:
pátrzą yáko ſzczurek z miechá yáko w przipo=
4:
wieśći mowiemy.
5:
Lucinia, Vide Liſcinia.
6:
Luco, lucas, Vide Lucus.
7:
Lucomenſes quidam homines ob inſani=
8:
am dicti quod loca ad quæ ueniſſent
9:
infeſta facerent, Feſtus.
10:
Lucomedi qui poſtea Luceres dicti.
11:
Lucrinus lacus Campaniæ.
12:
Lucrum, lucri, neut. ſecun. Zysk. Quid mi=
13:
hi lucri eſt te fallere, Co mam zá zysk tego
14:
oſzukáć cie. In lucro deputare, Zázysk
15:
poczitáć. Facere lucrum in uectigalibus
16:
publicis Spomoc ſie ná cle.
17:
Lucellum diminutiuum, Máły zysk.
18:
Lucroſus, a, um, Zyskuyący/ Vżyteczny/ a/ e.
19:
Lucratiuus, a, um, apud Quintilia num.
20:
Zyśkány.
21:
Lucrio, lucrionis, Ten który mrze á chćiwy
22:
yeſt ná zysk. Qui undequa lucrari
23:
cupit.
24:
Lucror, lucraris, lucrari, deponens, pri.
25:
Zyskuyę/ Doſtáyę.
26:
Lucrifacio, lucrifacis, lucrifacere,
27:
idem.
28:
Lucrificabilis, lucrificabile, pro lucroſo
29:
obſoletum.
30:
Lucrifuga, qui lucrum fugit Plautus li=
31:
center finxit.
32:
Luctor, luctaris, luctatus ſum, luctari, Zá=
33:
páſy chodzę/ Spieram ſie s kim/ Szermu=
34:
yę.
35:
Lucto, as, are, reperitur apud antiuos in
36:
eodem ſignificatu. Luctantur inter ſe,
37:
Zápáſy chodzą/ Biedzą ſie.
38:
Luctitor & luctito frequenttatiuum, Vſtá=
39:
wicznie ſie biedzę/ koſztuyę ſwoyich śył.
40:
Luctator, luctatoris, maſcul. tert. Zápá=
41:
ſnik.
42:
Luctatior, Biedzenie/ Zápáſychodzenie.
43:
Luctatus, huius tus, idem.
44:
Lucta, luctæ, Mocowánie/ Biedzenie. Certe=
45:
mus lucta, Biedźmy ſie. Skoſztuymy ſie zá=
46:
páſy.
47:
Luctamen idem quod lucta.
48:
Luctatius, Imię yednego Rzymiáni=
49:
na.
50:
¶Compoſita, Colluctor, Chodzę s kim
51:
zápáſy.
52:
¶Colluctatio idem quod Lucta=
53:
tio.
54:
¶Obluctor, Záſtáwiam ſie.
55:
¶Reluctor, Sprzećiwiam ſie. Reluctatop,
56:
Sprzećiwiánie.
Luctus,



strona: 198v


kolumna: a
L ante V
1:
Luctus, luctuoſus, Vide Lugeo.
2:
Lucubro, as, are, Robię/ Ráno wſtáyę. Przi
3:
ſwietle piſze/ vczę ſie. Lucubrata nox, Ro=
4:
biąc przeſiedziána noć.
5:
Lucubratio, onis, f. tert. Robotá przi ſwie=
6:
tle. Adlucubrationem conficere ali=
7:
quid, Przi ſwiécy co ſpráwić.
8:
Lucubratorius, a, um, Co ku robocie á pil=
9:
ności należy. Vt Luctubratoria lectica in
10:
qua quis lucubrare ſolet. Et ſcriptores
11:
libros ſuos Lucubrationes uocant,
12:
Antelucana lucubratio ſtudioſis apta
13:
eſt, Przeddzienna pilność. Ráne wſtáwáni
14:
vczącym ſie yeſt vżiteczne. Sed ueſpertinæ
15:
lucubrationes ruſticanȩ dicuntur,
16:
Lucubratiuncula diminut Robotká.
17:
Luculentus, Vide Lux.
18:
Lucullus, Imię yednego Rzymiániná sław=
19:
nego.
20:
Lucumo, Ymię sławnego Hetmáná. Apud
21:
Thuſcos unde et Lucerenſes dicti ſunt.
22:
Lucus, luci, maſ. ſecun. Piękny a weſoły;as
23:
Też poſwięcony á prziwlaſzczony lás które=
24:
mu Bogu ku czći.
25:
Lucus, us, ui, in quar. declinatio pro luce,
26:
Miáſto ſwiatłá á;bo dnia.
27:
¶Colluco, as, & Interluco, as, Przeſie=
28:
kam/ Przerzedzam lás/ czinię ſwiatłość w
29:
leſie przes obćinánie gáłęźi.
30:
¶Subluco, Podćinam álbo Obćinam gá=
31:
łęzie które ſie puſzczayą od ſpodu drzew.
32:
Ludo, ludis, luſi, luſum ludere. a, t, Gram/
33:
Też kunſztuyę/ krotochwlę. Naśmiewam sie
34:
z kógo/ Omylam.
35:
Ludo cithara, Gram ná hárfie. Ludere teſ=
36:
ſeris, Koſtki gráć. Luſiſti omnem ope=
37:
cuſatiuo, Sueto. Ludit aſsidiue aleam,
38:
Vſtáwicynie kostzruze.
39:
Ludere pila cum ablatiuo, Piłę gráć.
40:
Ludere par impar, Cetno czi licho gráć.
41:
Ludere, ludum, & ludere ludo, Gráć/ Kro=
42:
tochwilić. Ludere ocium idem, Ludit
43:
piſcis in aqua, Gra w wodzie. Tibi ludi=
44:
tur, Ciebie ſie dotycze. Ludere dolis ali=
45:
quem, Oſzukáć kogo. Ludis, Kunſztuyesz.
46:
Ludere etiam poëtis ſignificat, Wierſze
47:
piſáć. Luſit carmine heroico uitas Im=
48:
peratorum et breuiſsime comprehen=
49:
ſam Hiſtoriam Regum Polonorum
50:
Sabinus, Sabinus popiſał żiwoty Ceſar=
51:
skie y krociuchno zebraną Hiſtorią o Polskich
52:
krolách wierſzami.
53:
Luſito, as, are, frequentatiuum, Vſtawicz=
54:
nie gram/ Bieſiaduyę/ krotochwilę/ Kunſz=
55:
tuyę.
kolumna: b
L ante V
1:
Luſor, luſoris, Gracz.
2:
Luſorius, a, um, Hracki a/ e/ Tabula luſo=
3:
ria, Tablicá grácka. Cartæ luſoriȩ, Kárty.
4:
Luſio, luſionis, Gránie/ Smiech/ Kunſzt.
5:
Luſus huius luſus idem.
6:
Ludus, ludi, m. ſ. Grá. Też mieyſce gdźie dzieći
7:
vczą/ ſzkołá. Dare alicui operam ludo,
8:
Krotochwilić s kim.
9:
Ludimagiſter, Szkolny miſtrz. Ludum a=
10:
perire, Szkołę otworzić. To yeſt począć
11:
vczyć.
12:
Ludus literarius, Szkoła.
13:
Ludus gladiatorius, Szermierſtwo.
14:
Ludus Grammatices, Vczenie Gramma=
15:
tiki.
16:
Ludus Muſicus, Szkoła ſpiewánia/ Spiewá=
17:
nie.
18:
Ludus pilæ, Gránie piły.
19:
Ludus paleſtræ, Zápáſowanie. Ludos
20:
facere, Błaznowáć/ Náſmiewáć ſie z kogo.
21:
Ludꝰ eſt illa ꝑdiſcere, Ieſt yedna krotoch=
22:
wilá tego ſie náuczić. Quos ludos prȩbue=
23:
ris intus, Cos zá ſmiech álbo ygrę wyrzą=
24:
dźił w domu. Vt ludos facit, Iákoć ſobie
25:
gra pániczkuye/ Prożnuye/ Nic nie cżini.
26:
Ludi in plurali, Swięta wywodzenia ſprá=
27:
wowánia gier/ ſzermowánia.
28:
¶Apparare ludos, Przigotowáć gry. Ce=
29:
lebrare dies feſtos ludorū, Obchodźić dni
30:
ku ſwiętim ygram vſtawione. Apud Græ=
31:
cos huiuſmodi ludorum genere qua=
32:
tuor præcipua fuerūt, Olympici Bogu
33:
Iowiſzowi ku czći przi mieście Piſá ná gorze
34:
Olimpo od Herculeſa vſtáwione. De qui=
35:
bus in dictione Olympus. Pitij ku czći
36:
Appollineſowi. Iſthmij przi mieśćie Corincie
37:
ku czći Palemoni álbo Melicerty. Nimei przi
38:
mieśćie Argos ku czći Herculeſowi. Sic a=
39:
pud Romanos erant Megalenſes fune=
40:
bres, Plebei, Appollinares, Ty pierwſze
41:
Megalenſes były vſtáwione ku czci więtſzym
42:
Bogóm/ Ty drugie gdy przednieyſze oſobu
43:
do grobu nieſiono/ albo tez ná vrząd wſá=
44:
dzano. Trzecie dla ſzcześcia y zdrowia poſpo=
45:
litego ludu/ Czwarte/ Bogu Apollowo wſze=
46:
lákich nauk Bogu ku czći.
47:
Ludicrus, a, um, Smieſzny/ Kunſztowny/
48:
Blazenski/ a/ e/ Ars ludicra, Błazeńskáá
49:
nauká. Hiſtrionum uel comedo=
50:
num.
51:
Ludicrum ſubſtantiue. Kunſzt/ Smiech.
52:
Ludibrium, ludibrij. neut. ſe. Náſmiewi=
53:
sko. Ludibrio haberi, Być naſmiam/
54:
Naygrawan.
55:
Ludius & ludio ludionis, Błazen. Alias
56:
Hiſtrio.
Ludia



strona: 199


kolumna: a
L ante V.
1:
Ludia, ludiæ, Błaznicá.
2:
Ludibundus, a, um, Smieſzny/ kunſztowny/
3:
krotochwilny/ a/ e.
4:
Luſorie aduerbium, Gráyąc/ kunſztu=
5:
yąc.
6:
Ludifico, as, are, act. prim.
7:
Ludificor, aris, ari, deponens, Omylam/
8:
Náſmiewam ſie/ oſzukawam kogo.
9:
Ludificatio, Omyłká/ oſzukánie.
10:
¶Compoſita, Alludo pen. pro. Kunſz=
11:
tuyę s kim. Alludere ad mulierem, Kun=
12:
ſzty á śmieſzki ſie przimáwiáć. Item allu=
13:
dere, Słowy przitoczić/ przirznąć ku cziyem
14:
słowóm. Alludit ad dictum Catonis
15:
Frons occipitio prior, Przirzina álbo ná=
16:
tucha/ álbo prziwodźi przirácza/ ciągnie ku
17:
tym słowóm/ Czoło yeſt pierwe niżli tył.
18:
Prouerbialis eſt locutio, Alludens ua=
19:
rie & copioſe, Rozmáyicie przirzináyąc.
20:
¶Alluſio, onis, Przirznienie/ przitoczenie
21:
słowy.
22:
¶Abludo, Nie yeſtem podobny. Vt, Hæc
23:
a te non multum abludit imago, Ten
24:
obras yeſtci malem podobny/ nie dáleko cie
25:
chybia. Non multum a tua abludit ſen=
26:
tentia, Málem to mowi co y ty.
27:
¶Colludo, Gram s kim weſpołek.
28:
¶Colludere dicuntur cauſidici cum
29:
diuerſam partem adiuuant, Colluda=
30:
mus paululum, Pograymy trochę.
31:
¶Colluſor, Towárziſz we grze.
32:
¶Deludo, Náśmiewam ſie/ Náygrawam.
33:
deludere dolis, oſzukáć zdrádnie. Coruū
34:
deluſit hiantem, Ziewáyącego kruká zdrá=
35:
dźił.
36:
¶Eludo, idē  Deludo, Omylam. Ora=
37:
tor plerun eludit obiecta quæ dilue=
38:
re nō potuit, Sprawcá rzeczi zwikł ſie ná=
39:
śmiewác z tych rzeczi których nie może po=
40:
káźić.
41:
¶Illudo, tam datiuo quam accuſatiuo
42:
cauſi iungitu, Náygrawam/ Náśmie=
43:
wam. Illudo te, uel tibi uel in te, Náśmie
44:
wam ſie z ciebie. Illudere uiri optimi exi=
45:
ſtimationi, Náśmiáć ſie z rządnego czło=
46:
wieká. Dum ſtudeo obſequi tibi pene
47:
illuſti uitam filiæ, Gdyć ſie záchowáć chcę
48:
málemem corkę zeſromoćił.
49:
¶Illuſio, Naśmianie/ Náygránie.
50:
¶Illuſus participium, Naygrány/ Náś=
51:
miany.
52:
¶Præludo, Przegráwam náprzod.
53:
¶Præludium, Pierwſze przegránie álbo
54:
przebieżenie przed práwym grániem. Et Me=
55:
taphoricos, Prziſtęp do wſzelákiey rzeczi.
56:
Lues, luis, fem. Poſpolita chorobá/ plagá/ po=
kolumna: b
L ante V.199
1:
wietrze które yednego czáſu ná wſziſtki lu=
2:
dzie przipáda.
3:
Lugdunum, Miáſto we Fránciey.
4:
Lugdunenſis, a, e, Ieden ztamtąd.
5:
Lugdunenſis Gallia, Vide ſupra.
6:
Lugeo, luges, luxi, luctum, lugere, act. ſe.
7:
Płáczę/ Nárzekam/ Krziczę/ też żáłuyę. Ro=
8:
manæ matronæ Brutum, tempus an=
9:
nuum luxerunt, Rzimskie pánie cáły rok
10:
Brutuſowey ſmierći żáłowáły. Lugere Rē=
11:
pub. Záłowáć opłákáwáć Rzeczipoſpoli=
12:
tey.
13:
Luctus, huius luctus, Płácz/ Láment/ Záłobá
14:
Eſſe in maximis luctibus, W wielkich
15:
ſmutkách być. Squalor & luctus idem.
16:
In luctu eſſe idem quod lugere, Záło=
17:
wáć. Incidere in maximos luctus, W
18:
wielkie ſmutki wpaść. Triſtis & acerbus
19:
luctus.
20:
Luctus, lucti, antiqui dixere.
21:
Luctuoſus, a, um, Załobliwy/ záłoſny/ ſmut=
22:
ny/ lámentliwy/ a/ e/ Pełny záłośći y vtrá=
23:
pieniá.
24:
Luctificus, a, um, Co dáyą prziczinę záłośćy
25:
Hoc luctuoſum eſt parenti, To wielką
26:
záłośći czini oycu.
27:
Luctifer, a, um, idem quod Luctificus.
28:
Lugubris, e, Załoſny/ żáłobny/ a/ e. Lugu=
29:
bris eiulatio Záłoſne nárzekánie. Lugu=
30:
bris ornatus, Załobne odźienie. O rem lu
31:
gubrem, O miſerna lámentliwa á żáło=
32:
bliwa rzecz. Lugubre carmen, Záłoſne
33:
pienie/ álbo ſpiewanie.
34:
Lugubre aduerbium, dixit Plaut. Záłob=
35:
liwie.
36:
Elugeo, es, eluxi, etc. Odżáłowáć/ żáłobne
37:
odzienie złożić. Patriam eluxi iam,
38:
Cic. Iużem odżáłował oyczyzny.
39:
Luma, æ, genus ſpinæ quæ in pratis na=
40:
ſcitur & locis uligirioſis.
41:
Lumeta loca lumis plena.
42:
Lumariæ falces quibus lumæ excidun=
43:
tur.
44:
Lumbricus, lumbrici, maſ. ſ. Gliſtá robak
45:
który ſie w żołądku luckim záląga/ też których
46:
w ziemi pełno/ dżdzowe gliſty álbo dzdzew=
47:
nice yáko niektorzy zową.
48:
Lumbus, lumbi, maſc. ſecund. Liędź=
49:
wi.
50:
Lumbago, inis, debilitas lumborum,
51:
Boleść lędźwi, Feſtus.
52:
Lumbus etiam de brutis dicitur, Lum=
53:
bus leporis, Olędźwie záyęcze.
54:
Lumbare, lumbaris, neutro genere, pro
55:
cingulo barbare legitur in Bi=
56:
blijs.
LlLumbrifragium



strona: 199v


kolumna: a
L ante V.
1:
Lumbifragum, nomen a Plauto fictum
2:
ictus circa lumbos.
3:
¶Elumbis, & hoc elumbe, Mdły.
4:
¶Delumbis, e, idem, Też miękki/ pieſz=
5:
czący/ roſpuſtny. Id eſt, mollis & effœ=
6:
minatus.
7:
¶Delumbo, Chramię/ chorym á mdłym
8:
czinię/ przetrącam lędźwie. Delumba=
9:
ræ radices, Obśieczone korzenie.
10:
Lumen, luminis, neut. ter. Swiátłość/ też
11:
yáſność. Lumen admouere, Przibliżić
12:
ſwiátłośći.
13:
Lumen etiam, Dźień. Cic. Si te ſecundo
14:
lumine hic offendero, moriere, Ieſlicie
15:
tu yutro záſtánę/ etć.
16:
Lumen etiam pro oculo aliquando po=
17:
nitur, Miáſto oká.
18:
Lumen Metaphoricos, Przednióść/ Wy=
19:
bór/ okráſá. Lumen ciuitatis, Okráſá wſze=
20:
go miáſtá. Lumina orationis dicuntur
21:
Schemata & Tropi.
22:
Lumina etiam, Oczi. Duo lumina Reipu.
23:
noſtræ extincta, Dwá naznámienitſzy á
24:
nagodnieyſzy pánowie vmárli. Virtutis tuæ
25:
lumen eluceat, Niechay ſie cnoty twoyey
26:
ſwiátłość okáże.
27:
Luminoſus, a, um, Iáſny/ świátły/ a/ e.
28:
Luminare, luminaris, neut. Swiá=
29:
tłość.
30:
Luminaria, Metaphorice, Cic. Tot lumi=
31:
naribus extinctis, Po ták wiele známie=
32:
nitych ludźi ześćiu.
33:
Lumino, as, are, act. prim. sed magis com
34:
poſitum eſt in uſu
35:
¶Illumino, Oświecam/ záżegam.
36:
¶Illuminatio, Oſwiecenie.
37:
Luna, lunæ, fem. prim. Xiężic. Noua lu=
38:
na, Náſtánie xieżycá. Plena luna, Peł=
39:
nia.
40:
Luna uiceſima pro uiceſimo die poſt
41:
nouam lunam, Dwádzieſtego dnia po ná=
42:
ſtániu xiężycá.
43:
Lunula dimin. Máły xiężić.
44:
Lunula at annellus aureolus, Złoty pier
45:
ścionek albo obrączká.
46:
Lunaris, & hoc lunare, Xiężicowy/ a/ e. Lu=
47:
naris annus, Ieden xiężyc.
48:
Lunatus, a, um, Ná xtałt xiężicá vczinio=
49:
ny.
50:
Lunatus calceus, Bót na xtáłt xiężicá vczi=
51:
niony/ który przed czáſy rádni pánowie á
52:
ſliáchtá nośiłá.
53:
Lunaticus, a, um, Lunatyk xiężyczną nie=
54:
moc máyący. Lunenſis caſeus qui ab He=
55:
truſcis figura lunari fiebat, Sér yákoby
56:
puł xiężicá.
kolumna: b
L ante V.
1:
¶Plenilunium, Pełnia.
2:
¶Interlunium, Nów. Coitus lunæ uul=
3:
go Coniunctio.
4:
Luo, luis, lui, luere, act. ter. Cierpię/ płaczę.
5:
Luere ſcelus, Odcierpieć winę. Luere ſup=
6:
plicium, Być karan/ ciepieć karánie. Ca=
7:
pite luit, Głową to zápłáćił. Quomodo
8:
ergo hæc lues, Iáko to záwetuyeſz/ od
9:
cierpiſz/ zápłáćiſz.
10:
Luitio, luitionis, Odcierpienie Dánie winy
11:
záwetowánie.
12:
¶Compoſita, Alluo, Podćiekam/ ciekę
13:
mimo. Acronius aluit Conſtantiam, Ie
14:
zioro Bodenſce zwáne ciecze mimo Conſtan=
15:
tią. Iſtula alluit Cracouiam, Wisłá bie=
16:
ży mimo Kráków.
17:
¶Alluuies, alluuiei, Mętna wodá ná
18:
brzegách rzecznych/ od náwáłnośći wodney
19:
wybita.
20:
¶Alluuio, alluuionis, idem.
21:
¶Abluo, Odmywam/ chędożę. Terra plu=
22:
uijs non abluitur, Nie bywa pokropiona
23:
od dżdżu.
24:
¶Ablutus partici[ium, Odmyty/ zmy=
25:
ty/ a/ e.
26:
¶Ablutio, onis, ipſe actus abluendi,
27:
Odmywánie/ omicie.
28:
¶Abluuium, pro diluuio, Laberius ni
29:
mium dixit licenter pro diluuio, teſte
30:
Gellio.
31:
¶Colluo, colluis, Pomywam/ płoczę. Col
32:
luere amphoram, Popłokáć zban.
33:
¶Colluo etiam, Sciekam ſie weſpo=
34:
łek.
35:
¶Colluuies, colluuiei, Scieczenie błota
36:
y ynſzich niecziſtośći weſpołek. Et colluuies
37:
hominum, Zgromádzenie ludźi z rozmáyi=
38:
tych zieḿ.
39:
¶Colluuies nebulonum, Zgromádzenie
40:
łotrowſtwá.
41:
¶Colluuio onis, idem.
42:
¶Colluuio per translationem, Nieczi=
43:
ſtość pomyye. Colluuiaris porcus, wieprs
44:
z pomey wychowány.
45:
¶Colluuiaria loca per quæ colluuies
46:
expurgatur, Przes które niecziſtośći/ po=
47:
myye wylewáyą.
48:
¶Diluo, Rozcziniam/ pomywam/ roztwa=
49:
rzam. Diluere uinum aqua, Roſtworzić
50:
wino wodą. Diluere per translationem
51:
Wyłożić/ yáſniey wyrzec. Diluere crimen,
52:
Oddalić winę. Diluere argumenta, Po=
53:
káźić dowody/ okázáć że niczemne ſą. Di=
54:
luere & extenuare moleſtias, Lżić á vm=
55:
nieyſzáć trudnośći.
¶Dilutus



strona: 200


kolumna: a
L ante V.
1:
¶Dilutus, a, um, Roſtworzony/ a/ e. Di=
2:
lutum uinum, Roſtworzone wino. Ab=
3:
ſynthij dilutum, Wino piołinkowe. Dilu=
4:
ta urina apud Celſum, Przezrocziſta wo
5:
dá.
6:
¶Diluuium, diluuij, Potop.
7:
¶Diluuies, diluuiei, Gwałtowność
8:
wód.
9:
¶Eluo, Płoczę/ wymywam. Vaſcula elue=
10:
re, Fáski popłokáć. Eluere amphoram,
11:
Wypłokáć zban. Eluere maculam ue=
12:
ſtium, Wymyć. Eluere labes & maculas
13:
animi per translationem, Od ſwych
14:
złośći odſtáć.
15:
¶Eluuies, eluuiei, & Eluuio, eluuionis
16:
Pomyye/ niecziſtośći.
17:
¶Eluibilis, eluibile, Co yeſt łatwie ku wy=
18:
płokániu.
19:
¶Ineluibilis, e, Nie łatwi ku wymyciu=
20:
wypłokániu.
21:
¶Illuc, Wciekam.
22:
¶Illuuies, ei, Niecziſtość/ plugáwſtwo.
23:
¶Interluo, Przes poſrzodek ciekę. Ellus in=
24:
terluit Argentoratum, Rzeká Ellus
25:
ciecze przes miáſto Argentoratum.
26:
¶Præterluo, Ciekę mumo. Iſtula præter=
27:
luit Warſouiā, Wisłá ciecze mimo War=
28:
ſzáwę.
29:
¶Polluo/ Máżę.
30:
¶Pollutio, Pomázánie.
31:
¶Proluo, Poliewam/ też pomywam y
32:
zwierzchu y wnątrz.
33:
¶Proluuies, & proluuium, Polanie nie=
34:
cziſtośći/ też vtrátá/ hoyne wydáwánie pie=
35:
niędzy.
36:
¶Reluo, Płoczę/ wymywam záś.
37:
¶Deluo idem quod Eluo, hæc om=
38:
nia quidam a uerbo Lauo compo=
39:
ſita eſſe uolunt, ſed omiſsis rixis Gram
40:
maticorum ſimplicitatem ſequamur.
41:
Lupia, fluuius Germaniæ fluit per Haſ=
42:
ſiam & illabitur Rheno.
43:
Lupus, lupi, maſ. ſec. Wilk.
44:
Lupus etiam piſcis, Szczuká też nieyáki ro=
45:
dzay páyąków.
46:
Lupa, Wilczicá.
47:
Lupulus diminutiuum, Wilczek/ też chmiel.
48:
Lupus etiam ſignificat, Nieyáki hak którym
49:
nieco z ſtudni bywa wyciągano. Harpago
50:
alias.
51:
Lupus etiam, Przikre wędzidło końskie.
52:
Lupa, Poſpolita kurwá.
53:
Lupanar, & lupanarium, Zántus/ kurew=
54:
ski dóm.
55:
Lupanaris, & hoc e, Zántuski co ku te=
56:
mu domu należy.
kolumna: b
L ante V.200
1:
Lupor, luparis, lupari, Kurewſtwem ſie ob=
2:
chodzę. Obſoletum,
3:
Lupatum, lupati, Przikre wedźidło koń=
4:
skie.
5:
Lupercal a lupa dicitur locus Romæ
6:
ſub Palatino monte.
7:
Lupercalia, Swiętá które ná tym mieyſcu
8:
bywáli trzimány miesiącá lutego ku czći bo=
9:
bowi Pán.
10:
Luperci, Popi którzi ty ſwiętá nágo ſzáleyąc
11:
obchodźili.
12:
Lupinus, a, um, Wilczy/ a/ e.
13:
Lupina pellis, Wilcza skórá. Lupini den=
14:
tes, Wilcze zęby.
15:
Lupinū, lupini, lupinus ſubſtantiuum
16:
Wyká. Lupus in fabula. Prouerb. Otoż
17:
go mamy o którymeśmi mówili. Lupi te
18:
uidere priores aliud Prouerbium,
19:
Wilcy cie pierwey vyźrzeli/ to yeſt ocgrá=
20:
piałeś/ álbo omieniałeś. Ouem lupo com
21:
miſiſti, Prouerbium, Pewnemuź poruczył
22:
yák oby owcę wilkowi. Auribus lupum
23:
teneo, Prouerbium, Ani mie tám/ áni
24:
mie ſam. Lupo agnum eripere Prouer
25:
bium, Nieco z łákomych rąk wydrzeć.
26:
Lura, æ, os culei ſiue utris, ab antiquis
27:
dicta eſt Feſtus.
28:
Lurco, lurconis, maſc. ter. Zárłok/ Popas/
29:
Vtráćiciel ſwego dobrá.
30:
Lurco, as, are, neut. pri. Zrę łákomie. Ob=
31:
ſoletum.
32:
Luridus, a, um, Názbyt blády/ siny/ yáko
33:
bywáyą słuczeni álbo zmárli.
34:
Luſcinia, æ, fem. prim. Słowik. Philomela
35:
& Athis idem.
36:
Luſciniola dimin. Słowiczek.
37:
Luſcus, a, um, Rozoki/ Iednooki/ a/ e/ też
38:
mdłego wzroku.
39:
Luſca, æ, fem. prim. Rozoka.
40:
Luſcus, a, um, & Luſcitioſus, a, um, Któ=
41:
ry niedoyźrzy dobrze/ Mdły wzrok ma/ á
42:
dla tego muśi mrugać oczimá áby tym le=
43:
piey mogł widzieć. Græce Myops.
44:
¶Eluſco, as, are, Iednookim czinię.
45:
Luſitania, æ, Kráyiná w Hiſpániey którą te=
46:
raz Portugálskim krolewſtwem zową.
47:
Luſitanus, a, um, Portugálczik.
48:
Luſtro, as, aui, act. prim. Oczyśćiam/ też oglą
49:
dam/ przepátrzuyę/ przebaczam/ obchodzę.
50:
Luſtrare agros, Z nieyáką pompą álbo
51:
proceſią około pól chodźić. Luſtrauimus ci=
52:
uitatem, Chodziliſmi wſzędzie po mieyśćie
53:
oględuyąc budowánie.
Ll 2Luſtrare



strona: 200v


kolumna: a
L ante V.
1:
Luſtrare exercitum, Oględowáć ruſtunki
2:
służebnych.
3:
Luſtrare oculis, Przepátrzić. Puerperæ
4:
cereolo accenſo ſeſe luſtrant, Położni=
5:
ce s woskową świeczką s ogniem ſie cziścią
6:
wywodzą.
7:
Alicubi ruſtici boues cum aratro in=
8:
eunte uere agros proſciſſuri ſimili ſu=
9:
perſtitione luſtrant, Obkadzáyą/ obcho=
10:
dzą s ſwieczką woskową.
11:
Luſtrare æquora, Przes morzá pielgrzi=
12:
mowáć.
13:
Dum omnia luſtrat eundo, Gdy ták
14:
wſziſtko przepátrował ydąc. Luſtrare di=
15:
uis, Bogóm kádźić/ ofierowáć. Sol annuo
16:
ſpacio ſigniferum luſtrat, Słóńce w ye=
17:
dnym roku przechodźi Signiferum. Aliquan
18:
do ſignificat ueneficio & incanta=
19:
mentis curare, Leczić álbo lekowáć yáko
20:
báby mowią/ żegnać. Et Luſtrare pro Illu=
21:
ſtrare, Oświećić.
22:
Luſtror, aris, ari, deponens, Kureſtwá á
23:
nierządów pátrzę/ mieſzkam v nierządnych
24:
niewiáſt w domu.
25:
Luſtrum, Iáskinia dźikich zwierząt. & Me=
26:
tapho. Nierządnych niewiaſt dóm. Vi=
27:
tam in luſtris agere, Nierządny żiwot
28:
wieśc/ Kurewſtwá y ynſzich roſpuſt pá=
29:
trzáć.
30:
Luſtrum etiam, Cziścienie miáſtá Rzym s o=
31:
fiármi które bywáło w pięć á w pięć lat gdy
32:
czinſze ſzoſy y ynſze podátki płácono.
33:
Hinc pro quinquennio uſurpatur fre=
34:
quenter, Luſtrum condere, Tákowe vſtá=
35:
wy obchodźić rozkázáć.
36:
Quadriennio teman exacto & quin=
37:
to anno ineunte luſtrum completum
38:
eſſe intelligatur, Nondum tria luſtra
39:
exegit, Ieſzcze nie ma piącinaśćie lat.
40:
Luſtratio, Cziſcienie/ kádzenie.
41:
Luſtralis, e, Co ku oćzyścieniu náleży. Vt lu=
42:
ſtralis aqua, Swięcona wodá.
43:
Luſtrale ſacrifivium, Ofiárá dla ocziś=
44:
cienia/ álbo to pięćroczne ofiárowánie
45:
Rzimskie.
46:
Luſtralis bos, Pięćroczny wół.
47:
Luſtricus, a, um, idem quod Luſtra=
48:
lis.
49:
Luſtrici dies, Dni w które dzieći pogáńſtwo
50:
krzćiło/ y ocziśćiáło.
51:
¶Compoſita, Colluſtro, Oględuyę/
52:
przepátrzawam.
kolumna: b
L ante V.
1:
¶Colluſtratio, Obeyźrzenie/ oglądá=
2:
nie.
3:
¶Illuſtro, oświecam/ czinię słaẃnym/ osła
4:
wiam/ oznaymiam.
5:
¶Illuſtratio, Oświecenie/ oznaymienie/ O
6:
sławienie/ etc.
7:
¶Illuſtris, Sławny/ známienity/
8:
a/ e.
9:
Illuſtris uir, Zacny człowiek.
10:
¶Perluſtro, Przeglądam/ przepátruyę/ ze
11:
wſząd oględuyę.
12:
¶Perluſtratio, Przeyźrzenie.
13:
Luter, luteris, uas quo uinum diluitur,
14:
Nieyákie naczinie którym wino roſtwa=
15:
rzáyą/ to yeſt wody przilewáyą. Veteres
16:
enim non niſi diluto uino uteban=
17:
tur, S wodą zmieſzánym.
18:
Luteria, Miáſto Paryſz główne we Frán=
19:
ciey.
20:
Luteus, a, um, medius color inter ru=
21:
beum & ruſum, Ciemnożołta álbo błáfo=
22:
żołta fárbá.
23:
Luteæ uiolæ, Zołte fiołki.
24:
Luteum oui, Zołtek w yáyu.
25:
Luteolus diminutiuum, Zołczący
26:
ſie.
27:
Lutra, lutræ, Wydrá. Animal amphi=
28:
bion.
29:
Lutum, luti, ne. ſe. Błoto. In eodem hæſi=
30:
tas luto, W tymże błocie tkwiſz.
31:
Lutum per translationem uocat lenonē
32:
Plautus, Smród.
33:
Luteus, a, um, Błotny/ Gliniány/ a/ e. Lu=
34:
teus paries, Gliniána śćiáná.
35:
Luteus homo, Niczemny człowiek. Lu=
36:
teum uas, Gliniáne naczinie.
37:
Lutoſus, a, um, Błoćiſty/ vkalány/
38:
a/ e.
39:
Lutulentus, a, um, idem, Lutulentus ſus,
40:
Błoćiſta świniá.
41:
Luto, as, are, act. prim. Błotem pomázuyę/
42:
kalę/ też z gliny śćiány ſtawię.
43:
Luteſco, is, ere, Błotnę/ obrácam ſie w błoto/
44:
álbo w glinę.
45:
Lutamentū, lutamenti, Mur Sciáná/ tło
46:
álbo co z gliny vcziniono/ gliniána robotá/
47:
położenie/ Pokłádánie w domu gliną.
48:
Lutarius, a, um, ut lutuariæ teſtudines,
49:
W murzech żywiące/ etć.
50:
Lutifigulus, Zdun/ Gárncarz.
Deluto



strona: 201


kolumna: a
L ante V.
1:
¶Deluto, as, are, Polepiam. Delutare
2:
domum, Polepić dóm. Delutare horreū
3:
Vlepić z guny boyewisko w gum=
4:
nie.
5:
¶Delutamentum, idem quod Luta=
6:
mentum.
7:
¶Elutare probat Calep. ex Vergilio,
8:
ubi legitur eluctari.
9:
Lux, lucis, fe. ter. Swiátłość/ Dzień/ yáſność
10:
Altera luce, Wtórego dniá. Oſtendam
11:
uobis luce clarius, Okażę to wam yáśniey
12:
niż ſámá yeſt ſwiátłość.
13:
Luce uigeſima pro die uigeſimo, Dwu=
14:
dzieſtego dniá.
15:
Luce prima, Náſwitániu/ gdy poczina
16:
dnieyeć. Haud multo poſt luce licebit
17:
Wnet będzie dzień.
18:
Lux etiam pro uita, Miáſto żiwotá. Vn=
19:
de Lucem aſpicere, uita frui, Zić. Et ha=
20:
bere lucis uſuram, idem, Lux mea,
21:
Moyá ſwiátłość/ Roskoſz.
22:
Lucum, pro luce, maſc. ſec. dicerunt ue=
23:
teres cum lucu abijt, Równo ſe dniem
24:
wyyechał.
25:
Luce aduerbium, We dnie.
26:
Lucet, lucebat, lucere, imperſonale, Luce=
27:
bat iam fere, Iuſz málem dzień był. Lu=
28:
cere facem alicui, Swiećić kómu pochodnią
29:
Lucere luce aliena dicitur Luna, Xiężic
30:
świeći ále nie ſwoyą ſwiátłością. Sed So=
31:
lis ſcilicet.
32:
Luceſcit luceſcere etiam imperſonale lu=
33:
cem fieri, Dnieye.
34:
Lucens participium, Swiecący.
35:
Lucidus, a, um, Iaſny. Lucida nox, Iáſna
36:
noc.
37:
¶Perlucidus & Translucidus, a, um,
38:
Przezroczyſty/ a/ e.
39:
Sublucidus, a, um, Prziyáſnieyſzym/
40:
a/ e.
41:
Luculentus, a, um, Swietny/ Iáſny/ miekcący
42:
ſie/ ozdobny/ okazáły. Camino luculento
43:
utendum, Muśi ſie przi kominie przi
44:
cziſtym ogniu ſiádáć.
45:
Luculentus dies, Iaſny dzień. Luculen=
46:
tæ diuitiæ, Okfite bogáctwá. Luculenta
47:
at magna hæreditas, Okfita máyęt=
48:
ność.
49:
Luculenta oratio, Piękna rzecz. Lucu=
50:
lentus ſcriptor, Cziſty á yáſny ku wyrozu=
51:
mieniu skłádácz.
52:
Luculente aduerbium, Iáſnie/ ſwietnie/ pię
53:
knie/ ozdobnie.
54:
Luculenter aduerbium, Iáſnie/ ſwietnie/ pię
55:
knie/ ozdobnie.
56:
Luculenter aliud aduerbium, idem.
57:
Luculentias nomen Obſoletum.
58:
Lucifer, luciferi, maſ. ſe. Iutrzenká gwiazdá
kolumna: b
L ante V.201
1:
Idem quod Heſperus, Stella Veneris
2:
alias dicitur, Ráno wſchodźi przed Słóń=
3:
cem á wieczor zá Słóńcem. Et tunc dicitur
4:
Veſperus & ueſperguo. Grȩce Heſpe=
5:
rus, Wieczernicá.
6:
Lucifico, as, are, Obſoletum.
7:
Licifugus, a, um, Chroniący ſie ſwiát=
8:
łá.
9:
Lucigena, id eſt, lucegenitus, CC. We dnie
10:
vrodzony.
11:
Lucido, as, are, Záświecam/ yáſno czi=
12:
nię.
13:
¶Elucido, & Dilucido, inde deriuatur
14:
Wyyáſniam/ wykłádam yáſniey.
15:
¶Elucidarius, elucidarij, maſ. ſe. Wyyá=
16:
ſniciel/ wykłádácz.
17:
¶Elucidarius Poëticus, Xiążki które wy
18:
kłádáyą Poetowskie fábuły.
19:
Lucionus, maſc. ſec. Máłooczki/ który máłe
20:
oczki ma.
21:
Lucina, æ, fem prim. Bogini Iuno która
22:
rodzącym niewiáſtóm ná pomocy być v po=
23:
gáńſtwá bylá wierzona.
24:
Lucerna, æ, fem. prim. Pochodnia/ lámpá/
25:
kágániec/ ſwiecá.
26:
Lucernula diminutiuum, Máła pocho=
27:
deńká/ świeczká.
28:
Lucernarius, Pochodniarz. Qui lucernam
29:
fert.
30:
Lucerius, Przezwisko Iouis. Lucerna ea=
31:
dem ſcripſi, Przi yedney ſwieci/ álbo ye=
32:
dney chwile/ etc. Facerem diutius niſi me
33:
lucerna deficeret, Czinił bych dłużey by
34:
mi ná ſwietle nieſchodziło/ By mi ſwiece
35:
doſtáło/ Bych świece więcey był miał.
36:
Luceo, es, neut. ſec. Swiecę ſie. Luceſco,
37:
idem.
38:
¶Compoſita, Alluceo, Prziświecam. In
39:
ſacris legitur.
40:
¶Colluceo, idem.
41:
¶Diluceo, Wyyaſniam ſie, Poczinam świe
42:
ćić.
43:
¶Diluculum, Switánie. Vide Dies.
44:
¶Eluceo, Wyyáſniam/ oświecam.
45:
¶Illuceo, Dnieyę. Simul at illuxerit
46:
cras itel arripiam, Iáko ſie skoro wy=
47:
yáśni/ dzień będzie/ ná drogę ſie puſz=
48:
czę.
49:
¶Illuceſco, Dnieyę ſie/ świtáć poczi=
50:
nam.
51:
¶Pelluceo, & perluceo, & Translu=
52:
ceo, Ieſtem przezrocziſty. Interluceo fere
53:
idem.
54:
¶Polluceo ſacrificantium uerbum
55:
Tych którzi ofiáruyą. Et ſignificat, Oka=
56:
zále/ yáſnie/ ofiáruyę/ á po páńsku.
Ll 3¶Pollucibilis



strona: 201v


kolumna: a
L ante V.
1:
¶Pollucibilis, e, Okazáły/ Páński. hoyny/
2:
a/ e.
3:
¶Pollucibilis cœna, Koſztowna/ pyſzna/
4:
hoyna/ á páńska wieczerza.
5:
¶Pollucibiliter, Hoynie/ po páńsku.
6:
¶Præluceo, Swiecę komu/ ydę przed kim
7:
s świecą. Ego meis maioribus præ=
8:
luxi, Cic. Iam moyim przodkóm záſwie=
9:
ćił/ to yeſt vśláchćił/ Sławne vczinił/ ſed
10:
Metaph. dixit.
11:
¶Prælucens, prælucentis, participiū,
12:
Naprzód, s ſwiecą ydący/ też lana świecá s
13:
którą bywáyą pan młody s pánią mło=
14:
dą do łóźnice prowádzeni. Græce,
15:
δίδαχος.
16:
¶Reluceo, Z nowu poczinam świé=
17:
cić.
18:
¶Subluceo, Máło ſie świecę.
19:
¶Subluſtis, e, Prziyáśnieyſzym nie
20:
co.
21:
¶Antelucanus, a, um, Przeddzienny. An
22:
telucanis horis, Ráno przededniem.
23:
¶Sublucanus, a, um, Máło przeddzien=
24:
ny/ nad świtániem.
25:
Luxo, as, are, Wytikam/ z táwu wyrą=
26:
cam.
27:
Luxus, a, um, uel Lixatus, a, um, Wyt=
28:
kniony z ſtáwu wyſtąpiony/ wytrącony. Vt
29:
Luxata uel Luxa membra dicuntur
30:
ſuis locis mota, Wyrwáne/ wyſtąpione/
31:
wytknione z ſwoyich ſtáwów/ roſtąpione
32:
członki.
33:
Luxus, us, ui, m. q. Zbytek w piciu/ w yedze=
34:
niu y w ſzáciech.
35:
Luxuries, & luxuria idem, Też cieleſna
36:
pożądliwość/ niecziſtość. Odit populus
37:
Romanus priuatam luxuriam, publi=
38:
cam magnificentiā diligit, Lud Rzim=
39:
ski ma w nienawiśćy hoyne czći á czeſtó=
40:
wánia domowe/ ádle dla poczćiwośći á má=
41:
yeſtatu rzeczi poſpolitey Rzimskiey rad hoy=
42:
ne á przepyſzne czći wyrządza.
43:
Luxuries ſegetum, Piękne wſchodzenie
44:
żyt.
45:
Luxurioſus, a, um, Zbytny/ przeſmierny/ ro=
46:
ſpuſtny/ a/ e. Nierządów pátrzący/ Obżárły/
47:
Muliebris & luxurioſus cultus non
48:
corpus ornat, ſed detegit men=
49:
tem.
50:
Luxurioſe aduerbium, Bezmiernie/ zbyt=
51:
nie/ nierządnie. Luxurioſe uiuere, Ro=
52:
ſpuſtnie żyć.
53:
Luxurio, as, are, neut. pri. & Luxurior,
54:
aris ari, deponens, Zbytków patrzę/ ná
kolumna: b
L ante Y.
1:
roſpuſty y ſwą wolą vdałem ſie. Dicitur
2:
etiam de arboribus & ſegetibus, Ca=
3:
cumina uirgarum ne luxurientur de=
4:
mutilato, Colu. Wierzchołki różdżek aby
5:
ſie nie śiliły przirzinay.
L ante Y.
6:
Lyæus, Przezwisko Bacchuſowe.
7:
Lyæus, latex, id eſt uinum.
8:
Lycæus mons Arcadiæ, Bogu Pan pośliu
9:
biona.
10:
Lycaon Rex Arcadiæ, Którego Iowiſz w
11:
wilká przemienił/ dla tego yż go chciał zdrá=
12:
dnie zábić v ſiebie w gośćinie. Sicut Poë=
13:
tæ fabulantur.
14:
Lyceum, ſiue Lycειum, lycei, Mieyſce w
15:
Ateniech ná którym Ariſtoteles miał ſzkołę
16:
ſwoyę. Gymnaſium Ariſtotelis & Ci=
17:
ceronis in Thuſculano ſuo.
18:
Lycaonia, fem. Kráyiná. Aſiæ minoris, Po
19:
grániczna Phrygiey.
20:
Lycaones populi, Lud támże.
21:
Lycaonius, a, um, Ieden ztámtąd/ álbo k
22:
temu należący.
23:
Licaſtus, maſ. Miáſto w Krecie drugie w
24:
Kandiey.
25:
Lychnus, lychni, maſ. ſec. latine Lucerna,
26:
Candela, Swiecá/ Lámpá.
27:
Lychnus, penſilis, Lámpá záwieśiſta.
28:
Lychnus ligneolus, Pochodnia łucziw=
29:
na.
30:
¶Elichnium, Knot ogorzáły.
31:
Lychnobij, Którzy przi świecy rádźi ſia=
32:
dáyą ſwe rzeczi ſpráwuyąć. Alias lucer=
33:
narij.
34:
Lycnite, huius lychnitis, maſ. ter. Már=
35:
murowy kámień z wyſpu Paro zwánego/ ál=
36:
bo yáſny drogi kámień.
37:
Lychnitis, huius lychnitidis, fem. herba,
38:
quidam putant, Taxum barba=
39:
tum.
40:
Lychnuchos, Pochodniarz. Qui facem
41:
fert, Też ſwiecznik.
42:
Lycia, fem. prim. Kráyiná mnieyſzey Aſiey po
43:
grániczna Pamphiliey.
44:
Lycius, a, um, Ieden ztámtąd. Et Apollo
45:
dictus eſt etiam Lycius.
46:
Lyciſca, Pies. Teſte Plinio natus ex ca=
47:
nibus & lupis inter ſe mixtis, Z wilká á
48:
ze pſá vrodzony. Lycos enim Græce
49:
Latine lupus, Wilk. Vnde compoſita
Lycopolis



strona: 202


kolumna: a
L ante Y.
1:
Lycopolis, Wilcze mięſo. Ciuitas Ægi=
2:
pti.
3:
Lycus etima, Rzeká w Káriey.
4:
Lycium genus medicamenti.
5:
Lycophtalmos nomen gemmæ.
6:
Lyctos, maſc. Miaſto w Krecie.
7:
Lyctius dictus fuit Idomenæus, Krol Ido
8:
menens.
9:
Lycopſis herba.
10:
Lycos nomen aranei.
11:
Lycurgus maſc. ſec. Król y vſtawcá praw
12:
Spártáński.
13:
Lydda, Miáſto Paleſtine álbo Iudeæ które
14:
potym Dioſpolis yeſt wezwáne.
15:
Lydia, Kráyiná Aſiey/ pográniczna Ioniey y
16:
Phrygiey.
17:
Lydus, a, um, uel Lydius, a, um, Ieden
18:
ztámtąd/ álbo co ktemu należy.
19:
Lydius lapis qui alias Heraclius, Latine
20:
index, Złotniczy kámień ná którym pro=
21:
buyą á doſwiadczáyą śrebrá y złotá.
22:
Lydus nomen proprium filij Hercu=
23:
lis.
24:
Lyenteria, fem. Srzaczká.
25:
Lygos urbs quæ nunc Conſtantinopo=
26:
lis, CC.
27:
Lympha, æ, latine aqua, Wodá.
28:
Lymphatus & lymphaticus, a, um, Wo=
29:
dny/ a/ e. Et Metaph. Szalony/ Głupi/ ná=
30:
tręt.
31:
Lymphaticum uinum, Roſtworzone wodą
32:
wodne wino.
33:
Lymphatocis pauor, Szalona boyaźń.
34:
Lymphor, lympharis, lymphari, Szále=
35:
ye.
36:
Lymphatius uinum quod plus habet
37:
aquæ, CC.
38:
Lympidus, a, um, Iásny/ przezrocziſty/ cziſty
39:
a/ e.
40:
Lynceus, Vide Lynx.
41:
Lyncurium, lyncurij, nonem gem=
42:
mæ.
43:
Lyndus ciuitas Rhodi.
44:
Lyndius, a, um, Co ztámtąd yeſt.
45:
Lynter, Vide Linter.
46:
Lynx, lyncis, dubij, tert. Oſtrowidz wiel=
47:
mi oſtrego wzroku zwirzę.
48:
Lynceus, uel Lyncειus, Oſtrego wzroku/
49:
oſtrowidzowy.
50:
Lynceis oculis contemplari, Dobrze
51:
obaczić.
52:
Lyncurium, Drogi kámień ze ſzczin oſtrowi=
53:
drowych ſie rodzący.
54:
Lyra, lyræ, femin. prim. Lyry/ álbo
55:
leyer.
kolumna: b
L ante Y.202
1:
Lyra, etiam ſignum cœleſtæ.
2:
Lyricus, a, um, Co ku leyerowi należy. pie=
3:
nie/ ſpiewánie/ które może być przi leyerze
4:
ſpiewáne. Sicut Odæ Horatij.
5:
Lyricus Poëta, Leyerski Poeta/ to yeſt któ=
6:
rego wierſze śpiewáć y gráć móże.
7:
Lyrices, & Lyriſtes, Lernik.
8:
Lyſander maſculin. gen. Król Spártáń=
9:
ski.
10:
Lyſimachia, urbs Heleſponti terræ motu
11:
Collapſa.
12:
Lyſis latine ſolutio, Rozſipánie/ Roſtąpie=
13:
nie.
14:
Lyſias, Sławnego wymowce ymię właſ=
15:
ne.
16:
Lyſius Arcadiæ fluuius.
17:
Lyſippus, Imię sławnego málárzá/ álbo ſzni
18:
cerá/ to yeſt tego który obrázy rze=
19:
że.
20:
Lytta, Nieyáki robak który ſzczeniętów pod
21:
yęzikiem roście.
DE LITERA M.
M ante A
22:
M
Acarius, a, um, Latine
23:
Beatus, Bogosłáwiony/
24:
ſzczęſliwy/ a/ e.
25:
Macariſmos, Beatitudo
26:
Błogosłáwieńſtwo/ ſzczę
27:
ſliwość.
28:
Macedonia, Kráyiná w Greciey miedzy Thra=
29:
cią. Eripere á Sławácką ziemią leżąca/ w
30:
tey ſą ony miáſtá do których święty Pá=
31:
weł piſał. Theſſalonica, Amphibolis
32:
Philippi, Teraz Turek wſziſtko poſiadł á
33:
Albanią wezwał.
34:
Macedonicus, a, um, Co ku Mácedoniey
35:
należy.
36:
Macedo, penultima correpta. Mácedoń=
37:
czik.
38:
Macellum, macelli, naut. ſec. Iátki gdzie
39:
mięſo/ ryby/ yáycá/ y ynſze żywioły prze=
40:
dáyą.
Ll 4Macellarius



strona: 202v


kolumna: a
M ante A.
1:
Macellarius, macellarij, Rzeźnik.
2:
Macellota, æ, fem. prim. ab Ionibus or=
3:
torum hoſtium dicitur, teſte Varro=
4:
ne.
5:
Macer, a, um, Suchy/ Cienki/ a/ e. Eius con=
6:
trarium Pinguis, Tłuſty. Pinguiſsima
7:
& macerrima humus, contraria.
8:
Macilentus, a, um, Wyſchły/ wycieńczáły/
9:
a/ e.
10:
Macror, macroris ſiue Macor, macoris,
11:
abſ r poſt c, Suchość/ wywiędłość/ wy=
12:
ćienczenie.
13:
Macritudo, inis, idem.
14:
Macellus pro macilento, Obſole=
15:
tum.
16:
Macies, maciei, fe. q. idem quod Macri=
17:
tudo.
18:
Maceo, maces, macui, macere, n. ſ. Ciencze=
19:
yę/ ſchnę/ więdnę.
20:
Maceſco, maceſcis, macui, maceſcere, Po=
21:
czinam ſchnąć/ więdnąć/ Cieńczeć.
22:
Macio, macias, are, id eſt, macrum facio
23:
Suſzę. A quo Emacio, as, are, Wyſu=
24:
ſzam/ wiwędzam.
25:
Maceria, æ. fe. prim. & Maceries, ei, fe. q.
26:
paries ſiue murus uel congeries lapi=
27:
dum in umum compactorum ſine ce=
28:
mento, Mur á Płot kámienny bez wapná
29:
tylko z kámienia ſtáwiony. Aliquando
30:
pro muro ponitur.
31:
Macero, as, aui, are, Gniotę w ręku/ mięk=
32:
czę.
33:
Macerare ocreas aruina, Zmiękczić/ wy=
34:
mázáć skorznie ſádłem. Macerare reſtes,
35:
Skręćić/ zmiękczić wići.
36:
Macerare uimina, Rokićinę zmiękczić ku
37:
prziwięzowániu winnic.
38:
Macerare lutum, Vgnieść/ vſzłápáć/ vprá=
39:
wić glinę. Sale macerare piſces, Náſo=
40:
lić/ ſolą potrąść
41:
Macerare ſalſas carnes in aqua, Mo=
42:
czić w wodźie. Item Macerare, Wycień=
43:
czáć/ ſzuſzić. Et Metaph. Troskáć/ ſtáráć ſie.
44:
Noli te nimium macerare, Nie troſzcz/
45:
nie traṕ ſie ták bárzo.
46:
Maceratus participium, Zmiękczony/ wy=
47:
moczony/ vgnieciony/ też ſtrapiony. Pro ad=
48:
iunctorum uarietate.
49:
Macreſco, macreſcis, ere, Mięknę/ wymię=
50:
kam/ etć.
51:
Machæra, æ, fem. prim pen. prod. Szá=
52:
blá.
53:
Machæropœus, Kowal ſzábelny/ miecznik.
54:
Machærophorus, maſc. Latine Enſifer,
55:
Chłopiec miecz/ ſzáblę/ tarczą/ drzewo zá pá=
56:
nem noſzący.
kolumna: b
M ante A.
1:
Machaon filius Æſculapij, Sławny le=
2:
karz.
3:
Machina, æ, fem. prim. Wſzelákie naczinie
4:
ku rzemiosłóm służące. Latine Inuentio,
5:
molitio, Wynálezienie/ wymyſlienie. Me=
6:
taphor. ſignificat Chytrość/ zdrádę. Vn=
7:
de dicimus, Dolum machinamue ad
8:
aliquem commoliri, Nieyáką zdradę á
9:
chitrość wymyſliáć/ pokuſzáć.
10:
Quid iſti doli, quid machinæ, quid
11:
prȩſtigiȩ proſunt? I co po tych chytrościách
12:
zdrádách/ co po podrywkách? Nic.
13:
Machina etiam ſignificat, Nieyákie naczi=
14:
nie yáko koło ktorym wielkie kámienie álbo
15:
co cięſzkiego bywa podnoſzono/ álbo też ſtrze=
16:
lanó.
17:
Machina tractatoria idem, Machina bel=
18:
lica, Dziáło.
19:
Machinula diminutiuum, Działko/ máły
20:
wárſtátek.
21:
Machinalis, le, Vt machinalis ſcientia,
22:
Nauká, rzemięsło rozmáyitych ruſtunków
23:
czinienia.
24:
Machinor, machinaris, machinari, My=
25:
ſlię/ pokuſzam/ gotuyę/ wynayduyę co dźiw=
26:
nego/ chytrego/ y zdrádliwego.
27:
Machinari inſidias alicui, Chcieć komu
28:
zaſtępić/ Stać ná kogo.
29:
Omnibus machinatus eſt perniciem,
30:
Ná wſziſtki ſie groźił.
31:
Machinari etiam in bonam partem ac=
32:
cipitur aliquando.
33:
Machinamentum pro machina.
34:
Machinator, Wynáleźiciel/ wymyſliácz.
35:
Machinator bellicorum inſtrumentorū,
36:
Woyennych á walecznych ruſtunków wyná=
37:
leźiciel.
38:
Architectus & machinator omnium
39:
ſcelerum, Wſzelákiego łotroſtwá prziczi=
40:
ná.
41:
Machinatio uerbale, Wymyſlienie/ wy=
42:
naydzienie/ też kuſzenie álbo pokuſzánie cze=
43:
go.
44:
Eludere alicuius machinationem, Wy=
45:
rozumieć cziye kuſzenie/ y zábieżeć mu od
46:
ſpáśi bywa mówiono.
47:
Macra, æ, maſ. prim. Rzéká we włoſzech przes
48:
miáſto Lunam ciekące.
49:
Macri campi inter Bononiam & Rauen
50:
nam. Calep.
51:
Macrobius, maſ. Latine longæuus, Dłu=
52:
gożywotny który długo żiwie/ ſwieży krzepki
53:
ſtárzec.
54:
Macrobij etiam populi in Ætiopia ul=
55:
tra Meroen.
Macros



strona: 203


kolumna: a
M ante A.
1:
Macros, Latine longus, Długi.
2:
Macrochειr compoſitum, latine Longi=
3:
manus, Długoręki.
4:
Macrochειra, æ, fe. tunica manicata, Su=
5:
knia s rękawy.
6:
Macrocollum uel ut alij ſcribunt Ma=
7:
crocolum ſunt maiores & longiores
8:
chartæ, Wielki pápir. Alias charta rega=
9:
lis.
10:
Macrologia Latine longa oratio uel lon
11:
gus ſermo, Długa mowá.
12:
Macrocatalectos ductio in longum de=
13:
ſinens.
14:
Macteæ, & mactea, orum, pluraliter di=
15:
cuntur precioſa edulia, Lákoći.
16:
Machinus, pen. cor. qui habet magnas
17:
malas & os patens, Calep. Pucek/ Gę=
18:
bá.
19:
Macto, as, are, Biyę ná rzeź. Præcipue au=
20:
tem, Biyę ku ofierowániu. Mactare por=
21:
cum, Zábić wieprzá. Mactare ſupplicio
22:
uel morte, O ſmierć przipráwić. Mactare
23:
orco, Diabłu ku czći zábić.
24:
Mactare aliquando ſignificat Crucio,
25:
adfligo, Trapię/ Meczę/ zádawam tru=
26:
dność. mactare infortunio, Wpráwić w
27:
yákie nieſzczęśćie. Mactare damno, w ſzko=
28:
dę przipráwić.
29:
Mactare aliquando ſignificat, Pomnażam
30:
Mactare aliquem honoribus, Pomno=
31:
żić kogo w doſtoynościách.
32:
Mactus, a, um, id eſt, magis auctus, ut ait
33:
Feſtus, Pomnożony. Genitiuo & ablati=
34:
uo iungitur, & ut plurimum in uoca=
35:
tiuo utimur, ut Macte uirtutis & uir=
36:
tute, id eſt, magis aucte cumulate,
37:
Pomnożony w cnotách.
38:
Mactus eſt hoc ſacrificio, Deo dici=
39:
tur, Rácz wdzięcznie prziyąć/ niecháy ći ſie
40:
podoba táko ofiárá.
41:
Macte uirtute puer eſto, Dziękuy pánu
42:
Bogu zá tę cnotę którą cie obdárził/ ál=
43:
bo/ O ty dziecię day ći boże ſzczęśćie
44:
ku twey cnoćie y niechay ći yą rozmnoży.
45:
Vocatiuus enim eſt macte quo & lau=
46:
damus & hortamur, Iuberem macte
47:
uirtute eſſe, ſi pro patria iſta uirtus
48:
ſtaret, Zyczyłbychći wſzelakiey fortuny ku
49:
twey cnocie/ by to ſtroney oyczizny by=
50:
ło.
51:
Macte te ingenio eſtote, Pomnoſz wam
52:
Boże wáſze nauki.
53:
Macte amare, id eſt maxime, Vprzey=
54:
mie, quo loco eſt aduerbium, ſignificat
55:
Macte, Przewybornie/ etć. Et Macte ob=
kolumna: b
M ante A203
1:
ſoletū, Dziękuyęć miey cześć y chwałę/ Czo=
2:
łem zá cześć bywa też mówiono/ etć.
3:
Mactra, æ, fem. prim. Chlebna skrziniá/ le=
4:
śicá/ álbo policá/ też dzieżá. Arca in
5:
qua panis & conſperſio reponi=
6:
tur.
7:
Macula, læ, fem. pri. Zmázá też przirodzone
8:
zmázy/ pſtroćiná.
9:
Macula etiam, Niecnotá/ zła sławá/ niepocz=
10:
ćiwość. Labes & macula idem, No ita
11:
facile hanc maculam abſterges, Nie ták
12:
łatwie tey zmázy odmyyeſz/ to yeſt tey złey
13:
sławy pozbędzieſz. Eluere maculam, zmázę
14:
odmyć. Afficere aliquē macula, Wprá=
15:
wić kogo w nieyáką niecześć.
16:
Inuere æternas maculas alicui, quas
17:
reliqua uita eluere non poſsit, W
18:
wieczną nieczęść kogo wpráwić.
19:
Macula etiam ſignificat, Dziurę/ loch/ oko
20:
w śiećy. Vt rete grandi macula, Sieć
21:
wielkiego oká/ wielkiego dziania.
22:
Maculoſus, a, um, Pomázány/ pełny zmas y
23:
pſtroćin.
24:
Maculoſa cutis, Pſtra skórá. Maculo=
25:
ſus homo, Piegáty/ pſtry/ álbo też ſromotny
26:
złoſliwy człowiek.
27:
Maculo, as, are, act. prim. Máżę. Omni
28:
nefario ſtupro & ſcelere maculari, wſze=
29:
lákiemi niecnotámi być pomázan. Maculare
30:
partus ſuos parricidio, Właſne dzieći po
31:
bić/ potráćić.
32:
¶Commaculo, idem quod macu=
33:
lo.
34:
¶Commaculatio, Pomázánie/ pokalá=
35:
nie.
36:
Maculatus, Pomázány. Commaculatus,
37:
idem.
38:
¶Immaculatus, a, um, Czyſty/ niewinny/
39:
niepomázóny w słáwie nienáruſzony.
40:
Madaura, Miáſto w Africe Getuliey y Nu=
41:
midiey pográniczne/ z tego miáſta Apuleius
42:
był.
43:
Madaurenſis, e, Ieden ztámtąd.
44:
Madeo, es, madui, madere, neut. ſecun.
45:
Moknę/ Ieſtem mokrym/ opadłem deſz=
46:
czem.
47:
Madere uino, Piyánym być. Madere
48:
metu, Poćić ſie od boyáźniey.
49:
Madeſco, madeſcis, ere, fem. Poczinam mo=
50:
knąć/ przemakáć.
Madens



strona: 203v


kolumna: a
M ante A & AE.
1:
Madens, madentis, participium, Mokry/
2:
zmokły. Madens ſanguine ueſtis, Suknia
3:
pełna krwie.
4:
Madefacio, is, feci, ctum, ere, Odmiękczam.
5:
Pokrapiam wodą. Madefacere terram,
6:
Polać/ pokropić ziemie.
7:
Madefio, is, madefieri, Moknę od deſz=
8:
czu.
9:
Madidus, a, um, cui opponitur ſiccus,
10:
Mokry.
11:
Madidus aliquando pro ebrio ponitur
12:
Miáſto piyánego.
13:
Madido, as, are, Pokrápiam/ mokro czinię.
14:
Madifico, as, are, idem.
15:
Mador, madoris, Mokrość.
16:
¶Semimadidus, a, um, Nápoły mokry=
17:
Madulſa, æ, uel Maduſa, æ, maſc. Id eſt,
18:
ebrius, Piyány. Apud Plautum, Obſo=
19:
letum.
20:
¶Commadeo, commadui, comma=
21:
dere, Bárzo vmoknąć. Maduſa, uel Ma=
22:
dulſa, Vide Madeo.
M ante AE.
23:
Mæander, qui & mæandrus, Rzeká bárzo
24:
ſie dziwnie krąząca/ y ták y owák kręcąca
25:
ciecze z Phrygiey przes Lydią y Karią/ á dla
26:
yey krziwośći y dźiwnego krążenia wſze=
27:
láką rzecz krziwa á rozmáyicie ſie krążąca
28:
Mæander bywa zwána. Mæandri pro=
29:
uerbialiter, Krziwi. Nieprośći. Mæean=
30:
dri morte, id eſt, flexuoſe & tortuo=
31:
ſe.
32:
Mεander etiam genus picturæ flexuo=
33:
ſum more labyrinthorum.
34:
Mædia ciuitas Thraciæ, Calep.
35:
Mæna, mænæ, Nieyáki rodzay tyb mor=
36:
skich.
37:
Mænas, mænadis, fem. ter. Szalona álbo
38:
wśćiekłá niewiáſtá świętá Bachuſowe ob=
39:
chodząc/ y tam y ſám biega by wſciekła.
40:
Mænades in plurali.
41:
Mænalus, pen. cor. in ſingulari, maſc. in
42:
plurali neu. gen. Górá w Arkádiey wiel=
43:
mi wyſoka.
44:
Mænalius, a, um, Ieden ztámtąd. Et Bac=
45:
chus dictus eſt Mænalius, & Mæno=
46:
les.
47:
Mænomenon genus mellis inſaniam in=
48:
ducens, Másłak podobno Turecki którym
49:
ſie pokrzeźwiáyą/ gdy ſie máyą potykáć/ á
50:
ták nápoły ſą ſzaleni.
51:
Mæonia, id eſt, Lydia regio minoris
52:
Aſiæ, Pográniczna Phrygiey y Kariey.
kolumna: b
M ante A.
1:
Mæonius, a, um, Ieden ztámtąd. Mæo=
2:
nius uates, id eſt, Homerus.
3:
Mæones & Mæonide populi, ibidem.
4:
Mæotis, mæotidis, pen. prod. fem. tert.
5:
Ieźioro álbo błoto w tátárzech w które
6:
Tánais rzeká wpáda. Diuiditur ab Euxi=
7:
no per Boſphorum Cimerium de quo
8:
alibi.
9:
Mæoticus, a, um, Co k temu należi álbo co z
10:
tego yeziorá yeſt. Palus Mæotis dici=
11:
tur.
M ante A.
12:
Magar, magaris, neut. ter. Punicum uo=
13:
cabulum, Latine Villa, Wieś.
14:
Magalia pro eodem, Wśi/ folwárki/ chłop=
15:
skie domy.
16:
Magas, magadis, ſiue Magadium, Gigá
17:
álbo Lyra. Dicitur etiam ea pars Lyræ
18:
in quā plectrū illiditur, id eſt, ubi per=
19:
cuſsio fit chordarum manum dextra,
20:
Gdzie w ſtruny biyą/ etć. Iugum uero ubi
21:
ſiniſtra manu corde præmuntur, Gdzie
22:
przebieráyą.
23:
Magειa, fem. Vmieyętność przirodzonych rze=
24:
czy/ doskonáła mądrość. Eſt autem duplex
25:
Magia una naturalis qua Magus di=
26:
ctus eſt.
27:
Magus, maſ. dictio eſt Perſica qua apud
28:
eos ſapiens ſignificatur, Mądry. Eos
29:
enim Perſæ Magos appellant quos
30:
Græci Pgiloſophos, latini Sapientes
31:
Ægyptij Prophetas ſeu ſacerdotes,
32:
Galli Druydas, Nos, Mędrce vczone.
33:
Altera Magia dæmonum potentia
34:
conſtat, quæ etiam ideo a legibus
35:
prohibita & ſacrarum ſcripturarum
36:
autoritate damnata eſt. Hinc Plinius
37:
artem inſtabilem & irritam appellat,
38:
Huius Plures ſunt ſpecies Hydro=
39:
mantia, quæ fit ex aqua.
40:
¶Axinomantia quæ fit ex ſecuribus
41:
& alijs dolabris.
42:
¶Lecanomantia quæ fit ex peluibus
43:
unde Lecanomantici, Którzy z miednic
44:
práktikuyą álbo czáruyą.
45:
¶Catoptromantia, quæ fit per ſpe=
46:
cula, Przes zwierciádłá.
47:
¶Pyromantia, quæ fit per ignem.
48:
¶Geomantia, quæ fit per terram.
49:
¶Chiromantia quæ fit ex liniamen=
50:
tis manuum.
51:
¶Necromantia ſiue Necyomantia,
52:
quæ fit per euocationes umbrarum,
ſeu



strona: 204


kolumna: a
M ante A.
1:
ſeu ſuſcitationem mortuorum, Scyo=
2:
mantia idem, Niſi quod hic nullo
3:
ſanguine opus eſt, In Necromantia
4:
opus aiunt eſſe ſanguine.
5:
¶Capnomantia quæ fit ex fumo aræ
6:
de his copioſus Vide Calepi=
7:
num.
8:
Magicus, a, um, Czárowniczy/ Czarnoxię/
9:
ski.
10:
Magice, magices, fem. Czáry/ czárownicza
11:
nauká.
12:
Magia, æ, Czáry/ záklinánie/ popriſięgánie/ czár
13:
noxięska nauká.
14:
Magus, magi, Czarnoxiężnik.
15:
Magica præſtigia, Czarnoxęskie nau=
16:
ki.
17:
Magicæ herbæ, Ziołá których czárownice ku
18:
czáróm vżywáyą. Id diaboli inſtinctu,
19:
Habet enim diabolus cognitionem
20:
naturæ & herbarum, quæ ad certum
21:
uſum & eundem bonum a Deo con=
22:
ditæ ſunt, ſed diaboli aſtu in abuſum
23:
conuertuntur.
24:
Magigophori qui Agonothetas in cer=
25:
taminibus comitantur.
26:
Maginari tarde conari & ungi, inquit
27:
Feſtus.
28:
Magειrus, maſ. pen. pro. Latine coquus,
29:
Kucharz. Archimagειrus, Kuchmiſtrz.
30:
Magis aduerbium, Więcey. Tum magis,
31:
id dicas, Ty byś więcey dopiero rzekł. An=
32:
nos natus magis quadraginta, Więcey
33:
má niżli czterdzieśći lat.
34:
Magis ac magis uel magis magiſ, Im
35:
dáley tym więcey.
36:
Maxime ſuperlatiuus, Bárzo. Vt maxi=
37:
me adoleſcens, Bárzo młody. Maxime
38:
utile, Bárzo pożitecznie.
39:
Maxime ſignificat quod præcipue, præ=
40:
ſertim Cic. cum audiſſem ex alijs, ma=
41:
xime ex meo fratre, Gdym vsłyſzał z
42:
ynſzych á zwłaſzczá z mego brátá.
43:
Maxime item concedentis ſeu affirman=
44:
tis aduerbium.
45:
Fac illi adducantur P: maxime, I cze=
46:
mu nie/ prziwiodę hnet.
47:
Magis, magidis, fem. Dzieżá/ też okrągły
48:
ſtół/ też wielkie okrągłe dno yákoby tá=
49:
lierz/ ná którym piekárze ciáſto zágniatá=
50:
yą.
51:
Magiſter, magiſtri, maſc. ſec. Miſtrz/ náu=
52:
cziciel.
kolumna: b
M ante A.204
1:
Magiſter ludi qui & Ludimagiſter uno
2:
uerbo dicitur, Szkolny miſtrz. Proprie
3:
dicitur de quouis præcipuam alicu=
4:
ius rei curam gerente, ut Magiſter e=
5:
quitum, Rotmiſtrz álbo Hetman yeznych.
6:
Magiſter pecoris, Páſturz.
7:
Magiſter curiæ, Márſzáłek.
8:
Magiſter nauis, Zeglarz.
9:
Magiſter morum, Dobrych obyczáyów ſtróż
10:
yáko w Rzimie Cenſores, od tego by=
11:
li.
12:
Magiſter ad aliquam rem, Miſtrz rozum=
13:
ny ku którey rzeczy.
14:
Magiſtra, æ, Miſtrzowá żoná.
15:
Magiſtellus dimin. Miſtrzik.
16:
Magiſterium, Miſtrzowſtwo/ Rządzenie/
17:
náuczánie.
18:
Magiſtro, as, are, act. prim Miſtrzuyę/ pá=
19:
nuyę.
20:
Magiſtratus huius magiſtratus, Zwierſ=
21:
chność/ Swiecki vrząd/ Rádá. Creare ma=
22:
giſtratum, Rádę obráć. Magiſtratus,
23:
Ieden rády/ Woyewodá/ Burmiſtrz/ etć.
24:
Hic nunc eſt urbis noſtræ magiſtra=
25:
tus, Ten teras yeſt Burmiſtrzem náſzego
26:
miaſtá.
27:
Magiſtratum gerere, Być w rádzie/ być
28:
rádnym pánem/ Burmiſtrzem. Magiſtratu
29:
abire, Być wyſádzón z vrzędu/ z rády.
30:
Qui tum Syracuſis magiſtratum ha=
31:
bebat, Który ná ten czás był pánem Syra=
32:
kuskim/ który rádźił Rzeczą poſpolitą.
33:
Magma, magmatis, Drożdże álbo oſtátki/
34:
brudy pod oleyámi á maściámi ſie vſtáwá=
35:
yące. Vnguentorum fex aut paſtil=
36:
li.
37:
Magmentum, ut ait Feſtus ueteres dixe=
38:
runt, quaſi magis augmentatum.
39:
Magnus, a, um, Wielki/ a/ e. Comparat.
40:
maior, Więtſzy. Superlatiuus, Maxi=
41:
mus, Naywiętſzy. Magnus amator mu=
42:
lierum, Wielki gámrat. Stabili firmo &
43:
magno animo uti, Człowiek niepoſpoli=
44:
tego ſercá.
45:
Magna pars Arabiæ, Więtſza część A=
46:
rábiey.
47:
Magnus uir, Poważny/ známienity czło=
48:
wiek.
49:
Maximus natu, Naſtárſzy miedzy brácią.
50:
Magno conſtat, Koſztuye wiele/ Wielie
51:
ſtoyi.
52:
Magno hæc uendis, Iáko drogo to prze=
53:
dáyeſz.
54:
Maximus pontifex, Naywyſzſzy biskup
55:
Qui eſt Chriſtus Ieſus.
Magnum



strona: 204v


kolumna: a
M ante A.
1:
Magnum ſocerum appellat uir uxo=
2:
ris ſuæ auū, Dziádem zowie ſwoyey żony
3:
ſtárego oycá/ Dziadá. Magnum ſocrum
4:
uir uxoris ſuæ Auiam appellat, Babka
5:
zówie ſwoyey żony ſtárą mátkę. Maior ſo=
6:
cer, Dziad żony moyey ſtáry ocieć álbo
7:
dziad/ álbo ſtáry ocieć moy bywa tákież
8:
przeziwan od żony moyey. Socer ma=
9:
gnus.
10:
Maior ſocrus uxoris meæ proauia, Zo=
11:
ny moyey ſtárey mátki mátká/ Przebá=
12:
bá.
13:
Maior patronus, Oycá mego ſtárego/ álbo
14:
dźiádów brát. Maior amita Aui & auiæ
15:
amita, Moyich ſtárych rodźiców ciot=
16:
ká.
17:
Maior magiſtratus conſul dicitur, Bur=
18:
miſtrs.
19:
Maiuſculus, a, um, dimi. Prziwiętſzym/ nie
20:
bárzo wielkie.
21:
Magnalia, orum, in plurali, pro magni=
22:
ficis operibus uel magnificentia, Miá=
23:
ſto wielmożnośći á známienitych dzieyów.
24:
In Biblijs tantum legitur.
25:
Magnanimus, a, ū, Wyſokiey myſli/ poważ=
26:
ny/ á / e. Vide in dictione Animus, uel a=
27:
nima.
28:
Magnanimitas, Poważność. Ibidem.
29:
Magnas, magnatiſ, ſed potius in plura=
30:
li uſurpatur, Magnates pro proceri=
31:
bus, Przednieyſzi pánowie/ Przednieyſza á
32:
poważnieyſzá ſliáchtá.
33:
Magnificus, a, um, Wielmożny.
34:
Magnificentia, Wielmożność. Factis uir
35:
magnificus, Sławny w ſwych sławnych
36:
vczinkách.
37:
Magnificus apparatus, Páńskie przirzą=
38:
dzenie/ koſztowne. Magnifica uerba, Pyſz=
39:
ne słowá. Ad alciora quædam & ma=
40:
gnificentiora nati ſumus, Ku więtſzym
41:
á známienitym rzeczóm národźiliſmy ſie.
42:
Magnifice aduerbium, Wielmożnie/ zná=
43:
mienicie.
44:
Magnifice tractare aliquem, Hoynie/ pyſz=
45:
nie kogo czeſtowáć.
46:
Magnifice incedere, Pyſzno ſie nośić. Ma=
47:
gnifice uiuere, Pyſzno żić. Magnifice uti=
48:
lis, Bárzo pożiteczny. Magnifice loqui,
49:
Powagi w śłowiech vżywáć.
50:
Magnifico, as, are, act. prim. Wychwalam/
51:
sławię.
52:
Magnifacio, is, ere, & Magniduco, & ma
53:
gnipendo, Wyſoko ſobie ważę.
54:
Magniloquus, a, um, Pyſzno mowny/ a/ e.
55:
Magniloquentia, Pyſznamowá.
kolumna: b
M ante A.
1:
Magnarius apud Apul. pro magno ne=
2:
gociatore ponitur.
3:
Magnificiſsima pro magnificentiſsima
4:
ueteres dixerunt, Magnitas por ma=
5:
gnitudine Obſoletum.
6:
Magnitudo, dinis, fem. ter. Wielkość. Ma=
7:
gnitudo æris alieni, Wielkość długów.
8:
Magnitudo animi, Cziſta myſl/ Cziſte ſer=
9:
ce.
10:
Magnopere, aduerbium, Bárzo/ wielmi.
11:
Magnopere doleo, Wielmi żałuyę.
12:
Magnopere ſeparatim etiam aliquan=
13:
do legimus, Terent. Thais maximo
14:
te orabat opere ut cras redires, Dałá
15:
cie pilnie Thais prośić ábyś yutro przi=
16:
ſzedł.
17:
Magnopere cenſeo, Owſzeki mi ſie ták
18:
zda/ Podoba mi ſie bárzo dobrze. Non ma=
19:
gnopere miror, Nie bárzo ſie temu dźi=
20:
wuyę.
21:
Auunculus maior, Moyey mátki oycá
22:
brát.
23:
Maiores plurale tamen, maſ. Przodkowie
24:
náſzy ſtárſzy.
25:
Magna Græcia, dicta eſt ea pars Italiæ
26:
quæ a Tarento uſ ad Cumas eſt,
27:
uel a Locris Italiæ fonte ad Tarentum
28:
uſ protenditur.
29:
Magnes, magnetis, pen. prod. maſc. tert.
30:
Magnetowy kámien żelázo ná ſię ciągną=
31:
cy.
32:
Magnata urbs hyberniæ.
33:
Magneſia, æ, fem. prim. Kráyiná Mácedo=
34:
niey pográniczna Teſſaliey álbo ſnadź yeſt
35:
yey ſámey część. Huius populi dicuntur
36:
Magnetes & Magneſij.
37:
Magneſius, a, um, adiectiuum, & Magne
38:
ſia urbs in Aſia.
39:
Magnetes, magnetum, apud Macedones
40:
erant, qui apud nos Senatores dicun=
41:
tur, ſiue Principes, ſiue capita ur=
42:
bis.
43:
Magudaris, huius magudaris, fem. tert.
44:
ſeu magydaris, Głąb wſzelákiego ziela/ ká=
45:
puſty/ etć.
46:
Magunciacum, ſeu Maguncia, æ, urbs
47:
Germaniæ ad Rhenum ſita, Po nie=
48:
miecku Meny am Rhein.
49:
Magus, Magicus, Magice, Vide ma=
50:
gειa.
51:
Maia. fe. Dziewká. Atlántis á mátká Mer=
52:
curij. A qua nonnulli Maium putant
53:
dictum eſſe.
54:
Maialis, porcus caſtratus, Cziśćiony wie=
55:
przek.
Maieſtas



strona: 205


kolumna: a
M ante A
1:
Maieſtas, maieſtatis, fem. tert. a magnitu=
2:
dine dicta eſt, Máyeſtat/ Wielmożność.
3:
Doſtoyność Krolewska/ Xiążęcia/ Páńska
4:
y oſobliwych perſon. Imminuere uel mi=
5:
nuere maieſtatē, Vwłoczić/ Lżić ſtan zwiers
6:
chnego máyeſtatu. Lædere maieſtatē, Obrá=
7:
źić máyeſtat Wykroczić przećiwko prawóm.
8:
Crimen lȩſe maieſtis, Wykroczenie przećiw=
9:
ko máyeſtatowi. Et maieſtatis reus, Nále=
10:
źiony być winnym w wykroczeniu przećiwko
11:
máyeſtatowi. Maieſtas alicuius loci, Po=
12:
wagá. Maieſtas orationis, Spániłość y Po=
13:
ważność w rzeczy.
14:
Maiores, Vide Magnus.
15:
Maius, maſ. May Mieſiąc. Forte a maio=
16:
ribus dictus.
17:
Mala, æ, fe. prim. prod, alias Gena, Iágo=
18:
dá ná twarzy.
19:
Malaca ciuitas Hiſpaniæ.
20:
Malacus, a, um, Latine mollis, Miękki.
21:
Malaciſſo, as, are, Miękczę/ Miękko czinię/
22:
gniotę.
23:
Malacia, æ, Spokoyność morska/ gdy ſie nam=
24:
niey nie poruſza. Bonoſſá alias, Zową.
25:
Malacia faſtidium, Przikrość która ſie zwła=
26:
czá niewiáſtóm Brzemiennym przigadza.
27:
Malache, malaches, alias malua. Sliaz zie=
28:
le.
29:
Malachites nomen gemmæ.
30:
Malachra nomen arboris.
31:
Malagma, malagmatis, neut. tert. Nieyáki
32:
emplaſtr który bywa ná wrzód przikładan/
33:
tilko dla odmiękczenia. Nam Emplaſtrum,
34:
Yeſt máść/ która bywa przikładána ná otwo=
35:
rziſte a krwáwe rány.
36:
Male aduerbium, Maledico, Malefacio,
37:
Maleuolentia, Vide Malus.
38:
Malea pen. indiferente, Przedgórze, Laco=
39:
niæ quod in quinquaginta millia paſſu=
40:
um in mare protenditur ubi periculoſa
41:
eſt nauigatio propter aduerſos uento=
42:
rum flatus.
43:
Maleacus, a, um, Co k temu należy.
44:
Maleuentum urbs Campaniæ poſtea bo=
45:
ni omnis cauſa Beneuentum, dicta.
46:
Maleus mons Indiæ.
47:
Malicorium, rij, Skórá álbo Lupiná ná gráno=
48:
witym yábłku.
49:
Maliea urbs Theſſaliæ cuius populi Ma=
50:
lices.
51:
Maleiacus adiectiuum.
52:
Maligne, malignus, malicia, Vide Malus.
53:
Malimnus mons Siciliæ,
54:
Malleus, mallei, maſc. ſecund. Młot. Mal=
55:
leus ligneus, Szlagá/ Kulá/ Tárán.
56:
Maleolus, diminut. Młotek/ kulká.
kolumna: b
M ante A205
1:
Malleoli, Koſtki w nogách miedzy ſtopą á mie=
2:
dzy glozną. Propter ſimilitudinem
3:
quam habent cum malleis.
4:
Malleolus, Roczny ſoſzyk winny/ Látorośl.
5:
Malleolaris, & e, Co yeſt młotkowi álbo pę=
6:
kowi yákiemu podobnego.
7:
Malleolaris uirga, Látoroſlia różczká.
8:
Malleator, malleatoris, maſ. Młotnik który
9:
młotá vżiwa.
10:
Malleatus, a, um, Dobrze młotem zbity. Mal=
11:
leatus liber, Xięgi dobrze młotem zbite
12:
Malluuium, maſc. ſecund. Miednicá/ Pol=
13:
lubrum idem.
14:
Malluuiȩ, arum, quibus manus ſunt laua=
15:
te, Brudy, Myćiny. Feſtus.
16:
Malo, Vide Volo.
17:
Malobathrū, molobathri arbor Syria=
18:
ca Plin. uel folia aquis innatantia abſ
19:
radicibus in India.
20:
Malobathratus, malobathro capillos de=
21:
libutus CC.
22:
Malua, maluæ, herba fem. Slaz. Vnde.
23:
Maluaceus, a, um, Sliazowy/ a/ e.
24:
Malus, mali, fem. ſecund. priore prod.
25:
Iábłóń/ Iábłoniowe drzewo.
26:
Malum mali, neut. Iábłko.
27:
Malum punicum, Gránowite yábłko.
28:
Malum granatum idem.
29:
Malum perſicum/ Ferski. Broskinie
30:
Malum orbiculatum, Okrągłe yábłko. A=
31:
lias, Párádiskie.
32:
Malinus, a, um, Iábłoniowy/ a/ e.
33:
Malina tabula, Iábłoniowa tablicá. Mali=
34:
cornium, Lupiná z yábłká gránowite=
35:
go.
36:
Malus. mali, maſc. ſecund. priora prod,
37:
Zageł/ drzewo ná łódźy zá które powrozy
38:
záwłóczą.
39:
Malus, a, um, adiectiuum priore corr.
40:
Zły. Compara Peior, Gorſzy. Sup. Peſsi=
41:
mus, Nágroſzy. Malus miles, Nieſmiáły
42:
żołnierz. Malus imperator, Nievmieyętny
43:
Hetman. Sic malus nauta, Nieopátrzny/
44:
Niepilny żeglarz. Malus agricola, Zły
45:
oracz/ Niegoſpodárny.
46:
Malum ſubſtantiuum, Trudność/ Szkodá
47:
Niewola. Nihil facit niſi malo coa=
48:
ctus, Nic nie czini yedno po niewoley/ ál=
49:
bo áliſz yuſz muśi/ áliż go dopędźiſz yáko wo=
50:
łu do yárzmá. Dare malum, Zádáć tru=
51:
dnosć ſzkodę vczinić. Malo coactus qui
52:
ſuum officium facit, Który po niewoley
53:
czini co nań należy. Aliquando eſt interie=
54:
ctio indignantis. Quæ malum iſta de=
55:
mētia eſt, Y za to nie wyrudne ſzaleńſtwo/
56:
Item, Quid tua (malum) id refert, Y
Mmcoż



strona: 205v


kolumna: a
M ante A
1:
coż wżdy tobie do tego Diabeł tobie do tego
2:
Male, aduerbium uarijs uerbis adiungi=
3:
tur, Zlie. Male timeo, Bárzo ſie boyę. Ma=
4:
le audio, Láyą mi wſzyſcy. Gniewáyą ſie
5:
ná mię. Male animo eſt, Nie wiém co mi
6:
ſie dzieye. Male animatus erga Principē,
7:
Nie ma chući ku pánu. Male aliquē accipe=
8:
re uerbis, Názłorzeczić komu. Subaudi=
9:
tur tamē aliquādo (uerbis) Male audire
10:
Złą sławę mieć o ſobie. Male conciliatus,
11:
Drogo kupiony/ Doſtány zá wielkie pienią=
12:
dze. Peſsime iſthuc in te at in illum
13:
conſulis, Nie dobrze y yemu y ſobie cziniſz.
14:
Male me habet hæc res, Ták mie tá rzecz
15:
trapi/ Gniewno mi. Male multabo ipſam.
16:
Słukę yą yáko naybárźiey. Male oculatus,
17:
Nie obáczny. Male odiſſe aliquem, Z
18:
ſercá ſie gniewáć ná kogo. Male ſanus, Sza=
19:
lony. Male maceror, Trapię/ Grizę ſie/
20:
álbo ſam ſiebie. male ſeruare fidem, Nie
21:
ſtáłym być w wierze. Male ueſtitus, Zlie
22:
prziodźiány.
23:
Maleſuada, æ, fem, pri. Zlie rádząca. Verg.
24:
maleſuada fames, Głód domieſzcza
25:
człowieká co ſie nie godźi.
26:
Maledico, dicis, dixi, ctum, ere, Zło=
27:
rzeczę.
28:
Maledicus, a, um, maledicentior, maledi=
29:
centiſsimus, Złorzeczny/ Omowny/ Plu=
30:
gáwey gęby. Maledicus conuitiator, Wi=
31:
rudny potwarcá. Maledicus in omnes,
32:
Nie dźierży ni o kim dobrze/ wſzyſtkim w
33:
káſzę pluye bywa też mówiono.
34:
Maledicentia, æ, fem. prim. Złorzeczeńſtwo/
35:
Omowá/ Bluźnierſtwo.
36:
Maledictus, a, um, Przeklęty/ Odrzucony od
37:
łáski bożey. In Biblijs tantum.
38:
Maledictum, cti, neu. ſec. Złorzeczenie/ Prze=
39:
klęctwo/ Bluźnierſtwo. Conferre omnia
40:
maledicta in aliquem, Námowić komu co
41:
Diabeł kazał/ Wſzyſtki niecnoty przipiſáć.
42:
Figere omnes maledictis, Wobec o wſzi=
43:
ſtkich źle mówić. Conijcere maledicta in
44:
uitam alicuius, Przećiwko dobremu zácho=
45:
wániu cziyemu mówić.
46:
Maledice, aduerbium, Złorzeczliwie/ Nie=
47:
vczćiwemi słowy. Maledice alicui inſul=
48:
tare, Nie vczćiwemy słowy ná kogo powstáć.
49:
Maledictio, Złorzeczenie/ Przeklinánie.
50:
Malefacio, ſiue Male facio quidam enim
51:
ſeparatim ſcribunt, Zlie czinię.
52:
Maleficus, a. um, Szkodliwy/ Szkodnik.
53:
Maleficum frondibus animal capra,
54:
Szkodliwe źwierzę gálęźióm kozá, Malefica
55:
mulier, Czárownicá/ Szkodnicá.
56:
Maleficum, cij, neut. Złoczinſtwo. Malefi=
kolumna: b
M ante A.
1:
cium committere & admittere, Dopuś=
2:
ćić czego złego.
3:
Maleficium & Scelus idem, Temperare
4:
ab iniuria & maleficio, Strzedz ſie od
5:
wſzelákiey niectnoty.
6:
Maleficencia, æ, idem.
7:
Malefactor, oris, Złoczincá/ łótr/ Zbóycá.
8:
Non uſ adeo Latinum.
9:
Malefactum pro maleficio in Biblijs tan=
10:
tum.
11:
Maleficioſe, aduerbium, Złoſliwie/ Lotrow=
12:
skie/ Niectnoliwie.
13:
Maleuolus, a, um, Nieżiczliwy/ Zazdrośći=
14:
wy/ a/ e.
15:
Maleuolens, tis, idem.
16:
Maleuolentia, æ, fem. prim. Zazdrość/ Nie=
17:
żiczliwość.
18:
Malignus, a, um, Złośliwy/ Niewierny/ za=
19:
wiſny. Homo malignus & inuidus,
20:
Zazdrośćiwy/ A nieprzyázny człowiek. Ma=
21:
lignus ager, Niepłodna rola/ okóło którey
22:
roboty doſić á pożitku máło. Malignus adi=
23:
tus, Trudny/ Cięſzki prziſtęp. Maligna
24:
lux, Nieyáſna/ Ciemna ſwiátłość.
25:
Maligne aduerbium, Niechutliwie/ Nie s
26:
dobrą wolą. Maligne ſumptum ſuppe=
27:
ditare, Skąpie kómu nákłádáć. Maligne
28:
cibum prebere, Przesdźięki czinić yeść.
29:
Malignitas. tatis, Złość/ Niechuć/ Nieżiczli=
30:
wość. Malignitas prædȩ partitȩ, cui op=
31:
ponitur Prodiga largitio, Nie wierne/
32:
łákome rozdźielenie łupów.
33:
Malignitas, Skąpość/ Lákomość/ Nieſy=
34:
tość.
35:
Malignari barbarum uerbum in Biblij,
36:
Gorſzić ſie.
37:
Malicia, æ, fem. prim. Złość. Malicia ma=
38:
la, Wirudna złość. Malicia cœli, Niepo=
39:
godá. malicia ſoli, Płonnośc/ Nievro=
40:
dzáyność roley.
41:
Malicioſus, a, um, Złośliwy. Malicioſa iu=
42:
ris interprȩtatio, Przećiwny wykład práwá
43:
Malicioſe, Złośliwie/ Przećiwnie. Malicio=
44:
ſius gerere rem mandatam, Przezdzię=
45:
cznie poruczoną rzecz ſpráwowáć.
46:
Mamers lingua Oſcorū dictus eſt Mars,
47:
Bóg woyenny.
48:
Mamertus nomen proprium Romani
49:
cuiuſpiam.
50:
Mamertini populi Cāpaniæ ſiue Siciliæ.
51:
Mamma, æ, fem. p. Pierśi/ Cicek. Sutek też
52:
niektorzi zową od ſánia.
53:
Mamma Græce, Latine Auia, Stára mát=
54:
ká/ Bábá.
55:
Mamma pro matre uel nutrice, Plautus,
56:
Miáſto mátki álbo mámki.
Mam=



strona: 206


kolumna: a
M ante A
1:
Mammula & mammilla, æ, fem. prim. di=
2:
minut. Máły cycek. Mamillæ penſile in
3:
capris. Powieśiſte cice v kóz.
4:
Mammeatus, a, um et Mammoſus, a. um,
5:
Cycáty/ Pierśiſty/ a/ e. Mammatæ tegulæ,
6:
Szeroka dáchówká.
7:
Mammeatus, a, um, idem=
8:
Mammillare, aris, neu. Załogá.
9:
Mammon et Mammona Syriaca lingua,
10:
idem quod diuitiȩ, Pluto/ Bogáctwo ál=
11:
bo Bóg bogactw.
12:
Mamphur lignum rotundum, loro cir=
13:
cumuolutum quod circumagunt fa=
14:
bri in operibus tornandis Calepinus,
15:
Mymphur potius ſcribi debet.
16:
Mamzer dictio eſt Hebraica de ſcorto
17:
natum ſignificans, Bękart/ Nálezionek.
18:
Man, Vide Manna.
19:
Manalis lapis, uide Mano, as,
20:
Manceps, pis, m. t. Celnik/ Nayemnik/ Po=
21:
borcá/ Ten który yáki dochód ku poſpolitemu
22:
dobremu należący/ yáko yeſt cło/ porádlnia/
23:
ſzos/ dań/ naymuye álbo odkupuye zá pew
24:
ną ſummę pieniędzy, Conductor alias di=
25:
citur Latine, aut Redemptor, Ea autem
26:
emptio per quandam iuris ſolennita=
27:
tem fiebat quæ Nexus dicebatur, Et
28:
qui ad hunc modum aliquid uendit,
29:
dicitur mancipio dare, Iáwnie wzdáć v
30:
xiąg/ zapiſem y zakłádem to vtwirdźić.
31:
Mancipiū, Właſny cziey niewolnik zá pienią=
32:
dze kupiony/ álbo ná woynie doſtány. Idem
33:
quod dominium uel dominij traditio,
34:
Swiebodne dopuſzczenie w ymienie s woźnem
35:
s ſliáchtą wyechanie ku dźierżeniu y vżiwá=
36:
niu yego wedle náſzey polſzczyzny y obyczáyów
37:
práwá náſzego dopuſzczenie.
38:
Manceps, Wárownik/ Ten który przedawſzy
39:
ymienie/ zápiſuye ſie pod pewnym zákłádem
40:
wárowáć/ To yeſt wyświebodźić. Mancipes
41:
per translationem conducti & redem=
42:
pti, Nayemnicy którzy dla pewnych vmów
43:
podeymuyą ſie nico wypráwić.
44:
Mancipo, as, are, Przedáyę ná wieczność/
45:
wzdáwam y ku dzierżeniu przipuſzczam/ od=
46:
dalam od ſwych bliſzſzich á kupcowi prziwłaſz=
47:
czam. Vt mancipare agrum, Záprzedáć y
48:
wzdáć rolą. Eſt enim macipare et eman=
49:
cipare alienare, Oddalić.
50:
Mancipatus participium, Poddány/ Wła=
51:
ſny/ Prziwłaſzczony/ Wzdány/ a/ e. Cicer.
52:
Senectus honeſta eſt ſi nemini manci=
53:
pata eſt, Ieſli nikomu nie yeſt obowiązána/
54:
Poddána/ ále yeſli ſwiebodna yeſt.
55:
Mancipatus, huius tus, Plin. In mancipa=
56:
tum uenit ut prædium aliquod,
kolumna: b
M ante A206
1:
Bywa záprzedawan yákoby folwárk á ſztu=
2:
ká roley nieyáka.
3:
Mancipatio, onis. fem. Záprzedánie/ Wzdá=
4:
nie pod témi ceremoniámi/ yáko wyſzſzey rze=
5:
czono.
6:
Mancipium, Właſność práwá/ á ſpráwiedli=
7:
we poſiedzenie y vżywánie. Dicitur etiam
8:
mancupium, mancupij, Vita manci=
9:
pio nulli datur omnibus uſu, żiwot nie
10:
bywa nikomu ku właſnośći wzdan á przipi=
11:
ſan ále tylko do czáſu pożicżón. Lex manci=
12:
pij, Wárunek/ zapis á práwo wárunkowá=
13:
nia. Mancipio dare, Przed práwem wzdáć
14:
Mancipio accipere, Vrzędnie á ſądow=
15:
nie być wiedzión w dzierżenie. Mancipi ſiue
16:
mancupi indeclinabile in ſingulari &
17:
plurali, gen. om Alij figurate dici uo=
18:
lunt in dandi caſu.
19:
Mancipi, Właſność. Res mancipi, Rczecz
20:
właſna. Homo mancipi, Człowiek ſwie=
21:
bodny/ nikomu nie poddány áni obowiązány.
22:
Non eſt ſui mancipij, Nie yeſt ſwiebo=
23:
dny/ Nie yeſt w ſwey mocy.
24:
Mancupi emptio, Vrzędne wkupienie wedle
25:
práwá przi oblicznośći piąći ſwiádków.
26:
¶Com. Emancipo, emancipatus idem
27:
quod mancipo & mancipatus, Wyzwa=
28:
lam/ Wyświebodzam/ Swiebodnym czinię.
29:
Sic emancipatus, Wyświebodzony/ wol=
30:
nym vcziniony. Item mancipati dicun=
31:
tur, Ktorzy od oyczyſtego ymienia dla złego
32:
záchowánia odpádli/ álbo też ktorzy nie ſą
33:
ſwiebodni ále komu ſą poddáni.
34:
Mancus, a, um, Vłomny/ Niedoſtáteczny/
35:
chromy ná yedney ręce. Et Metaph. Mdły.
36:
Prȩſertim cum ad res inanimatas trāſ=
37:
fertur, Vt Manca uortus ſine acceſsiōe,
38:
Cnotá króm dobrey fortuny mdła/ niedoſtá=
39:
teczna yeſt.
40:
Mando, as, aui, atum, are, a. p. Roskázuyę/
41:
Poliecam/ Poruczam. Sat ne hoc manda=
42:
tum eſt tibi, Doſićli ſie rzekło álbo roska=
43:
záło. Mandare literis, Popiſáć. Mandare
44:
memoriæ, Ná pámięć wźiąć/ Pámięcią
45:
oſięgnąć/ Náuczić ſie. Mandare ſermina
46:
terræ, Posiać/ záſiać. Mandare æternita=
47:
ti, Wieczną pámiątkę vczinić, Mandare in
48:
ultimas terras, Odeśłáć przecz. Huic mā=
49:
des ſi quid recte curatū uelis, Temu ye=
50:
dno polieć co chceſz mieć dobrze ſpráwione=
51:
go/ Albo bá ſpuść ſie yedno ná tego. Man=
52:
dare monumentis idem quod æterni=
53:
tati, Mandare monumentis annalium,
54:
W kromkę wpiſáć. mandare aliquem
55:
humo aut ſepulturȩ, Pochowáć/ Pogrześć/
56:
vmárłego. Mādare uinculis, Iąć/ Poymáć.
Mm 2Mandatus



strona: 206v


kolumna: a
M ante A.
1:
Mandatus participium, Polecony. man=
2:
data & Commiſſá imperta, Przekazá=
3:
ne/ y polecone roskazánia.
4:
Mandatum, ti, ſubſtantiuum, Polecenie/
5:
Mándat. Vulgo Commiſsio Commiſ=
6:
ſia. Mandata pergare, Polecone rzczi
7:
ſpráwić. Mandata accipere ad aliquem
8:
Mieć nieyákie poruczenie s kim mówić. Da=
9:
re mādata alicui de magnis rebus, Po=
10:
liećić/ Kredencią dáć komu do kogo w wiel=
11:
kich ſpráwách. A nobis id certe mandatū
12:
non habet, Myſmy mu tego byli nie polie=
13:
ćili. Legati cum huiuſmodi mandatis
14:
ad regem miſsi ſunt, Posłowie ſą posłá=
15:
ni do krolá w tych ſpráwách. Cum manda=
16:
tis redire, Wroćić ſie s poſelſtwem.
17:
Mandatarius cui dantur mandata pera=
18:
genda, Poſeł/ Porucznik który ma co w
19:
ſwym poruczeniu.
20:
Mandator, oris uerbale, Porucznik/ Na=
21:
mieſnik.
22:
Mandatores, Ci którzy poliecáyą.
23:
¶Compo. Amando, as, are, Odſyłam/
24:
Odpráwiam/ Oddalam. Amandare pro=
25:
cul a ſe. Zásłáć dáleko od ſiebie. Amanda=
26:
uit filium ſuum in ſtudia literarum,
27:
Wysłał ná nauki.
28:
¶Amandatio, Odesłánie/ Zásłánie.
29:
¶Commendo, as, are, Poliecam też chwa=
30:
lę/ záliecam.
31:
¶Commendo tibi meum filium, Polie=
32:
cam ći ſyná mego. Commendaui te apud
33:
Principem, Zálećiłem cie Xiążęciu. Supe=
34:
ris te commendo, Pánu Bogu cie poru=
35:
czam. Commendo tibi eius omnia ne=
36:
gocia, Zálecam ći wſzyſtki yego ſpráwy.
37:
Coendare ſe alteri in clientelam, Pod=
38:
dáć ſie w cziyę obronę. Commendare alte=
39:
ri libros ſuos teſtamento, Ná teſtámen=
40:
cie oddáć/ Odkázáć.
41:
¶Coendare plus eſt quam committe=
42:
re, Cic. Iudicium non modo commiſ=
43:
ſum ſed etiam commendatum arbi=
44:
trantur, Nie tylko poliecone ſądy ále też
45:
zwierzone. Commendo me tuæ fidei,
46:
Záliecam ſie twoyey cnocie. Commendare
47:
ſe fuge, Vciec. Oleum amygdalinū co=
48:
lorem commendat, Migdałowy oleyek
49:
czini dobrą fárbę. Oris halitus & ſuauita=
50:
tem commendat, Czini dobry dech y wo=
51:
nią z vſt. Taciturnitas maxime com=
52:
mendat fœminam, Rzadkie mowienie
53:
wielmi záleca y śliáchći białą głowę.
54:
¶Commendatus participium, Polie=
55:
cony/ Záliecony/ a/ e. Commendatum ha=
56:
bere aliquid, Mieć ná co dobrą baczność.
57:
Commendatus ſibi, id eſt, ſui amans,
58:
Com ſię w ſobie kocháyący.
kolumna: b
M ante A
1:
¶Coendatus nomen ex participio Ci=
2:
cero. Cui illa ciuitas fit coendatior,
3:
Bárziey záliecenſze miáſto. Commendatio=
4:
ris eſſe famȩ, Więtſzą chwałę y sławę mieć.
5:
Ipſi per ſe tibi commendatiſsimi ſunt,
6:
Sámi przes ſię doſić ſą tobie záleceni.
7:
¶Commendator, oris, uerbale, Polie=
8:
ćiciel/ ten który polieca.
9:
¶Commendatrix, fem. Polećicielká/ zále=
10:
ćicielká/ Vt lex uirtutum commendatrix,
11:
Práwo cnot yeſt ſtánowicielka/ To yeſt prá=
12:
wá nas zádzierżawáyą ábyſmy ſie cnotliwie
13:
záchowáli/ y ſpráwowáli.
14:
¶Commendatrix regio, Chwalna kráyi=
15:
ná/ dla nieyákich oſobliwych dárów Bożych.
16:
¶Coendatitius, a, ū, Zálecáyący/ a/ e.
17:
¶Commendatitiæ literæ, Zálecáyące li=
18:
ſty. Hic eſt ille tuus commendatitius,
19:
Ten yeſt któregoś mi záliećił.
20:
¶Commendabilis & le, Chwalny/ a/ e.
21:
Commendabilis forma, Doſić chwalna
22:
vrodá/ doſić piękna nie żádna.
23:
¶Demando idem quod mando, Wkłá
24:
dam co ná kogo. Cur non alijs hoc mu=
25:
neris demandatur, Czemu to nie ná ko=
26:
go ynſzego włożono. Strenue demanda=
27:
to fungitur officio, Rządnie ſie ſpráwuye
28:
w ſwym vrzędzie.
29:
¶Præmando ante ſiue prius mando,
30:
Przed tym roskázuyę/ Zákázuyę. Nonne
31:
præmandaui tibi, Azażem ći nie zákazał.
32:
Mando, dis. di, manſum, ere, a, t. Coniu=
33:
gationis, Zuyę. Mandi paſsiuum,
34:
Być źwan. Cic. Dentibus autem in ore
35:
conſtructis manditur at ab his exte=
36:
nuatur & mollitur cibus, Bywa żwano
37:
zębámi/ etć.
38:
Manſito, as, are, frequentatiuum, Bes
39:
przeſtanku żwáć/ żucháć.
40:
¶Præmando, Zuyę naprzod. Præman=
41:
ſum cibum in os inferre, Zeżwány po=
42:
karm w vſtá włożić. Prouerbium, To yeſt
43:
niektórą rzecz dowodnie wywieść/ yáſnemi
44:
słowy wyłożić.
45:
¶Remando id eſt rumino, Z nowu żuyę.
46:
Trawię. Animalium eſt mundorum
47:
proprium, ut ſunt bos, ouis, & c.
48:
Mandibula idem quod maxilla, Policzek
49:
czeluść.
50:
Manduco, as, are, a, p. Iém. A pleriſ u=
51:
ſurpatur pro Mando, Miáſto żuyę.
52:
Manducor, aris, deponens in eadem ſi=
53:
gnificatione, Iem/ żuyę. Obſoletum.
54:
Manduco, manduconis, ſiue mandu=
55:
cus, manduci, Zárłok.
56:
Mando, mandonis idem.
Manducus



strona: 207


kolumna: a
M ante A.
1:
Manducus (inquit Feſtus/ effigies in pom=
2:
pa antiquorum inter ceteras ridiculas
3:
& formidoloſas imagines ite ſolenat,
4:
magnis malis & latæ dehiſcens & in=
5:
gentem dentibus ſonitum faciens,
6:
Błazeńskiey poſtáwy/ Rozdártey gęby bła=
7:
zen/ etc.
8:
Manſus participium, Zeżwány zżuty/ a/ e.
9:
Vt ut erat manſum tamen oportuit.
10:
Iákożkolwiek było yednák ſie muſiáło żwáć.
11:
Manſucius proedace, Obſoletum.
12:
Mandra, ræ, fem. prim. Iáskini też oborá
13:
owczárnia. Receptaculum boum oui=
14:
um, & c.
15:
Mandragora, æ, fem. prim. herba, Zielie
16:
ſen á ſpik prziwodzące/ Pokrzik.
17:
Manduco, Manducus, Vide Mando. man=
18:
dis, ere.
19:
Mane aduerbium, Ráno. Aliquando pro
20:
nomine ponitur & ſignificat, Iutro/
21:
Poránu. Bene mane, Bárzo ráno. Mane
22:
totum dormire, Cáłe dopołudnie ſpáć. Be=
23:
ne mane hæc ſcripſi, Bárzom to ráno pi=
24:
ſał. Mane & mani dixerunt ueteres,
25:
quemadmodum Heri & here.
26:
Maneo, nes, ſi, ſum, ere, n. ſec Mieſzkam/
27:
Czekam/ Zoſtawam. Quam diu manebis
28:
hic, Iáko tu długo zmieſzkaſz.
29:
Ego te illic manebo, Ia cie tám poczekam.
30:
Ingens præmium manet uictorem,
31:
Piękny vpominek oczekawa zwycięscy. Tu
32:
modo promiſsis maneas, Vergil. Ty
33:
tilko coś obiecał pełni. Manere hanc affi=
34:
nitatem inter nos uolo, Terent. Ia chcę
35:
áby tá prziyazń miedzy námi trwáłá. Vt ma=
36:
neam ſolus cum ſola, Abych zoſtał ſam s
37:
ſámą. Manet te bonum. Podka cie yákie
38:
ſzczęście. Quo abis Antipho mane, mane
39:
inquam, Gdzie ydzieſz Antipho poſtóy/ po=
40:
ſtóy trochę. Sin autem me aliud fatum
41:
manet, Ieſliſz mie ma co ynſzego podkáć.
42:
Albo yeſli mi Pan Bóg co ynſzego obiecał.
43:
Manet te hic ampla ſatis condito, Cze=
44:
káyą ná cię dobrze s uczćiwym vrzędem. Dū
45:
memoria hominum manebit. Iáko dłu=
46:
go ludźi ſtáye. Societas inter nos ſemper
47:
manebit, Wieczna prziyaźń miedzy námi
48:
będzie. Manere in ſententia Philoſopho=
49:
rum, Przi mniemániu mądrych ludźi zoſtá=
50:
wáć. Manere in fide, Strzedz wiáry y pocz=
51:
ćiwośći ſwoyey. Manere in officio, Po=
52:
winnośći ſwoyey ſtrzedz. Manere in uita,
53:
Zyć. Excedere uita, Vmrzeć. Maneri
54:
imperſonale, Cic. Id ſi eſt in Italia for=
55:
taſſe manebitur, Ieſli ták yeſt muśi ſie
56:
przizoſtáć we włoſzech.
kolumna: b
M ante A.207
1:
Manſio, Mieszkánie/ Trwánie.
2:
Manſio & Deceſsio contraria.
3:
Manſio in uita cuius contrarium eſt, Ex=
4:
ceſſus e uita. Manſiuncula diminut. in
5:
Biblijs pro Domicilio, Domek/ Komo=
6:
rá.
7:
¶Compoſita, Commaneo, Mieſzkam
8:
s kim. Commanet mihi ſocius unus,
9:
Mieſzka ſe mną yeden towárziſz.
10:
¶Emaneo. id eſt extra maneo, Nie cho=
11:
wam ſie domá yndźiey mieſzkam/ yndźiey ſie
12:
tułam.
13:
¶Emanſor dicitur qui diu rogatus ad
14:
caſtra regreditur ſicut deſertor, qui per
15:
tempus longum uagatus reducitur, a=
16:
lias Erroneus, qui non quidem fugit,
17:
ſed frequenter ſine cauſa uagatur, Wa=
18:
gus/ Tułká/ który ſie y tu owdźie tuła mie=
19:
ſzkáyąc á mudząc czás Tułayący ſie.
20:
¶Emineo mutator a in i, in penultima,
21:
emines, eminui, ere, Ieſtem wyſym/
22:
Is enim eminere dicitur qui altior eſt.
23:
Eminet telum per coſtas, Vkázuye ſie/
24:
Przechodźi ná drugą ſtronę. Eminet ira in
25:
dies maior, Co dźień to ſie gniewu przi=
26:
mnaża. Eminet tribus digitis, Wyſzſzy yeſt
27:
trzemi palcámi. Eminere ſupra omnia æ=
28:
dificia, Nád wſzyſtkiemi ynſzemi domy być
29:
wyſzſzym.
30:
¶Eminens participiū, Przewyſzſzáyący/
31:
a/ e. Trabes paulo eminentiore. Bałki
32:
nieco wychodzące/ álbo prziwyſzſzym zbudo=
33:
wáne. Eminens uirtutis effigies, Náy=
34:
foremnieyſzy xtałt cnoty.
35:
¶Eminentia, æ, Przewyſzſzánie.
36:
¶Eminulus, a, adiectiuum, diminutiuū
37:
Prziwiętſzym/ nieco przewyſzſzáyący.
38:
¶Compoſita, Præmineo ſiue præemi=
39:
neo id eſt Ante ſto, præſum, Przechodzę/
40:
Przewyſzſzam/ mam zwierſchność nád kim.
41:
¶Præeminentia ſiue præminentia, æ,
42:
Zwierśchnosć/ Przewyſzſzánie/ Przechodzenie
43:
Multis me paſsibus præminet, Dáleko
44:
mie vprzedza. Non offendor tua præmi=
45:
nentia ſed faueo, Nie zayźrzéć twego v=
46:
przedzánia ále ráczey żiczę.
47:
¶Promineo id eſt porrigor ſupermi/
48:
neo, Ieſtem dálſzy/ Dłuſzſzy/ wychodzę dá=
49:
ley niżli trzebá. Prominens aliquantum
50:
ex edibus, Wychodźi nieco z domu. Pro=
51:
minens a cætera acie, Vprzedzáyąc nieco
52:
drugie woysko.
53:
¶Prominens, & præminens partici=
54:
pia, ſiue nomina ex participijs, Wycho=
55:
dzący/ Záwieſzáyący ſue nieco. Item Præmi=
Mm 3nens,



strona: 207v


kolumna: a
M ante A.
1:
nens, Przewyſzáyący. Prominentes uenæ,
2:
Znákomite vkazuyące ſie żyły.
3:
¶Eminulus & Prominulus, a, um, Nie=
4:
co wychodzący Nieyáką trochę vwyſzſzáyący
5:
álbo záwieſzáyący.
6:
¶Eminus aduerbium, pen. cor. Z da=
7:
leká.
8:
¶Immineo, immines, imminui, immi=
9:
nere. Leżę nád kim/ Przipieram/ przićiskam
10:
komu.
11:
Mors propter incertos caſus quotidie
12:
imminet, Smierć záwżdy yeſt zá páſem dla
13:
rozmáyitych przigód. Inſtare & imminere,
14:
alicui, Przipieráć/ przinagláć komu. Immi=
15:
nere infortunas alicuius, Wmietáć ſie w
16:
cziyę máyętność. Imminebat in occaſio=
17:
nem opprimendi Ducis exercituſ,
18:
Czuhał á godźił ná to yákoby mógł zniſzczić y
19:
páná y woysko s nim weſpołek. Futat ſibi
20:
imminere periculum, Obawa ſie nieyá=
21:
kiey niebeſpiecznośći/ álbo mniema że mu z
22:
tego co złego vroście. Imminere rebus a=
23:
licuius, Czyháć/ godźić/ Prziczyn ſzukáć/
24:
kluczki zákłádáć ná kogo. Iinens Dario
25:
Czuháyąc ná Dáriuſá/ chcąc go poymáć. Im=
26:
minere uidetur atrox bellum, Będzie
27:
álbo vroście ztąd okrutna woyná. Bellum
28:
imminet a Tarquinijs, Potrzeba ſie obá=
29:
wáć woyny z ſtrony Tárkwiniuſów.
30:
Imminens, imminentis participium,
31:
Nádchodzący/ Chuhayący/ Przinagláyący/
32:
a/ e. Imminenti auaricia eſſe, Nienáſi=
33:
conego łákomſtwá być.
34:
¶Permaneo, permanes, permanſi, per=
35:
manſum, permanere, Trwam/ Zoſtáyę áż
36:
do końcá. Et permanere per translatio=
37:
nem, Ná nie którą rzecz czuháć/ Czekáć/ Go=
38:
dźić. Permanere in amicitia, Trwáć w
39:
prziyáźniey
40:
Permanere in officio, Zoſtáwáć przi
41:
ſwey powinności. Permanere in pro=
42:
poſito conſilio, et ſententia, Nie odmie=
43:
niáć ſwego przedſię wzięcia.
44:
¶Permanſio uerbale, Trwánie/ Sta=
45:
łość.
46:
¶Remaneo, Zoſtawam. Reman=
47:
ſit in ciuitate, Zoſtał w mieście. Re=
48:
manſio, Zoſtánie.
49:
Manes, manium manibus plurale tan=
50:
tum, Duſze vmárłych Nieboſzczici. Mar=
51:
twi.
52:
Manes etiam apud Vergilium pro ſup=
53:
plicijs quæ ſunt apud manes, hoc eſt
kolumna: b
M ante A
1:
inferos, Quiſque patimur ſuos ma=
2:
nes, Káżdy ma ſwego molá co go gryźie.
3:
Vnde Summanus, Król piekielny Plu=
4:
to zwány.
5:
¶Compoſita, Immanis, & hoc im=
6:
mane, Okrutny/ Srogi/ Straſzliwy/
7:
a/ e.
8:
¶Immanitas, Strách/ Okrutność/
9:
Srogość.
10:
Manum ueteres bonum dicebant, Inde
11:
Immanum eius contrarium.
12:
Mania, maniæ, Bogini á Mátká domowych
13:
bożków które Lares zową.
14:
Mania etiam eſt Inſania. Szaleńſtwo. Græ=
15:
cum eſt uocabulum.
16:
Maniæ, maniarum, ſiue Manioliæ
17:
maniolarum, Szkáráde Máſzkáry któ=
18:
remi dźieći ſtráſzą/ Lárwy/ Stráſzi=
19:
dłá.
20:
Mango, mangonis, com. Którzy przed
21:
czáſy ludźmi kupczili/ Mangones byli zwá=
22:
ni. Quaſi manu agones, Solebant
23:
enim pueros puellaſ quo facilius
24:
uendi poſſent artificio quodam com=
25:
ponere colorem alias fuco, ita man=
26:
cipia uendibiliora & præciſiora ef=
27:
ficiebantur, Nie ynáczey yáko zwykli
28:
czinić roſtucharze s końmi.
29:
Mangones dicti ſunt, Wſzelákich ſtárych
30:
rzeczy popráwiacze/ Smukirze/ Grempla=
31:
rze.
32:
Mangonicus, a, ū, Smukierski/ Roſtuchár=
33:
ski/ álbo co ku wyſtrychnieniu a wy=
34:
ſmuknieniu należy.
35:
Mangoniu, mangonij, Nauká roſtuchár=
36:
ska álbo wyſmuknienia á ku skupnośći
37:
przirządzona.
38:
Mangonizo, mangonizas, mangoniza=
39:
re, Wyſmukuyę/ Piętrzę/ Przipráwiam/
40:
Foremno á Skupno czinię.
41:
Mangoniſatus, a, um, Wyſmukniony/ Wy=
42:
práwiony/ Vpiękrzony/ a/ e.
43:
Mangoniſata etiam, Oratio dici poteſt,
44:
Domus ueſtis & reliqua.
45:
Maniæ & Mania, Vide Manes.
46:
Manica, manicæ, fem. prim. a manu d=
47:
riuatur, Rękaw/ Tez żelázna rękáwi=
48:
cá.
49:
Manicæ, Rękáwice.
50:
Manicæ manuum uincula.
Manicatus



strona: 208


kolumna: a
M ante A
1:
Manicatus, a, um, Co rękawy ma. Veſtis
2:
manica, Suknia s rękawy.
3:
Manicare in Biblijs pro mane ſurge=
4:
re uerbum eſt imprimis barbarum.
5:
Manicon, genus herbæ.
6:
Manifeſtus, a, um, Iáwny/ Iáſny/ a/ e. Ma=
7:
nifeſta cædes, Iáwne mężoboyſtwo. Re
8:
ipſa manifeſtum facere, Sámą rzeczą te=
9:
go dowieść. Teſtatæ & manifeſtæ res,
10:
Wſzemu ſwiátu yáwne.
11:
Manifeſte aduerb, Iáwnie.
12:
Manifeſto aliud aduerbium, idem.
13:
Manifeſtarius, a, um, idem quod Mani=
14:
feſtus. Manifeſtarius fur, Ná yáwnym
15:
złodzieyſtwie poymány/ złodziey.
16:
Manifeſto, as, are, a, p. Obyáwiam/ Oznay=
17:
miam/ odkriwam.
18:
Manifeſtatio, Obyáwienie/ oznaymie=
19:
nie.
20:
Mamolæ, Inſulæ ex aduerſo Indiæ extra
21:
Gangem.
22:
Manipulus, manipuli, maſc. ſec. Garść/
23:
Snopeczek/ wiązánká proprie, Ták wiele
24:
yáko żeńcá záraz ſierſpem vrznie/ Garść.
25:
Manipulus etiam, Burſá/ Rotá/ Dźieſiątek
26:
żołnierzów.
27:
Manipulus furum, Terent. Rotá á Dźie=
28:
ſiątek sług.
29:
¶Commanipulones inde deriuatur,
30:
Towárziſtwo yedney roty/ Burſnicy.
31:
Manipularis, e, Dźieſiątniczi/ Burſácki/ a/ e.
32:
Manipularis ſubſtantiuum, Dźieſiątnik
33:
Proporcznik/ chorąży. Nam olim mani=
34:
pulis herbarum haſtili alligatis pro
35:
uexillis utebantur, Przed czáſy miáſto cho=
36:
rągwie/ álbo proporcá wiązankę trawy ná
37:
drzewo prziwięzowano.
38:
Manipulatim aduerbium, Po rocie á po
39:
rocie/ yedna burſá zá drugą.
40:
Manlius, Właſne ymię yednego Rzimiániná/
41:
który ſrogie práwá vſtáwił.
42:
Manliana imperia, Srogie á cięſzkie pánowá=
43:
nie. Ob prærigidum imperium Manlij
44:
in filium de quo Liuius.
45:
Manna, mannæ, Niebieska ro=
46:
ſá.
47:
Manna thuris, Ziarnká kádźisłowe których
48:
w liekárſtwách vżywáyą/ też. Mánná. Aëri=
49:
um mel a ſimilitudine illius cœleſtis
50:
cibi, quo Hebræi paſti ſunt.
51:
Manni & Aſturcones, equi gradarij ſunt,
52:
Inochodnicy. Calepinus ſine authore,
53:
Mannulus, mannuli, Zrzebię/ Ko=
54:
niątko.
kolumna: b
M ante A208
1:
Mannor, aris, ari, id eſt Furor, Krádnę.
2:
Calepinus, Obſoletum.
3:
Mano, manas, are, neut. prim. Płynę/ Cie=
4:
kę. Gelidus toto corpore manabat ſu=
5:
dor, Zymny pot po wſzyſtkim ciele płynął.
6:
Manabat omnibus gaudio lachry=
7:
mæ, Dla rádośći/ wſzyſtkim ſie łzy puſzczi=
8:
ły z oczu.
9:
Manat picem hȩc arbor, Puſzcza ſmołę te
10:
drzewo. Sudore manat, Poći ſie/ Ciecze po
11:
nim pot. Cernitis ex uno fonte omnia
12:
ſcelera manare, Baczicie yáko z yednego
13:
zrzódłá wſzyſtki niecnoty płyną y wſzcziná=
14:
yą ſie. Manat tota urbe rumor, Roſcho=
15:
dźi ſie po wſzyſtkim mieſcie tá sławá.
16:
Manans, manantis, Ciekący/ Roſchadzáyą=
17:
cy ſie. Vt Manātia ulcera, Wrzody co dá=
18:
liey to ſie bárźiey rozſzerzáyące/ Roſchodzą=
19:
ce.
20:
Malanis, manale, Ciekący. Vt Manalis
21:
fons, Ciekące źrzódło.
22:
¶Compoſita, Demano, Promano &
23:
Emano, Wyciekam/ Wyliewam. Emana=
24:
re ſaniem, Ropę wypuśćić. Emanauit fa=
25:
ma per totam urbem, Rozeſzłá ſie sławá
26:
po wſziſtkim mieście. Demanauit ad nos,
27:
Prziſzło k náſzey wiádomośći/ Doniosło
28:
ſie nas. Quamprimum demanauit
29:
res ad populum, Iáko ſie skoro rzecz
30:
ludźi doniosłá.
31:
¶Emanatio in Biblijs pro Effluxu,
32:
Miáſto wiecieczenia.
33:
¶Permano, Cikę przes poſrzodek. In ue=
34:
nas at omnes corporis partes per=
35:
manat, Zyły y ynſze członki przecieka. Per=
36:
manare, Doniść ſie/ Prźiść ku wiá=
37:
domośći. Terent. Ne hoc aliqua ad
38:
partem permanet, Aby ſie to oycá yáko nie
39:
doniosło. Hoc ubi ad plures perma=
40:
nauerat at alius alij tradiderat, Tá
41:
rzecz gdy przed kilká ich prziſzłá á yeden dru=
42:
giemu powiedział.
43:
Sæpe ad noſtras aures permanat,
44:
Częſto to przed nas przichodźi/ częſto s
45:
tym słyſzymy. Permaneſcere pro ſen=
46:
ſim permanere, Plautus, Obſo=
47:
letum.
48:
¶Permanatio, Donieſienie/ Doście/ Do=
49:
wiedzenie.
50:
Mannus maſcul. Filius Theutonis
51:
Dei, ſeu Patriarchæ Germano=
52:
rum.
Mm 4Mannulus,



strona: 208v


kolumna: a
M ante A
1:
Mannulus, mannuli, Vide, Manni.
2:
Manobarbulus, maſc. Ołowna kulá/ Vel
3:
alias teli genus quo utentes milites
4:
ipſi Manobarbuli dicti ſunt CC.
5:
Manſer in Biblijs mendoſum pro Man=
6:
zer, Bękárt.
7:
Manſiſterna alias Vrceus, Wiádro. Obſo=
8:
letum.
9:
Manſuetus, a, um, Cichy/ Spokoyny/ Pokor=
10:
ny/ Skromny/ Okrocony/ Vkorżony. Man=
11:
ſuetæ beſtiæ, Okrocone zwierzętá. man=
12:
ſuetum & Ferum contraria.
13:
Manſuetus homo, Dobry/ Spokoyny/ Nie
14:
zwádliwy człowiek.
15:
Manſuetudo fem. prim. Cichość/ Skrom=
16:
ność/ Pokorá.
17:
Manſuefacio, is, ere, act, tert. Krocę/ Vpo=
18:
korzam. Manſueſcere plebem, Vśmierzić
19:
poſpolſtwo. Domitus & Manſuefactus,
20:
Vkrocony y vſmierzony.
21:
Manſuefio, is, manſuefactus ſum, man=
22:
ſuefieri, Krotnąc/ Spokoynieyſzym być. Po=
23:
puśćić dźikośći álbo dźiwnośći precz.
24:
Manſueſco, is, ere, idem, Pokorzę ſie/ Ciſze=
25:
yę/ Pozoſtáwam ſwych dźiwnych obyczáyów.
26:
Equi manſueſcunt tractatu, Kónie kro=
27:
tną od głaskánia.
28:
Manſuetarius rij, Okrotnik dźikich zwię=
29:
rząt.
30:
Manſuetus pro manſueto poſuerunt ue=
31:
teres Feſtus, Manſuetare pro manſuefa=
32:
cere Barbarum in Biblijs.
33:
Manſus, Vide Mando, dis.
34:
Mantat per manet Obſoletum.
35:
Mantile, mantilis, neut tert. Ręcznik. Ali=
36:
quando pro Mappa, Miáſto obru=
37:
ſá.
38:
Mantelum, manteli, & mantelium, man=
39:
telij idem, uidetur eſſe dictio compo=
40:
ſita a manu & tela, hoc eſt a manibus
41:
tergendis, Aliquando Mantelum,
42:
Płąſzcz/ Mantel.
43:
Mantica, manticæ, fem. prim. pen correp.
44:
Mántyká/ To yeſt mieſzek tákowy który y
45:
ná zad y ná przód od ſziye wiś/i bieſági/ kapſa.
46:
Non uidemus manticæ quod in tergo
47:
eſt prouerbium, Inſze widźimy á ſámi
48:
ſiebie nic/ Cudze wyſtępy nam w oczu tkwią.
49:
á ſwoyeſmy nád zádkiem powieśili. Man=
50:
ticula diminutiuum, Bieſaſzki/ Kap=
51:
ſeczká/ Mantyczká.
52:
Manticularius, manticularij, Złodźiey
53:
który ná cudze mieſzki czuha álbo godźi.
kolumna: b
M ante A.
1:
Manticularia, orum, in plurali tantum
2:
quæ in frequenti uſu habetur &
3:
quaſi manu tractantur, Wſzelkie rzeczi
4:
które w ręku częſto miewamy/ álbo ná goto=
5:
wiu mamy. Feſtus.
6:
Manticulor, manticularis, ari, Krádnę.
7:
Do cudzych mieſzków náglądam. Et Meta=
8:
phorice Oſzukawam/ Zdrádzam.
9:
Manticulatio, onis, Krádźieſz/ Oſzukánie/
10:
Zdrádá.
11:
Manticora ſiue mantichora fem. penul.
12:
producta. Iudeyskie źwierzę ták wielkie
13:
yáko lew/ trzy rzędy zębów máyące.
14:
Mantinειa ſeu mantinea, Miáſto Arkádey=
15:
skie. Poſtea Antigoma dicta.
16:
Mantis, maſcul. Latine Diuinus, Boski
17:
Vel Vates, Prorok/ Práktokarz.
18:
Mantειa Latine Diuinatio, uaticinium
19:
Wieſzczbá/ Práktikowánie.
20:
Mantειum, Mieyſce wieſzczbiárſtwá. Locus
21:
oraculis dicatus CC.
22:
Mantice, mantices, fem. ars ipſa diuinan=
23:
di, Nauká wieſzczbiárska.
24:
Mantiſſa lingua Thuſca dicitur addita=
25:
mentum quod ponendi adijcitur. Et
26:
quod ſine ullo uſu eſt alias Auctari=
27:
um, Przidátek który yednák nie bywa po=
28:
czitan w ſummę w kupi.
29:
Manto, feminin. Dźiewká Tireſie wieſzcz=
30:
ki.
31:
Manto, as, are ueteres pro manere uſur=
32:
pauerunt. Czekam/ Odczekawam. Plautus
33:
Herus nos apud ædem Veneris man=
34:
tat, Pan nas przi kościele bogini Veneris
35:
czeka.
36:
Mantua, æ, fem. prim. Miáſto In Gallia
37:
Ciſalpina, álbo w Lombardiey/ To yeſt w
38:
xięſtwie Medioláńskim.
39:
Mantuanus, a, um, Ieden z Man=
40:
tuy.
41:
Mantuanus, Homerus, id eſt Vergilius
42:
quoniam Mantuanus patria erat.
43:
Manubiæ, & Manubrium, Vide Ma=
44:
nus.
45:
Manum dicitur Clarum Nonius Ob=
46:
ſoletum.
47:
Manus huius manus, fem. quart. Ręká.
48:
Et Metaphorice, Wielkość/ Zgromádzenie.
49:
Vt Manus militum, Huf/ Woysko żoł=
50:
nierzów. Manus afferre uel afferre ma=
51:
nus, Zábić/ O gárdło przipráwić. Manum
52:
inijcere, Pomknąć ſie ná kogo s ręką. Manꝰ
53:
multas poſcit hoc opus Wielkiei pomocy
54:
żąda tá robotá. In manu et in manibꝰ eſſe,
W mocy



strona: 209


kolumna: a
M ante A
1:
W mocy cziyey być. Manu docere, Pálcem
2:
vkázowáć. Venire in manus, Byc poyman
3:
Inter manꝰ accipere aliquē, Zá bárki ko=
4:
go pochwyćić. In manibus et prȩ manibus
5:
eſt, Po gotowiu yeſt. Per manus tradere,
6:
Ieden drugiemu podáć od przodków wźiąć
7:
á potomkóm podáć. Hiſtoria per manus
8:
tradita, Hiſtoria á Dzieye wieku náſzego
9:
vſtnie od ynſzych á nie z piſmá wźięte. Manus
10:
inferre, Gwałt vczinić/ zábić. Manus ad=
11:
ferre idem. Et manus adferre ſocias uel
12:
auxiliares, Przićiągnąć ná pomoc/ Pomoc.
13:
Manus dare, Podáć ſie. Manus admoue=
14:
re operi, Iąć ſie obiemá rękomá roboty. Ad
15:
manus tandem uentum eſt, Ná oſtátek
16:
ku mieczóm prziſzli/ Pośiekli ſie. Pobili ſie.
17:
Manus tollere, Weſele okázowáć/ pokrzi=
18:
káć. Sed manus tendere, Rátunku żędáć.
19:
Plena manu, Okficie. Manu fingere,
20:
Pilnie á foremnie czo czinić. Manibus pedi=
21:
buſ, Ze wſzeláką pilnośćią. Manum
22:
ſerulæ ſubducere, Do ſzkoły yść. Dáćſie
23:
káráć y vczić. Manum habere ſub pallio,
24:
Rękę zá nádry mieć/ To yeſt leniwie á gnu=
25:
ſnie ſie ſpráwowáć. Primam manum, di=
26:
cunt artifices, Nie wypráwiona robotá
27:
yáko ma być. Extremam adhibere ma=
28:
num, Wypráwić yáko ſie godźi. Conſere=
29:
re manum, Bitwę zwieść/ Potikáć ſie. To=
30:
tum hominem tibi trado de manu in
31:
manum tuam iſtam, Podawam ći go ták
32:
nie zoſtáwuyąc ſobie żadnego práwá do nie=
33:
go. Supinas manus ad cœlum ad deos
34:
tendentes, Złożiwſzy ręce modlili ſie pánu
35:
Bogu. Manum non uertetim, Nie obro=
36:
ćił bych rączką dla tego.
37:
Manus etiam Inſtrumentum nauale ſeu
38:
telum, Hak łodźny. Et proboſcis Ele=
39:
phāti dicitur manus, Nos Słoniowy by=
40:
wa rzeczon manus. Manus aliquando
41:
pro poteſtate, Tibi in manū eſt quod
42:
uelis, Ty możeſz vćzinić co chceſz. In tua ma=
43:
nu eſt, Maſz to w mocy.
44:
Manumitto, is, ere, Puſzczam ſwiebodnie/
45:
Czinię wolnym.
46:
Manumiſsio, Wolne puſzczenie/ Wyświebo=
47:
dzenie.
48:
Manicula diminutiuum apud Plautum
49:
Rączká.
50:
Mantiola, læ, aliud diminut. Obſoletum.
51:
Manus iniectio dicitur quoties non
52:
expectata iudicis authoritate rem no=
53:
bis debitam uindicamus Calep. Gwał=
54:
towne dochodzenie ſpráwiedliwośći ſwoyey.
kolumna: b
M ante A209
1:
Manuarius, a, um, a manu fit, Ręczny.
2:
Vt, artificium manuarium alias
3:
Mechanicum, Wárſtátne rzemię=
4:
sło.
5:
Manuarium æs, Wyrobione pienią=
6:
dze.
7:
Manuleatus, a, um, Co rękawy ma. Vt
8:
Homo manuleatus, Który włożył ręce
9:
w rękawy. idem quod Manica=
10:
tus.
11:
Manulearius, rij, m. ſ. qui ueſtes manicatas
12:
conficiebat, Plaut.
13:
Manualis, læ, Ręczny/ co ręką obyąć może
14:
Manualis pecten, Ręczna ſzczot=
15:
ká.
16:
Manualis faſciculus lini, Garść lnu.
17:
Manubrium, manubrij, neut. ſecund.
18:
Rękoyeść, Aliquando/ Vſzko. Vt uas ui=
19:
narium cum manubrio aureo, Winny
20:
kubek s vſzkiem złotym.
21:
Manubriolum proſcapella apud Celſum
22:
ſæpe legitur, Miáſto pálcatá álbo ſzropeczki
23:
máłey którą ſie grzbiecie drápiemy.
24:
Manubriæ manubiorum, plurali. tantum
25:
legimus, Lup z nieprziyacielów doſtány álbo
26:
pieniądze które zá łup bywáyą zgromádzone
27:
Woyenny álbo żołnierski Lup/ Korziść. Ma=
28:
nubias facere, Drzeć/ Lupić.
29:
Manubialis, læ, Vt, manubialis pecunia,
30:
Pieniądze które ſie z korziśći doſtá=
31:
ły.
32:
Manubiarius, manubiarij, parti=
33:
ceps Manubiarum, Vczeſnik korziśći.
34:
Obſoletum.
35:
Mapalia, mapaliorum, gen. neut. plurale
36:
tantum, Cháłupká/ Chyżyk páſturski/ też na=
37:
mioty.
38:
Mappa, pæ, fem. Obrus. mappula dimi=
39:
nut. Obruſek.
40:
Mappa etiam Circenſium coittendo=
41:
rum ſignum erat, in ludis enim Cre=
42:
tenſibus mappa a Prætore Victori
43:
aurigæ ueteri inſtituto mitti ſo=
44:
lebat.
45:
marathon n. Pole Atheńskie ná którym
46:
Milciades Atheński Hetman Perſy po=
47:
ráźił.
48:
Marathonius, a, um, Co k temu polu na=
49:
leży.
50:
Marathon ſeu marathrum, latine feni=
51:
culum, Włoski kopr. Marathritos
52:
uinum, S włoskim koprem przipráwio=
53:
ne wino.
54:
Marathuſa nomen Inſulæ quæ Clazo=
55:
mæma dicitur.
Marcellus,



strona: 209v


kolumna: a
M ante A.
1:
Marcellus, maſc. ſecund. Właſne ymię ye=
2:
dnego Rzimiániná sławnego.
3:
Marcipor, oris, maſ. tert. Marci puer hoc
4:
eſt famulus, ita olim ueteres formabant
5:
Publipor, Lucipo, & c.
6:
Marceo, ces, cui, cere, neut. ſecun. Więdnę/
7:
Schnę/ Lenieyę. Metaph. Marcet animus,
8:
Nie ochotnegom vmysłu. Marcere uino,
9:
Od opilſtwá gnuśnym być.
10:
Marceſco, cis, ui, ere, Poczynam być gnuś=
11:
nym/ Leniwym/ Wywiędłym Nieochotnym.
12:
Marceſcere deſidia & ocio, Od leniſtwá
13:
y Prożnowánia lecieć o ziemię. Mar=
14:
ceſcente adhuc ſtomacho pridiani cibi
15:
onere, Gdy yeſzcze żołądek mdły był/ dla
16:
przeſzłego obżárſtwá.
17:
Marcidus, a, um, Zwiędły/ Zeſchły/ Zgniły/
18:
a/ e. Marcidus homo, Niczemny czło=
19:
wiek.
20:
marcor, oris, maſcul. tert. Id eſt putredo,
21:
Zwiędnienie/ Zgnoyenie/ zápleśnienie. Panni
22:
marcor, Wſtechnienie álbo Spleśnienie ſu=
23:
kná.
24:
¶Compoſita. Emarceo, & Emarceſco
25:
emarceſcere, Wywiędnieyę/ Zgniyam/
26:
Wyſycham.
27:
¶Emarcidus, a, um, Wywiędły/ Wyſchły
28:
a/ e.
29:
Marcomani, Moráwiánie y Czechowie.
30:
Marcodurum Vbiorū uicus in Germa=
31:
nia, Pod Kolnem/ po niemiecku Dren vn=
32:
der Coeln.
33:
Marciana ſylua, Czarny lás w niemcech.
34:
Marcus, maſc. Włąſne ymię.
35:
Marcipor, oris, Sługá Márkuſów. Sicut
36:
Publipor, Sługá Publiuſów. Vide paulo
37:
ſupra.
38:
Mare, maris, neut. ter Morze/ wielkie zgro=
39:
mádzenie wód. Vnde Metaphoricos, Nie=
40:
wymownie wielka á nieprzeczerpána rzecz.
41:
Malorum mare, Niefortun á nędz pełno.
42:
Mare agitari & turbari dicitur, Wzno=
43:
śić ſie/ & c. Immenſum, Profundum &
44:
uaſtiſsimum mare, Epitheta maris,
45:
Mare cœlo miſcere prouerbium, Wſzy=
46:
ſtko w niwecz obrácáć/ Zámieſzáć wſziſtką
47:
Rrzeczą poſpolitą.
48:
Mare generale eſt nomen. Sed uarias &
49:
ſpeciales appellationes recipit a regio=
50:
nibus quas alluit, Od kráyu mimo które
51:
ciecze/ ymioná ſwoye bierze. Oceanus, Nay=
52:
wyſzſze morze które około wſziſtkiego ſwiátá
53:
obiega.
54:
Mare mediterraneum & mare noſtrum,
55:
Morze które przes poſrzodek ſwiátá ciecze/
kolumna: b
M ante A.
1:
Afrikę y niektórą część Aſiey od Europy
2:
dźieli.
3:
Mare Indicum, Indeyskie morze
4:
Mare Athlanticū, Które mimo gorę Athlas
5:
w Máurytániey ciecze.
6:
Mare Ibericum & Balearicum, Które mimo
7:
Hiſpánią ciecze.
8:
Mare Tyrrhenum & Thuſcum, Włoskie
9:
morze miedzy Genuą á Sicilią ciekące.
10:
Mare Liguſticum, Które pod Genuą ydźie.
11:
Mare Ionicum, Morze Greciey pográniczne/
12:
z tey ſtrony od włóch á Siciliey leżące/ á záś
13:
które zonę ſtronę Greciey przećiwko Aſiey le=
14:
ży. Mare Aegæum, bywa zwano.
15:
Mare Adriaticum, Które miedzy włoską
16:
ziemią á miedzy Illirią y Dálmacią/ to yeſt
17:
sławácką/ źiemią ciecze/ ná którym Venecia
18:
leży. Alias ſuperum mare dicitur quem=
19:
admodum Tyrrenum uocatur infe=
20:
rum. Vide etiam in dictione Pontus.
21:
Marinus, a, um, adiectiuum, Morski/ a/ e.
22:
Marina aqua, Morska wodá. Marinus
23:
piſcis, Morska ribá.
24:
Maritimus, a, um, Pomorski/ nád morzem
25:
leżący. Maritimi homines, Przi morzu
26:
mieſzkáyący.
27:
Maritimum prælium, Woyná ná wo=
28:
dzie.
29:
Maritimus & Semotus a Mari contra=
30:
ria.
31:
¶Tranſmarinus, a, um, Zámorski/ co zá
32:
morzem yeſt.
33:
Mareotis, tidis, Lacus in Aegypto ac pars
34:
Libyæ Aegypto contermina.
35:
Mareotis etiam pars Epiri,
36:
Mareotides uuæ & Mareoticæ ui=
37:
tes.
38:
Marga, margæ, fem. prim. genus terræ in
39:
modum cretæ albæ qua utuntur ad
40:
agros ſtercoran dos, uox eſt Gallica
41:
Po Fráncusku Mergeł/ Też yeſt ziemiá,
42:
yákoby gliná śiwa
43:
Margæa nomen fontis apud Plin. & ur=
44:
bis in Elide.
45:
Margarita, tæ, fem. prim. Perłá. Vnio
46:
idem & in genere neutro, Margaritum
47:
ti, idem.
48:
Margaritarius, margaritarij, Kramari
49:
Kupieć/ perłámi kupczący.
50:
Margaritifer, a, um, Seu Margaritiferus,
51:
a, um. Co perły rodźi álbo nośi.
52:
Margarida, margaridæ, Nieyáki rodzay
53:
dáctylów.
Margiana



strona: 210


kolumna: a
M ante A
1:
Margiana, æ, fem. prim. Kráyiná w wie=
2:
lkiey Aſiey/ w którey leży Antiochia miá=
3:
ſto.
4:
Margo, nis, com. t. ſeu dubij ter. Kráwądź/
5:
kray któreykolwiek rzeczy.
6:
Margines fluminis, Brzegi rzéczne.
7:
Margines imperij, Gránice królewſtwá.
8:
Margo proprie dicitur extremitas fo=
9:
lij uel pagine unde dicimus in margine
10:
ad ſcripſi, Przipiſałem ná brzegu kárty.
11:
quid caſtigandum ſit, Co ma być poprá=
12:
wiono.
13:
Margineus, a, um, & Marginalis, le, Co ná
14:
końcu/ brzegu/ kráwędźi á kráyu yeſt.
15:
Marginatus, a, um, Zábrzeżiſty/ Kráwędźi=
16:
ſty/ yákoby wielki kray álbo krawądź.
17:
Margus fluuius Aſiæ.
18:
Mariaba metropolis Sabæorum eſt.
19:
Mariandynorum regio Aſiæ Bithyniæ
20:
contermina.
21:
Maris fluuius Agathyrſorum Iſtrum in=
22:
fluens.
23:
Mariſca, cæ, fem. pim Brzidka/ Nieſmá=
24:
czna figá/ też nieyáki wrzód nád pośládkiem
25:
od drápánia álbo rárcia gwałtownieyſzego
26:
roſtący. Marificus, ſci, neut. & Mariſcū,
27:
ſci, ma. genus iunci, Nieyáki rodzay wię=
28:
zu/ álbo rokićiny.
29:
Maritus, ti, maſ. ſecund. Mąż/ Małżonek
30:
álbo manżonek yáko niektórzi piſzą/ Dowo=
31:
dząc iże to słowo złożone yeſt z niemieckiego
32:
słowá man/ co známienuye mężá y z polskie=
33:
go słowá żoná/ Manzonek/ mąż mayący żo=
34:
nę/ Manżonká/ żoná mayąca mężá.
35:
Marita, Małżonká/ żoná. Maritum eſſe,
36:
Mieć żonę. Nouus maritus, Oblubieniec/
37:
Młody pan, & Noua marita, Młoda
38:
páni/ Oblubienicá. Sponſa alias.
39:
Maritæ etima arbores dicuntur, Drzewá
40:
po który ſie chmieliny álbo winne wićy pu=
41:
śćiły.
42:
Maritam pecuniam, Plautus uocauit do=
43:
tem matrimonij. Poſag.
44:
Marito, as, are, a. prim. Ożeniam ſie/ też ydę
45:
zá mąż/ wſtępuyę w małżeński ſtan/ sliu=
46:
buyę ſie/ Bierzę ſliub. Et de arboribus di=
47:
citur Maritare, Wino do tyczy prziwię=
48:
záć/ Przipleść.
49:
Maritalis, & hoc maritale, Małżeński. Vt
50:
maritale coniugium, Małżeński
51:
ſtan.
52:
Marius, maſ. Właſne ymię Rzimiániná sła=
53:
wnego.
kolumna: b
M ante A210
1:
Marmarica, Kráyiná Affrice pográniczna
2:
Aegyptu.
3:
Marmaritis, marmaritidis, femin. herba
4:
Plinio uidetur eſſe Achantos, uulgo
5:
Branca urſina, Barſzcz. Apud Dioſcori=
6:
dem tantum Capnos uocatur, Gołębie
7:
gárdło.
8:
Marmor, marmoris, neut. tert. Mármuro=
9:
wy kamień.
10:
Marmoreus, a, um, Co yeſt z mármurowego
11:
kámieniá.
12:
Marmoreum ſepulchrum, Mármurowy
13:
grób.
14:
Marmoratus, a, um, Marmurem położo=
15:
ny.
16:
Marmoratum ſubſtantiue idem.
17:
Marmoratæ laudes dicuntur quando in
18:
alicuius honorem decernuntur ſtatuæ
19:
marmoreæ.
20:
Marmorarius, rij, Cieśliá który kámień már=
21:
márowy vmie cioſáć.
22:
Marmoratio, onis, fem, tert. Pokładánie
23:
Mármurowym kámieniem.
24:
Marmoroſus, a, um, Co ná xtałt Mármuru
25:
vcziniono yeſt/ álbo ták twárdy yáko már=
26:
mur.
27:
Marpeſus, maſc, pen. prod. Górá ná wy=
28:
ſpie Paro.
29:
Marpeſius, a, um, Co ztámtąd yeſt. Marpe=
30:
ſia cautes, Skáłá ná tey gorze/ álbo Már=
31:
murowy słup tamże.
32:
Marplacidæ nauigiorum genera quibus
33:
Medi utebantur CC.
34:
Marra, Rydlik ogrodny którym zielá wykopu=
35:
yą/ álbo też rzepę ná polách ryyą.
36:
Marrubium, bij, herba.
37:
Marrucini populi in regione Marſo=
38:
rum.
39:
Mars, martis, maſc. tert. & apud Poë=
40:
tas Mauros, Pogáński Bóg woyen=
41:
ny.
42:
Mars aliquādo ꝓ ipſo bello, Miáſto wal=
43:
ki. Liuius Aliquandiu ibi Marte incer=
44:
to pugnatū eſt, Nieyąką ſie chwilę poty=
45:
káli/ ſpieráyąć ſie z obu ſtrón/ ták yż nie wie=
46:
dzieć było która ſtroná podleyſza álbo wyſzſza
47:
byłá. Suo marte conficere aliquid,
48:
Swym właſnym dowćipem á rozumen co ſprá
49:
wic/ króm cziyey pomocy. Communis om=
50:
nis belli Mars, Zwycięſtwo á skończenie
51:
woyenne nie pewno yeſt/ Nie wiedźieć kto ná
52:
koniu álbo pod koniem zoſtánie/ Kto wygra
53:
álbo vtráći.
Martius,



strona: 210v


kolumna: a
M ante A
1:
Martius, a, um, Bogu Marſowi przisłu=
2:
ſzayący/ Pośliubiony. Alias, Woyenny/ Wa=
3:
leczny.
4:
Martia auis uocatur, Paw.
5:
Martius campus, Plác á mieysce w Rzymie
6:
miedzy miáſtem á miedzy rzeką Tybrem Bo=
7:
gu Marſowi poświęcone.
8:
Martius menſis, Mieſiąc Márzec. Qui &
9:
primus menſis anni dictus eſt.
10:
Martiacus, a, um, idem quod Martius.
11:
Martialis, le, Kto ſie pod plánętą Marſem
12:
vrodźił. Alias Waleczny/ Smiáły/ żołnier=
13:
ski człowiek.
14:
Martialis ſubſtantiuum, Właſne ymię Poe=
15:
ty yednego.
16:
Martigenus, a, um, apud Plautum idem
17:
quod Martialis.
18:
Marſia regiuncula Italiæ ultra Picenum
19:
Sammites uerſus cuius populi Marſi
20:
ſunt, & Marſi in Scythia.
21:
Marſpiter, pen. cor. Martis pater.
22:
Marſias, Ieden z Satyrów który ſie Bogu
23:
Apollineſowi w ſpiewániu/ piskániu y yn=
24:
ſych muſikách przećiwić chćiał/ á przeto był od
25:
niego z skóry łupión yáko yeſt in fabulis
26:
Poëtarum.
27:
Marſias etiam flumen Phrygiæ.
28:
Marſupium, marſupij, Mieſzek/ Pitlik.
29:
Marſupiarius maſc. Mieſznik/ kalétnik/ Tá=
30:
ſznik. Nam nomine Marſupij ea omnia
31:
etiam comprehenduntur, Káletá/ Tá=
32:
ſzká/ etć.
33:
Martes, maſc. Kuná.
34:
Martyr, com. Latine teſtis, Swiádek y wy=
35:
znáwácz/ Męczenik. Inde ſancti Martyres
36:
dicti ſunt, Iż dla ſiwádectwá á wyznáwánia
37:
wiáry á nauki o pánie kryſtuſie ſmierć podey=
38:
mowáli/ Męczenicy.
39:
Martyrium, Swiádectwo/ Wyznánie/ Mę=
40:
czenictwo.
41:
Mas, amris, maſ tert. Męſzczizná/ Męska/
42:
płeć. Cui contrarium eſt fœmina, Nie=
43:
wieśćia płeć.
44:
Maſculus diminut. Chłopię/ Párobek.
45:
Maſculus, a, um, adiectiuum, Mężny/
46:
Smiáły/ Cziſtego ſercá. Generoſa & ma=
47:
ſcula indoles, Cziſte/ Smiáłe/ á mężne przi=
48:
rodzenie.
49:
Maſculinus, a, um, Męski/ Męskiey płći
50:
á co ku męskiey płći należy.
51:
Maſculeſco, is, ere, Mężnieyę/ Rozraſtam ſie.
52:
Maſculo, as, are, act. pri. Pokrzepczam, Po=
53:
twirdzam/ Mocy śmiáłośći y śył dodáyę.
54:
¶Commaſculo idem.
55:
¶Emaſculo, as, are, Wáłáſzę/ Mniſzę/
56:
czyścię. Emaſculare porcellos. Ocziśćić
kolumna: b
M ante A
1:
wieprski. Emaſculare equum, Owáłáſzić/
2:
koniá.
3:
Maſculetum, Wyſoko wyniosłe wino/ To
4:
yeſt drzewo winne.
5:
Maſdoranus, mos qui Parthos ab Aria
6:
ſeparat.
7:
Maſpetum, maſpeti. Liście v źielia Silphi=
8:
um zwánego.
9:
Maſſa, æ, fem. prim. Roſzczina/ Ciáſto z któ=
10:
rego chleb czinią. Alias Conſperſio.
11:
Maſſa etiam, Wſzelákich rzeczi ſztuká/ kloc ál=
12:
bo kulá niemała. Vt maſſa auri, Sztuká
13:
złotá. Maſſa ferri, Kloc áłbo kula z żelázá.
14:
Maſſam piscis urbe reportat, Sztukę
15:
ſmoły álbo żywice z miáſtá s ſobą prziniósł.
16:
Maſſula diminut. Sztuczká/ kulká/ klocek.
17:
Maſſagetæ maſc. pen. cor. Lud w Tátá=
18:
rzech Aſiatickich nie bárzo opodpal od morzá
19:
Caſpium zwánego/ ći w obyczáyu máyą ſtáre
20:
ludźie gdy yuſz od ſtárośći więcey nie mogą
21:
bić/ y ich mięſem żić, Sámoyedź.
22:
Maſsica regio Berhicæ Tartheſijs appo=
23:
ſita.
24:
Maſsicus penul. corr. mons Campaniæ
25:
plural. Maſsico, orū, Ná ty górze niepo=
26:
ſpolite wino roście. Vnde Maſsicum Vi=
27:
num.
28:
Maſsinſſa, Król Numidarum tego ymie=
29:
nia.
30:
Maſsilia, æ, fem. prim. Miáſto sławne y
31:
ſtáre. In Gallia Narbonēſi, Albo w Del=
32:
phynacie po Francusku Marſilien. Vn=
33:
de Maſsilienſis, e, Ieden ztámtąd.
34:
Maſsilia prouincia eſt, quam quidem
35:
Getuliæ & Numidiæ Mauris uicinam
36:
dicunt, cuius populi Maſſyli ſeu Maſ=
37:
ſuli & Maſſylei.
38:
Maſtiche. es, ſiue Maſticha, æ, fem, uel ut
39:
alij ſcribunt Maſtice abſ aſpiratione,
40:
Kley álbo Gumi z drzewá Lentiſco, Pły=
41:
nące. Vulgo Maſtix dicitur, Lachryma
42:
alias arborum.
43:
Maſtigia, æ, ma prim. Latine Verbero,
44:
Godny Karánia/ v prągi vſieczenia/ Lotr/
45:
ſzubienicznik/ Niecnotá.
46:
Maſtigeus, gei, apud Plaut ibidem.
47:
Maſtrix, maſtigis, fem. Græce, Latine di=
48:
citur Flagellum, Bicz/ Tátárska pubá.
49:
¶Homeromaſtix, inde deriuatur, Któ=
50:
ry gáni y háńbi Homeruſá. Sic Ciceroma=
51:
ſtix & Vergilomaſtix.
52:
Maſtos, maſc. Latine Mamma, Cicek/ Su=
53:
tek. Et Metaph. Rurká álbo kurek v rur y
54:
zdroyów yákoby odęta gębá/ z których wodá
55:
wycieká. Quidem uocant Vbera, Cy=
56:
cki.
Maſtruca



strona: 211


kolumna: a
M ante A.
1:
Maſtruca, æ, Nieyákie odzenie ludu Sardey=
2:
skiego.
3:
Maſtrucatus, a, um, Który tákowe odzienie
4:
nośi.
5:
Matella, Matellio, Vide Matuta.
6:
Mattæus, a, um, om. Græce, Latine Va=
7:
nus, Prożny/ niczemny/ niepożitecz=
8:
ny.
9:
Mattæologus, Nieczemnomowcá/ który ládá
10:
co mowi.
11:
Mateola, læ, Nieyáki rydlik.
12:
Mater, matris, fem. ter. Mátká.
13:
Mater matrima, Która yuż mátką yeſt á yey
14:
mátká yeſzcze żywá.
15:
Mater matuta aurora dicta eſt, Swi=
16:
tánie.
17:
Matercula, æ, diminutiuum, Mátuch=
18:
ná.
19:
Maternus, a, um, Mátczyn co ku mátce na=
20:
leży. Materna lingua, Właſny yę=
21:
zyk.
22:
Materfamilias, Gospodini. In genitiuo ma=
23:
trisfamilias caſus genitiui eſt fami=
24:
lias ad imitationem Græcorum qui
25:
fœmininorum in a purum deſinen=
26:
tium genitiuos in as mittunt. Dici=
27:
mus tamen & Materfamiliæ, & Ma=
28:
terfamiliarum.
29:
Matralia, matraliorum, Matris matutæ
30:
feſta, Swięta były v pogáńſtwá ku czći ſwi=
31:
tániá.
32:
Matrona, æ, fe. Niewiáſtá/ páni żoná/ goſpo=
33:
dyni.
34:
Matertera, æ, Moyey mátki śioſtrá/ Ciot=
35:
ká.
36:
Mater magna, Ziemiá.
37:
Mater alma, idem.
38:
Mater Deum, Mater phrygia. idē quod
39:
Mater matuta, Switánie.
40:
Matrimus, a, um, Któremu yeſzcze mátká nie
41:
vmárłá. Decem ingenui, Decem uirgi=
42:
nes patrini omnes matrimi, Dzieſięć
43:
młodźieńców/ Dzieśięć pánien oycá y mátkę
44:
yeſzcze máyące.
45:
Matronalis, le, Niewieśći/ pánieński/ go=
46:
ſpodiniey.
47:
Matronale eſt hoc munus, Ná goſpo=
48:
dyniey to należy.
49:
Matrimonium, matrimonij, Małżeńſtwo
50:
małżenśki ſtan/ ożenienie.
51:
Matrimonialis, le, Małżeński. Thorus
52:
matrimonialis, Małżenki ſtan/ álbo pod
53:
kłádánie.
54:
Matricida, æ, Meżoboycá mátki ſwey. Nero
55:
fuit matricida, Matricidium, Mężo=
56:
boyſtwo mátki ſwey.
kolumna: b
M ante A.211
1:
Matruelis, huius matruelis, idem quod
2:
Matertera, Ciotká.
3:
Matrueles, Od dwu ſióſtr dźiećy/ ciotczone
4:
dziećy rodzone po mátkách.
5:
Matrix, matricis, fem. Máćicá/ niewieśći=
6:
nic/ to yeſt członek w którym ſie płód cho=
7:
wa. Et abuſiue etiam dicitur de arbo=
8:
ribus, Korzenie drzewne. Et de Vrbibus
9:
Nam matrices urbis latini uocant
10:
quas Græci Metropolis, Główne miá=
11:
ſto z którego drugie miáſtá wyſádzone y
12:
oſádzone bywáyą. Sed medici Matricem
13:
pro uentriculo in fœminis accipiunt
14:
qui iunctus eſt ueſicæ.
15:
Matreſcere matri ſimilem fieri Obſole=
16:
tum.
17:
Matrona, pen. cor. maſ. Rzeká we Fránciey
18:
Marne po Francusku. Cum matrona
19:
pro matrefamilias, fe. ſit, ac pe. prod.
20:
habeat.
21:
Materia, æ, uel Materies, ei, f. Máteria/ wą=
22:
tek/ to yeſt wſzeláka rzecz/ z którey co może
23:
być. Et pro argumento, plerun pro
24:
ligno accipitur, Miáſto budowney má=
25:
teriey.
26:
Materies ſcribendi non ſuppetit, Nie do=
27:
ſtáyemi wątku do piſánie/ to yeſt nie mam
28:
co piſáć/ nie wiem co bych miał tákowego
29:
piſáć.
30:
Materia libri, Grunt/ wątek xiąg około którey
31:
ſie w nich rzecz plecie. Materia be=
32:
nefaciendi, Możność dobrze vczinie=
33:
nia.
34:
Materia domus, Calx, Lapides, Ligna,
35:
Tegulæ, Materia budowna/ wapno/ kámie
36:
nie drzewo/ dáchówká.
37:
Materiarius, materiarij, Cieślá.
38:
Materialis, e, Co z máteruey álbo wątku yá=
39:
ka rzecz yeſt.
40:
Materiarius, a, um, adiectiuū, ut Materia=
41:
rius faber, Cieślá.
42:
Materiaria fabrica, Wárſtát cieśielski/ to
43:
yeſt yátá pód która robią.
44:
Materiaria incruſtatio, Cieſielskie laskowá=
45:
nie też z dilów álbo z tárćic śćiány ſtáwie=
46:
nie.
47:
Materior, aris, ari, depon. prim. ea forma
48:
dictum qua lignari idem ſignificat,
49:
Máteriey á drzewá prziczinić.
50:
Materialiter ſumi quippiam dicitur cum
51:
materia rei ſignificatur non forma,
52:
Gdy tylko ná Máterią mámy wzgląd nie
53:
ná xtałt który bywa z oney máteriey vczi=
54:
nión.
55:
Materiatus, a. um, Mátereyski co yákoby z
56:
máteriey yeſt.
NnMateriatio



strona: 211v


kolumna: a
M ante A.
1:
Materiatio, & Materiatura apud Vitru=
2:
uium legitur.
3:
Materis, huius materis, fem. ter. teli genus
4:
Nieyáka ſtrzałá.
5:
Matheſis, pen. prod. fem. & Mathema,
6:
mathematis, neut. Latine Diſciplina,
7:
Nauká pewne á malem oczywiſte dowody
8:
álbo okazánie máyąca/ yáko yeſt Geome=
9:
tria, Arithmetica, Muſica, Aſtrono=
10:
mia ſiue Aſtrologia, Quæ Mathe=
11:
mata & Mathematicæ dicuntur.
12:
Mathematicus, Mátemátyk/ to yeſt ten
13:
który w tych czterech naukách ćwiczon yeſt.
14:
Aliquādo pro Genethalico uel Chal=
15:
deo, Miáſto yednego práktykarza który z
16:
biegu niebieskiego á dniá národzenia cziye=
17:
go práktykuye.
18:
Matrimonium, Matrix, Matricida, Ma=
19:
trona, Vide Mater.
20:
Matta, mattæ, ſtorea & teges, Rogoża/ też
21:
słomiána/ trciniána/ rokitowa deká/ álbo
22:
przikriwádło nieyákie.
23:
Mattiacum oppidum Germaniæ.
24:
Mattici homines malarum magnarum
25:
oræ late patente, Feſtus, Pucołowáći á
26:
wypukłych czleuśći.
27:
Mattula, læ, fem. prim, Szczak/ vry=
28:
nał.
29:
Matella. læ, dimin. Vrinalik też wodny zba=
30:
nek.
31:
Matellio, onis, dimin. a Matula inquit,
32:
Feſtus, & Varro de lingua lati=
33:
na.
34:
Maturus, a, um, Doſtały/ vźrzáły/ a/ e. Pro=
35:
prie de fructibus.
36:
Matura poma, Doſtáłe yábłká.
37:
Matura pruna, Vźrzáłe tarnki.
38:
Maturus æui, Metapho. pro Sene, Stá=
39:
ty.
40:
¶Immaturus, a, um, Niedoſtały/ nie=
41:
vzrzáły/ a/ e. Immatura morte nobis e=
42:
reptus eſt, Názbyt nam prętko vmárł.
43:
¶Præmaturus, a. um. Názbyt rány.
44:
Maturus, Godny/ tráfny/ potemny/ wczeſny.
45:
Vt Virgo matura uiro, Godna mężá/
46:
która yuſz yeſt ná wydániu zá mąſz.
47:
Maturum nobis tempu delegimus
48:
deambulationi, Cziſty/ potemnyſmy ſobie
49:
czás obráli ná przechodowánie.
50:
Maturus partus, Czeſne porodzenie. Ma=
51:
tura ætas, Męſtwo.
52:
Vir maturo iudicio, Człowiek ſtátecznego
53:
niepoſpolitego baczenia.
kolumna: b
M ante A.
1:
Iuuneis eſt quidem ſed maturiſsime
2:
iudicat, Ieſzcze w prawdzie młodzieńcem
3:
yeſt/ ále ták bácznie y rozumnie mówi/ by
4:
mu było ſto lat.
5:
Sic rurſus Præmaturum iudicium,
6:
Ráne baczenie/ to yeſt niemądre/ głupie/
7:
ſzalone. Maturus homo, Mierney ſtáro=
8:
śći.
9:
Maturitas, atis, fe. ter. Doſtałość/ vźrzáłość/
10:
też ſtáłość/ ſtátek/ rządność. Cic. Etſi abeſt
11:
maturitas ætatis, Aczkolwiek yeſzcze nie
12:
ma lat potemu. Nondum eſt maturitas
13:
illud faciendi, Nie máſz yeſzcze czáſu.
14:
Mature aduerbium, Ráno/ wczás. Vide ut
15:
mature redeas, Bácz ábyś ſie wczás wrá=
16:
cał. Mature mittere, Wczás posłáć.
17:
Maturiſsime. Bárzo ráno. Præmature,
18:
Názbyt ráno Aduerbium.
19:
¶Immature, Niewczás. Immature ue=
20:
niſti, Niewczáſeś prziſzedł. Quibus re=
21:
bus quam maturrime occurendū pu
22:
tat, Którym rzeczóm co náprędzey mu ſie zda=
23:
zábieżeć.
24:
Maturo, as, pen. prod. maturare, act.
25:
prim. Popieſzam ſie/ kwápię ſie. Romam
26:
profecturus maturauit, Wczás ſie pu=
27:
ścił ná drógę/ pokwápił ſie. Dic ut ma=
28:
turet, Rzekni mu áby ſie poſpieſzał. Matu=
29:
rabat abitum, Kwápił ſie przecz.
30:
Maturare cœpta, Poczętych rzeczy doprá=
31:
wiáć/ dogotowáć.
32:
Ni maturatum ab eo eſſet, By ſie był nie
33:
ſpieſzył.
34:
Hinc mortem maturabat inimicus,
35:
Forytował/ pomagał mu ku śmier=
36:
ći.
37:
Maturatus participium, Vzráły/ Vſtá=
38:
ły.
39:
Maturato ablatiuus iunctus cum hac
40:
dictione opus, ut Maturato opus eſt,
41:
Potrzeba ſie poſpieſzáć.
42:
Maturate aduerbium, Poſpieſznie. Matu=
43:
rate properare, Poſpieſznie pocho=
44:
dźić.
45:
Matureſco, is, maturaui, matureſcere, ne.
46:
ter. Zrzeyę/ doſtawam ſie.
47:
Poma matureſcunt, Doſtawáyą ſie. Ma=
48:
turuerunt iam, Iuſz vzrzráły.
49:
Maturor, aris, paſsiuum eiuſdem ſigni=
50:
ficationis quod Matureſco.
51:
Matureo etiam idem quod matureſco
52:
de fructibus proprie dicitur, ſed etiam
53:
ad alia transfertur, Vt Hulcus matu=
54:
ruit, Wrzód ſie zebrał.
¶Ematureſco



strona: 212


kolumna: a
M ante A.
1:
¶Ematureſco, Doſtawam ſie/ doźrze=
2:
wam.
3:
¶Permatureſco, Przeſtáwam ſie.
4:
Matuta, matutæ, fem. prim. pro Aurora,
5:
Switánie. A Græcis λενηοθέα,
6:
Matutinus, a, um, Rány/ a/ e/ Ná świtániu.
7:
Matutino tempore, Ná świtániu.
8:
Matutinæ horæ idem, Omnibus matu=
9:
tinis, Záwżdy ná świtániu, Matutinus
10:
homo, Rany człowiek który záwżdy ráno
11:
wſtawa.
12:
Mauors, id eſt, Mars & Mauortius, a, ū,
13:
Vide Mars.
14:
Mauritania, fem. Africæ regio extrema
15:
uerſus occidentem partim Cæſarien=
16:
sis appellata partim Tingitana.
17:
Maurus, Ieden ztámtąd.
18:
Mauritanus, a, um, Co k temu należy. Illud
19:
gentile hoc poſſeſsiuum eſt.
20:
Mauſolus, pen. prod. Król był Kariæ tego
21:
ymienia któremi po ſmierći yego żoná Ar=
22:
tenuſia bárzo koztowny grób zbudowáłá á
23:
Mauſilειum wezwáłá/ zkądże wſzelákie
24:
koſztowne groby Mauſilειa bywáyą zwá=
25:
ne.
26:
Maxilla, maxillæ, fem. Policzek/ czeluść. Idē
27:
quod Mala uel Gena, Iágodá w twa=
28:
rzi.
29:
Maxillaris, e, Policzkowy. Vt dens maxil=
30:
laris, Trzonowy álbo policzkowy ząb.
31:
Maximus, a, um, ſuperlatiuus irregula=
32:
ris a Magnus, Naywiętſzy.
33:
Pontifex maximus, Naywyſzſzy Biskup/
34:
Papieſz.
35:
Maxima ueſtalis, Naywiętſza miedzy mniſz=
36:
kámi/ opáćichá. Veſta enim ueſtæ, Mniſz=
37:
ká.
38:
Maxime aduerbium, Naywięcey/ A zwłaſz=
39:
czá. Vide ſupra.
40:
Maximates pro Optimates, Calep. ſine
41:
authore, Vide ſupra.
42:
Maximitatem ueteres pro magnitudine
43:
dixerunt.
44:
Maximopere, A zwłaſzczá. Aduerbiū, Vi=
45:
de Magnopere in Magnus.
46:
Maza, Migdałowy chleb álbo kołacz. Vel
47:
alias, Niekwáſzony chleb/ plácek s winem á
48:
oleyem vcziniony.
49:
Mazaca ciuitas Cappadociȩ, poſtea Cæ
50:
ſarea dicta.
51:
Mazacenius, a, um, & Mazaces, cis, Ie=
52:
den ztámtąd.


strona: b

M ante E.212
1:
Mazara, Nieyáka ſtrzała ſtároświecka álbo
2:
włoczenká.
3:
Mazeras fluuius in ora maris Hyrca=
4:
ni.
5:
Mazonumum Græca dictio qua Lanx
6:
ſignificatur, Krzinów/ wielka miſá.
M ante E
7:
Me accuſatiuus, Mnie. Ab Ego
8:
mei.
9:
Macum, id eſt, Cum me, Se mną. Vt col=
10:
loqui mecum una poſsit, Aby mógł ſe
11:
mną mowić. Mecum iſta faciunt, Zá
12:
mną to czini/ Po mnie to yeſt. Mecum
13:
ſentit, idem, Vt tacita mecum gaudeā
14:
Abych ſie ſámá w ſobie weſeliłá.
15:
Mecænas, mecænatis, maſc. ter. Właſne
16:
ymię ſliáchćicá Rzimskiego wielmi ná dwo=
17:
rze Ceſárzá Auguſtuſa záchowáłego/ ten
18:
był oſobliwey łáski przećiw Vergiliuſowi
19:
y Horatiuſowi Poetom onego wieku bárzo
20:
sławnym/ ztądże wſzeláki obróńcá wſpo=
21:
mágácz y łáskáwiec Mecænas bywa
22:
zwan.
23:
Medειa ſeu Medea, fem. pen. pro. Dziéwká
24:
Oëtæ krola Colchorum/ żoná Iaſonowa
25:
wielmi okrutna.
26:
Mederga, pro Erga me Plaut.
27:
Medeor, mederis, mederi, deponens, ſec.
28:
Lieczę/ liekárſtwy zdrowię. Non tantum
29:
enim de uulneribus dicitur. Contra
30:
ſerpentium ictus medentur, Przećiwko
31:
vkąſzeniu wężowemu ſą dobre/ to yeſt/ po=
32:
magáyą/ zdrowią.
33:
Mederi uitijs & erroribus, Zábieżeć wy=
34:
ſtępóm.
35:
Mederi rei alicui, Zábieżeć którey rzeczy.
36:
Facilime inopiæ frumentariæ ſeſe
37:
mederi poſſe exiſtimant, Máyą zá to
38:
że łatwie mogą zálieczić niedoſtátek żytny/
39:
to yeſt/ żyt doſtáć.
40:
Mederi Reipub. Rzeczpoſpolitą rátowáć/
41:
wſpomoc.
42:
Medetur imperſonale Plin. Ex eo me=
43:
deretur oris ulceribus, Bywa podpo=
44:
możono.
45:
Ægreſcit medendo, Im ſie dłużey lieczy
46:
tym ſie gorzey ma.
Nn 2Medela



strona: 212v


kolumna: a
M ante E.
1:
Medela pro Remedio in Biblijs tantum
2:
legitur.
3:
Remedium, remedij, Liekárſtwo- teY yá'
4:
bieYenie. Vt oportet huic rei remedium
5:
inuenire aliquod, Muśi ſie tey rzeczy yá=
6:
ko zábieżeć.
7:
Vſus es hoc remedio, Vżywáłeś/ koſz=
8:
towałeś tego liekárſtwá.
9:
Medibile pro medicabili, Obſole=
10:
tum.
11:
¶Compoſita, Immedeor, We wnątrz
12:
lieczę/ zdrowię.
13:
Media, æ, fem. pri. Regio Aſiæ maioris,
14:
Pograniczna Perſiey y Armeniey.
15:
Medi, Lud Medeyski.
16:
Medica, Nieyákie zielie konie dobrze tuczące/
17:
Konik.
18:
Medico, as, are, pen. cor. Lieczę/ vzdra=
19:
wiam.
20:
Medicor, aris, ari, deponēs uſitatius quā
21:
Medico, datiuo aliquando iungitur,
22:
Terent. Cum ego poſsim in hac re
23:
medicari mihi, Gdym ſie ſam mógł vzdro=
24:
wić. Accuſatiuo aliquando Plautus.
25:
Ego iſtum lepide medicabor metum
26:
Ia tobie ſnádnie tę boyaźń odeymę/ álbo
27:
ſnádnie cie wywiodę z tey boyáźniey.
28:
Medicatus, a, um, Vlieczony/ vzdrowiony/ to
29:
ieſt nieyákim zielem álbo korzeniem ku po=
30:
lepſzeniu prziwiedźiony. Vt Medicata fi=
31:
cus, Figowe drzewo/ nieyáką nauką ták
32:
vlieczone że lepſze figi rodźi.
33:
Medicata pocula, Napoy nieczym prze=
34:
mieſzány.
35:
Medicatiſsima res, Bárzo pomagáyąca ku
36:
zdrowiu.
37:
Medicatio, onis, uerbale, Lieczenie/ Lekowá
38:
nie.
39:
Medicus, medici, Liekarz.
40:
Medicus, a, um, adiectiuum, Liekárski/
41:
zdrowy. Vt medica manus, Liekars=
42:
ka ręká/ to yeſt pomagáyąca ku zdro=
43:
wiu.
44:
Medica herba, Vide Media.
45:
Medicina, æ, pen. prod. Liekarſtwo. Medi=
46:
cinam adhibere Reipub. Pomoc Rzeczy=
47:
poſpolitey.
48:
Medicinam facere, Liekárſtwo vczi=
49:
nić.
50:
Medicinæ, arum, in plurali, Szkoły lekár=
51:
skie.
52:
Medicinalis, le, Liekárski/ pomagáyący ku
53:
zdrowiu. Herba medicinalis, Pomagá=
54:
yące ziele.
kolumna: b
M ante E.
1:
Medicabilis, le, Co łatwie á ſnádnie może
2:
być vlieczono.
3:
Medibilis, e, idem.
4:
Immedicabilis, le, Nieulieczony. Imme
5:
dicabilis morbus, Nieulieczona choro=
6:
bá.
7:
Medicamen, medicaminis, medela, medi
8:
camentum, Liekárſtwo.
9:
Medicamen aliquando pro ſucco pur=
10:
puræ, Miáſto potu álbo yuchy nieyákiey ry=
11:
by morskiey/ którą przed czáſy ſzárłat fár=
12:
bowano.
13:
Medicamenta doloris, Liekárſtwo przećiw=
14:
ko boleściam.
15:
Medicamentum aliquando accipitur
16:
pro Veneno, Miáſto trucizny/ Iá=
17:
du.
18:
Medicamentarius, rij, Liekarz/ Aptekarz któ
19:
ry gotuye lekarſtwa.
20:
Medicamentoſus, a, um, Liekuyący/ przodá=
21:
yący mocy ku liekárſtwóm.
22:
Meditrina Dea a Medendo dicta.
23:
Meditrinalia, orum, dies quo ſolebant
24:
uinum nouum & uets libare & gu=
25:
ſtare medicamenti cauſa cum certis
26:
cærimonijs.
27:
Medicum uelum quod in prora poni=
28:
tur, Płáchtá ná przednieyſzy częśći łodźi.
29:
Calep.
30:
Medimnus, maſ. & Medimnum, medim=
31:
ni, neut. genus menſuræ ſex modios
32:
continens, Miárá v Greków była ſześć
33:
wiertłów w ſobie máyąca. Eſt enim ari=
34:
dorum menſura, Vide infra.
35:
Mediocris, Vide Medius.
36:
Mediolanum, Vide Medius.
37:
Mediomatrices uel Mediomatrici popu
38:
li Germaniæ in Archiepiſcopatu
39:
Moguntio, Po niemiecku Weſterrey=
40:
cher.
41:
Medioximus, Vide Medius.
42:
Medipontus, ti, Inſtrumentum funarium
43:
apud Catonem.
44:
Mediſtuticus nomē Magiſtratus magni
45:
apud Campanos, Calep.
46:
Meditor, aris, ari, depon. prim. Myſlię/
47:
rozważam/ przigotowuyę ſie. Meditari fu=
48:
gam Myſlić vciec.
49:
De tua quo ratione meditere, Myśl
50:
też ſam o ſobie.
51:
Meditabar quomodo cum illo lo=
52:
quar, Rozmyſliałem ſie com zá rzecz miał
53:
k niemu vczinić.
54:
Multos annos regnare eſt meditatus,
55:
Brał ſie ná długie pánowánie. Meditari
exilium



strona: 213


kolumna: a
M ante E.
1:
exilium, Bráć ſie ná wywołánie. Medi=
2:
tari editionem alicuius libelli, Goto=
3:
wáć nieyákie xiąſzki ná świát wydáć. Me=
4:
ditari ſecum oportet, quo pacto ad=
5:
uerſam ærumnam ferant.
6:
Meditari dolum ceruis, Sidłá ná ye=
7:
lenie wymyśláć. Inuenitur in paſsiua ſi=
8:
gnificatione.
9:
Meditatus, a, um, Rozmyślony/ a/ e. Para=
10:
tus & meditatus uenit, Znágotowánią y
11:
s roſmyſlną rzeczą przichodźi. Et omnia
12:
mihi meditata ſunt, Terent. Rozmyſli=
13:
łem ſie na wſziſtki rzeczy.
14:
¶Compoſitum, Immeditatus, a, um,
15:
Nierozmiſlny/ nienágotowány/ a/ e. Medi=
16:
tari ſe. Czwiczić ſie.
17:
Meditatio, onis, Myślenie/ ćwiczenie/ koſz=
18:
towánie.
19:
Stulta eſt meditatio futuri mali, Sza=
20:
lona rzecz yeſt myſlić o prziſzłych niefortu=
21:
nách.
22:
Meditate aduerbium, Rozmyślnie/ nieukwá
23:
pliwie/ bácznie.
24:
Meditatorius, a, um, Myślący/ przygotu=
25:
yący ſie k czemu.
26:
Meditatiuus, a, um, idem.
27:
Meditatiuum uerbum Grammatici ap=
28:
pellant uoce ficta quod ſenſum quen=
29:
dam meditandi uidetur habere.
30:
Meditabundus, a, um, Myśliwy. Medi=
31:
tabundus perpetuo incedit, Záwżdy
32:
ma coś ná myſli.
33:
Meditullum locus meditationis & exer=
34:
citij. CC. ſine authore.
35:
¶Compoſita, Præmedior, præmedi=
36:
taris, præmeditatus ſum, præmeditari
37:
Námyślam ſie przed tym/ vważam y roz=
38:
ważam ſam s ſobą rzecz. Præmeditari o=
39:
portet quæ mihi dicenda ſunt, Muſzę
40:
ſie rozmyślić co mam mówić.
41:
¶Præmeditatio, Przemyślenie/ rozmiś=
42:
lenie/ wzięcie ſobie ná pámięć. Nihil abſ
43:
præmeditatione faciendum cenſeo,
44:
Nie rádzęx nie czinić króm rozmyślenia/
45:
rozważenia.
46:
Medius, a, ū, Pośrzedni/ mierny/ ſredny/ a/ e.
47:
Media uocabula, Słowá ſrednie/ to yeſt
48:
które mogą być ku złemu y ku dobremu
49:
ciągnione/ dobrze y zlie rozumiáne. Vt ſunt
50:
Valetudo, facinus, Medio æſtu, W po=
51:
ſrzód gorącośći.
52:
Medius annus, Puł roká. Media no=
53:
cte, W puł nocy. Media die, W południe.
54:
In medio foro, Ná pośrodku rynku.
kolumna: b
M ante E.213
1:
Media mulierem complectitur, Ob=
2:
łápił yą w pás.
3:
Medius etiam ſignificat, Głęboki. Vt Ex
4:
medio ſomno, Z głębokiego álbo twár=
5:
dego ſnu.
6:
Medius aliquando ſignificat, Poſpolita
7:
rzecz. Vt Conſulere in medium, Rádźić
8:
o poſpolity pożytek. In medium produ=
9:
cere uel proferre, Iáwnie okázać. Pone=
10:
re in medio, idem, Venire in medium
11:
& procedere in medium, Wyſtępić przed
12:
kogo.
13:
In medio relinquere, Ná poły niedoprá=
14:
wić. Dicendi ratio in medio poſita
15:
eſt, Wolno káżdemu mówić. De medio
16:
tollere pro occidere, Zábić. Sublatus
17:
eſt de medio, Vmárł/ poſzedł przed Abrá=
18:
hámá.
19:
E medio exceſsit idem, Medium re=
20:
ſponſum, Wątpliwa odpowiedź.
21:
Mediuſculus, a, um, dimin. apud Plin.
22:
lib. II. cap. 37.
23:
Medianus, a, um, Groduyący/ ſrzedni/ a/
24:
e. Architectonicum uerbum, Medianæ
25:
columnæ, Srzoduyące pośrzednie słu=
26:
py.
27:
Medioximus, a, um, idem, ſed obſole=
28:
tum.
29:
Medietas, Połowicá/ mierność. Quam=
30:
uis hac uoce Cicero uti. reformi=
31:
dauit, ut ipſe teſtatur in libello De
32:
mundo.
33:
Mediusfidius aduerbium iurandi, Zá=
34:
prawdę/ Owſzeki.
35:
Mediare barbare dicitur, pro medium
36:
intercedere.
37:
Mediaſtinus, mediaſtini. pen. prod. Go=
38:
łotá/ palipiecek/ to yeſt sługá którego ku
39:
nápodleyſzym posługóm vżywamy.
40:
Mediaſtinus, a, um, adiectiuum, ut Me=
41:
diaſtina opera fungi, Podnoſzkiem być
42:
v wſzyſtkich/ do naypodleyſzych posług
43:
być.
44:
Mediterraneus, a, um, Dáleki od morzá/ ná
45:
poſrzodku ziemie leżący. Mediterreus pro
46:
eodem obſoletum, Mare mediterraneū
47:
Vide Mare.
48:
Meditullium, meditullij, neut. Pośrzodek
49:
wſzelákiey rzeczy. Meditullium Poloniæ
50:
maioris, Poſrzodek wielkiey polski gdzie
51:
Srodá miáſteczko leży. In meditullio Italiȩ
52:
Ná pośrodku włóch. Alias in umbili=
53:
co dicimus.
54:
Mediocris, & hoc mediocre, Srzedny/
55:
wczeſny/ mierny/ práwie wczeſny. Mediocre
56:
ingenium, Ták wczeſny dofćip. Medio=
Nn 3cris



strona: 213v


kolumna: a
M ante E.
1:
tris ſtatura, Wczeſna wyſokość. Non me=
2:
diocre telum ad res gerendas fama,
3:
Nie puł rzeczy yeſt mieć dobrą sławę ku
4:
przewodzeniu.
5:
Mediocritas, atis, f. t. Mierność/ wczeſność.
6:
In ueſtitu mediocritas optima, Mier=
7:
ność w odzieniu naylepſza.
8:
Mediocriter aduerbium, Mierne/ ták
9:
wczás. Nemo mediocriter doctus igno
10:
rat, Zadnemu wczeſnie náuczonemu to nie
11:
yeſt táyemno.
12:
Nō mediocriter ferre, Nie zá dobre prziy=
13:
mowáć.
14:
Haud mediocriter doctus, Niepoſpoli=
15:
cie náuczony.
16:
¶Compoſita, Dimidius, a, um, Poło=
17:
wiczny/ nápoły rodzielony.
18:
¶Dimidiatus, a, um, idem.
19:
¶Dimidius aliquando ſubſtantiue,
20:
Vt dimidium noctis præterijt, Pułno=
21:
cy przeſzło.
22:
Mediolanum, mediolani, Miáſto y xię=
23:
ſtwo Medioláńskie we włoſzech też w Lom=
24:
bardiey/ Mediolan.
25:
Mediolanenſis, Mediolanczik. Qui & Inſu
26:
bres uocantur.
27:
Medulla, medullæ, fem. prim. Mózg w
28:
koſciách/ tákieſz też drżenie w drzewách.
29:
Medullitus, aduerbium, Od ſercá/ od ſámych
30:
wnętrznośći.
31:
Medullitus amare, Serdecznie miło=
32:
wáć.
33:
Medullatus, a, um, in Biblijs tantum pro
34:
pingui legitur.
35:
Medulla mellis, Szczera treść miodo=
36:
wa.
37:
¶Emedullo, as, are, Wyłupuyę drzeń ál=
38:
bo mózg. Et Metaphorice, Obyáſniam/
39:
obyáwiam.
40:
¶Intermedius, a, um, Sroduyący/ pośro=
41:
duyący.
42:
Meduacus ſiue Medoacus fluuius Ve=
43:
netorum Patanium alluens qui nunc
44:
uulgo Brenna dicitur, Padewská rze=
45:
ká.
46:
Medulla, Medullitus, Vide Medius.
47:
Medullum locus in Vindelicia Germa=
48:
niæ, Melding po niemiecku.
49:
Medus, Vide Media.
50:
Meduſa, fem. pen. prod. Dziéwká Phorci
51:
która miáſto włoſów węże ná głowie miáłá
52:
tá yeſt od Perſeuſa o gárdło przipráwioná.
53:
Gorgone ſiue Corgonis, dis, etiam di
54:
citur.
55:
Megabizus ſiue Megalobyſus, Pop/ álbo
56:
kápłan Boginiey Diany y Epheſiany, Me=
kolumna: b
M ante E.
1:
gabizi, Popi tey yſtey boginiey którzy
2:
wáłáſzeni bywáli. Inde per Metaph. ac=
3:
cipitur, Miáſto niemężnego człowieka/ to
4:
yeſt máłpiego á niewieściego przirodze=
5:
nia.
6:
Mega Græce, Latine Magnum, Wiel=
7:
kie.
8:
¶Compoſita, Megaleſia, orum, Swá=
9:
dziebne weſele/ też ſwiątobliwość y wywo=
10:
dzenie gier ku czći y chwale boginiey Cybe=
11:
leś. Alias dies Magnæ matri deorum
12:
dicati quæ eſt ipſa Cybeles.
13:
Megalenſes ludi idem.
14:
Megaleſia, & Megalenſis, Vide Me=
15:
ga.
16:
Megæra, æ, fem. prim. Iedna z bogiń álbo
17:
yędz piekielnych które furie bywáyą zwáne.
18:
Vide Furo.
19:
Megara, pen. cor. fem. oppidum Atticæ
20:
& mons Siciliæ.
21:
Megarenſis, e, & Megaricus, a, um, Ieden
22:
ztámtąd.
23:
Megiſtanes, m. Latine proceres, ſeu pri=
24:
mates, Zacznieyſzy ludźie.
25:
Mehercule aduerbium iurandi per Her=
26:
culem, Owſzeki/ záprawdę.
27:
Mehercules idem, Bych ták zdrów był/ etć.
28:
Meio, meis, minxi, mictum, meire. Puſz
29:
czam wodę/ ſzczę. Diomedes præteritum
30:
meij eſſe dicit, ſed in uſu minxi. Quidā
31:
dicunt carere præterito.
32:
Mel, mellis, neut ter. Miód.
33:
Mel meum, blandientis uox, Móy duſzko/
34:
móy rodzony/ Móy miły.
35:
Melculum diminut. etiam blandientis
36:
uox.
37:
Melliculum, melliculi, & melliculus, la,
38:
lum, adiectiuum, dimin. etiam blan=
39:
dientis, Móy yediny/ moye ſerce/ móy pieſz=
40:
czku.
41:
Mellarius, a, um, Miedźny. Vt mellaria ua
42:
ſa, Fáski do chowánia miechu.
43:
Mellarius, mellarij, ſubſtantiuum, Ten któ
44:
ry pſzczoły podbiera/ który ſie vmie s miodem
45:
y ſe pſzczołámi obchodźić.
46:
Mellarium in gen. neut. Pſzczelnik mieyſce
47:
gdźie pſzczoły chowáyą. Græce Melitur=
48:
gos idem.
49:
Mellatio, onis, fem. Podbieránie/ zgromádzá=
50:
nie miodu.
51:
Mellatum, ti, neut. Sapa ſeu muſtum ad
52:
mediam partem decoctum, Nonius,
53:
Miodowa brzeczká.
54:
Mellus, a, um, Miodowy/ a/ e. Co yákoby z
55:
miodu yeſt/ ták słodki by miód.
Mellitus



strona: 214


kolumna: a
M ante E.
1:
Mellitus, a, um, Słodnący/ słodnieyący/ by
2:
miód.
3:
Mellitusſuccus, Słodnący ſok. Mellitus
4:
puer per translationem, miły wdzięczny
5:
párobeczek/ miłe chłopiątko.
6:
Mellifico, as, are, act. prim. Miód czinię.
7:
De apibus dicitur. Mellificant apes
8:
erit magna copia mellis, Pilnie pſzczoły
9:
robią będzie miedźno/ álbo miodo=
10:
wo.
11:
Mellificus, a, um, ut locus mellificus,
12:
Mieyſce na którym wrzos y kwiecia do=
13:
ſić rośćie/ z którego pſzczoły miód zbierá=
14:
yą.
15:
Mellifluus, a, um, adiectiuum Poëticum,
16:
Miodu pełny/ Miodem płynący/ słod=
17:
ki.
18:
Mellificium, mellificij, Nauká podbieránia
19:
pſzczół álbo ſpráwowánia miodu.
20:
Melligenus, a, um, Tak ſmáczny by
21:
miód.
22:
Melligo, melliginis, Sok á słodkość tá któ=
23:
rą pſzczoły ze wrzoſu kwiećia y liſcia wy=
24:
ſyſáyą/ álbo zbieráyą.
25:
Melæne oppidum Arcadiæ.
26:
Melamphyllis Inſula in Samothracia &
27:
Samos ipſa dicta eſt Melamphyl=
28:
los.
29:
Melamphyllum, melamphylli, herba de
30:
genere Brancæ urſinæ.
31:
Melampodium, melampodij, herba.
32:
Melas Græce, Latine Niger, Czarny.
33:
Melancholia atra bilis, Czarna kreẃ/ ko=
34:
lerá.
35:
Melancholicus, Melankolik/ gęſtą á cząrną
36:
krwią okfikuyący/ dźiwak yáko by nie zu=
37:
pełnego rozumu. Vide ſupra.
38:
Melanurus, melanuri, Nieyáka rybá czarney
39:
plusk/ álbo ogón máyąca.
40:
Melas etiam fluuius Pamphiliæ, alter
41:
Bœotiæ, tertius Thraciæ.
42:
melancholia, Melancholicus, Vide Cho=
43:
lera & Melas.
44:
Melancoryphus, melancoryphi, auis quȩ
45:
& Ficedula dicitur, Vide ſupra.
46:
Melandrium uel ut alij legendum cen=
47:
ſent Melampyrum herba.
48:
Melanthium, melanthij, herba, Czarny ko=
49:
ryánder álbo czarny hányż.
50:
Melanurus, Vide Melas.
51:
Meleager, maſc. Syn Enei krolá Etolskie=
52:
go.
53:
Melagræa ipſa urbs Calydon in Etolia
54:
quia Meleager in ea imperauit.
55:
Meleagrides gallinæ Africæ, Africkie kury
56:
pſtrego pierza y gárbáte.
kolumna: b
M ante E.214
1:
Melegnia Inſula maris Adriatiei.
2:
Meles, lis, & Meletis fluuius prope Smyr
3:
nam.
4:
Meli Græce, Latine Mel, Miód.
5:
melicraton, Klaret/ pity miód/ lipiec. Alias
6:
uinum mulſum.
7:
Melipecta, Plácki s miodem. Alias bellaria
8:
Confekty.
9:
Melimela, pen. prod. Słodkie yábłká.
10:
Melitones, pe. pro. Pſzczelnik/ mieyſce gdźie
11:
vle s pſzczołami ſtawáyą.
12:
Melibæa fem. urbs Magneſiæ uel Theſ=
13:
ſaliæ & uicus in mari Laconico.
14:
Melibæus, Imię właſne páſturskie v Vergi=
15:
liuſá.
16:
Melibocus Góry które ſie poczinayą w Aſiey
17:
á ydą áż do Miſzińskiey ziemie w niemiec=
18:
kich ſtronách.
19:
Meliceris, meliceridis, fem. pen. prod. uel
20:
Meliceria, æ, a cera & melle nomen
21:
accipit, Nieyáki wrzód kroſty álbo boliącz=
22:
ká puſzczáyąca z ſiebie ropę ták yáſną y żoł=
23:
tą yáko miód/ á poſpolicie ná łokciách á ko=
24:
lánách vſiáda.
25:
Melicerta maſc. fluuius Athamantis, &
26:
Inois Deus maris creditus alias Por=
27:
tunus & Palæmon.
28:
Melichros nomen lapidis.
29:
Melichryſis gemma.
30:
Melicraton, Vide Meli.
31:
Melicus, maſc. ſec. idem quod Muſicus
32:
Muzyk/ Kantor/ skłádácz ſpiewánia/ śpie=
33:
wak.
34:
Melicum Columella teſtatur corrupte
35:
uocari genus gallinarū quod Medi=
36:
cum dici ſolet.
37:
Melilotos, fem. herba.
38:
Melimeli, melimelis, neut. Confekty z yábłek
39:
Cotoniye rzeczone vcziniony.
40:
Melimelum, Vide Mel.
41:
Melinum, melini, herba.
42:
Melinum etiam, Oleyek z kwiecia yábłek. Co=
43:
tonijs rzeczone.
44:
Melinum etiam color a Melo Inſula di
45:
ctum quod ibi effodiatur, Nieyáka bia=
46:
ła fárbá.
47:
Melina genus ueſtis apud Plaut.
48:
Melina etiam genus tibiæ acutiſsimi ſo=
49:
ni, Nieyáka trąbá álbo piſzczałká oſtrzego
50:
dźwięku. Feſtus.
51:
Melinus color in floribus Luteum ſigni=
52:
ficat, Ciemnobronatny. Quidam tamen
53:
Melinum colorem uolunt eſſe mediū
54:
inter album & fuſcum qui dicitur Gil=
55:
uus, Smiády/ podpoláły.
Nn 4Melios



strona: 214v


kolumna: a
M ante E.
1:
Melior & hoc melius comparatiuus a
2:
Bonus, Lepſzy. Melior ager, Lepſza rola.
3:
In meliore cauſa eſſe, Pobożnieyſzą/ lep=
4:
ſzą rzecz mieć. Opro tibi meliorem men=
5:
tem, Ządam ábyś ſie vpámiętał/ polep=
6:
ſzył.
7:
Meliuſculus, a, um, adiectiuum diminut.
8:
Nieco lepſzy/ máło lepſzy/ też zdrowſzy. Vt
9:
Qui meliuſculus eſſe cœpit adijcere
10:
debet exercitationem, Który ſie począł
11:
lepiey mieć ná zdrowiu/ nie ma leżeć ma ſie
12:
przechadzáć.
13:
Melioreſco, is, ere, Polepſzam ſie/ poczinam
14:
ſie mieć lepiey.
15:
Melis, hius melis, fem. animal mellis
16:
auidiſsimum & aluearibus infeſtiſsi=
17:
mum, Zbik álbo dźiki kot. Vulgo Taxus
18:
& Taxo, maſ.
19:
Meliſſa, fem. Latine apis, Pſzczołá. Item
20:
nomen proprium mulieris.
21:
Meliſſophyllum, meliſſophyli, her=
22:
ba.
23:
Melita, æ, ſiue Melite, melites, pen. cor.
24:
Wyſpá miedzy Sicilią á miedzy Afriką.
25:
Seu inter Italiam & Epirum, nunc
26:
Malta uocatur, Potym czáſie yáko Tu=
27:
rek Rhodis wziął/ byłá dána zakonnikóm.
28:
Ordinis S. Ioannis.
29:
Melitæus, a, um, Vt Melitæi canes, Má=
30:
łe pieski.
31:
Melitæa lana, Melitæa uestis, Subtylna
32:
wełná/ miękkie odźienie.
33:
Melitenſis, e, idem.
34:
Melites, tis, maſ. lapis.
35:
Meliturgus, Vide Mel.
36:
Melitites, melititis, fem. Potio ex muſto
37:
& melle, Moſzcz s miodem zmieſzá=
38:
ny.
39:
Melitites etiam nomen lapidis.
40:
Melitton, melittonis, maſc. Pſzczelnik.
41:
Melium in Calepino mendoſe legitur
42:
pro Millum, Vide in loco.
43:
Melius comparatiuum aduerbium a
44:
Bene, Lepiey. Nemo accipit melius,
45:
Nikt nie lepiej gośći przimuye. Melius
46:
erit iſti morbo, Będzie lepiey ty chorobie
47:
to yeſt polepſzy ſie. Incipit res melius ire
48:
quam putaram, Poczina ſie lepiey wodźić
49:
niżlim mniemał. Meliꝰ pœnis, proſit obſit
50:
nihil uident, niſi quod lubet, bądź ſtrátá
51:
bądź zysk/ bądz zdrowo/ bądz nie zdrowo/
52:
wſziſtko im za yednp/ nie baczą nic/ yedno ná
53:
co ye myśl záwiedzie zá tym ydą.
54:
Meliuſcule & meliuſculum aduerbia di=
55:
minutiua, Lepiey. Plaut. Meliuſculum eſt
56:
mouere, Lepiey yeſt nápomináć. Iam me=
kolumna: b
M ante E.
1:
liuscule habet, Ma ſie trochę lepiey.
2:
Mellatio, mellarium & mellarius, Vide
3:
Mel.
4:
Mellica genus leguminis, Calep.
5:
Melliceris, Vide Meliceris nam unico L
6:
ſcribi debet.
7:
Mllifico, mellificus, mellitus, Vide
8:
Mel.
9:
Melligo, Vide Mel.
10:
Mellinum, Vide Melinum.
11:
Mellonia mellis Dea Romanis cul=
12:
ta.
13:
Melo fluuius qui & Nilus & Gehon uo
14:
catus eſt.
15:
Melodes, melodia, Vide Melos.
16:
Meloeſſa Inſula ex Syrenis una.
17:
Melolanta Scarabei genus.
18:
Melontes, Nieyáki rodzay korbów/ malony
19:
zwáne/ we włoſzech poſpolity lecie wielmi
20:
chłodźi.
21:
Melos, neut. indeclinabile Latine Cantus
22:
Spiewánie.
23:
Melodia, ȩ, Zgodne ſpiewánie/ ſtroyne brzmie
24:
nie/ wdzięczne á miłe śpiewánie.
25:
Melodes, Melodeyny.
26:
Melicus, melici, Spiewak. Kantor/ Mu=
27:
ſyk.
28:
Melon, neut. μη̃λον, Latine ouis, Owcá.
29:
Melota uel Melote. pen. prod. Latine pel=
30:
lis ouina, Owcza skórá/ owczy łupież.
31:
Melpomene, Iedná bogini z bogiń.
32:
Membrum, membri, neut. ſec. Członek/ ye=
33:
dná cząſtká ciáłá. Proprie, Ciáło s skórą/
34:
członki/ y kośći nákriwáyące/ też część wſze=
35:
lákiey rzeczy yáko mowy/ powieśći/ kazánia/
36:
Membra concionis, Częśći kazánia, Græce
37:
κω̃λα Vide ſupra, Vnde Bimembris,
38:
e. Dwoczęſtny. Trimembris, e, Trzyczę=
39:
ſtny.
40:
Membratim aduerbium, Ná kąski. Po
41:
kąsku/ ná ſztuki. Membratim diſcerpe=
42:
re, Ná kąśki rozedrzeć. Membratim di=
43:
cere uel tractare aliquid, Po ſztuce á po
44:
częśći co wypráwowáć. Generatim & Mē=
45:
bratim contraria.
46:
Membrum aliquando abſolute poſitum
47:
ſignificat membrum uirile, hoc eſt,
48:
Mentulum, Męski członek.
49:
Membroſus, a, um, Który ten członek wiel=
50:
ki ma.
51:
Membrana, æ, fem. prim. Skórá/ Párgá=
52:
min. Alias Pergamenum.
53:
Membrana ligni, Skórá ná drzewie.
54:
Membranula, læ, dimin. Skoreczká/ Párgá=
55:
minek.
Membranaceus



strona: 215


kolumna: a
M ante E.
1:
Membranaceus, a, um, Párgáminowi po=
2:
dobry.
3:
Membraneus, a, um, Párgaminowy/ sko=
4:
rzány/ a/ e.
5:
Membranarius, Párgáminnik/ białoskornik
6:
Gárbarz.
7:
Membro, as, are, uel membror, aris, ari,
8:
pro membra formari, Stáwiam weſpo=
9:
łek członki. Inuſitatum.
10:
Membratura, æ, Członkowánie. Inſolens,
11:
Wzroſt.
12:
meme accuſatiuus geminatus a primi=
13:
tiuo Ego, ad maiorem uehementiam
14:
Mnie mnie/ nie kogo ynſzego. Memet
15:
pronomen compoſitum, Mnie ſáme=
16:
go.
17:
Memerylus, id eſt arbutus, arbor eſt, Vi=
18:
de ſupra.
19:
Memini, Pámiętam. Verbum defectiuum
20:
in præterito tantum coniugatur &
21:
temporibus a præterito formatis, Prȩ=
22:
ter hæc, habet etiā in Imperatiuo, Me=
23:
mento, Pámiętay. Mementote, Pámiętay=
24:
cie.
25:
Memini item ſignificat, Wiem/ yeſt mi
26:
wiádomo/ też ſpominam/ przipominam. Vt,
27:
Nemo quicquam de hac re uel hu=
28:
ius rei meminit, Zaden tey reczy nie
29:
przipomionął/ álbo Nic o tym żaden nie mó=
30:
wił.
31:
Meminero, Będe to pámiętał. Memine=
32:
rint ſeſe unde oriendi ſient, Niechay ſie
33:
roſpámiętáyą zkąd ſie wzięli. Memini me
34:
uidere aut memor ſum me uidiſſe, Pá=
35:
miętam żem to oczima ſwemi widźiał. Me=
36:
mineris meminiſſe, Bácz ábyś ſie mógł
37:
rozbáczić/ álbo ábyś mógł ſpomnieć/ ná pá=
38:
mięć ſobie prziwieść.
39:
Faciam ut huius loci, diei, mei
40:
ſemper memineris, Vczinię że tego miey=
41:
ſcá/ tego dniá/ y mnie ſámego wiecznie nie
42:
zápámiętaſz/ ále zwłaſzczá będieſz żáło=
43:
wał.
44:
¶Commemini idem ſignificat quod
45:
Memini.
46:
Memor, memoris, om. fit a Memini, ſe=
47:
cundum Priſcianū, Pámiętny. Memor
48:
& gratus, Pámiętnu ná dobrodźieyſtwo/ y
49:
wdzięczny.
50:
¶Immemor, Niepámiętny/ niewdzięcz=
51:
ny.
52:
Immemor beneficij alicuius, Niewdzię=
53:
czny dobrodzieyſtwá cziyego.
54:
Memoria, æ, fem. pri. Pámięć. Memoria &
55:
recordatio idem. In memoria habeo
56:
Pámiętam.
kolumna: b
M ante E.215
1:
Inſidet in memoria idem, Memoriæ
2:
affigere, Wźiąć w pámięć.
3:
Memoriæ mandare, Náuczić ſie/ pámię=
4:
cią oſięgnąć.
5:
Memoria cuſtodire quod præceptum
6:
eſt, Strzedz tego co polecono yeſt. Me=
7:
moriam alicuius uſurpare cum cha=
8:
ritate, Serdecznie na kogo ſpomionąć/ álbop
9:
z vprzeymey chući częſto o kim mówić.
10:
Memoriæ alicuius dare operam, W
11:
niebytnośći cziyey częſto nań ſpomináć. Me=
12:
moria memini facile, Dobrze ná to pá=
13:
miętam.
14:
Memoriæ prodere ſermones alicuius
15:
Popiſáć/ piſnem oſięgnąć y ná ſwiát wy=
16:
dáć.
17:
Memoria proditum eſt, Nápiſano
18:
yeſt.
19:
Memoriæ traditum eſt idem, Memo=
20:
ria falli, Nie dobrey pámięći być. Repe=
21:
tere memoria res antiquas, Powiedáć o
22:
ſtárych rzeczach.
23:
In memoriam redite quæſo, quæ li=
24:
bido iſtius fuerit, Roſpámiętaycie ſie
25:
proſzę was ná wielką ſwą wolą y roſpuſtę
26:
tego.
27:
Poſt hominum memoria, Iáko lu=
28:
dźie náſtáli.
29:
Poſt homines natos, idem, Vſ ad
30:
hanc memoria, Aż do tego czáſu. Vt
31:
mea memoria eſt, Iáko długo mogę pá=
32:
miętać.
33:
Quod ſæpe & noſtra & patrum me=
34:
moria uſuuenit, Co ſie częſto náſzych lát/
35:
tákieſz y przodków náſzych przigadzáło. E
36:
memoria excidit, Zápámiętałem/ wyſzło
37:
wylieciáło mi z pámięćy.
38:
Sic, Omni memoria uel in omni me=
39:
moria, pro in omni tempore, Wſzela=
40:
kiego czáſu.
41:
Memoriola diminutiuum, Pámiąt=
42:
ká.
43:
Mentio, onis, fem. ter. Spominánie/ Przipo=
44:
minánie.
45:
Mentione facta amicitiæ noſtræ. Przi=
46:
wiódſzy ná pámięć náſze towárziskie zácho=
47:
wánie.
48:
Facit huius rei mentionem in hoc uel
49:
illo libello, Przipomina to álbo piſze o tym
50:
w tych/ álbo w onych xięgách.
51:
Memoriale, memorialis, neut. pro Mo=
52:
numento, Znák pámiątki cziyey/ też pámieć
53:
In Biblijs tantum legitur.
Memoriter



strona: 215v


kolumna: a
M ante E.
1:
Memoriter aduerbium, Z pamięći/ króm
2:
xiąg.
3:
Memoriter recitare aut narrare aliquid
4:
Z pámięci powiedáć. Memoriter reſpon=
5:
dere, Króm którego roſpámiętawánia pręt=
6:
ko odpowiedáć.
7:
Memoriter exponere aliquid, Z pámię=
8:
ći á nie z piſmá co przed kim przełożić. Me=
9:
morabilis, le, Godny pámiętánia/ álbo łatwi
10:
ku pámiętániu.
11:
Memorabile ingenium, Niepoſpolity dof=
12:
ćip/ rozum zwłaſzczá godny pámiętánia.
13:
Memoro, as, are, act. prim. Prziwodzę ná
14:
pámięć/ też ſpominam/ mówię/ wyliczam. Ve=
15:
rum eſt uerbum quod memoratur
16:
Vby amici ibi opes, Prawdziwa rzecz yeſt
17:
yáko mowią poſpolicie/ Gdzie prziyaciele tám
18:
bogáctwá.
19:
Nomen tuum memora mihi, Powiedz
20:
mi yákoć dzieyą.
21:
Muſa mihi cauſas memora, Powiedz
22:
álbo prziwiedź ná pámięć. Incredibile me=
23:
moratu eſt quam facile coaluerit,
24:
Rzecz niepodobna ku powiedániu/ yáko ſie
25:
prętko zidnoczyli.
26:
Memoror, aris, ari, deponens pro Me=
27:
mini uel Memoro barbarum.
28:
Memoratus, huius memoratus, idem
29:
quod Memoria, Pámięć.
30:
Memorandus, a, um, idem quod Me=
31:
morabis.
32:
¶Commemoro, as, are, Przipominam
33:
prziwodzę na pámięć. De quibus antea
34:
commemoraui, O którychem przed tym
35:
mówił álbo przipominał.
36:
Quodcun dixerim, egerim, audie=
37:
rim, commemoro ueſperi, Comkolwiek
38:
mówił/ czinił/ słyſzał przes czáły dzień/ to ſo
39:
bie wieczór prziwodzę ná pámięć. Non eſt
40:
opus multis uerbis commemorare,
41:
Nie potrzebá około tego wiele mo=
42:
wić.
43:
¶Commemorādus, a, um, Godny przi=
44:
pominánia.
45:
¶Commemoratio, Spomnienie. Nemo
46:
illo in commemoratione antiquitatis
47:
ſolertior, Nikt nie vmie ták o ſtárych rzeczách
48:
powiedáć yáko ón.
49:
¶Commemorabilis, le, idem quod
50:
commemorandus.
51:
¶Rememoro, as, are, Roſpámięta=
52:
wam.
53:
¶Rememoror, aris, ari, Barbare legi=
54:
tur in Biblijs pro Reminiſci.
55:
¶Reminiſcor, reminiſceris, reminiſci,
kolumna: b
M ante E.
1:
ſine præterito, Pámiętam/ Baczę/ przicho=
2:
dźi mi záś ku pamięći/ też rozpámiętawam
3:
ſie. Veteris incommodi reminiſci, Ná
4:
przeſzłą niefortunę pámiętáć/ baczić Ea po=
5:
tius reminiſcere quæ tua perſona di=
6:
gna ſunt, Więtſze baczenie miey na to co to=
7:
bie prziſtoyi. Reminiſci & recordari
8:
idem.
9:
¶Reminiſcentia, æ, Spomnienie/ prziście
10:
ku pámięći.
11:
Memphis, fem Głowne miáſto w Egypcie.
12:
Nunc Cayrum dicitur.
13:
Memphitis, & hoc memphite, adiectiuū
14:
pen. prod. In genitiuo, Memphitis uel
15:
Memphitidis, & Memphiticus, a, um,
16:
Co ku temu miáſtu należy.
17:
Memphi ſubſtantiue populi memphim
18:
inhabitantes.
19:
Mena Romanis credita Dea quæ men=
20:
ſtruorum flucui præeſſet.
21:
Mena etiam & Menula, Rybá nieyáka
22:
śliedzowi podobna Aliquando ſcribunt
23:
pro diphtongum Mæna.
24:
menaria Inſula a menarum piſcium co=
25:
pia dicta.
26:
Menalippe, fem. Bogini Amazonum.
27:
Menapij maſc. populus Galliæ Belgicæ
28:
Vbijs finitimi, Lud xięſtwá Geldriskiego y
29:
Iuliackiego po obu ſtrón Rhenu leżący.
30:
Alias Geldrenſes & Iuliacenſes in in=
31:
feriori Germania, Po niemiecku zową
32:
Geller vnd Gulch.
33:
Menander, Menandri, maſc. ſec. Właſne
34:
ymię Poety Greckiego.
35:
Menda, æ, fem prim. uel Mendum, men=
36:
di, neut. ſec. Błąd/ zmázá. Mendum cor=
37:
rigere, W czym ſie pobłądźiło popráwić/
38:
Błąd wyrzućić.
39:
Mendoſus, a, um, Pełny błędów. Exem=
40:
plar mendoſum, Xięgi pełne błędnego/
41:
fáłſziwego/ á nieumieyętnego piſánia. His
42:
laudationibus hiſtoria rerum noſtra=
43:
rum facta eſt mendoſior, Tymi ták
44:
zbytnemi chwałámi Hiſtoriá dzieyów náſzych
45:
ſtáłá ſie fáłſziwſza/ Podeyźrzańſza. Deeſſe
46:
aliquam partem & ſuperare mendo=
47:
ſum eſt, Gdy niedoſtáye czego/ álbo też by=
48:
wa názbyt przidano tám fáłſz yeſt.
49:
Mendoſe aduerbium, Pochybnie/ błędnie/
50:
fáłſziwie. Mendoſe ſcribis, Pochybnie pi=
51:
ſzeſz/ to yeſt nie chowaſz orthographiey. Men=
52:
doſe colligis, Fáłſziwie wywodźiſz á oká=
53:
zuyeſz rzecz.
54:
¶Emendo, as, aui, are, Popráwiam/ po=
55:
lepſzam/ błąd y omyłki wyrzucam. Emen=
56:
dare ſeſe, Polepſzyć ſie.
¶Emendator



strona: 216


kolumna: a
M ante E.
1:
¶Emendator, Polepſzyciel/ nápráwiciel/
2:
poprawcá.
3:
¶Emendatrix, Popráwicielká.
4:
¶Emendatio, Popráwienie/ zlepſze=
5:
nie.
6:
¶Emendare aduerbium, Dobrze/ nie=
7:
pochybnie/ króm fálſzu. Emendate ſcribe=
8:
re, Wedle orthographiey piſáć.
9:
Mendacium, mendax, Vide Mens.
10:
Menedſium unguentis genus.
11:
Mendicula, Stároświeckie odźienie nieyá=
12:
kie.
13:
Mendicus, pen. prod. maſ. ſe. Zebrał/ nędz=
14:
nik.
15:
Mendicus, a, um, adiectiuum, Ze=
16:
brácki.
17:
Mendiciſsimus enim forma ſuperlatiui
18:
dixit Cic. Wyrudny żebrak.
19:
Mendiculus dimin. Zebraczek.
20:
Mendico, as, are, neut. prim. Zebrzę/ bierzę
21:
prze bóg.
22:
Mendicare ſibi malum Plautus dixit
23:
metaphoricos, Niefortun ſie domieś=
24:
ćić.
25:
Mendicans, mendicantis, Zebráczy.
26:
Mendicitas, atis, Zebrániná/ nędzá/ vboſtwo/
27:
niedoſtátek.
28:
Mendicatio, onis, Zebránie. Mendicabu=
29:
lum idem, ſed Obſoletum.
30:
Mendicimonium, mendicimonij, neu. ſe.
31:
pri mendicitate obſoletum.
32:
Mendiciter aduerbium, Po żebrácku/ nędz=
33:
nie/ żebráckim obyczáyem.
34:
¶Emendico, as, are, Wyżebráć/ wypro=
35:
śić/ wymodlić.
36:
¶Emendicatio, Wymodlenie.
37:
Mendix apud Oſcos nomen eſt magi=
38:
ſtratus.
39:
Mendum, Vide Menda.
40:
Menecina, urbs Oenotriæ cuius populi
41:
Memecinei & Menecinij.
42:
Menecis pen. product. urbs Phocenſi=
43:
um.
44:
Menium. neut. ſe. Budowánie s podśieniámi
45:
ná słupiech ſtoyące które yákoby wychodźy
46:
przecz przed grunt á fundáment práwego
47:
budowánia/ ganek/ przedſienie/ wykuſz nie=
48:
którzi zową. A Memo quodam Inuen=
49:
tore Romano.
50:
Menium uel Meſonium putatur eſſe ciui=
51:
tas Germaniæ, maydenburg. po niemiec=
52:
ku w Saski źiemi nad rzeką leżące.
53:
Menix nomen Inſulæ quidam ſcribūt
54:
Meninx.
55:
Mennonia nomen gemmæ.
56:
Mens, mentis, fem. ter. Vmysł/ rozum/ dof=
kolumna: b
M ante E.216
1:
ćip. Non poteſt mihi uenire in men=
2:
tem, Nie może mi na mysl prziść/ nie mo=
3:
gę wſpomionąć.
4:
Optare alicui mentem meliorem, Zę=
5:
dáć komu lepſzego vmysłu/ vpámiętá=
6:
nia.
7:
Mentem mutare, Odmienić vmysł ſwoy/
8:
rozmyſlić ſie.
9:
Mente captus, Szalony/ głupi. Compos
10:
mentis, Rozumny/ roſtropny. Mens mun=
11:
di apud Philoſophos idem quod
12:
Prouidentia, Opátrzność/ rząd/ á ſprá=
13:
wowánie boże.
14:
Deorum mente ac ratione mundus
15:
adminiſtratur, Pan Bóg ſwiátem rządźy.
16:
Aliquando pro conſilio uoluntate &
17:
opinione, Miáſto przedſię wzięcia woley
18:
y mniemánia cziyego. Vt Intelligo men=
19:
tem tuam, Rozumiem mniemánie y wolą
20:
twoye. Non poſſum inueſtigare men=
21:
tem authoris, Nie mogę wyrozumieć mnie=
22:
mánia skłádáczowego.
23:
Sana mens, Dobry rozum. Mala mens.
24:
malus animus, prouerbialiter uſurpa=
25:
tum, Złe plemię/ zły owoc/ zła myśl/ złe
26:
vczynki. Vt ueſtræ mentes at ſenten=
27:
tiæ cum populi Romani uoluntate,
28:
ſuffragijſ conſentiant. Aby wáſze vmy=
29:
sły y rády z ludu Rzimskiego wolą y
30:
przedſię wzięciem ſie zgadzáły/ to yeſt á=
31:
byście z obu ſtrón yednoſtáyną myſl y chuć
32:
mieli.
33:
Nunc noſtram accipe mentem, Bácz
34:
yuſz teraż náſze mniemánie. Dum mihi ſo=
35:
let in mentem uenire illius temporis,
36:
Gdy mi ná myſl przichodźi on czás. Gdy
37:
ná on czás wſpominam, Neſcio quid illi
38:
in mentem uenerit qui hæc cogitet,
39:
Nie rozumiem w który ſpoſop to czini gdy
40:
to zámyśla.
41:
Mentio, fem. ter. Spomnienie. Vide Me=
42:
mini.
43:
¶Compoſita a mens, Amens, Nie=
44:
mądry/ głupi/ który odſzedł od rozu=
45:
mu.
46:
¶Amentia, æ, fem. pri. Głupość/ odeście
47:
od rozumu.
48:
¶Demens, Szalony/ wściekły/ niebáczny/
49:
nierozmyſlny.
50:
¶Demētia, Szaleńſtwo/ niebáczność/ nie=
51:
rozum.
52:
¶Demēto, as, are, Szalonym czinię, błaz=
53:
ná z kogo czinię. Et dementare dixit
54:
Apul. pro inſanire, Száleć.
55:
¶Dementio, is, ire, pro inſanire dixit
56:
Lucretius. Miáſto ſzálenia.
¶Dementer



strona: 216v


kolumna: a
M ante E
1:
¶Dementer aduerbium, Szalenie/ Głu=
2:
pie/ niebácznie.
3:
¶Vehemēs, Gwałtowny/ mocny/ ſurowy/
4:
bárzy/ popędliwy. Cauſa uehemens ad
5:
obiurgandum, Dośić słuſzna wielka
6:
przicziná ku karániu. Vehementes lite=
7:
ræ, Surowy/ popędliwy liſt.
8:
¶Vehementia, æ, fem. prim. Mocność/
9:
Gwałtowność/ śilność/ popędliwość. Odo
10:
ris uehementia, Silność woniey.
11:
¶Vehementer aduerbiū, Bárzo gwał=
12:
townie/ popędliwie. Vehementer, acriter,
13:
animoſe, idem, Silnie/ ſurowie/ śmiele/
14:
popędliwie.
15:
Vehementer aduerſari, Mocnie ſie ſprze=
16:
ćiwiáć.
17:
Vehementer amare, Bárzo miłowáć.
18:
Minari uehementer, Srogo/ popędliwie
19:
komu groźić.
20:
Vos credere hoc mihi uehementer ue=
21:
lim, Chćieycie temu vprzeymie wie=
22:
rzić.
23:
Mentior, mētiris, mentitus ſum, mentiri,
24:
depon. q. Lżę s prawdą ſie miyam. Men=
25:
tiri aduerſum aliquem, & in aliquem
26:
Lgáć ná kogo.
27:
Mentiri alicui, Lgáć komu/ to yeſt powie=
28:
dáć ládá co.
29:
Mentiri colorem fuco, Bárwić ſie. Men
30:
tiri ſexum muliebri motu, Niewieśćie=
31:
mi obyczáymi ſie wydáwáć zá niewiáſtę. Idē
32:
quod Simulare.
33:
Mentibor pro mentiar apud Plau=
34:
tum.
35:
Mentitus participium, Cic. Ne tu uide=
36:
aris mentitus, Abyś nie był mnieman nie=
37:
prawdę powiedáć.
38:
Mendax, mendacis, om. tert. Lgarz/ fáł=
39:
ſzerz.
40:
Mendacium, mendacij, Lgárſtwo. Impro=
41:
bi hominis eſt mendacio fallere, Nie
42:
należy ná dobrego człowieká mátáć kim/
43:
omyláć kogo.
44:
Magnum & impudens mendacium,
45:
Wirudna łeż. Dare mendacium alicui,
46:
Zełgáć/ zmamić kim. Dicere mendacium
47:
alicui, Zádáć komu łeſz.
48:
Mendaciter aduerbium, Lżywie/ niepraw=
49:
dźiwie.
50:
Mendaciloquus, a, um, idem quod men=
51:
dax, Który ſie łżą pęta.
52:
¶Ementior, ementiris, ementiri, Wyły=
53:
gam/ wymyſlam co yáko żywo nie było=
54:
Ementiri & fingere idem, Ementia o=
55:
pinio, Wirudna łeſz. Ementiri ſtirpem,
kolumna: b
M ante E.
1:
Powiedáć ſie z cziyego rodxáyu á nie
2:
być.
3:
Menſa, menſæ, fem. prim. Stół. Conſiſte=
4:
re ad menſam, Służyć do ſtołu. Ali=
5:
quando pro cibo prandio uel cœna
6:
accipit Metonmiycω̃ς hinc prima mēſa
7:
Pierwſze potráwy. Secūda menſa, Wtóre
8:
potráwy/ to yeſt ſer/ álbo yábłká owoc. Quȩ
9:
dicuntur Bellaria & Grȩce τραγήματα
10:
De menſa mittere, Nieco z ſtołu posłáć
11:
komu/ to yeſt z potraw. Menſam iubet
12:
tolli, Káże zbierać obrus. Menſam remo=
13:
uere idem, Omnium menſarū aſſecla,
14:
Próżny chléb/ páſorzyt/ wſzędy był. menſa
15:
etiam quadra dicitur, Tálierz y ráchow=
16:
niczy ſtół ná którym ráchuyą y pieniądze od=
17:
liczáyą.
18:
Menſula diminutiuum, Stolik.
19:
Menſarius, a, um, adiectiuum, Co ku
20:
ſtołowi należy. Menſaria pocula, Stoło=
21:
we kupki.
22:
Menſarius ſubſtantiuum qui & numu=
23:
larius Argentarius & Collybiſta dici=
24:
tur, Mincarz który nád rozmáyitą monetą
25:
ſledźy/ odmieniácz monetę zá monetę.
26:
Menſularius dimin. a menſula idē quod
27:
Menſarius.
28:
Menſio, onis, Vide Melior.
29:
Menſis, huius menſis, Mieſiąc.
30:
Menſes in plurali tantum, Niewieścia nie=
31:
moc/ Mieſięczna chorobá.
32:
Menſtrua in plurali tantum, idem.
33:
Menſtruatus, a, um, Co tákową chorobę
34:
cierpi.
35:
Menſtrualis, le, Ná kożdy mieſiąc.
36:
Menſtrualis mulier, Ná którą mieśiączna
37:
chorobá prziſzłá.
38:
Menſtruus, a, um, Mieſięczny co ſie na koż=
39:
dy mieſiąc przigadza. Menſtruum ſpa=
40:
cium, Ieden mieſiąc.
41:
Menſtrum ſubſtantiuum, Zółd/ myto żoł=
42:
nierskie ná yeden mieſiąc.
43:
Menſurnus citat Calep. ex libro de In=
44:
uentione ubi nunc legimus Men=
45:
ſtruus
46:
¶Compoſita, Bimeſtris, & hoc bime=
47:
ſtre, Dwomieſięczny/ przes dwá mieſią=
48:
cá.
49:
¶Trimeſtris, e, Trzymieſięczny.
50:
¶Semeſtris, e, Sześćmieſięczny/
51:
¶Semeſtræ ſubſtantiuum, Puł ro=
52:
ká.
53:
¶Seſquimeſtris, ſeu ſeſquimenſis, Puł
54:
mieſiącá. Intermeſtris, e, Miedzy mieśięcz=
55:
ny.
¶Intermeſtris



strona: 217


kolumna: a
M ante E.
1:
¶Intermeſtris luna, Náſtáyący nów/ yá=
2:
koby miedzy mieſiącmi náſtáyący xiężyc.
3:
¶Intermeſtrum, intermeſtrui idem,
4:
Menſura, Vide Metior.
5:
Menta inde Mentula, æ, fem. pri. Męski
6:
członek. Alias Muto, mutonis.
7:
Mentulatus, Który męski członek ma.
8:
Menta uel ut alij ſcribunt cum h Men=
9:
tha, æ. fem, prim herba, Miętká.
10:
Menthaſtrum, Leśna miętká.
11:
Mentagra, mentagræ, fem. morbus di=
12:
ctus a mento a quo incipit. Nieyáki
13:
Liſzay/ Suchy ſwierzb. Albo łupież ná twa=
14:
rzy Vide Lichen.
15:
Mentaſtrum, uide Menta.
16:
Mentigo, mentigis, femin. tert. genus
17:
morbi, Kroſty/ Párchy ná podgárldkách y
18:
wárgách owczych.
19:
Mentio, onis, Vide Menum.
20:
Mentior, Vide Mens.
21:
Mentoas olim dictus eſt Danubius.
22:
Mentor, oris, maſc. ter. Właſne ymię sław=
23:
nego ſznicerá/ to yeſz tego który obráczy rzeże/
24:
y też ſtáki foremnie czini.
25:
Mentum, menti, neut. ſecund. Podgárdłek.
26:
Menus Germaniæ fluuius, Rzeká w niem=
27:
cech. Men przes Frankonią pod Franck=
28:
fort ciekąca á przy Mogunciey w Ryn wpá=
29:
da.
30:
Meo, as, aui, are, n. p. Ciekię/ bieżę. Tanta eſt
31:
anguſtia ut uix ſingula meent plau=
32:
ſtra, Táka ciáſność yeſt że ſie ledwey yeden
33:
wóz w mieśćić może.
34:
Meatus, huius meatus, Dziurá/ przechód/
35:
wychód. Græce πορος.
36:
Matus ſyderum, Biég á miyánie gwiazd.
37:
Meabilis, le, Przechodzący/ Przeciekáyący/ co
38:
łatwie może prześć/ Przebrnąć.
39:
¶Compoſita, Permeabilis, Remeabi=
40:
lis.
41:
¶Commeo, as, are, Iadę/ Prowádzę ſie/
42:
y tám y ſám ſie przeyeżdzę. Quacun com
43:
meauerat, Kędyſzkolwiek yechał/ Kędyſz ſie
44:
kolwiek obrócił. Vt tuto ab hoſtium
45:
curſu etiam ſinguli commeare poſſent,
46:
Aby mogli bezpiecznie y tám y ſám yść y wrá=
47:
cáć ſie/ wędrowáć. Ad eos mercatores
48:
ſæpe commeant, Częſto do nich lrámárze
49:
prziyeżdżayą. Commeare ultro citro,
50:
Y tám y ſám ſie przeyeźdźić.
51:
¶Commeatus, huius commeatus,
52:
Dozwolenie/ Dopuſzczenie/ które Hetman
53:
zołnierzóm/ álbo ynſzy pan poddánym álbo
54:
sługóm ſwoyim daye/ áby ſie ná pewny czás
55:
wrácáli/ gleyowny liſt. Huic commeatum
56:
liberum impetrare, Oſięgnąć dobrowolne
kolumna: b
M ante E.217
1:
dopuſzczenie ku mieſzkániu álbo też żołnierzo=
2:
wániu gdzie ſie komu podoba.
3:
¶Commeatus, huius commeatus, & hi
4:
commeatus in utro numero pro ci=
5:
barijs etiam ad alimoniam Reipub.
6:
ciuitatis exercitus aut alicuius multi=
7:
tudinis ſumitur. Interdum etiā priuati
8:
hominis, Wſzelákie potrzeby ku żywnośći
9:
ziemóm/ Miáſtóm/ Zołnierzóm/ Woyskóm
10:
należące.
11:
Commeatus negare in Sileſiam, Zám=
12:
knąć drogę do Sliąska. Exercitus abūdat
13:
commeatibus, Ma doſtatek wſzelákich
14:
żywnośći.
15:
¶Permeo, as, are, Przeciekam/ Przechodzę
16:
ná drugą ſtronę. Permeare extra, Przecie=
17:
káć ná wierſch.
18:
Permeabilis, le, Latwi ku przecieczeniu/
19:
prześciu/ przebyan.
20:
¶Remeo, as, are, Wrácam ſie záś/ Na zad
21:
yadę/ Ná zad ciekę. Certis horis peſtifer
22:
calor remeat. Pewnych ſie godźin cięſzka
23:
gorącość wráca. Cum ex Italia remea=
24:
rem, Gdym ſie z Włóch wrácał.
25:
¶Tranſmeo, as, are, Miyam/ Przemi=
26:
yam.
27:
¶Intermeo, as, are, Ciekę/ Idę przes poś=
28:
rodek.
29:
Mephitis, huius mephitis, fem. ter. Pleśń/
30:
wſtęchnienie/ á wſmierdnienie źiemie y wody.
31:
Terræ putor.
32:
Mephiticus, a, um/ Smrodliwy/ Stęch=
33:
ły.
34:
Merax, meracus, meraculus, Vide Me=
35:
rus.
36:
Mercator, Mercatura, Vide mer=
37:
cor.
38:
Merces, mercedis, fem. tert. penul. produ.
39:
Myto/ Zápłátá/ dźienny żółd/ Nayemnik.
40:
Prȩdiorum merces, Dochody folwárczne
41:
Wxperiri fidem hominum magna
42:
mercede, Doznáć wiernośći ludzkiey s
43:
wielkim Koſztunkiem/ y s wielką ſzkodą
44:
ſwą.
45:
Mercedula diminutiuum, Mytko.
46:
Mercenarius, ſubſtantiuum, Náyem=
47:
nik.
48:
Mercenarius, a, um, adiectiuum, Náyem=
49:
ny/ Niedármy. Vt mercenarij teſtes, Ná=
50:
yemni ſwiádkowie. Mercenarium præ=
51:
mium, Náyęte zmowione myto.
52:
Mercimonium, Vide Mercor.
53:
Mercor, mercaris, mercatus ſum, merca=
54:
ri, deponens, Kupuyę. Mercari Græ=
55:
ca fide, Zá gotowe pieniądze kupić.
OoMercatur



strona: 217v


kolumna: a
M ante E
1:
Mercatur minori precio, Zá mnieyſze
2:
pieniądze bywa pod czás kupiono. Mercari
3:
præſenti pecunia idem quod Græca
4:
fide.
5:
Merx, mercis, fem. tert. Kupia/ Towar.
6:
Merces, mercedis, idem Profiteri merces,
7:
Odeclić od towárów/ Opowiedzieć ſie ná
8:
cle.
9:
Merces improfeſſæ/ Wolne ode cłá towáry
10:
Apud Iuriſconſultos.
11:
Merces eſculentæ, Przedáyne rzeczy yedzą=
12:
ce.
13:
Mercimonium, mercimonij, neut. ſecun.
14:
idem quod Merx.
15:
Commercium, Spolne kupczenie/ Han=
16:
dlowánie/ y kupiectwo. Nonnunquam
17:
accipitur pro conſuetudine & uſu,
18:
Miáſto towárziſzenia. Nihil mihi tecum
19:
amplius commercij erit, Chcę mieć s to=
20:
bą od tych czáſów dobry pokóy.
21:
Mercator, mercatoris, Kramarz/ kupiec.
22:
Mercatio, mercationis, Kupowánie/ Krá=
23:
mowánie.
24:
Mercatura, æ, fem. prim. Kupiectwo/
25:
Krámárſtwo. Mercaturam facere uel ex=
26:
ercere, Kupiectwem ſie obchodźić.
27:
Mercans, mercantis, Kupiec/ Kupuyący.
28:
Mercatus participium paſsiuum pro em=
29:
ptus, Kupiony.
30:
Mercatus, huius mercatus, Skład/ Miáſto
31:
gdzie dla wielkich yarmárków kupie skłádáyą
32:
Græce εμπὸριον.
33:
Mercatus etiam, Iármárk. Mercatus indi=
34:
cere, uel, Inſtituere, Wywołać yár=
35:
márk. Sed prohibere mercatum, Odwo=
36:
łáć yármárk.
37:
Mercalis, & hoc mercale, Skupny. Citat
38:
Calepinus ex Colum. ubi nunc legitur
39:
mercantibus.
40:
¶Promercalis, le, Przedáyny.
41:
Mercurius, rij, maſc. ſecund. Bóg wymowy
42:
y kupiectwá/ Syn Iowiſzów y Maie poſeł
43:
wſzech bogów. Vt Poëtæ fabulantur
44:
Græce, ᾽έρμισ hoc eſt nuncius & in=
45:
terpres, Poſeł/ Curſor/ y Tłumácz.
46:
Mercurialis, le, Co ku poſelſtwu y vrzędóm.
47:
Mercuriuſowym należy.
48:
Mercurialis, pro facundo & expedito,
49:
Miásto wymownego/ ſpráwnego/ prętkie=
50:
go.
51:
Mercurialis, huius mercurialis, fem. tert.
52:
herba.
53:
Mercuriales in plurali Sodales quidam
54:
in honorem Mercurij, uel Collegium
55:
aliquod.
kolumna: b
M ante E.
1:
Mercurius etiam, Gwiazdá plánetá yedná z
2:
ſiedmi plánet.
3:
Merda, merdæ, fem. prim. Człowieczy gnóy/
4:
Gówno.
5:
Merdo, as, are, & Permerdo, permerdas,
6:
permerdare, Sram/ Id eſt fœdo con=
7:
ſpurco.
8:
Merenda, æ, feminin. prim. Podwieczo=
9:
rek.
10:
Mereo, meres, merui, meritus ſum, &
11:
Mereor, mereris, mereri, deponens,
12:
Służę/ z naymu robię. Scio hanc meri=
13:
tam eſſe ut memor eſſes ſui, Zeć to zásłu=
14:
żyłá ábyś ná nię pámiętał. Mereri laudem,
15:
Chwalę zásłużyć. Meritus laureā linguæ
16:
Cicero. Cicero mimo ynſze zásłużił koro=
17:
nę álbo chwałę wymowy. Mereri offenſam,
18:
Zásłużić niełáskę/ to yeſt wykroczić przęćiw=
19:
ko komu. Quid de te merui, qua me cau=
20:
ſa perderes, Comći vczinił/ w czimemći ſie
21:
przewinił. Bene me meritus eſt, Wiele
22:
mi dobrego okazał. Male uel peſsime de
23:
aliquo mereri, Przipráwić kogo o yáką
24:
ſzkodę/ Nielubość/ Niewdzięczność. Alias,
25:
Co złego wyrządzić.
26:
Merere, pro ſtipendium facere, Zołnierską
27:
słuſzbę służić. Iurgeltnikiem być. Cum ac=
28:
cuſatiuo & ablatiuo reperitur, Prima
29:
ſtipendia meruit, Suet, Pierwſza mu to
30:
służba byłá w żołnierſtwie. Aere merent
31:
paruo, Luca. Ná máłym mycie służą/ álbo
32:
z máłego mytá trwáyą. Triennio ſub Ha=
33:
ſtrubale Imperatore meruit, Trzy latá
34:
pod Hetmánem Haſtrubálem żołnierską służ
35:
bę wiódł. Merere equo & merere equo
36:
publico, Ná yeden kóń myto mieć. Merere
37:
pedibus, Drapską służbę służić. Meruit
38:
ſtipendia in eo bello, Miał też ná poczet
39:
ná tey woynie. Merere alicui, Służić niekó=
40:
mu.
41:
Meritus participium ſiue nomen ex par=
42:
ticipio, a, um, Godny/ Powinny/ Szłuſzny/
43:
Doſtoyny/ a/ e. Primus in toga trium=
44:
phum meritus, Pierwſzy nie walcząc w po=
45:
koyu będąć triumph otrzimał. Meritos,
46:
aris imponit honores, Godne álbo po=
47:
winne ofiáry ofiárowáł. Meritas dependit
48:
pœnas. Zásłużone winy odcierpiáł. Meri=
49:
tum adeptus eſt honorem, Powinny czći
50:
doſtał.
51:
¶Immeritus, a, um, Niegodny/ Niedo=
52:
ſtoyny/ Niezásłużony.
53:
Merito aduerbium, et meritiſsimo in ſu=
54:
perlatiuo, Słuſznie/ Godnie/ z powinnośći.
55:
Merito te amo, Práwie z powinnośći ćie
56:
miłuyę.
¶Immerito,



strona: 218


kolumna: a
M ante E.
1:
¶Immerito, Niegodnie/ Niedoſtoynie.
2:
Immerito ſuccenſes illi, Bez winy ſie nań
3:
gniewaſz. Immerito a te accuſor, Skárżyſz
4:
ſie ná mię bes moyey winy.
5:
Meritum, meriti, ſubſtantiuum neut ſec.
6:
Zasługá/ záchowánie złe albo dobre. Przisłu=
7:
gá/ Dobrodzieyſtwo. Non ſatis tibi grati=
8:
as agere poſſum, pro tuis in me meri=
9:
tis, Nie yeſt mie ſto ábych twe dobrodźieyſtwá
10:
mógł odsłużyć. Tuo merito hoc fit, To
11:
ſie dzieye zá winą á przewinieniem twoyim.
12:
Nemo me accuſauit merito meo, Nikt
13:
ſie ná mię nie skárżył zá przewinienie moye.
14:
Piſonem noſtrum merito eius amo
15:
plurimum, Zá yego vprzeyme záchowánie.
16:
Pro merito, Wedle zasługi. Merito ue=
17:
ſtro maximas gratias uobis omnes &
18:
agere & habere debemus, Winniſmy
19:
wam zá wáſze ſzláchetne záchowánie przećiwko
20:
nam wielkie dźięki czinić y odsługowáć.
21:
Meretrix uenit a Mereo, Nierządna niewiá=
22:
ſta y poſpolita kurwa.
23:
Meretricula, æ, diminu. Kurwiczká/ kurew=
24:
ká.
25:
Meretricius, a, um, Kurewski. Meretricius
26:
amor, Nierządna miłość. Meretricia do=
27:
mus, Nierządnych niewiaſt dóm/ Zántus.
28:
Meretricium, meretricij, ſubſtantiuum,
29:
neut. ſecund. Kurewſtwo/ Nierząd.
30:
Meretricie aduerbium, Po kurewsku.
31:
Meretricor, aris, ari, d. p. Pátrzam nierządu
32:
kurewski żiwot wiodę.
33:
Meritorius, a, u, Nayemny/ Co od naymu
34:
yeſt. Vt Meritorius equus, Nayemny
35:
kóń.
36:
¶Biga meritoria, Kárá álbo wózek o dwu
37:
koniu nayemny.
38:
¶Quadriga meritoria, Wóz o czterech
39:
koniách.
40:
¶Taberna meritoria, Gośćiniec/ karcz=
41:
má.
42:
Meritorium abſolute ſubſtantiue, Gośćin=
43:
ny dóm.
44:
¶Compoſita, Commereor, res, pen.
45:
cor, commerui, & commeritus ſum,
46:
commerere neutrum.
47:
¶Commereor, eris, eri, deponens, Zá=
48:
sługuyę/ Też dopuſzczam ſie złego álbo do=
49:
brego/ Grzéſzę. Nunquam ſciens comme=
50:
rui ut caperet odium illa mei, Nicem s
51:
wyádomośćią mą przećiwko yey nie wykro=
52:
czył/ áby miáłá prziczynę na mie ſie gniewá=
53:
nia/ álbo nicem yey chcąc álbo wiedząc nie zá=
54:
służił. Quid commerui aut peccaui
55:
pater. Terent. Com zásłużił/ w czymem
56:
ſie przewinił oycze. Commereri aliquid
kolumna: b
M ante E.218
1:
erga alterum, Wykroczić przećiwko komu.
2:
Nullam de his rebus culpam comme=
3:
ruit, Namniey w tym nie winien.
4:
¶Demereor & Demereo, Przisługuyę/
5:
záchowawam ſie komu. Omnes ſibi deme=
6:
reri ſtudet, Wſziſtkim ſie rad záchowawa rad
7:
by káżdego łáskę miał. Demereri aliquē
8:
aliquo officio, Záchowáć ſie komu yáką
9:
przisługą.
10:
¶Emereor, & Emereo, Wysługuyę ſie/
11:
Zásługuyę dobrze.
12:
¶Emeritus, a, um, Wysłużony/ a/ e. Eme=
13:
ritus miles, Wysłużony żołnierz który dla
14:
ſtárośći nie yeſt powinien dáley żołnierzo=
15:
wáć. Emerita arma, Wysłużona zbroyá/
16:
to yeſt którey więcey nie może dla pokáżenia
17:
vżywáć. Emeriti boues, Stáre woły więcey
18:
w yárzmie nie robiące. Emeritȩ apes, Pſzczo
19:
ły które więcey ná miód nie robią. Emeriti
20:
āni, Stárość/ gdy yuſz yeden dáley nie może.
21:
¶Emeritum, emeriti, ſubſtantiue, Zá=
22:
służone myto.
23:
¶Emerita Auguſta Hiſpanie oppi=
24:
dum.
25:
¶Promereor, eris, eri, & Promereo,
26:
eres, erui, tum, ere, Zásługuyę. Prome=
27:
ruiſti ut ne quid ores, quod uelis quin
28:
impetres, Zásłużyłeś to że krom proźby
29:
wſziſtko co chceſz możeſz otrzimáć. Quando
30:
bene promeruit fiat, Gdyż dobrze zásłużył
31:
niechay ták będźie. Promereri malū, Zlie ſie
32:
zásłużić. Promereri principē pro prin=
33:
cipatum promereri, Oſięgnąć. Cum his
34:
nihil promereat, Gdy ſie w niwczym nie
35:
przewinił.
36:
Primerens, entis, Zásłużony. Promeri=
37:
tum, ti, Zasługá.
38:
Merga, æ, fem. prim. Grábie. któremi żito y
39:
śiáno grábią/ też Grabki prżi koſách bywáyą=
40:
ce/ gdy owies álbo tátárkę ſiekáyą. Dictæ a
41:
mergis uolucribus, quia ut illi ſe in a=
42:
quam mergunt dum piſcies perſequun=
43:
tur, ſic meſſores eas in fruges mergunt.
44:
Merges, mergitis, fem. tert. penul. correp.
45:
Kupki żytá álbo owſu yuſz grábione ále yeſz=
46:
cze nie związáne/ kuczkámi/ niektórzi zową.
47:
Mergo, mergis, merſi, merſum, mergere,
48:
act. tert. Narzam/ Topię/ w wodę pogrążam/
49:
maczam/ krzczę. Mergere ſe in flumen, Po=
50:
nurzić ſie w rzekę. Mergere aliquem in a=
51:
quam, Ponurzić kogo w wodę. Mergere
52:
cymbam, Vtopić łódkę. Mergere ulti=
53:
mis ſupplicijs per translationem, Ská=
54:
ráć kogo áby tego więcey nie czinił. Merſus
55:
ſecundis rebus, W ſzcześćiu pogrążony/
56:
Vtopiony. Ne in hoc adminiſtrantur
Oo 2tutelæ



strona: 218v


kolumna: a
M ante E
1:
tutelæ ut mergantur pupilli, Nie dla te=
2:
go bywáyą polecone opiekuńſtwá áby śieroty
3:
były topione/ To yeſt ſzkodzone w ymieniu.
4:
Merſio, onis, fem. tert. Pogrążenie/ Narzá=
5:
nie/ Wmoczenie.
6:
Merſo, as, are, frequentatiuum, Vſtáwicznie
7:
narzam/ Maczam.
8:
Merto, as, are, pro Merſare Obſoletum.
9:
¶Compoſita, Demergo, Pogrążam/ Ná
10:
głębią wpycham/ Topię. Demergit caput
11:
cornix per littora, Wroná kąpie po
12:
brzegách/ Nurza głowę w wodę. Demerge=
13:
re ſemen, Pośiać y pográbić naſienie/ rolą
14:
nákrić. Demerſus in palude, Vtonął w
15:
ługowisku. Demerſa in profundo ueri=
16:
tas, Prawdá ná głębokośći pogrążona/ záko=
17:
páná. Aere alieno demerſus, Vtonął w
18:
długách po vſzy/ zádłużył ſie. Patriam de=
19:
merſam extuli, Dobrzem rátował oyczy=
20:
zny.
21:
¶Emergo, Wynurzam ſie ná wierſch. Cum
22:
tandem de paludibus emerſiſſet, Gdy
23:
ſie z błót wykołátał álbo z długów wybrnął.
24:
Emergere utero puer dicitur, Ná ſwiát
25:
prziść/ Vrodźić ſie. Hinc ad dignitates &
26:
honores emerege, Prziść ku wielkim do=
27:
ſtoynośćiam. Video te olim ad ſummas
28:
dignitates emerſurū, Widzę że czáſu ſwego
29:
przidźieſz ku wyſokiemu ſtanu. Emerſit e ua=
30:
di oratio, Wyskrobáłá/ Wypłłáwiłá ſie z
31:
cięſzkich mieyſc. Emergere e iudicio pecu=
32:
latus, Wybrnąć/ Wypráwić ſie przed ſądem.
33:
Emergere e mendicitate, Wybrnąć z że=
34:
brániny/ Doskrobáć ſie kęſá chlébá. Emerge=
35:
re ex aliquo negocio. Wypráwić/ Wy=
36:
plieść ſie/ przekonáć nieyáką trudność.
37:
Emerſura uirtus ex omni ſeuitia fortu=
38:
næ, Wynurzy ſie cnotá ze wſzelákiey fortu=
39:
ny/ przećiwnośći. Emerſit hoc uno modo
40:
depreſſá ueritas, Tym yednym obyczáyem/
41:
pogrążona prawdá ná ſwiatłość wyſzłá. E=
42:
mergere ex incommoda ualetudine,
43:
Z niemocy powſtáć.
44:
¶Emergi paſsiue Terentius, Tot res
45:
repente circumuallant ut emergi non
46:
poteſt, Ták wiele rzeczi z nienacká przipá=
47:
dáyą z których ſie yeden trudno wyplieść może/
48:
álbo z nich wskuráć.
49:
¶Immergo, Wnarzam/ Wgrążam. Vbi
50:
Iſter amnis immergitur, Tám gdźie rzeká
51:
Dunay wpáda. Se aliquo iergere, Po=
52:
nurzić ſie. Immerſit ſe aliquo in ganeum,
53:
Vtonął gdzie miedzy łotrowſtwem. Se in
54:
uoluptates immergere, Vdáć ſie na wſze=
55:
láką roſpuſtę. Immergere ſe blanditijs in
56:
conſuetudinem alicuius, Wkráść ſie w
57:
kogo pochliebſtwem á przilizowániem.
kolumna: b
M ante E
1:
¶Submergo, Topię/ Pogrążam ná głębo=
2:
kość. Nauis ſubmerſa, Lódź vtonęłá. Sub=
3:
merſus uoraginibus, W przepáśćiách vto=
4:
nął. Innatare & Submerſum eſſe con=
5:
traria.
6:
¶Submerſio, onis, Vtopienie/ Zágrąże=
7:
nie.
8:
Mergus, mergi, Nór/ ptak wodny nárzáyący
9:
ſie.
10:
Mergus in uite, Skrziwienie wićy winney
11:
wo byczay obłąku gdy yą prziwięzuyą do tyczy
12:
álbo łaskowánia/ Pal. Mergum dicimus
13:
quoties uelut arcus ſupra terram relin=
14:
quitur alia parte uitis infoſſa.
15:
Mergulus, merguli, Lámpá Naczinie w któ=
16:
rym knot gore. Et in Biblijs nomen a=
17:
uis.
18:
Mergus, & Mergulus, Vide Mergo.
19:
Mergur, mergoris genus, quod nonnul=
20:
li Situlam appellant.
21:
Mergites, mergitis, fem. tert.
22:
Meridies, meridiei, Południe. Vide Dies.
23:
Meridianus, a, um, Przipołudnieyſzy.
24:
Meridianus Sol, Przipołudnieyſze słóńce/
25:
Meridiano ſubaudi tempore, W połu=
26:
dnie.
27:
Meridio, as, are, Et Meridior, aris, ari,
28:
deponens, W południe obiad yém.
29:
Meriditare, Orzeſipiáć ſie o przipołudniu.
30:
Meridiatio, onis, uerbale, Przipołudnieyſze
31:
ſpánie.
32:
Merito, as, Meritorius, meritum, Vide
33:
Merco.
34:
Merobiba, Vide Merus.
35:
Meribibulus ibidem.
36:
Meroctes, tis, fem. genus lapidis.
37:
Meroe, es, fe. Wyſpá y miásto nád rzeką Ni=
38:
luſem.
39:
Merops, is, maſcu. Nieyáki ptak pſzczoły rad
40:
yadáyący/ żołná.
41:
Meropus, pen. corr. mons Græciæ iuxta
42:
Theſſaliam.
43:
Meros, maſcu. mons Indiæ in qua ciuitas
44:
Niſa ſita eſt.
45:
Merſo, as, Vide Mergo.
46:
Merula, læ, Kos.
47:
Merus, a, um, Szczyry/ práwy/ wirudny/ a/ e.
48:
Meri bellatores, Wirudni żołnierze. Me=
49:
ræ nugæ, Wirudna łeż/ żywa matániná.
50:
Mera ſpes, Zupełna nádźieyá.
51:
Merum, meri, ſubſtantiuum pro uino,
52:
Szczyre wino w które wody by namniey nie
53:
przimieſzano.
54:
Meracus, a, um, pen. pro. & Merax, acis,
55:
pen. prod. idem quod Merus, Vt, Me=
56:
racum uinum, Szczyre wino nie przemie=
ſzáne



strona: 219


kolumna: a
M ante E
1:
ſzáne wodą. Hyeme bibendum eſt, me=
2:
racius, æſtate dilutius, Zimie mocnieyſze
3:
wino mamy piyáć/ Lecie lżeyſze wodnieyſze.
4:
Meribibulus, li, Piyánicá który w wino wo=
5:
dy nie przimieſzawa.
6:
Merobiba, æ, maſc. idem.
7:
Mere aduerb. Szczyrze/ Wirudnie/ Zupełnie.
8:
Merx, mercis, Vide Mercor.
9:
Mercimonium ibidem.
10:
Meſa, fluuius qui rectius Moſa dicitur.
11:
Meſapia idem, quod Apulia, Kráyiná we
12:
włoſzech.
13:
Merſauli, ædium itinera inter duo atria,
14:
Sćianki/ Ganek/ Sipont.
15:
Meſe, es, uentus inter Boream & Cæciā.
16:
Meſia prouincia quæ Pannonie iungitur
17:
ad Pontum uſ cum Danubio decur=
18:
rens, alij Mœſia ſcribunt.
19:
Meſos, maſc. Latine medius, Pośrzedni/
20:
Vnde multa compoſita, Meſaulos ui=
21:
de paulo ſupra Meſauli.
22:
Meſochorus, p. c. Gracz który ku táncowi gra
23:
Meſonyction, Pułnocy.
24:
Meſopotamia, Kráyiná w Aſiey miedzy dwie=
25:
má rzekomá. Tigri & Euphrate.
26:
Meſoleucos, nomen gemmæ, & nomen
27:
herbæ.
28:
Meſomelas, gemma.
29:
Meſochorus, Vide Meſos.
30:
Meſon, perſona comica coci aut nautæ
31:
aut ſimilium, Feſtus.
32:
Meſopotiamia, uide Meſes.
33:
Meſophærum, ri, Nardi ſpecies.
34:
Meſpanenſe, unum ex hoſtijs Rhodani
35:
fluuij, CC.
36:
Meſpilus, fem. pen. cor. genus arboris.
37:
Meſpilum, meſpili, fructus,
38:
Meſpila, læ, fem pro ipſa arbore.
39:
Meſſala, maſc Przezwysko yednego Rzimiá=
40:
niná. Valerius Coruinus, Zwánego.
41:
Meſſalina, Zoná Ceſarzá Claudiuſá.
42:
Maſſana ciuitas Siciliæ
43:
Meſſanenſis, e, Ieden ztámtąd.
44:
Meſſenia, fem prim. Kráyiná w Greciey In
45:
Peloponeſo Laconiæ & Arcadiæ fi=
46:
nitima.
47:
Meſſene ciuitas Peloponeſi.
48:
Meſsias Hebraice, Græce Chriſtus, Lati=
49:
ne unctus, Pomázániec.
50:
Meſsis, meſſor, uide Meto.
51:
Met ſyllaba ornatus cauſa ponitur & ad=
52:
uerbium eſt, ut Egomet, Ia ſam/ Tu=
53:
met, Ty ſam.
54:
Meta, æ, f. m. pri. Cél. Kres koniec wſzelákich
55:
rzeczy. Item congeries ſeu ſtrues, in acu=
56:
tum tendens, Gromádá álbo kupá kończáł,
57:
ut Meta fœni, Kopá ſiána.
kolumna: b
M ante E219
1:
Meta, Gránicá/ kopiec Nam terminos agro=
2:
rum pyramidali forma effigiari etiam
3:
ninc moris eſt.
4:
Meta lactis, id eſt caſeus ad morem metȩ,
5:
hoc eſt pyramidalis figuræ factus, Tá=
6:
kiey formy ſér yáko kopce bywáyą/ wyſoki
7:
konczyſty ſer. Ad metam peruenire, Od
8:
kryſu prziść/ Skończić co. Attingere me=
9:
tam, Cel vbić. Et e carceribus uſ ad
10:
metam, Od początku aż do końcá.
11:
Metula, diminutiuum, legitur apud Pli=
12:
nium Iuniorem in Epiſtolis.
13:
Metari, uide Metior,
14:
Meta, μὲτα præpoſitio Græca Latine.
15:
Cum uel Trans & Poſt.
16:
Metabaſis compoſitum, Tranſitio, Prze=
17:
ſtąpienie/ dáley poſtąpienie/ przeminienie/
18:
Przeście/ gdy w mowie oznáymuyemy o czy=
19:
meſmy mówili/ á o czym daley mowić bę=
20:
dźiemy.
21:
Metabole, μεταβολη̃ Mutatio, Przemienie=
22:
nie.
23:
Metaphora, μεταφορα Latine translatio,
24:
Przełożenie. Cum dictio a propria ſigni=
25:
ficatione ad aliud transfertur ſignifica=
26:
tum improprie, Vide ſupra.
27:
Metatheſis, μεταθεσισ pen. corr. Latine
28:
tranſpoſitio, Przeſádzenie liter. Vt Tym=
29:
bre pro Tymber.
30:
Metamorphoſis eos. fem. μεταμορπωσισ
31:
Tranſfiguratio, Przextałtowánie/ Odmien=
32:
nośc/ odmienienie xtałtu.
33:
Metaplaſmos, μεταπλασμόσ transfor=
34:
matio, ſeu translatio quædam recti ſo=
35:
liti ſermonis in alteram ſpeciem,
36:
Przeczinienie/ Przetworzenie mową ná ynſzy
37:
obyczay. Cuius multæ ſunt ſpecies, ut A=
38:
phȩreſis, Protheſis, Paragoge, Epente=
39:
ſis, & c. quibus Poëte in carmine licen=
40:
ter utuntur, alioquin in oratione ſolu=
41:
ta pro uitijs putandæ.
42:
Metaphyſica, orum, neut plurale tantum,
43:
Latine ſupernaturalia, Nád przirodzo=
44:
ne.
45:
Metalepſis, μεταλεψισ, Eſt cum aliqua di
46:
ctio a propria ſua ſignificatione ex his
47:
quæ præceſſerunt denotat, Vt ariſta
48:
pro ſegete, æſtate, & anno.
49:
Metalli dicti ſunt in re militari quaſi Mer=
50:
cenarij.
51:
Metallum, li n. ſec. Wſzeláka miedź álbo má=
52:
teria którą w źiemi kopáyą/ yáko yeſt kruſzce
53:
złoto śrebro/ miedź/ ołów.
54:
Metallum miniarium, Szybá gdźie minium
Oo 3kopáyą.



strona: 219v


kolumna: a
M ante E.
1:
kopáyą. Argentaria, metalla, er plumba=
2:
ria, Szyby w których śrebro y ołów kopáyą.
3:
Metalus, a, um, Co ku metallóm á kruſzczóm
4:
należy/ Kruſzcowy.
5:
Metallicus, ſubſtantiuum, Górnik/ chłop w
6:
górách robiący około kruſzców.
Metamorphoſis,Vide μετα præpoſi.
Grȩcam
Metaphora,
Metaphyſica,
Metaplaſmus
Metatheſis,

7:
Metapontum, ti, Italiæ oppidum in ſinu
8:
Tarentino.
9:
Metator, Vide Metor.
10:
Metaurus, neut. uel Metaurum, n. fluuius
11:
Italiæ in Vmbria.
12:
Metellus, Właſne ymię Rzimiániná yednego.
13:
Meteoros, maſcul. pen. prod. μετὲωροσ
14:
Latine Sublimis, Wyſoki/ ná wyſokość
15:
podnieśiony/ ná wyſokość záwieſzony.
16:
Meteora Ariſtotelis, Xięgi Ariſtoteleſowe
17:
w których o wyſokich rzeczách/ to yeſt o obłokách
18:
powietrzu/ wodźie/ ogniu wyſokich zwłaſzczá
19:
elementách á żywiołách wypiſano yeſt.
20:
Methodus, methodi, fem. ſecund. Latine
21:
Compendium, Krótka drógá/ krótki oby=
22:
czay ku oſięgnieniu á ſpráwowániu ſie w któ=
23:
rey nauce. Ratio & uia docendi qua ce=
24:
lerrime ad peritiam euadere poſſumus.
25:
Methodicus, a, um, Który krótkiego á yá=
26:
ſnego ſpoſobu w vczeniu náſliáduye. Vt eſt
27:
Ariſtoteles.
28:
Metonymia, æ, fem. prim. Latine tranſ=
29:
nominatio, Przekrſzczenie/ Przemienienie
30:
ymienia gdy śćklenicá bywa brána miáſto pi=
31:
wá które w niey yeſt. Alias nominis
32:
ꝓ nomine poſitio ut Bacchꝰ pro uino
33:
Methymna, fem. Miáſto ná wyſpie Lesbo.
34:
Dicitur etiam & Methymne.
35:
Methymnæus, a, um, Ieden ztámtąd.
36:
Meticuloſus, Vide Metuo.
37:
Metior, metiris, menſus ſum, metiri, de. p.
38:
Mierzę/ Dźielę. Multi fœlicitatem me=
39:
riuntur uoluptate, Wiele ich ſzczęsliwość
40:
roskoſzą álbo roſpuſtnośćią mierzą/ To yeſt
41:
zá nawiętſzą ſzczęśliwość pokłádáyą/ Ros=
42:
koſzy vżywáć. Metiri iter, Wędrowáć/ iść.
43:
Non me piguit tua cauſa tantum itine=
44:
ris metiri, Nie leniłem ſie dla ciebie ták dá=
45:
leko iść. Metiri ſtipendiū militibus, Po=
46:
dźieláć żółd miedzy żołnierze. Omnia quæ
47:
ad beatam uitam pertinent uentre me=
48:
tiri idem quod ſupra, Metiens omnia
49:
dignitate, nō ambitione, Wedle godnośći
50:
vrzędy rozdáyąc/ nie wedle łakomośći tych
51:
którzy ná nie mrą/ y pilnie czubáyą álbo o nie
52:
ſtoyą.
kolumna: b
M ante E.
1:
Menſus participiū, Mierzony/ Mierny.
2:
¶Immenſus, a, um, Niezmierny/ Wielki.
3:
Menſio, onis, uerbale fem. Mierzenie.
4:
Menſor, oris, Pomiernik/ Miernik.
5:
Menſores etiam dicti ſunt, Którzy vmieyą
6:
obóz toczić/ Woysko kłáść w polu.
7:
Menſura, æ, fem. prim. Miárá.
8:
Menſuro, as, are, Mierzę.
9:
Menſuratio, Mierzenie. Vtrum inuſita=
10:
tum apud probatos autores.
11:
Menſurabilis, le, in Biblijs barbare legi=
12:
tur pro dimenſionis capaci, Wymierny
13:
álbo pomierny.
14:
Metor, aris, ari, deponens, Wymierzam/ Po
15:
mierzam/ Miárkuyę/ Zákręſzam/ Cechuyę.
16:
Metari caſtra, Obóz położić Et caſtra
17:
mentari idem.
18:
Metata etiam paſsiue dicitur.
19:
Metatio, onis, fem. tert. Wymierzánie.
20:
Metator, oris, maſc. tert. Wymiernik, Meta=
21:
tores, Oboźni którzy vmieyą obóz kłáść.
22:
Videtur eſſe a Meta deductum.
23:
¶Compoſita, Demetior, demetris, de=
24:
menſus, uel demetitus ſum, demetiri,
25:
Pomierzam/ Vważam/ Odmierzam. Deme=
26:
tiri ſuis commodis omnia, id eſt æſti=
27:
mare, Wſzyſtko wedle pożitku ſwego vwáżáć.
28:
Demetitus, a, um, actiue & paſsiue acci=
29:
pitur, Pomierzony ten który mierzał.
30:
¶Demenſus, a, um, participiū, Odmie=
31:
rzony/ a/ e.
32:
¶Demenſum ſubſtantiuū, Obrok/ Wy=
33:
dzielona żywność ná yeden mieſiąc. Erant
34:
autem quatuor modij frumenti quos
35:
ſingulis menſibus accipiebant ſerui a=
36:
pud Romanos pro cibo, id erat De=
37:
menſum. Et ſi recte computes Græco=
38:
rum Choenici reſpondebat niſi quod
39:
ille menſtruus erat cibus, hic uero di=
40:
urnus. Nam unuſquiſ modius octo
41:
Chœnices Græcas, & unus Chœnix
42:
duos ſextarios continebat.
43:
¶Dimetior, Oddzielam/ Roſmierzam.
44:
¶Dimenſio, Rozmierzenie/ Oddzielenie.
45:
¶Dimetiens, participium, Rozmie=
46:
rzáyący/. Vt, Dimetiens linea, Roſ=
47:
dzielna linia. Idem quod Diametros,
48:
Co zá rowne bywa rozdzielono. Vide ſupra.
49:
¶Emetior, Wymierzam. Emetiri iter ue=
50:
hiculis per translationem, Wymierzić
51:
drógę ſankámi. Curſu emetiri uno die in=
52:
gens ſpacium, Wielki pąd álbo cug yednego
53:
dniá vczinić. Emenſus eſt ſol ardua, Słoń=
54:
ce teraz naywyſzſzey yeſt.
55:
¶Emenſus paſsiue Liuius poſtquam
56:
multo maiorem partem itineris emen=
ſam



strona: 220


kolumna: a
M ante E.
1:
ſam cerunt, Gdy obaczili że więtſzą część
2:
drógi vyecháli.
3:
¶Permetior, Przemierzam/ Przebiegam.
4:
Non ſemel hoc iter permenſus ſum,
5:
Nie razem tędy przemierzył.
6:
¶Permenſus paſsiuum, Przemierzány.
7:
Remetior, Z nowu mierzę/ Przemierzam záś
8:
Meto, metis, meſſui, meſſum, metere, a. te.
9:
Znę żyto/ śiekę trawę. Purpureos metunt
10:
flores, Znieráyą/ Szczikáyą etć. Mihi iſtic
11:
nec ſeritur nec metitur, Ani mi tám ſieyą
12:
áni żną. Dicitur etiam de uuis.
13:
Meſſor, oris, Zeńcá.
14:
Meſſorius, a, um, Co ku żniwu należy. Meſſo=
15:
ria falx, Koſá. Meſſis, huius meſsis, fe.
16:
tert. Zniwo. Aliquando pro ſegete ma=
17:
tura, Miáſto doſtáłego żytá.
18:
Meſsio, onis, f, t Zęcie. Inſolens pro meſſe.
19:
¶Compoſita, Demeto, pen. corr. Po=
20:
żynam. Demetere et congregare fructus,
21:
Pożąć y zwoźić pożytki.
22:
¶Præmeto prius meto, Pirwey pożynam.
23:
Metona urbs Peloponeſi.
24:
Mepion genus arboris, CC.
25:
Metopon, neut. Latine frons, Czoło.
26:
Metopoſcopos, pen. corr. Práktykarz z
27:
oblicza á z twarzy luckiey práktykuyący.
28:
Metopoſcopos Vide Metopon.
29:
Mtopum id eſt oleū Amygdalinū CC.
30:
Metor, aris, uide ſupra Metior.
31:
Metator, Metatio ibidem.
32:
Metreta, æ, fem. prim. uel etiam Metretes
33:
maſc. genus uaſis, Nieyáki ſąd albo ſtą=
34:
gieẃ/ máyąc w ſobie dwánaście. Conglos,
35:
Græcorum eſt menſura eadem cum
36:
Cado, uide ſupra in dictiōe Cadus idē
37:
quod Amphora, cum urna Latini ge=
38:
nus mutauerunt id quod mirum uide=
39:
ri poteſt. Nam apud Græcos maſcu=
40:
linum eſt.
41:
Metropolis, fem. penultima correpta.
42:
Głownę miáſto.
43:
Metropolitanus, a, um, Ieden z głownego
44:
miáſtá/ Albo co tu głownemu miaſtu náleży.
45:
Metropolites, pen. prod. Metropolitanæ
46:
ciuitatis Pontifex, Metropolitan.
47:
Metrum, metri, neut, ſecund. μετρον. La=
48:
tine menſura, Miárá. Accipitur autem
49:
pro carmine, Miáſto wierſzów/ To yeſt
50:
rymowney mowy.
51:
¶Monemetrū, Wierſze álbo rymy. A duo=
52:
bus pedibus.
53:
¶Dimetrum, O czterech. Trimetrum, O
54:
ſześći. Tetrametrum, O ośmi. Pntame=
55:
trum, O piąći. Hexametrum, O ſześći.
56:
Metricus, a, ū, Wierſzowny/ Rymowny/ ál=
57:
bo co ku wierſzowi náleży.
kolumna: b
M ante E.220
1:
Metuo, is, ui, ere, n. t. Boyę ſie. Proprie ſer=
2:
uorum eſt, Metuo mihi ualde, Bárzo ſie
3:
boyę. Metuo tibi, Obawam ſie áby cie co
4:
złego nie podkáło. Metuo meo amori
5:
moram, Ták mi ſie widźi że ſie moyá miłość
6:
odwlecze. Et metuo meo amori, Zdami ſie
7:
że ná ſwey miłośći vtrácę. Metuo illum,
8:
Boyę ſie go. Eos nunc homines metuo
9:
mihi ne obſint, Tych ſie teraz ludźi boyę
10:
by mi nie byli ná przeſzkodźie. A me infidias
11:
metuunt Obawáyą ſie o demnie nieyákiey
12:
zdrády. Ab Hannivale metuens, Boyąc
13:
ſie Hánnibáleſá. Metuo abs te de uerbis
14:
tuis, Lękam ſie dlá twych słów. Metuo Rei=
15:
pub. malum ab eo, Obáwam ſie áby cze=
16:
go złego nie wyrządźił poſpolitemu ſtanu.
17:
Nihil eſt quod metuas, Nie maſz ſie czego
18:
obáwáć. Haud metuo qualem tu me ho=
19:
minum exiſtimes, Nic o to nie dbam yá=
20:
ko ty o mnie dźierżyſz, Metuo quid agam,
21:
Nie wiem co mam czinic dla boyáźniey. Me=
22:
tuo ut poſsim recuperare, Widźi mi ſie że
23:
z trudná k temu záś przydę.
24:
Metuens, tis, Participium, Boyący ſie. Et
25:
nomen ex participio, Vt, Metuens le=
26:
gum, metuens iudiciorum, Boyący ſie
27:
praw/ Boyący ſie vſtaw/ To yeſt nie przeſtę=
28:
pny nie rad wykracza przećiwko práwóm.
29:
Metus, huius metus, Boyáźliwy. In metu
30:
eſſe pro metuere, Bać ſie. Amoto metu,
31:
Oddaliwſzy boyaźń. Incutere metum ali=
32:
cui, Przeſtráſzić kogo. Ponere aliquid in
33:
metu, Obáwáć ſie niezego. Metus de fra=
34:
tre in ſcribendo impedit, Boyaźń á ſta=
35:
ránie które mam o brácie nie dopuſzcza mi
36:
piſáć.
37:
Metus pro religione, Miáſto boyáźni bożey.
38:
Meticulus, li, diminut. Máła boyaźń.
39:
Meticuloſus, a, um, Boyázliwy/ a/ e.
40:
Metys purgamentum, ceræ ex quo par=
41:
tem aluei priorem apes illinunt.
42:
Men herba apud Plinium.
43:
Meuania, ciuitas Vmbriæ in Italia cuius
44:
populi Mεuanates,
45:
Meus, a, ū, pronomē poſſeſsiuum, Móy.
46:
Meus gnatus, Móy ſyn. Meus ſum, Ie=
47:
ſtem ſwiebodny nikomu nieobowiązány.
48:
Meum uel mea eſt negare, Ná mię nale=
49:
ży żáprzeć. Si hoc eſſet meum hodie nū=
50:
quam remorarem quin darem, By to w
51:
moyey mocy było/ By ná mnie leżáło nie chciał=
52:
bych temu żadney przewłoki czinić ábych zá rá=
53:
zem nie dał.
54:
Mea, mea tu, & huiuſmodi muliebria ſunt
55:
blandimenta, Miła rodzona/ miła yedina.
56:
Non eſt mentiri meum, Nie zwykłem ſie
57:
łżą obchodźić.
Oo 4Meus



strona: 220v


kolumna: a
M ante I
1:
Meus, tuus, aliquando ſubſtantiua ſunt,
2:
Z moyich yeden. Mea quidem ſententia,
3:
Wedle mego zdánia. Meus carnifex, Móy
4:
kát który mię trapi. Mea manu literæ,
5:
Moyey właſney ręki liſt nápiſány. Meopte
6:
ingenio, Mym właſnym dofćipem, Mea=
7:
pte malicia, Z moyey właſney złośći. Non
8:
tam meapte cauſa lætor quam illius,
9:
Nie ták ſie weſelę dla ſam ſiebie/ yáko dla
10:
niego.
M ante I.
11:
Mi dandi caſus a genitiuo mis, Mnie.
12:
Vergil Et mi genus ab loue ſummo, id
13:
eſt mihi, item uocatiuus pro meus, Te=
14:
rent. O mi Aeſchine, O móy yedyny Aeſchi=
15:
ne. Mi uir blandientis, Miły.
16:
Mica, fem. pri. Odrobiná/ Kruſziná/ Właſnie/
17:
Srebrne/ śćkláne/ złote okruſzki które pádáyą
18:
v złotników od ricia.
19:
Mico, micas, micui, & micaui, are, neu. p.
20:
Błyskám. Nam ſignificat ſubinde per
21:
interualla ſplendere, ut Micat ignibus
22:
ȩther Ver, Błyska ſie ná powietrzu ná nie=
23:
bie. Micari digitis, Pálcámi gráć. Genus
24:
fuit ludi apud ueteres, Byłá nieyáka kro=
25:
tochwilá v ſtárych yeden mżał á drugi vkázo=
26:
wał pálce/ mowiąc/ gaday wiele ich. Micant
27:
uenæ, Drgáyą żyły. Micat animus, Drga
28:
skacze ſerce álbo vmysł.
29:
¶Compoſita, Dimico, as, pen. corre.
30:
dimicui et dimicaui, dimicatum, dimi=
31:
care, Szermuyę/ biyę/ potykam ſie s kim Di=
32:
micare acie uel prælio, Polem ſie poty=
33:
káć/ Bitwę zwieść. Dimicandum omni
34:
ratione, ut incolumes ſeruentur, Wſzelá=
35:
ka ſie pilność na to ma włożić áby byli zacho=
36:
wáni. Dimicant inter ſe, Potykáyą ſie/
37:
Szermuyą. Dimicare pro altero, Wſzczi=
38:
náć wzeymowác ſie zá kim. Dimicare pro
39:
re aliqua/ Wádźić ſie o nieyáką rzecz. Di=
40:
micare pro capite, O głowę ſzermowáć.
41:
¶Dimicatio uerbale, Szermowánie/ Po=
42:
tykánie/ Bitwá. In aciem dimicatio=
43:
nem, Ku potykániu przyść.
44:
¶Emico, Wybłyskam. Hoc eſt extra
45:
ſplendeo, Wyyáſniam. Aliquando Me=
46:
taphorice, Extra ſalio, Wyskákuyę/ vká
47:
zuyę ſie. wynurzam ſie. Emicuit longe an=
48:
te omnes Euphranor, Dáleko yuſze vcziekł
49:
zwyciężył.
50:
¶Promico. extendo, uel longe iacio
51:
ſplendeo, Dáleko ſie s błyskániem zánoſzę
52:
Dáleko ſtrzelam.
kolumna: b
M ante I.
1:
¶Intermico, id eſt inter, & in medio
2:
mico, Miedzy poſrzodek błyskam.
3:
Micturio, uide Mingo.
4:
Micros, maſc. Latine Paruus, Máły.
5:
Microcoſmos compoſitum Paruus mū=
6:
dus, Máły ſwiát/ To yeſt cłowiek.
7:
Micrologus, penul. corre. paruus ſermo
8:
uel parua ratio, Krótka mowá/ máła przi=
9:
czina.
10:
Micrologia, Breuiloquentia, Krótka mo=
11:
wá/ Skąpość słów.
12:
Micropſychos, puſilanimis, Nieśmiáły/
13:
Niedźiarski. Nam ψυχη̃ anima.
14:
Micropſychia puſilaminitas, Nieśmiáłość
15:
Niedziárkość.
16:
Mictyris paupercula pulmentaria inquit
17:
Nonius.
18:
Mida, Robak w ſtrączu grochowym roſtący/ ál=
19:
bo w ſámym bowowym ziarnie.
20:
Midas, maſcul. nomen Regis Phrygium,
21:
Król Phrygyski wielmi bogáty ále głu=
22:
pi.
23:
Midio, genus nauigij,
24:
Mieza oppidum Macedoniȩ, quod olim
25:
Strymonium uocabant.
26:
Migro, as, aui, are, neut prim. Prowádzę ſie
27:
ná ynſze mieyſce ku mieſzkániu. Migrare e
28:
uita, Vmrzeć. Caſsita nidum migrauit,
29:
Skowronek ſie na ynſze mieyſce s gniazdem
30:
przeniosł. Migrare e phano foras, Wy=
31:
nieść ſie gdźie z domu álbo z kościołá. Ex
32:
urbe tu rus habitatum migrabis? Chceſz
33:
z ſie miáſtá ná wieś przeprowádźić.
34:
Migraſsit pro migrauerit.
35:
Migratio, Prowádzenie/ Ciągnienie na ynſze
36:
mieyſce.
37:
¶Compoſita, Commigro. pen. corre.
38:
Przeprowádzam ſie wſzyſtką máyętnością
39:
ná ynſze mieyſce. Habitatum hic commi=
40:
grauit, Przićiągnął tu ku mieſzkániu.
41:
In domum ſuum commigrare, Prowá=
42:
dźić ſie do ſwego domu.
43:
¶Demigro, Wyprowádzam ſie/ Vſtępuyę
44:
ynſzemu mieyſcá Demigrare ex campe=
45:
ſtribus uicis agriſ, Wyćiągnąć ze wśy y
46:
y z pól. Demigrare ex agris in urbem,
47:
Wyprowádźić ſie ze wśy do miáſtá. Demi=
48:
grare ex uita, Vmrzeć. Demigrare de
49:
ſtatu ſuo, Odmienić ſie/ ynſzy ſpoſób żywotá
50:
ſwego prziobuć. Demigrare ab impro=
51:
bis, Oddalić ſie od złych.
52:
¶Emigro fere idem quod demigro,
53:
Wynoſzę ſie/ Wyciągam precz. Finibus ſu=
54:
is emigrare, Wyciągnąć z ſwoyich gránic.
55:
Przeyecháć prez gránice.
¶Immigro,



strona: 221


kolumna: a
M ante I.
1:
¶Immigro, Wprowádzam ſie/ Wnoſzę ſie
2:
w dóm. Germani in Gallias immigra=
3:
uerunt, Przenieśli ſie álbo wnieśli ſie z Nie=
4:
miec/ do Franciey wciągnęli. Immigrauit a=
5:
uaritia, ambitio, et luxuria in Rempub.
6:
Zámnożyło ſie łákomſtwo/ Pychá/ vtrátá s
7:
rospuſtą w krolewſtwie.
8:
¶Immigrare in ingenium ſuum, Plaut.
9:
Wprowádźić ſie w ſwoy vmysł. To yeſt ſam
10:
ſiebie vznáć/ á począć wieść żywot pobożniey=
11:
ſzy.
12:
¶Immigrare & Emigrare contraria,
13:
Vt quando tandem immigrabis, Kie=
14:
dy ſie wprowádźiſz. Et quando emigra=
15:
bis, Kiedy ſie wyprowádźiſz.
16:
¶Immigratio, Wprowádzenie.
17:
¶Emigratio, Wyprowádzenie/ Wyciąg=
18:
nienie/ Wynieśienie.
19:
¶Remigro, Wyprowádzam ſie záś w pier=
20:
wſze mieſzkánie. Moleſtiſsimmum eſt immi=
21:
grare & remigrare, Wielmi cięſzka rzecz
22:
yeſt y tám y ſám ſie przeprowádzáć.
23:
¶Tranſmigro, Przeprowádzám ſie precz/
24:
ná ynſze mieyſce/ przenoſzę ſie/ z yedney goſpo=
25:
dy ná drugą ciągnę.
26:
¶Tranſmigratio, Przeprowádzenie/
27:
Przenieſienie.
28:
Mihi, Mnie. uel mi, Datiuus eſt primæ
29:
perſonæ ab Ego pronomine, Si quid
30:
peccat Demea mihi peccat, Ieſli w
31:
czym wykracza ná móy to karb czini/ Mnie
32:
grzeſzy nie komu ynſzemu. Nam is mihi eſt
33:
profecto ſeruus ſpectatus ſatis cui do=
34:
minus curæ eſt, Mnie ſie zda ten sługá
35:
doſiić być zacny y cnotliwy który pilen pá=
36:
ná.
37:
Mihi etiam pro a me, Terent. Syrus eſt
38:
prȩhendendus, at adhortandus mi=
39:
hi, Muſzę Syruſá przed ſię przizwáć y ná=
40:
pomionąć. Vt uos mihi domi eritis, Iá=
41:
ko ſie będziecie przećiwko mnie mieć.
42:
Mihi & tibi aliquando ita ponuntur in
43:
oratione, ut ne ad me, ne ad te, ne
44:
aliquem referantur, ſed tantum feſtiui=
45:
tatis gratia Cicer. Is mihi gloriatur ſe
46:
omnes honores, ſine repulſa obtinuiſ=
47:
ſe, Ten mi ſie chwali ze wſziſtki doſtoynośćy
48:
króm odbicia álbo odpádnienia którego otrzi=
49:
mał. Hunc dicendi morem & colorem
50:
Lingua Polonica etiam habet, ut in ſu=
51:
periori exemplo uides, Dicimus enim,
52:
Chwaliſz mi ſie. Y chwaliſz ſie/ pro eo=
53:
dem. Sic, Niechwalmi ſie. Et, Niechwal ſie=
54:
mantis particula, Wierz mi/ pátrz tego ná
55:
mnie.
kolumna: b
M ante I221
1:
Mihimetipſi, Mnieſámemu.
2:
Mihipte pro mihijpſi poſuit Cato.
3:
Milago, Genus Piſcis, Nieyáka rybá.
4:
Miles, militis, maſc. tert. Zołnierz/ Rycerz.
5:
Militia, æ, Zołnierſtwo/ Rycerſtwo/ woyná.
6:
Proficiſci in militiæ diſciplinam, Ie=
7:
cháć na woynę. Dare nomen militiæ, Ná
8:
zołnierski ſie żywot vdáć. Militia uacare,
9:
Przeſtáć woyowáć. Imaginaria militia,
10:
Szermowánie.
11:
Militiæ genitiuus aduerbij uice poſitus
12:
ſicut Domi, Terent. Vna ſemper mili=
13:
tiæ & domi fuimus, Nigdyſmy ſie nie łą=
14:
czili od ſiebie/ ták domá yáko y w żołnier=
15:
ſtwie.
16:
Milito, as, are, neut. prod. Wałczę/ Ieſtem
17:
żołnierzem/ żołnierſtwá patrzę. Qui in ea=
18:
dem legione militabat, Który w tymże
19:
hufie zołnierzował/ ſtátek ſwóy miał. Milita=
20:
re didicit ſub Annibale, Náuczył ſie żoł=
21:
nierzowáć pod Annibaleſem. Omnis inuen=
22:
tus ſub ſignis Veneris militat, Wſzyſzká
23:
młódź pod proporcem á Chorągwią boginiey
24:
Venus rycerzuye/ To yeſt rádá ſie młódź pę=
25:
tą miłością/ nic niepoſpolitego młodym yá=
26:
ko miłowáć.
27:
Militaris, & militare, Waleczny/ Rycer=
28:
ski.
29:
Militaris homo, Zołnierski człowiek.
30:
Militaria ſigna, Zołnierskie hásłá á záchowá=
31:
nie woyenne. Via militaris, alias uia re=
32:
gia, & uia conſularis, Krolewska wielka
33:
drógá/ Gościniec.
34:
Militarius, pro militaris Obſoletum.
35:
Militariter, Walecznie/ po żłoniersku/ po wo=
36:
yeńsku. Militariter loqui, Hárdźie mó=
37:
wić.
38:
¶Compoſita, Commilito, onis, maſ.
39:
Towárziſz w żołnierſtwie/ towárziſz w dró=
40:
dze. Meus in Græcia commilito fuit,
41:
Byłáźwá obádwá w yedney rocie w Greciey.
42:
Metaph. Commilitones, condiſcipuli
43:
dicuntur, Towárziſze w naucze którzy ſie
44:
pod yednym miſtrzem vczili.
45:
¶Commilitium ipſa belli ſocietas,
46:
Towárziſtwo żołnierskie.
47:
Miletum, ſeu Miletus, pen. prod. Miáſto
48:
w Ioniey nie daleko od Epheſu.
49:
Mileſius, a, um, Co k temu miáſtu należy.
50:
Mileſia uellera uel Miletia ſtrangula prou.
51:
Precioſa & generoſi uelleris, Sliáchetna
52:
á koſztowna wełná.
53:
Milium, milij, neut. ſecund. Proſo/ Iá=
54:
gły.
55:
Miliarius, a, um, Prośny/ Iáglány/ a/ e.
56:
Miliaria auis, Przepiorká.
Miliaria



strona: 221v


kolumna: a
M ante I
1:
Miliaria herba, Zielsko/ kąkól w proſie ro=
2:
ſtący.
3:
Mille ſubſtantiuum neut in ſingulari in=
4:
declinabile, declinatur hoc mille, huius
5:
mille, pluraliter hæc millia, horum mil=
6:
lium, Tyſiąc. Genitiuo iungitur. Mille
7:
boum, Tyſiąc wołów. Duo millia pedi=
8:
tum, Dwá tyſiące pieſzych drabów.
9:
Millia decies centena, uulgo Million di=
10:
citur, Ieden milon.
11:
Mille adiectiuum om. plurale tantum &
12:
indeclinabile Mille, horum mille, Ty=
13:
ſiącne. Mille equites, Tyſiąc yeznych.
14:
Per mille & quingentos paſſus, Przes
15:
tyśiąc y pięć ſet kroków. Mille ſunt uſus
16:
arborum, Tyſiącne ſą pożytki owoców drze=
17:
wnych.
18:
Milleſimus, a, um, Tyſiącny. Milleſimam
19:
partem uix intelligo, Ledwey tyſiącną
20:
część rozumiem.
21:
Milliarius, ſiue Millearius, a, um, Co tyśiąc
22:
funtów waży/ też co tyśiąc w ſobie zámyka.
23:
Millearius grex, Trzodá máyąc w ſobie
24:
tyſiąc pogłowia.
25:
Millenarius, a, um, idem, Millenarius nu=
26:
merus, Lidżbá tyſiąc w ſobie zámykáyą=
27:
ca.
28:
Millies aduerbius, Tyſiąc kroć/ Tyśiąc rá=
29:
zów. Plus millies audiui, Więcym niż
30:
tyſiąc rázów słyſzał. Quinquies millies,
31:
Pięć tyśiąc ktoć. Millies oppetere mor=
32:
tem maluiſſem quam illa pati, Wołał
33:
bych tyśiąc rázów vmrźeć niżli to cier=
34:
pieć.
35:
Milliarium, milliarij, ſubſtantiue & hoc
36:
Milliare, aris, Miłá drógi. Mille paſ=
37:
ſus/ Tyſiąc Kroków przinośi/ málem czini
38:
godźinę drógi. Et octo ſtadia, Oſmioro ſtay
39:
w yednę milę bywa policzono.
40:
Milliarium etiam uas ad coquendum ac=
41:
cōmodatum, Kocielek álbo ynſze naczynie
42:
miedźiáne wąskie á wyſokie.
43:
Millefolia, ȩ, ſiue Millefolium herba quæ
44:
& Achillion & Syderitis dicitur.
45:
Millepeda, æ, Nieyáki robak w trawie ſie
46:
chowáyący.
47:
Milliarium & milliare Vide Mille.
48:
Millium uel Millus milli, Obróz ná pſy oſtre=
49:
mi á kończátemi ćwieczkámi nábita dla wilká
50:
chárty zá ſzyyę łapáyącego.
51:
Milo, milonis, Właſne ymie Rzymiániná ye=
52:
dnego/ też ymię sławnego zápáśniká z Cro=
53:
tá/ który cáłego wołu nośił/ któregoż ná oſtá=
54:
tek pięścią zábił. Milo crotoniates, Zwá=
55:
ny.
kolumna: b
M ante I.
1:
Miluus, milui, uel miluius, miluij maſcul.
2:
ſecund Kániá. Et per translationem de
3:
homine rapaci dicitur.
4:
Miluus etiam, Nieyáki rodzay ryb.
5:
Miluinus, a, um, Co z kánie yeſt.
6:
Miluinæ plumæ, Kánie pierze.
7:
Miluinus pullus per translationem, Láko=
8:
me kurczę.
9:
Mima mons Ioniæ.
10:
Mimallis Inſula alias Melos uel Zephy=
11:
ra.
12:
Mimallo, mimallonis, fem. penul. corre.
13:
Niewiáſtá Báchuſowe ſwiętá obchodząca á
14:
ſzáleyąca yáko wściekła. Vide ſupra in di=
15:
ctione Edomites.
16:
Mimallones Bacchæ mulieres.
17:
Mimalloneus, a, um, Szalony/ Mieſopu=
18:
ſtny/ a/ e.
19:
Mimas, antos, Mons minoris Aſiæ uel ut
20:
Suidas Thraciæ.
21:
Mimeſis, Vide Mimus.
22:
Mimus, mimi, maſcul ſecund. Latine Ef=
23:
fictor uel Imitator, Błazen który wſzech
24:
ludźi mowę/ słowá/ poſtáć/ y obyczáye vmie
25:
okázowáć.
26:
Mimo ſubſeruire, Pomágáć błaznowi/ tráf=
27:
nowáć/ Błaznowáć.
28:
Mima, mimæ, gene. feminini. Błazni=
29:
cá.
30:
Mimula, æ, diminutiuum, Mąła Błazni=
31:
ca.
32:
Mimicus, a, um, Błazeński.
33:
Mimi etiam, Rymowne słowá powieśći y
34:
prziczinánia króm którego wſtidu ludzkie oby=
35:
czáye ſpomináyące.
36:
Mimi graphus, mimigraphi, Poetá który
37:
tákowe rzeczy piſze.
38:
Mimeſis, penult. product. Latine Imita=
39:
tio morum, Náśládowánie/ álbo tráfiánie
40:
w ludzkie obyczáye.
41:
Mina, minæ, feminin. prim. Funt. Græce
42:
μ᾽υ̃α idem ferme quod libra & pon=
43:
do ſi ſemiunciam detraxeris. Eſt e=
44:
nim Græcorum pondus, & Drach=
45:
mas centum continet, cum libra fit
46:
Romanorum & tantum 96. drachmas
47:
habeat, ut ſupra in dictione Libra
48:
indicatum eſt. Ergo mina ualet un=
49:
cijs duodecim & ſemiuncia, To yeſt ták
50:
wiele yako 24. łotów. Sed Graiam minā,
51:
hoc eſt counem, Grȩcorum uel So=
52:
lonis intellige, Nam uetus Attica 25
drachmis



strona: 222


kolumna: a
M ante I
1:
5 drachmis fuit minor. Medica ue=
2:
ro 4 uncijs maior eadem cum li=
3:
bra noſtra aromataria, Korzenny funt
4:
cztery y dwádzieściá łótów w ſobie máyący.
5:
Cum autem de re numaria loquimur
6:
Mina Græcorum ualet, Około pułtrze=
7:
ciánaſtá Rinskiego złotego/ około pułczwár=
8:
tánaſtá złoego polskiego/ Dźieſięći koron
9:
Fráncuskich á czerwonych wegierskich złotych
10:
ośmi mniey álbo więcey. Non tamē exacte
11:
reſpondet cū quotidie precia uarient.
12:
Mina etiam, Sztuká roley ſto y dwádzieściá
13:
ſtóp w ſzerz y w dłuż.
14:
Minam ouem Varro interpretatur uel=
15:
lere glabro, Goła na brzuchu owcá.
16:
Minæ, minarum, plurale tantum femin.
17:
Groźby/ Grożenie/ Grozy.
18:
Minaciæ, arum, apud Plautem idem.
19:
Minax, minacis maſc. tert. Groźny. Mina=
20:
ces ſermones, Gorźne mowy. Minaces li=
21:
teræ, Groźny liſt.
22:
Minaciter aduerb. Groźnie/ Srogo. Prohi=
23:
bentibus minaciter Decemuiris, Nád
24:
ſrogie zákazánie Dzieſiąci mężow rády.
25:
Minaciter expoſtulare, Groźnie á s gnie=
26:
wem s kim mówić.
27:
Minacius, Groźniey/ Ci. Nū putatis P. C.
28:
dixiſſe eum minacius,  facturū fuiſſe.
29:
Minor, minaris, minatus ſum, minari, d.
30:
prim. Grożę/ odpowiedam. Minatur illi
31:
mortem, Odpowieda mu ná głowę/ Odpo=
32:
wieda mu że go chce zábić. Ab hoc minatur
33:
ſe abire, Groźy ſie od niey vciec. Aliquan=
34:
do Minor ſignificat Emineo, Wychodzę
35:
nád co/ Dłuſzſzy álbo wyſzſzy yeſtem.
36:
Minæ ſunt etiam eminentia murorum,
37:
Wychodzące końce z murów álbo z płotów.
38:
Minari alicui incendium, Groźić ſie kógo
39:
zápalić. Minari ruinam, Groźić ſie páść.
40:
Vt hȩc domus minatur ruinam, Ten ſie
41:
dóm groźi páść.
42:
Minito, as, are, frequentatiuum, Vſtáwicz=
43:
nie grożę/ Wſzyſtko ſie grożę. Quorum u=
44:
tri mortem minitatur, Którym obiemá
45:
o gárdło ſtoyi/ vſtáwicznie ſie na nie groźy.
46:
Minitari ferrum & flammam, Odpowie=
47:
dáć komu ogniem y mieczem.
48:
Minitans participium, Grożący ſie.
49:
Minatio, Grożenie/ Odpowiedánie. Minitabi=
50:
liter pro Minaciter, Obſoletum.
51:
Minitabundus, a, ū, Vſtáwicznie ſie grożący.
52:
¶Compoſita, Comminor, aris, ari,
53:
Bárzo ſie grożę ná kógo.
54:
¶Comminatio, Grożenie/ Pograżánie.
55:
¶Eminor, & Eminatio idem.
56:
¶Interminor, S pogrożeniem zákazuyę/
57:
zápowiedam. Nonne tibi inter minatus
kolumna: b
M ante A222
1:
ſum ne faceres, A zażemći nie zákazał ábyś
2:
ſie tego nie dopuſzczał.
3:
Mincius, maſ. Rzeká w Lombárdiey we wło=
4:
ſzech z yeziora Gárden ciekąca mimo Mantuę.
5:
Minæ populi Arabie.
6:
Minerua, fem. prim. diſciplinarum Dea,
7:
quæ Græce Pallas dicitur, Bogini nauk
8:
y wſzelákiey mądrośći/ Dźiewká Iowiſzowá
9:
Náleźicielká tkáckiego y knapskiego rzemięsłá
10:
Pingui ſeu craſſa minerua aliquid face=
11:
re, Grubo/ Nie foremnie/ Nie ſubtilnie co
12:
czinić. Inuita Minerua aliquid facere,
13:
Kuśić ſie ócz nád ſwoye przirodzenie. Sus
14:
mineruam ſcilicet docet, prouerbium,
15:
Nieuk á grundychwał doctorá vczy.
16:
Minerual ſeu mineruale, Myto od nauki.
17:
Vulgo, W ſzkołách precium álbo ſuche dni
18:
zową.
19:
Mingo, gis, xi, ctum, mingere, neut. tert.
20:
Wodę puſzczam/ ſzczę.
21:
¶Permingo, is, xi, ctum, ere, Wſzędzie
22:
pośikam. Poplugáwiam.
23:
Mictito, as, are. frequentatiuum. Vſtáwi=
24:
cznie s wodą chodzę.
25:
Micturio, ris, ire, meditatium, Chce mi
26:
sie s wodą/ Rad bych wodę puśćił.
27:
Miniarius, miniatula, Vide Minium.
28:
Minulus, mons Teſſaliæ, CC.
29:
Minimus, a, um, Vide Minor comparati=
30:
uum a Paruo.
31:
Miniſcitur ꝓ reminiſcitur Obſol. Feſtus
32:
Miniſtro, as, are, neut prim. Służę. Mini=
33:
ſtrare poculum principi, Być podczáſzym/
34:
Dáwáć pić pánu. Miniſtrare uictum, Zy=
35:
wić kogo. Hic Regi pocula miniſtrat,
36:
Ten królowi dáye pić. Eſſe a poculis mini=
37:
ſtrandis. Być podczáſzym.
38:
Miniſter, ſtri, m. ſe. Sługá/ Pomocnik.
39:
Miniſtra, æ, Służebnicá/ dźiewká służebna.
40:
Miniſtræ. uoluptatum artes, Nauki ku
41:
roskoſzy pomagáyące, Miniſtræ & Satelli=
42:
tes felicitatum uirtutes, fere idem.
43:
Miniſter libidinis, Zwodźiciel/ Zwodcá/ Chło
44:
piec który pánu zwodźi pánie/ Ruffian álbo
45:
Ruſſian yáko niektórzi piſzą.
46:
Minaciter, aduerb, Służbá/ Pomoc.
47:
Miniſtri Euāgelij, Káznodźieye/ Doctorowie.
48:
Miniſterium Euangelij, Słuſzbá kościelna/
49:
Duchowieńſtwo/ vrząd służebników słowá
50:
Bożego.
51:
Miniſterium aliquando pro ipſis mini=
52:
ſtris, Czeladź. Domeſtica miniſteria, Do=
53:
mowe posługi.
54:
Miniſtrator, oris, idem quod miniſter=
55:
Sługá/ Służebnik.
56:
Miniſtratrix, cis, Służebnicá.
Miniſtratorius,



strona: 222v


kolumna: a
M ante I
1:
Miniſtratorius, a, um, Służebniczy álbo to co
2:
yeſt od yákiey posługi álbo potrzeby. Vt mi=
3:
niſtratorij urceoli, Naczinie wodne któ=
4:
rym wody przinaſzáyą.
5:
¶Compoſita, Adminiſtro, as, are,
6:
Spráwuyę/ Rádzę/ Opátrzuyę/ mam w
7:
ſwym poruczeniu. Adminiſtrare munus,
8:
Spráwowáć yáki vrząd. Ciuitatem ad=
9:
miniſtrare, Rządźić miáſtem. Prouinci=
10:
am adminiſtrare, Stároſtą być. Bellum
11:
adminiſtrare, Hetmańskie mieyſce mieć
12:
ná woynie. Adminiſtrare, gerere, & rege=
13:
re idem.
14:
Pocula Ioui adminiſtrare, Nálewáć/
15:
Dawać pić.
16:
¶Adminiſtratio, onis, fem. tert. Sprá=
17:
wowánie/ Rządzenie. Habes uxorem in
18:
rerum domeſticarum adminiſtratione
19:
ualde exercitatam, Maſz żonę ku wie=
20:
dźieniu goſpodárſtwá wielmi ćwiczoną/ vmie=
21:
yętną.
22:
¶Adminiſtrator, oris, Sprawcá/ Poru=
23:
cznik/ Namieſtnik.
24:
¶Adminiſtratiua ars, Rzemięsło. CC.
25:
ſine authore alio.
26:
¶Adminiſtratorij ſpiritus in ſacris le=
27:
gitur pro adminiſtris.
28:
¶Adminiſter fere idem quod mini=
29:
ſter, Sługá/ Przisługáyący/ Pomocnik.
30:
Aliquando idem quod adminiſtrator,
31:
Sprawcá/ Porucznik/ Towárzyſz w vrzędźie.
32:
¶Adminiſter audaciæ, libidinis, cupi=
33:
ditatum alicuius, Poduſzcziciel/ Prziſz=
34:
czuwácz/ ten który kogo káźy/ kaścá. Admi=
35:
niſtra uirtutis ars & comes, Nauká yeſt
36:
sługą y towárzyſzem cnot.
37:
¶Subminiſtro, as, are, Przi posługuyę/
38:
Pomagam/ Dodáyę/ Nádawam/ Przikłá=
39:
dam. Ille mihi ſumptus ſubminiſtrat,
40:
On mi pieniędzy dodáye/ Nákłáda mi. Li=
41:
gna igni ſubminiſtrare, Przikłádáć
42:
drew ná ogień. Tabellarium alicui
43:
ſubminiſtrare, Nástręczić komu posłá/
44:
Bieguna/ Curſora. Aquam radicibus
45:
ſubminiſtrare, Kropić/ Polewáć wodą.
46:
Minito, minitabundus, Vide Minor. Vide
47:
Minæ.
48:
Minium, minij, neut. ſecun. Fárbá którą też
49:
náſzy málarze Minium zową. Alias ru=
50:
brica, Glinká.
51:
Minaria, æ, fem. prim. Szibá álbo Górá w
52:
którey Minium kopáyą.
53:
Miniacus, a, um, Vt expolitio Minia=
54:
ca, Pofárbowánie z Minium.
55:
Minarius, a, um, Vt Minarium metallū.
56:
Miniatula, æ, cera eſt, Czerwony wosk.
57:
Minio, minas, are, Fárbuyę tą fárbą Mini=
58:
um/ czinię czerwono.
kolumna: b
M ante I.
1:
Miniatus, a, ū, Co yeſt z tey fárby Minium.
2:
Miniatus liber, Xięgi które ſą y tám y ſám
3:
czerwonym piſmem/ to yeſt rubriką pomázáne.
4:
Minius fluuius Hiſpaniæ.
5:
Mino, as, are, idem quod Duco, Wio=
6:
dę. Feſtus Obſoletum.
7:
Minoa urbs in Amorgo Inſula Cycla=
8:
dum & alia Siciliæ & alia Megarenſi=
9:
um Metropolis.
10:
Minor, & hoc minus, Mnieyſzy. Compa=
11:
ratiuū a Paruus. Minor filius, Mniey=
12:
ſzy ſyn. Minor natu, Młodſzy. Quaſi
13:
iſthic minor mea res agatur quam tua,
14:
Iákoby dimidio, Mniey niżli zá poło=
15:
wicę.
16:
Minores qui & poſteri, Potomkowie.
17:
Minorare pro minuere barbarum eſt,
18:
cum deriuatis in Biblijs.
19:
Minimus, a, um, Naymnieyſzy/ a/ e. Super=
20:
latiuum a Paruus. Minimi precij ho=
21:
mo, Niczemny człowiek. Minimo emit,
22:
Barzo tanie kupił. Minimus natu, Nay
23:
młodſzy.
24:
Minimum aduerb, Namniey. Minimum
25:
uini, Barzo máło winá.
26:
Minuſculus diminut. Przimnieyſzym/ Má=
27:
leńki. Si minuſculo digito increpuerint
28:
fores, By máłym páluſzkiem skrzinęły
29:
drzwi. Reſcripſi Epiſtolæ maximȩ, audi
30:
nunc de minuſcula, Odpiſałem ná on
31:
długi liſt/ á to daley odpiſuye ná on málenki.
32:
Minuſcula uilla, Máleńka wioſeczká.
33:
Minus aduerbiū. Comparatiui gradus,
34:
Mniey. Terent. Minus potens quam
35:
tu, Mniey możny. Albo nie ták możny yáko
36:
ty. Minus dixi quam uolui de te, Mni=
37:
yem mówił o tobie/ niżlim ſie brał.
38:
Minus aliquando ſignificat idem quod
39:
Non. Si minus intelligis, cur non iterū
40:
interrogas, Iesli nie rozumieſz czemu pow=
41:
tóre nie pytaſz. Correxit miles quod in=
42:
tellexi minus, Złayał yą pan Rycerz czegom
43:
ya nie wyrozumiał. Mihi iam minus mi=
44:
nuſ obtemperat, Co dáley to mniey słu=
45:
cha. Minus quindecim anni ſunt, Mniey
46:
yeſt niżli piętnaście lat. Duobus nummis
47:
minus eſt, Dwiemá pieniądzomá mniey.
48:
Minus tribus ſeptimanis abſoluit.
49:
Mniey niżli zá trzi tygodnie dokonał.
50:
Minime aduerb. Negandi, Nié/ namniey.
51:
Minime gratum ſpectaculum, By nam=
52:
niey. Minime feceris prohibendi parti=
53:
cula, Nie cziń tego/ Waruy ſie. Minime
54:
gentium, By kąská ná świecie nic. Heus
55:
puer Pamphilam accerſe ut delectet hic
56:
nos, illa exclamat, Minime gentium
57:
O nie nie. Minime omniū, By kąská/ By
58:
krziny.
Minime



strona: 223


kolumna: a
M ante I.
1:
Minime uero negantis eſt in reſponſio=
2:
ne, Wierę prawdá. Minime multa habet
3:
A názbytći má/ to yeſt ták wiele yáko nic.
4:
Minimopere, Bynamniey/ Dixerunt ue=
5:
teres ſicut maximopere.
6:
Minos, minois, maſc. pen. prod. Rex &
7:
Legislator Cretenſium, A wedle fábuł
8:
Poeckich ſędzia piekielny.
9:
Minoius, a, um, Co yemu należy.
10:
Minotaurus monſtrum biformæ, Zwierzę
11:
dwoxtałtne. ex Paſiphe, Z żony Minois
12:
á z byká národzone/ po tym w Lobyrincie
13:
zámknione człowieczym ćiałem było kár=
14:
mióne.
15:
Minturnæ oppidum Campaniæ, in Ita=
16:
lia.
17:
Minus, minime, minuſculus, Vide Mi=
18:
nor.
19:
Minuo, minuis, minui, minutum, minue=
20:
re, act. ter. Mnieyſzę/ vmnieyſzam. Mi=
21:
nuere alicuius authoritatem, Mniey=
22:
ſzyć/ vwłáczáć cziyey poważnośći. Minue=
23:
re æs alienum, Płáćić długi. Non mi=
24:
nuam meum conſilium, ex uſu quod
25:
eſt id perſequar, Nie odmienię ſwego
26:
vmysłu/ to co pożitek nieſie to przed ſie
27:
poprowádzę. Minuere ſumptum, V=
28:
mnieyſzáć nákłádu.
29:
Minutus participium, Vmnieyſzony. Vt
30:
minuta ſpes, Vmnieyſzona nádzieyá.
31:
Minutus, a, um, Nomen, Máły/ krót=
32:
ki. Minute fruges, Máłe pożitki.
33:
Minutus cum diminutiuis additur ele=
34:
ganter ipſam rem attenuat & minorē
35:
facit ut Minuti piſciculi, Máłe rybki.
36:
Minutæ litere, Máłe literki.
37:
Minulus, a, um, adiectiuum diminut.
38:
Máluczki. Minutulus caniculus, málucz=
39:
ki pieſeczek.
40:
Minutio, Vmnieyſzenie. Minutio ſangui=
41:
nis, Vpuſzczenie krwie.
42:
Bona minutio, Dobry czás puſzczáć
43:
kreẃ.
44:
Minutatim aduerbium, Ná máłe kąski/ po
45:
ſztuce.
46:
Minutatim interrogare, Po troſze py=
47:
táć.
48:
Minutim aduerbium idem.
49:
Minutia, minutiæ, contemplibilis par=
50:
uitas cuiuſcun rei, Sipont. Máluczkie
51:
kąski ſztuczki odrobinki wſzelákich rze=
52:
czy.
53:
Minutal, minutalis, genus edulij quod
54:
ex conciſis minutatim oleribus fit,
kolumna: b
M ante I.223
1:
Siekána potráwá z yákichkolwiek ogrodnych
2:
źiół.
3:
Minurizo, as, are, Sidonius dixit pro
4:
parua uoce ſuccinere, Iąkáć/ yęczecz. Grȩ
5:
ca uox eſt & inuſitata Latinis.
6:
¶Compoſita, Comminuo, Rozſiekam/
7:
rozbiyam/ roſtrącam. Statuam commi=
8:
nuere, Połamáć słup. Comminuere at
9:
uiolare officium auaritia, Zgwałćić/
10:
zniſzczić záchowánie dobre przes łákom=
11:
ſtwo.
12:
Comminuti re familiari, Ná goſpodár
13:
ſtwie podeſzli. Comminute opes & de=
14:
preſſæ, Podeſzłe nátárgnione bogáctwo.
15:
Frangere & Comminuere idem.
16:
¶Diminuo fere idē, ut diminuti auxi=
17:
lio, Ná pomocy vbliżem. Diminuam tibi
18:
caput niſi hinc abis, Roſtrącęć łep/ zmięk=
19:
częć párchów yeſli ſie nie porwieſz precz.
20:
Ne de tanta uoluptate quicquam
21:
diminuerat, Nic nie odeſzło/ nic ſie nie
22:
vmnieyſzyło było ná tey roskoſzy. Multum
23:
diminutum eſt ex regia poteſtate, Wie
24:
le vſzło możnośći krolewskiey.
25:
¶Diminutio uerbale, Vmnieyſzenie. Di=
26:
minutio capitis, Rozbicie głowy/ nátłu=
27:
czenie w głowę.
28:
¶Imminuo, Vmnieyſzam. Caput alteri
29:
imminuere, Rozbić komu łep. Pudicitiam
30:
uirginis imminuere, Zeſromoćić białą
31:
głowę.
32:
Maieſtatem populi Romani immi=
33:
nuere, Poważność ludu Rzimskiego lżić.
34:
Authoritatem imminuere idem.
35:
¶Imminutus participium, Vmnieyſzo=
36:
ny.
37:
Imminuta libertas, Vmnieyſzona wolność
38:
Imminutio, Vmnieyſzenie/ Zelżenie.
39:
Minyæ, maſ. populus Bœotiæ & Theſ=
40:
ſaliæ, Z którego ludu ći byli którzy w ło=
41:
dźi Argo do Troyey ciągnęli.
42:
Minyæ etiam urbs Theſſaliæ & altera
43:
Phrygiæ, CC.
44:
Mirabilis, MIraculum, Mirificus, Mirus
45:
Vide Miror.
46:
Miritus Theſſaliæ monticulus.
47:
Mirmillo, mirmollonis, maſc. tert. Był
48:
nieyáki zapáſnik álbo ſzermierz Francus=
49:
kim obyczáyem we zbroyę vbrány/ miał ná
50:
prziłbicy miáſto herbu wymálowáną rybę/
51:
ten ſie potykał z drugim Retiarus zwánym
52:
dla tego iż rybną ſieć pod hełmem ſwoyim
53:
nośył w którey przerzeczonego Mirmillo=
54:
v więźić chciał. Inde qui ſeſe ad
Ppduellum



strona: 223v


kolumna: a
M ante I.
1:
duellum prouocant, Którzy ſie na rękę
2:
wywabiáyą. Alter Reticarius alter mir=
3:
millo appellatur, Feſtus, Mirmillo=
4:
nium, Zbroyá przerzeczonego moca=
5:
rzá.
6:
Miror, miraris, miratus ſum, mirari, de=
7:
pon. prim. Dźiwuyę ſie/ dźiw mi. Mirari
8:
aliquem, Dźiwowáć ſie komu. Miratur
9:
ſeſe, Dźiwuyę ſie ſam ſobie/ kocha ſie ſam
10:
w ſobie.
11:
Miror unde fit, Dźiwno mi z kąd ſie
12:
wźiął.
13:
Mirabar hoc ſi ſic abiret, Dźiw mi by=
14:
ło áby to miáło przeminąć. Satis mi=
15:
rari nequeo eorum inconſtantiam,
16:
Nie mogę sie wydźiwić ich nie ſtátku. Mi=
17:
ror tam ineptum quicquam potuerit
18:
tibi uenire in mentem mi uir, Dźiwuyę
19:
ſie temu miły mężu yákoć mogło ná myśl
20:
wpáść co tákiego nietráfnego.
21:
Miror aliquando ſignificat Veneror,
22:
Czczę/ ważę.
23:
Miro, as, are, antiquum.
24:
Mirus, a, um, adiectiuum, Dźiwny/ a/ e.
25:
Non mirum fecit uxor mea, ſi hoc
26:
ægre tulit, Nic ſie dźiwnego nie dopuśći=
27:
łá iż tego zá dobre nie przimowáłá.
28:
Mirum ſubſtantiuum, Dźiw/ dźiwna
29:
rzecz.
30:
Miraculum, miraculi, fere idē, Aliquan=
31:
do pro monſtro ponitur, Miáſto dźiwu
32:
który yeſt przećiw przirodzeniu.
33:
Mirum in modum & mirandum in
34:
modum, Bárzo dźiwno.
35:
Mirum quantum illius conſuetudine
36:
delecter, Dźiw yáko ſie ya w niego obco=
37:
wániu kocham/ to yeſt nie mogę ſie wypo=
38:
wiedźieć.
39:
Mirum aliquando reſponſio aduerbij
40:
formam habens, Terent. Rx ergo te
41:
in oculis, Te ſcilicet G geſtire T. ue=
42:
rum credere omnem exercitum, con=
43:
ſilia, G mirum, I to wielki dźiw. Mi=
44:
rius pro magis mirum obſoletum.
45:
Mirator, miratoris, uerbale, Dźiwowi=
46:
dzá.
47:
Miratio, onis, fem. tert. Dźiwowánie.
48:
Mire aduerbium, Dźiwnie.
49:
Mirandus, a, um, Dźiwny/ godny podźiwie=
50:
nia. Vt miranda res, Dziwna rzecz Mi=
51:
randum in modum gaudeo, Dźiwnie
52:
ſie weſelę/ bárzom temu rad.
53:
Mirabundus, a, um, Dźiwuyący ſie/ dźiwo=
54:
widzny.
55:
Mirabilis, le, Dźiwny. Idem quod Mi=
56:
rus.
kolumna: b
M ante I.
1:
Mirabilem in modum fere prouerbia=
2:
liter uſurpatur, Bárzo dźiwnie. Mirabilē
3:
in modum iucunda, Bárzo czyſta/ dźiw=
4:
nie weſoła.
5:
Mirabiliter aduerbium, Dźiwnie. Mirabi=
6:
liter mi Brute lætor, Nie pomáłu ſie we=
7:
ſelę miły Brutuſie.
8:
Mirabilitas, Dźiw. Pro Miraculo apud
9:
Nonium.
10:
Miraculo eſſe, Ku podźiwieniu być. Mira=
11:
culo nobis omnibus fuit, Nie mogliſ=
12:
my ſie wſziſci temu wydźiwić.
13:
Mirifico, as, are, act. prim. Dźiwno czinię.
14:
Pro mirabilem facere, apud Plau=
15:
tum ponitur, fere iam obſoletum.
16:
Mirificus, a, um, Dźiwny/ a/ e. Mirificiſsi=
17:
mus ſuperlatiuus, Bárzo dźiwny.
18:
Mirifice aduerbium, Dźiwnie.
19:
¶Compoſita, Admiror idem quod
20:
ſimplex Miror, Admiratus ſum quod
21:
tarde redires, Dźiwowałem ſie iżeś ſie nie
22:
rychło prziwrácał. Admirari aliquem,
23:
Wyſoko ſobie kogo ważić. Suſpicere &
24:
admirari idem.
25:
¶Admiratio, onis, uerbale, Dźiwowá=
26:
nie. Habet hæc res admirationē, Dźiw=
27:
na to rzecz yeſt.
28:
Admiratione obſtupefacti omnes,
29:
Zdumieli ſie wſziści od dźiwu.
30:
¶Admirabundus idem quod mira=
31:
bundus, Admirabilis, le, idem quod
32:
mirabilis, Admirabiles in nectendis
33:
Machinis Ægypti, Prouerb. Tráfni ku
34:
wynáleźieniu czego dźiwnego. Admirabi=
35:
litas idem quod Admiratio.
36:
¶Admirabiliter aduerbium, Dźiw=
37:
nie.
38:
¶Admirabundus idem quod Mira=
39:
bundus.
40:
¶Demiror, aris, ari, Bárzo sie dźiwuyę/
41:
zdźiwić ſie nie mogę.
42:
Miſantropos, maſ. pen. pro. μισανθρωπος
43:
Latine oſor hominum, Nietowárziski/
44:
oſobliwy człowiek który gárdźi ludźmi álbo
45:
ſie chróni poſpolitowánia s ludźmi. Talis
46:
fuit Timon Athenis quidam.
47:
Miſceo, miſces, miſcui, miſtum uel mi=
48:
xtum, miſcere, act. ſec. Mieſzam. Miſcere
49:
uinum aqua, Prziláć wody w wino. Ma=
50:
re cœlo miſcere uel ſacra miſcere pro=
51:
phanis, Prouerbium, Wſziſtkiemi rzeczá=
52:
mi zámieſzáć/ zámotáć. Et abſolute miſce=
53:
re ſignificat, Nálać/ podáć pić.
54:
Miſcere pocula Nálewáć ochotnie. Mi=
55:
ſcere colloquia cum aliquo, Rozmá=
56:
wiáć s niekim.
Miſcere



strona: 224


kolumna: a
M ante I.
1:
Miſcere ſermones idem.
2:
Miſtus uel Mixtus participium, Zmieſzá=
3:
ny.
4:
Miſtus candore rubor, Zmieſzána czerwo=
5:
na fárbá s białością/ to yeſt záwadza ſie bia
6:
łośći miedzy czerwony.
7:
Miſtio uel Mixtio, Zmieſzánie.
8:
Miſtura ſeu Mixtura, æ, idem, Miſtura
9:
iocorum, Krotochwilenie.
10:
Miſtarius, Naczinie w którym wino s wodą
11:
przemieſzáyą.
12:
Miſcellus, a, um, Rozmáyicie przemieſzá=
13:
ny.
14:
Miſcellum columbarum genus uocat
15:
Varro quod non aggreſte eſt, nec do=
16:
meſticum, ſed utro temperatum, Go=
17:
łębie áni dźikie áni ſwoyskie/ ale z obudwu
18:
rodzáyów zmieſzáne.
19:
Miſcellæ uites, Które ſie wſzędźie przymuyą
20:
wſzędzie ym ziemiá lubi.
21:
Miſcellas uuas appellat Cato, quibus
22:
præligarent uinum fit quod operatij
23:
bibant.
24:
Miſcellaneus, a, um, Zmieſzány/ rozmáyity/
25:
nie porzędnie vłożony.
26:
Miſcellanea plurale tantum, Xięgi w któ=
27:
re ſie y to y owo piſze/ rozmáyite rzeczy oſię=
28:
gáyące. Qualia ſunt Miſcellanea Poli=
29:
tiani.
30:
¶Cōpoſita, Admiſceo, Przimieſzawam
31:
przicziniam. Admiſere ſe alicui negotio,
32:
Wplętáć ſie w niektórą rzecz.
33:
¶Admiſceri ad aliquod conſilium,
34:
Być przizwan ku nieyákiey rádźie.
35:
¶Admiſtus, a. um, participium, Przi=
36:
mieſzány/ a/ e.
37:
¶Admiſtio, Przimieſzánie.
38:
¶Admiſtura, æ, pro Admiſtione,
39:
CC.
40:
¶Admiſte aduerbium, Z przimieſzániem
41:
CC, nullo authore.
42:
¶Commiſceo, Weſpołek mieſzam yedno s
43:
drugim mieſzam.
44:
Animum alterius cum ſuo commiſce=
45:
re, Pokumáć ſie/ ſtowárziſzić ſie yeden s dru=
46:
gim.
47:
¶Commixtio in Biblijs, Pomieſzá=
48:
nie.
49:
¶Commixtim, Iedno s drugiem po=
50:
mieſzawſzy Aduerbium.
51:
¶Immiſceo idem quod Admiſceo,
52:
Przimieſzawam/ prziliewam w co. Collo=
53:
quijs ſe immiſcere, Przichylić ſie ku rozmo=
54:
wóm.
55:
¶Intermiſceo idem, Hoſtibus inter=
kolumna: b
M ante I.224
1:
miſti, Nieprziyacielmi przemieſzáni/ przeple=
2:
cieni.
3:
¶Permiſceo, I tám y ſám ze wſząd prze=
4:
mieſzawam. Permiſcere omnia, Wſziſtki=
5:
mi rzeczámi zámotáć/ zátrudnić/ zápleść. Per=
6:
miſceri connubio, W ſtan małżeński
7:
wſtąpić.
8:
¶Permiſtus, Przemieſzány/ przeplecio=
9:
ny.
10:
¶Permiſte aduerbium, Przeplatáyąc.
11:
¶Permiſtio, Przeplecienie/ przemieſzá=
12:
nie.
13:
¶Promiſcuus, a, um, Zmieſzány/ poſpoli=
14:
ty/ nie yednoſtáyny/ nierózny/ a/ e. Genus
15:
promiſcuum apud Grāmaticos uo=
16:
catur quo ſub una terminatione u=
17:
trum ſexum ſignificat, Rodzay w któ=
18:
rym nie rozeznáć ſámice od ſámcá. Diuina
19:
at humana habere promiſcua, Za=
20:
dney roznośći nie mieć miedzy boskiemi á
21:
ludzkiemi/ álbo miedzy duchownemi á świe=
22:
ckiemi rzeczámi. Promiſcuus uictus, Po=
23:
ſpolita żywność/ proſta/ nic nie oſobliwa. In
24:
promiſcuum uſum uenire, W poſpolito=
25:
wánie prziść/ ſpoſpolitowáć ſie. Promiſcuā
26:
operam dare, Pomoc ſobie weſpołek.
27:
Miſellus, Vide Miſer.
28:
Miſer, a, um, Nędzny/ mizerny/ a/ e. Miſer a=
29:
nimi, Nędznego vmysłu. Miſer ambitio=
30:
nis, Zdechły/ wydáyący ſie ná pychę. Miſer=
31:
rima miſeria, Nędzá s lichotą/ wielkie
32:
nieſzczęście.
33:
Miſer aliquando Innocens dicitur te=
34:
ſte Aſconio, Cic. Defenſione miſerorū
35:
odio improborum, Broniąc niewinne/
36:
przenáſliaduyąc złe.
37:
Miſeram me, Dolentis & merentis par=
38:
ticula, O biedá mnie nędznicy.
39:
Miſellus dimin. Nędzniuchny/ miſerniuch=
40:
ny.
41:
Miſellum pallium, Nędzny płaſzczyk.
42:
Miſere aduerbiū, Nędznie. Eam miſere a=
43:
mat, Miłuye yą z duſze/ ſzalenie. Aliquan=
44:
do ualde, Miſere cupit, O wielmi bárzo
45:
żąda.
46:
Miſere hoc eſſe cupio uerum, O boże
47:
day to by to prawdá byłá.
48:
Miſeriter pro miſere, Obſoletum.
49:
Miſeria, æ, Nędzá/ niedoſtátek. Incidere in
50:
miſeriam, W nędzę wpáść.
51:
Miſeritudo, pro miſeria Obſoletum.
52:
Miſereor, miſereris, miſertꝰ ſum, miſereri
53:
genitiuo iungitur, & eſt neutrius ſigni=
54:
ficationis, Vt miſereor tui, Záłuyę/ żal mi
55:
cie/ mam lutość nád tobą.
Pp 2Miſereo



strona: 224v


kolumna: a
M ante I.
1:
Miſereo pro miſereor obſolentū, Mei mi=
2:
ſeret nemo, Mikt nie ma ná de mną lu=
3:
tośći.
4:
Miſeret imperſonale, idem eſt Miſeret
5:
me illius, & miſereor illius, Zal mi
6:
go.
7:
Miſeret me tui, Zal mi cie. Nonne te
8:
miſeret mei, Izalić mnie nie żal. Mene=
9:
demi uicem miſeret me tantum deue=
10:
niſſe ad eum mali, Zal mi Menedemuſá
11:
że ſie ták wiele nędz weſpołek nań zgro=
12:
mádźiło.
13:
Miſeretur imperſonale, Cic. pro Ligario
14:
Cauete fratrum pro fratris ſalute pre=
15:
cantium, uos miſereatur, rarū eſt, præ=
16:
terquam in præteritis.
17:
Miſertum uel Miſeritum eſt, Vlutowano/
18:
zmiłowano ſie yeſt.
19:
Miſereſco, is, ere, Zal mi. Mam lu=
20:
tość.
21:
Miſereſco cum Genitiuo, Verg. Arcadij
22:
quæſo miſereſcite regis, Proſzę mieycie
23:
lutość nád Arcadeyskim królem.
24:
Miſereſcit imperſonale, Teren. At ino
25:
pis nunc te miſereſcat mei, Zmiłuy ſie
26:
teras ná demną nędznym.
27:
Miſericors, miſericordis, om. Miłoſierny
28:
lutośćiwy/ a/ e.
29:
Miſericorditer, Miłośiernie.
30:
Miſericordia, æ, fem. prim. Miłoſierdzie
31:
Bona comparat præſidia miſericor=
32:
dia, Prouerb. Pokorney głowy miecz nie
33:
śiecze.
34:
Miſeratio, onis, Zmiłowánie/ vżalenie/ zlu=
35:
towánie. Commouere miſerationem, Po
36:
ruſzić komu żalu.
37:
Miſeror, miſeraris, miſeratus ſum, miſe=
38:
rari, dep. prim. Mam lutość nád kim/ żá=
39:
łuyę/ lutuyę. Accuſatiuo caſui iungitur
40:
Miſeratur commune periculum, Zá=
41:
łuye poſpolitey przigody.
42:
Miſerator, Miłośnik ten który lutość á mi=
43:
łośierdzie nád kim okázuye. Sed in Biblijs
44:
tantum pro miſerante ſcilicet reperi=
45:
tur.
46:
Miſerabilis, le, Mizerny/ nędzny/ żáłoſny/
47:
a/ e. Voces miſerabiles exaudiebantur
48:
præſertim mulierum, Záłoſne głoſy było
49:
słycháć á zwłaſzczá niewiescie. Miſerabilis
50:
reſpectus, Nędzny wzgląd.
51:
Miſerabiliter aduerbium, Záłoſnie.
52:
Miſerandus. a, um, Záłoſny/ a/ e. Miſeran=
53:
da res, Záłoſna rzecz.
54:
Miſeranda tempeſtas, Okrutna niepogo=
55:
dá.
56:
Miſerandum in modum milites po=
kolumna: b
M ante I.
1:
puli Romani capti, necati, deſerti,
2:
diſsipati ſunt, Bárzo mizernie służebny lud
3:
ludu Rzimskiego poymány/ pobity/ opuſzczo=
4:
ny y roſproſzony yeſt.
5:
Miſeranter pro Miſerabiliter, Obſole=
6:
tum.
7:
¶Compoſita, Commiſeror, commi=
8:
ſeraris commiſerari, idem ſignificat
9:
quod ſimplex Miſereor, Mieć lutość
10:
nád kim.
11:
¶Commiſereſco, is, ere, idem, Hinc cō
12:
miſeratio, Zlutowánie/ vżalenie/ vlytowá=
13:
nie.
14:
Miſſenus, pen. product. Mons Campa=
15:
niæ.
16:
Miſsile, miſsio, miſsito, miſſus, Vide
17:
Mitto.
18:
Miteſco, Mitis, Vide Mitigo.
19:
Mithra, æ, a Perſis dicitur ſol, Słońce. Et
20:
aliquando primarius ſacerdos, Wyſzſzy
21:
kápłan. Apud Apul.
22:
Mithrica, neut. ſacra ſolis ſiue Oſyridis,
23:
Ofiárowánie słońcu które pogáńſtwo zá bo=
24:
gá chwaliło.
25:
Mithrax nomen gemmæ, Calep.
26:
Mithridates maſc. Krol był Poncki w Aſiey
27:
który przećiwko Rzimiánóm wielkie woy=
28:
ny wiódł.
29:
Mithridaticus, a, um, Co ku temu nale=
30:
ży.
31:
Mithridaticum ſubſtantiuum, Oſobliwe
32:
liekárſtwo przećiwko/ yádu y trućiznie. Mi=
33:
thridaticum antidotum zową.
34:
Mitigo, as, are, act. pri Vśmierzam/ skrom=
35:
nym pokornym czinię/ vſpokoyam/ błagam.
36:
Mitigare alicuius iracundiam, Vbłá=
37:
gáć czy gniew.
38:
Mitigare animi uehementiam, Vśmie=
39:
rzyć/ vſpokoyić.
40:
Mitigare dolorem, Vlżić boleśći.
41:
Mitigatio, Vśmierzenie/ vkoyenie/ vbłagá=
42:
nie.
43:
Mitigatorius, a, um, Ku vśmierzeniu czi=
44:
niący.
45:
Miteſco, is, ere, Koyę ſie/ bywam vbłagan/
46:
vśmierzón.
47:
Miteſcunt diſcordiæ, Bywáyą vśmierzone
48:
zwády.
49:
Miteſcente Hyeme, Náſchodźie źimy/ gdy
50:
ſie yuſz ciepło przibliżáło.
51:
Miteſcunt fluctus, Vſtáwáyą á koyą ſie
52:
wełny á náwáłnośći wodne.
53:
Miteſcere aliquando, Doſtáć ſie/ vźrze=
54:
nieć.
55:
Miteſcunt poma, Doſtawáyą ſie yábł=
56:
ká.
Mitifico,



strona: 225


kolumna: a
M ante I.
1:
Mitifico, as, are, Błágam/ vśmierzam/ krocę
2:
kogo.
3:
Mitificare cibum, Przetrawić ſtráwę.
4:
¶Compoſita, Commitigo, Zmiękczam
5:
kogo, vbłágam/ krocę/ też nábiyam/ nátłukam
6:
Vtinam tibi uideā Sandalio commi=
7:
tigari caput, Terent, Miły boże dáy żeć
8:
pátynką łbá nátłuczono.
9:
Mitis, & hoc mite, cui Acer opponit, Cy=
10:
chy/ skrómny/ dobrotliwy/ miły/ powolny. Ni=
11:
hil poterat fieri illo mitius, Nic nie mo=
12:
gło nádeń być powolnieyſzego/ skromniey=
13:
ſzego.
14:
Mitiorem in partem interpretari, W
15:
lepſze obrácáć. Mite ſtagnum, Spokoyne
16:
yeźioro. Mitia poma, Dobrze vźrzáłe yábł=
17:
ká.
18:
¶Immitis, & hoc immite, Nieſpokoyny/
19:
Nieskromny/ niełáskáwy/ nieogłaská=
20:
ny.
21:
Mite, mitius, mitiſsime, aduerbiū, Skrom=
22:
nie/ pokornie.
23:
Mitis, Vide Mitigo.
24:
Mitra, æ, fem. prim. Biskupia czapká. Bar=
25:
bara uox.
26:
Mitellum, diminut. Czapeczká.
27:
Mitratus, a, um, Táką czapkę noſzą=
28:
cy.
29:
Mitteris Inſula ultra Britanniam ſex die=
30:
rum nauigatione, Calep.
31:
Mittilis pulmentaria dicebatur, capieba=
32:
tur pro paupercula, Vide ſupra My
33:
ctires, ita enim quidam ſcribunt & re
34:
ctius.
35:
Mitto, mittis, miſi, miſſum, mittere, act.
36:
tert, Slię/ poſyłam/ puſzczam. Mittere ſan=
37:
guinē, Puśćić kreẃ. Sanguinē mittere in
38:
ciſa uena nouum non eſt, Nie yeſt nowa
39:
rzecz záciąwſzy żyłę puśćić kreẃ. Miſſa eſt
40:
ancilla obſtetricem accerſitum, Posłá=
41:
na yeſt dźiewká po bábę.
42:
Mittere legatos ad Regem, Posłáć po=
43:
sły do krolá.
44:
Miſit legatos ſe uenturum, Obiecałmi
45:
przes posły że chce prziyecháć. Mittere pi=
46:
lam, Rzucić piłę.
47:
Mittere ſub iugum, Podbić pod ſwą moc.
48:
Mittere talos, Puśćić koſtki po ſtole. Vox
49:
de quæſtura nulla miſſa eſt, Zadney
50:
zmianki nie vcziniono o poborskim vrzędzie.
51:
Voces furiales mittere, Wołáć by ſzalo=
52:
ny. Aliquando pro ſuo compoſito,
53:
Oitto uel Dimitto, ut Mitte lachry=
54:
mas, Przeſtań płákáć. Mitte maledicta
55:
Przeſtań tego złorzeczenia/ nie złorzecz.
56:
Mitte orare, Nie proś więcey/ przeſtań
kolumna: b
M ante I.225
1:
prośić. Mittere manu. Wyświebodźić
2:
wolny vczinić.
3:
¶Manumiſsio, Wolnepuſzczenie/ wyświe=
4:
bodzenie. Mittere ad nomen, Posłáć ku
5:
popiſowi áby ſie dał wpiſáć że chce żołnier=
6:
skiey słuſzby pátrzáć.
7:
Mittere in conſilium, Posłáć álbo odesłáć
8:
do rády/ do wyſzſzego práwá Mitto de illo
9:
nunc, Nieſpominam o tym teraz. Mitte me
10:
Dáy mi pokóy/ Puść mie. Vnam hanc
11:
noxam mitte, Terent. Odpuść mi tę ye=
12:
dnę winę.
13:
Miſſum facere, Dáć pokoy komu. Hæc
14:
miſſa facio, To opuſzczam/ tego teras nie
15:
przipominam. Miſſam facere uxorem, id
16:
eſt repudiare, Rozwieść ſie s żoną. Miſſo
17:
conuiuio, Gdy wſtawáli od ſtołu.
18:
Miſſus, huius miſſus, Ciśnienie/ rzucenie.
19:
Liuius, Telum ictu miſſu uehemen=
20:
tius.
21:
Miſſus etiā, Spuſzczenie rozmáyitych zwierząt
22:
álbo też ſzermierzów miedzy ſobą też skład
23:
ná yáką bieśiádę. Vt plures ſinguli ſingulos
24:
miſſus adferentes, Zeſzło ſie ich niemáło ná
25:
tę bieſiádę/ á káżdy ſwoyę potráwę przi=
26:
niosł.
27:
Miſsilis, & hoc miſsile, Co łátwie może
28:
być rzucono. álbo co yeſt od ſtrzelánia.
29:
Miſsile ſubſtantiuum, Wſzeláka bróń któ=
30:
rą może ciſnąć álbo ſtrzelić.
31:
Miſsiles lapides, Kule kámienne. Miſsilia
32:
ſaxa & Miſsilia tela idem.
33:
Miſsilia tormenta, Dźiáłá.
34:
Miſsilia etiam, Dárowánie/ podárze yáko ſą
35:
pieniądze które bywáyą od Hetmaná álbo
36:
którego xiążęciá miedzy żołnierze álbo ynſze
37:
poſpolſtwo wrzucone.
38:
Miſsio, onis, Posłánie też dozwolenie ciągnąć
39:
precz od prawá odpuſzczenie.
40:
Miſsionem dare militibus, Roſpuśćić żoł=
41:
nierze.
42:
Miſsionem efflagitant ab Imperatore,
43:
Stárał ſie o łáskáwe odpuſzczenie v Het=
44:
máná.
45:
Miſsito, as, are, frequentatiuum, Vſtáwicz=
46:
nie śię. Oportet me eo ſæpius miſsi=
47:
tare, Muſzę tám bez przeſtanku poſyłáć.
48:
Miſsiculo, as, are, pro miſsitare, Vſtáwnie
49:
ślię.
50:
¶Compoſita, Amitto, amittis, amiſi,
51:
amiſſum, amittere, Gubię/ Trácę/ vpuſz=
52:
czam.
53:
E manibus amittere, Z rąk vpuſzczáć. E
54:
conſpectu amittere, Spuśćić z oczu. Ani=
Pp 3mam



strona: 225v


kolumna: a
M ante I.
1:
mam amittere, Vmrzeć. Cauſam amit=
2:
tere, Stráćić rzecz ná ſądźie. Authorita=
3:
tem amittere, Powagę vtráćić. Ciuitatem
4:
amittere, Mieſckie práwo vtráćić. Filium
5:
in hoc præ amiſi, Zginął mi ſyn w
6:
tey bitwie.
7:
Mentem & memoriā amittere, Odeść
8:
od pámięći.
9:
Fortunam & uitam per dedecus amit=
10:
tere, Máyętność y żywot ſromotnie vtrá=
11:
ćić.
12:
Amiſſus, a, um, participium, Strácony/
13:
vtrácony. Amiſsio, Zgubá/ vtrátá.
14:
¶Admitto, Przipuſzczam/ dopuſzczam/ też
15:
grzeſzę/ dopuſzczam ſie czego złego. Quod
16:
cauere poſsis ſtultum eſt admittere,
17:
Szalona rzecz yeſt w to ſie wdáć/ czego ſie
18:
yeden ſnadnie może vſtrzedz.
19:
Admittere equum, Koniá przipuśćić do
20:
świerzóbki.
21:
¶Admiſſura, æ, Przipuſzczenie kóniá álbo
22:
byká do ſtádá.
23:
Admiſſarius, a, um, przipuſzczány/ a/ e. Vt
24:
equus admiſſarius, Stádnik. Bos admiſ
25:
ſarius, Byk.
26:
¶Admiſſarium Cicero in Piſonem
27:
pro homine libidinis peruagatæ po=
28:
ſuit, ad omnium fœminarum libidi=
29:
nem expoſito, Item admitti ad ali=
30:
quem, Być przed kogo dopuſzczón. Admit=
31:
tere partum ad ubera, Prziſádźić dźiecię
32:
do pierſi.
33:
Si te ad meas capſas admiſero, Ieſli
34:
cię do moyich gratów dopuſzczę. Solatia ad=
35:
mittere, Vweſelić ſie/ krotochwilić. In ſe ali
36:
quid admittere, Dopusćić ſie yákiego grze=
37:
chu.
38:
Culpam admittere idem, Dedecus ad=
39:
mittere, idem. Indignum facinus at
40:
flagitium admiſiſti, Niecnotęś wielką
41:
popełnił.
42:
¶Admiſſus, a, um, participium, Przi=
43:
puſzczony/ a/ e.
44:
Admiſſum ſubſtantiuum pro delicto,
45:
Grzéch/ wyſtęp.
46:
¶Admiſsio, onis, Przipuſzczenie/ dozwo=
47:
lenie.
48:
¶Admiſsionalis, maſ. Wrótny/ odwier=
49:
ny/ który ma moc wpuſzczáć kogo.
50:
¶Committo, Spuſzczam/ poliecam. Com
51:
mittere ſemen ſolo, Pośiáć. Commit=
52:
tere in conclaue, Wnieść ná pokóy do
53:
komory. Item pro Commendare & cre=
54:
dere, Ouem lupo comiſiſti, Owcęś
55:
wilkowi poliećił/ zwierzyłeś owcę wilko=
56:
wi.
kolumna: b
M ante I.
1:
Committere & credere omnia fidei
2:
alterius, Poliećić y zwierzic cnocie cziyey cze=
3:
go.
4:
Se in fidem & tutelam alicuius com=
5:
mittere, Poliećić ſie komu w obronę. Com=
6:
mittere ſe fidei alterius idem, hoc non
7:
auſim literis committere, Nie śmim te=
8:
go liſtwoi zwierzić/ to yeſt ná liście piſáć.
9:
Committere ſe in diſcrimen, W nie=
10:
beſpieczność ſie wdáć. Committere ſe in
11:
præcipitem locum, & committere ſe
12:
periculo idem, Committere ſe fortu=
13:
næ, Ważić ſie.
14:
Se Hyemi & fluctibus committere,
15:
Puśćić ſie z źiemie ná morze/ ważić ſwoye zdro
16:
wie.
17:
Viæ & nauigationi ſe committere
18:
idem, Item Committere, Dwu á dwu
19:
ſpuśćić. Nam olim in ſpectaculis com=
20:
mittebantur ſingula gladiatorum pa=
21:
ria aur etiam Poëtas binos & binos
22:
ſeſe inuicem carminibus proſcinden=
23:
tes, Prælium committere, Zwieść bit=
24:
wę.
25:
Committere pugnam & committere
26:
prælium, Committre manus idem,
27:
Ludos committere pro incipere, Po=
28:
cząć nieyaką grę.
29:
Multa in ſe committere, in deos, in
30:
homines, Wiele ſie złego dopuśćić/ prze=
31:
ćiwko Bogu/ ludźióm/ y ſam ſobie wykro=
32:
czić.
33:
Iurgia & rixas committere, Zwádę y
34:
hádrunki nápocząć. Committere de exi=
35:
ſtimatione ſua alicui, Przipuśćić ná kogo
36:
ſąd ſwoyey dobrey powieśći. Et item com=
37:
mittere, Oddáć/ poliećić/ przywłaſzczić. Te=
38:
ſtamentaliter committere, Teſtámentem
39:
oddáć.
40:
Hæreditas ueneri commiſſa, Przipádłe
41:
ymienie ná boginią Venus.
42:
¶Commiſſus participium, Poliecony/
43:
zwierzony/ a/ e.
44:
Enuntiare comiſſa, Táyemne á zwie=
45:
rzone rzeczy wywołáć. Et comiſſa exe=
46:
qui, Polecone rzeczy wypełnić. Et commiſ=
47:
ſa, id eſt, peccata, Grzechy/ wyſtępy. Sæ=
48:
pe pro peccare accipitur hoc uerbum
49:
committo, ut quid meus Æneas potuit
50:
committere tantum, I yáko ſie móy Ae=
51:
neas ták bárzo mógł przewinić.
52:
¶Commiſsio, Poliecenie/ przipuſzczenie.
Item



strona: 226


kolumna: a
M ante I.
1:
Item mandatum de iudicanda & co=
2:
gnoſcenda cauſa, quod etiam nos
3:
uulgo Commiſsia uocamus, Też ſpuſz=
4:
czenie dwu á dwu.
5:
¶Commiſſura, ræ, fem. prim. Spuſzcze=
6:
nie kliyem/ skliyenie álbo ſpoyenie. Alias
7:
iunctura.
8:
¶Commiſſorius, a, um, Vt Lex com=
9:
miſſoria, Poſtánowienie álbo ziednánie dwu
10:
ſtrón pod pewną vmową/ która yeſli nie
11:
bywa pełniona/ poſtánowienie nic nie wa=
12:
ży.
13:
¶Demitto, Z wierſzchu puſzczam/ popuſz=
14:
czam.
15:
Demittere aures, Powieść vſzy. Demit=
16:
tere uultum, Spuśćić twarz ku źie=
17:
mi.
18:
Demittere in uiſcera cenſum, Máyęt=
19:
ność ſwoyę przes gardźiel przeláć/ vtrá=
20:
ćić.
21:
Demittere in aures, Wysłucháć. Demit=
22:
tere in pectus, Dopuśćić do ſercá/ przi=
23:
yąć.
24:
Debilitari & animos demittere, Osłá=
25:
bieć.
26:
¶Demiſſus, a, um, participium ſiue no
27:
men ex participio. Demiſſa tunica,
28:
Spuſzczona/ zwieſzona ſuknia. Demiſsis la=
29:
bijs homo, Powieśiſtych warg czło=
30:
wiek.
31:
Aures demiſſæ, Powieśiſte vſzy. Demiſ=
32:
ſa & paluſtria loca, Vniżone á ługowáte
33:
mieyſcá.
34:
Demiſſa uſ ad talos purpura, Szár=
35:
łatna ſzátá áż do koſtek długa. Demiſſus a=
36:
nimus alias abiectus, Osłábiony vmysł.
37:
Mœrens, triſtis, afflictus, demiſſus, fere
38:
idem, Humilis & demiſſus cui contra=
39:
rium eſt alacer & lætus, Demiſsior
40:
animus, Słábſzy vmysł.
41:
¶Demiſsio, Spuſzczenie. Animi demiſ=
42:
ſio, Osłábienie vmysłu.
43:
¶Demiſſe aduerbium, Pokornie/ skrom=
44:
nie.
45:
Suppliciter & demiſſe gratias agere,
46:
Pokornie dźiękowáć. Humiliter demiſſe
47:
ſentire de ſeſe. Nie pyſznie/ nie wiele oſo=
48:
bie dźierżeć.
49:
Demiſſe aliquid exponere, S wiel=
50:
ką skromnośćią á pokorą rzecz ſwą ſpráwo=
51:
wáć.
52:
¶Dimitto, Opuſzczam/ odſyłam/ rozſyłam.
53:
Dimittere literas in alias urbes, Ro=
54:
zesłáć liſty do ynſzych miaſt. Dimittere bo
55:
ues in paſcua, Puśćić woły ná páſtwi=
56:
ská.
kolumna: b
M ante I.226
1:
Dimittere folia dicitur arbor, Puſzczáć
2:
liśćie.
3:
Dimittere ſe ad aurem alicuius, Przi=
4:
chilić ſie komu do vchá. Dimiſſus eſt ſe=
5:
natus, Wſtáłá rádá. Dimittere de ſum=
6:
ma, Vpuśćić nieco z ſummy. Dimittere
7:
uxorem, Opuśćić żonę.
8:
¶Dimiſsio, Opuſzczenie/ odpráwienie/
9:
odesłánie.
10:
¶Dimiſſoriæ literæ, uulgo Apoſtolos
11:
uocant, Gdy ſędźia ná vſtánie ſtrony Ap=
12:
peluyący áppelláciey dopuſzcza á czás zakre=
13:
ſzá áby yą przes ten czás do tego ſądu do
14:
którego appeluye przeniosł.
15:
¶Emitto, Wypuſzczam. Emitti ex cuſto=
16:
dia, Być wypuſzczón z więźienia. In hoſtem
17:
emittere equites, Wypuśćić ná nieprziya=
18:
cielá yezne.
19:
Emittere arcu ſagittas, Strzeláć z łuku.
20:
Emittere fulmina & iacula, Grzmieć/
21:
łyskáć ſie.
22:
¶Emiſsio, Wypuſzczenie. Emiſsiones tor
23:
mentorum, Strzelánie z dźiał.
24:
¶Emiſſarius, emiſſarij, Nieſpokoyny czło
25:
wiek/ który nic nie czini yedno wſziſtko złe.
26:
Emiſſarius equus, aries & huiuſmodi,
27:
Zwádliwy kóń który ſie kwika á biye s dru=
28:
giemi końmi ná paſzy.
29:
Emiſſarius, Buttel/ mieyſcki párobek/ które=
30:
go y tám y ſám ſlią/ który też złodźieye y=
31:
muye.
32:
¶Emiſſarium, emiſſarij, in neut. Vpuſt/
33:
którym wód vpuſzczáyą.
34:
¶Emiſsitius, a, um, fere etiam idem
35:
alias Explorator, Szpieg. Emiſſitij ocu
36:
li, Wiercące ſie oczy/ y tám y ſám ſie mie=
37:
cące.
38:
Emiſsitius globus, Kulá którą ſtrze=
39:
láyą.
40:
¶Immitto, Wpuſzczam/ wpádam/ wrzu=
41:
cam.
42:
Im medios hoſtes ſe immittere, Wpáść
43:
w pośrzód nieprziyaciół. Ad immunem
44:
ciuitatem immittitur, Do świebodnego
45:
miáſtá wpuſzczón.
46:
Perturbationes immittere, Zátroskáć.
47:
kogo.
48:
Immiſſa barba, Podługowáta brodá.
49:
¶Immiſsio, onis, uerbale, Wpuſzczenie.
50:
¶Immiſſura, ræ, Látá/ wſtáwienie/ klin w
51:
ſukniey.
52:
Intermitto, Przeſtáwam. Vbi habitamus
53:
non intermittit ſol niteſcere, Tám gdźie
54:
mieſzkamy nie przeſtáye słońce ſwiećić. Ad=
55:
mirationem non intermittere, Przes
56:
przeſtanku ſie dźiwowáć.
Pp 4Conſue=



strona: 226v


kolumna: a
M ante I.
1:
Conſuetudinem intermittere, Towárzi=
2:
ſtwá pozoſtáć/ álbo náłogu przeſtáć. Nun=
3:
quam unum intermittit diē quin ſem=
4:
per ueniat, I yednego dniá nie opuśći áby
5:
tu nie miał być.
6:
Ne diem ne noctem intermittit,
7:
I we dnie y w nocy nie przeſtáye. Opus
8:
intermittere, Przeſtáć od roboty/ odpocziwáć
9:
chwilę. Id tempus intermiſeram potius
10:
quam ommiſeram.
11:
¶Intermiſſus participium, Popuſzczony
12:
ná chwilę. Tecta intermiſſa, Dáleko yeden
13:
dóm od drugiego/ rzadkie domy.
14:
¶Intermiſſus, huius intermiſſus, Prze=
15:
ſtánie.
16:
¶Intermiſsio, onis, idem, Sine inter=
17:
miſsione pulſabat, Bes przeſtanku kołá=
18:
tał. Intermiſsio literarum, Przeſtánie li=
19:
ſtów piſáć.
20:
¶Intromitto idem quod Immitto,
21:
Wpuſzczam.
22:
Alienum hominem intromittat ne=
23:
minem, Zádnego opcego człowieká niechay
24:
nie wpuſzcza.
25:
In ædibus meis neminem uolo in=
26:
tromiti, Nie chcę áby któ był wpuſzczon w
27:
móy dóm/ álbo áby kto poſtał w mym do=
28:
mu.
29:
Phedriam intromittamus comeſſa=
30:
tum, Weźmiemy go ſobie ná bieśiádę.
31:
¶Omitto difert ab Intermitto, Opuſz=
32:
czam. Id omitto, To opuſzczam/ nie bierzę
33:
ſobie tego ku pomocy.
34:
Omitte me, Day mi pokóy. nie nágábay
35:
mie.
36:
Iam dudum omiſi illam, Iużem yą da=
37:
wno opuśćił. Omittere iracundiam, Popuść
38:
tego gniewu.
39:
Omitte ſolicitudinem, Niechay tego tro=
40:
skánia.
41:
Omitte timorem, Nie bóy ſie nic. De iſt=
42:
hoc rogitare omitte, Nie pytay ſie wię=
43:
cey po tym.
44:
Omitte de te dicere, ego te furciter ſi
45:
uiuo, Nie ſpráwuy ſie/ nie wymawiay
46:
ſie/ etć.
47:
¶Omiſſus, Opuſzczony. Participium ſiue
48:
nomen ex participio, Omiſsior ab re,
49:
Niedbáły o goſpodárſtwo/ nie pilny ſwey
50:
rzeczy. Omiſsis iocis, Opuśćiwſzy kun=
51:
ſzty.
52:
¶Permitto, Dopuſzczam/ Dozwalam. Per=
53:
mittere equum, Puśćić koniowi wodze.
54:
Concitāt equos permittunt in hoſtē,
55:
Zábodſzy kóni przitárli ná nieprziyaciele.
56:
Permittere ſeſe, podáć ſie. Permittere ſe in
kolumna: b
M ante I.
1:
deditionem idem, Tibi pater permit=
2:
timus, Tobie oycze dopuſzczamy. Deus &
3:
ſacræ literæ permittunt, Pan Bóg y
4:
piſmo ſwięte dozwala. Permittere omnia
5:
iudicio alicuius, Wſziſtko przipuśćić ná
6:
cziye vznánie.
7:
¶Permittitur imperſonale, Plin. Si con
8:
iectare permittitur, Ieſli gádáć dozwa=
9:
láyą.
10:
¶Permiſſus, a, um, Dópuſzczony/ a/ e.
11:
¶Permiſſus, huius permiſſus in ſing.
12:
num. q. declin. eſt, & in plurali ſec. Per=
13:
miſſa, permiſſorum, Dozwolenie/ dopuſz=
14:
czenie.
15:
Permiſſu tuo, Zá twoyim dozwolenim.
16:
Permiſſy patris, Zá dozwolenim oycow=
17:
skim.
18:
¶Permiſsio uerbale idem.
19:
¶Præmitto, Ná przod śię/ poſyłam. Con
20:
ſtruitur fere cum ad, uel in præpo=
21:
ſitionibus, Hunc ad Acherontem prȩ=
22:
mittam, Ná przod poślę. Præmiſerat in
23:
Hiſpaniam legiones, Wysłał był na=
24:
przód woyská do Hiſpaniey. Prætermitto
25:
fere idem quod Intermitto. Przeſtawam/
26:
przemiyam/ zámieſzkawam chcąc. Prætermit=
27:
tere ſilentio, Zámilczeć.
28:
Neminem prætermiſit qui cum loqui
29:
potuit, cui non eadem iſta dixerit, Za=
30:
dnego nie opuśćił s którymkolwiek yedno
31:
mógł mówić/ komu by tego nie powiedźiał.
32:
Nihil prætermiſi inter orando, Ni=
33:
tem nie opuśćił com yedno twey chwale na=
34:
leżeć baczył.
35:
Prætermittere pœnam, id eſt, ignoſce=
36:
re, Opuśćić winę.
37:
¶Prætermiſsio uerbale, Opuſzczenie/ po=
38:
puſzczenie.
39:
¶Promitto, Obiecuyę. Quod tibi pro=
40:
miſeram præſtiti, Spełniłem com ći obie
41:
cał.
42:
Promittere cœnā, Obiecáć v kogo na wie=
43:
czerzy być.
44:
Promiſi mea fide, Wziąłem to ná ſię/ przi
45:
rzekłem dobrym słowem.
46:
Promittere bona fide, Dobrym słowem
47:
przirzec. Promittere & in ſe recipere, Przi
48:
rzec y na ſię prziyąć.
49:
Promitto fere & promitto futurum,
50:
Obiecuyę/ ma ſie ták ſtáć/ ma ták być. Grā=
51:
matica plus habet in receſſu quam in
52:
fronte promittat, Item promittere,
53:
Rośćiągnąć/ dáleko ſcięgáć. Nec ulla ar=
54:
bor auidius ſe promittit, Zadne ſie drze
55:
wo ták bárzo nie roſpościera/ rozraſta. Lon
56:
gius tela promittere, Dáley ſtrzeláć.
¶Promiſſus



strona: 227


kolumna: a
M ante I.
1:
¶Promiſſus, a, um, Obiecány/ a/ e. Pro=
2:
miſſus in ſcripturis, W piſmie obiecány.
3:
Promiſſá barba, Długa brodá. Promiſ=
4:
ſo uentre uaccæ, Odwieśiſtego brzuchá.
5:
Promiſſæ ueſtes, Długie ſzáty.
6:
¶Promiſſum ſubſtantiuum, Obietnicá/
7:
obiecánie.
8:
Conſequi promiſſa, Obiecáne rzeczy o=
9:
śięgnąć.Promiſſum ac receptum idem,
10:
Conſtantia promiſsi, Stáłość á pełnie=
11:
ne obietnic. Cōficere munus promiſſis,
12:
Obietnice ſwe pełnić. Stare promiſsis &
13:
implere promiſſum, Seruare promiſſa
14:
ſatisfacere promiſso idem, Repetere
15:
promiſſum, Vpominać ſie obietnice. Vbe=
16:
rius promoſſum, Hoyne á łáskáwe obie
17:
cánie.
18:
¶Promiſsio, onis, uerbale idem quod
19:
Promiſſum.
20:
¶Compoſita, Compromitto, cōpro=
21:
mittis, compromiſi, compromiſſum,
22:
compromittere, Przirzec/ prziyąć ná ſię/
23:
to yeſt obrawſzy ſobie yednacze álbo ſędźie/
24:
zdáć ſie ná nie/ przirzec/ prziyáć ná ſię zá=
25:
kład/ y zápiſáć ſie/ wſzysko to trzimáć co ći
26:
yednacze naydą á miedzy ſtronámi poſtá=
27:
nowią. Alias compromittere, Dáć w
28:
ręce yednaczóm.
29:
¶Compromiſſum, cōpromiſsi, Zdá=
30:
nie ſie ná yednacze/ Dánie yednaczóm w ręce
31:
Compromiſſum facere de re aliqua,
32:
Obrawſzy ſobie yednacze podáć ym ſwoyę
33:
rzecz w ręce.
34:
¶Repromitto, Przirzekam/ obiecuyę. Idē
35:
fere quod Promitto, Repromiſsio,
36:
Przirzeczenie/ obietnicá.
37:
¶Repromiſſor, oris, in Biblijs, Obiec=
38:
nik/ ten który co komu przirzekł.
39:
¶Remitto, Odpuſzczam. Alicui remitte=
40:
re, Odpuśćić komu. Remitto debitum,
41:
Odpuſzczam dług. Remittere arcum,
42:
Spuśćić łuk z cięćiwy. Remittere animū
43:
curis, Popuśćić ſtáránia/ ochłodźić ſie od
44:
prac. Remittere peccatum, Odpuśćić
45:
grzéch.
46:
¶Remiſsio, nis, fem. tert. Odpuſzczenie
47:
grzechów. Remiſit dolor, Vlżył ſie ból=
48:
Remittere iam me onerare iniurijs,
49:
Przeſtańmi yuſz złorzeczić. Nullum remit=
50:
tis tempus ne te reſpicis, Zadnego czá
51:
ſu nie opuſzczaſz/ nie máyąc ná ſię żadnego
52:
względu.
53:
¶Remiſſus, a, um, Odpuſzczony/ a/ e. Re=
54:
miſſus animus, Niedbáły/ słáby. Remiſ=
55:
ſiorem, Słábſzym być. Remiſsior ar=
kolumna: b
M ante I.227
1:
cus, Słábſzy łuk. Frigus remiſſus, Nie
2:
ták cięskie źimno.
3:
¶Remiſsio etiam, Osłábienie/ popuſzcze=
4:
nie.
5:
Remiſsio animi & diſſolutio, Osłá=
6:
bienie vmysłu. Quies & remiſsio, Po=
7:
kóy y puſzczenie/ odpoczynienie. Remiſsio
8:
& moderatio uocis, Spuſzczenie gło=
9:
ſu.
10:
¶Submitto, Podkłádam/ podczinam/ pod=
11:
ſádzam/ poſtáwiam/ podpieram. Submitte=
12:
re fœtus matribus, Podſádźić yágniętá
13:
pod owce.
14:
Prata in fœnum ſubmittere, Sprzętáć
15:
łąki/ zbieráć śiáno. Genu ſubmittere, zgiąc
16:
koláno Et ſubmittere per translatio=
17:
nem, Vkorzić ſie. Submiſit ſeſe, Poddał
18:
ſie/ vkorzył ſie. Animum alicui periculo
19:
ſubmittere, Zlieknąc ſie yákiey przigody.
20:
Submittere ſe in humilitatem, Iáko
21:
náyskrómniey ſie vpokorzić. Submittere
22:
capillum, Zápuśćić brodę, & barbam,
23:
quod in luctu fieri ſolet, Submittere
24:
uocem, Zniżyć głoſu. Submittere ſub ur=
25:
bem hortum, Pod ſáme miáſto ogród pdo
26:
ſádźić. Et ſubmittere, Táyemnie nádes=
27:
łáć.
28:
¶Submiſſus, a, ū, Vniżony/ zniżony/ a/ e.
29:
Prata ſubmiſſa, Poległe/ niskie łąki.
30:
Submiſſa uoce aliquid dicere, Po má=
31:
łu co mówić/ nie wyſokim głoſem.
32:
¶Submiſſum dicendi genus concitato
33:
contrarium.
34:
¶Submiſſus & abiectus, ſubmiſſum
35:
& populare.
36:
¶Submiſsio uerbale fem. ter. Zniżenie/
37:
podczinienie.
38:
¶Contentio & ſubmiſsio uocis con=
39:
traria, Podwyſzſzenie y zniżenie.
40:
¶Elatio & Submiſsio contraria, Pychá
41:
á skromność álbo poniżenie.
42:
¶Submiſſe aduerbium, ut Submiſſe
43:
ſupplicare, Pokornie prośić. Submiſſe
44:
dicere, Niskim głoſem mówić. Submiſ=
45:
ſe ſe gerere, Nisko ſie nieść. Quidam
46:
ſcribunt ſubmiſſe conuerſo b in m,
47:
quod & in alijs dictionibus compo=
48:
ſitis a ſub fere fit, quæ ab m inci=
49:
piunt.
50:
¶Submiſſius aduerbium idem quod
51:
Submiſſe, Suet. Submiſſum fabulātes
52:
prouocabat, Szpecące/ po máłu mowiące
53:
wyzywał.
¶Tranſmitto



strona: 227v


kolumna: a
M ante I & O.
1:
¶Tranſmitto, Przepuſzczam/ przeſyłam.
2:
Flumen tranſmittere, Przebyć/ przepłáwić
3:
ſie przes rzekę/ też przewieść ſie w łodźi. Ma=
4:
re tranſmittere, Zá morze ſie puśćić. Cri=
5:
bro tantum arenas tranſmittere, Przes
6:
rzeſzoto piaſek przeſiać.
7:
Curſu campoſ tranſmittere, Przes polá
8:
przebieżeć.
9:
Tectum lapide tranſmittere, Dóm ká=
10:
mieniem przećiſnąć. Tranſmittere literas
11:
papyrus dicitur, Przebiyáć/ ná drugą ſtro
12:
nę/ ſpływáć.
13:
Aliquot menſes tranſmittere in ſpe=
14:
cu, Kilká mieſiąców przetrwáć w yákiey yá=
15:
skiniey.
16:
Tranſmittere tempus temporibus ami
17:
corum, Trawić czás ná posługách prziya=
18:
cielskich.
19:
Diſcrimen tranſmittere, Vwárowáć ſie
20:
przigody. Hæreditatem fratri tranſmit=
21:
tere, Máyętność brátu po ſobie zoſtáwić.
22:
¶Tranſmittere pro tranſmittere apud
23:
Ciceronem.
24:
¶Tranſmiſsio, Przepuſzczenie/ przewiezie=
25:
nie/ ná drugą ſtronę przesłánie.
26:
Mitylene, es, pen prod. uel Mitylenæ, a=
27:
rum, urbs Lesbi & ipſa Inſula.
28:
Mixtarius uas quo unum aqua dilui=
29:
tur, Lucillus obſoletum.
30:
Mna, mnæ, Vide Mina.
31:
Mnemoſyne, es, fe. pen. cor. Latine Me=
32:
moria, Pámięć. Et mater muſarū, Mát=
33:
ká bogiń nauk. Mnemoſynon, Latine
34:
Monumentum, Pámiątká/ znák pámiątki
35:
cziyey/ też vpominek dár nieyáki/ który yeden
36:
drugiemu dawa w vpominku.
M ante O.
37:
Mobilis, Vide Moueo.
38:
Mocenia oppidum Germaniæ in Vin=
39:
delicia, Motzing po niemiecku.
40:
Modero, Moderor, Modeſtia, Modicus
41:
Vide Modus.
42:
Modius, Modiolus, Vide Modus.
43:
Modo aduerbium, o finali breui tem=
44:
pus ſignificat præſens, uel mox, præ=
45:
teritum, uel nondum præteritum uel
46:
ſtatim Futurum, Teras/ yuſz. Modo
47:
ait, modo negat, Iuſz zná/ yuż przy. Mo=
48:
do unum, tum autem plures, Teras
49:
yednego á potym hent wiele ich. Modo a
50:
noſtris imperatoribus ſubacti, modo
kolumna: b
M ante O.
1:
bello domiti, modo triumphis nota=
2:
ti, modo a ſenatu agris multati ſunt,
3:
Iuż od náſzich Hetmánów woyennym oby=
4:
czáyem podbići/ Iuſz woyną vśmierzeni/ te=
5:
ras zwycięſtwem poſiędzeni/ teraz ná máyęt=
6:
nościách od ſenatu skaráni.
7:
Modo de tempore præterito Plaut.
8:
Modo eum uixiſſe aiebant, Máło przed
9:
tym powiedano że yeſzcze żyw yeſt. Modo
10:
enim hoc malum in hanc Rempub.
11:
inuaſit, Máło przed tym/ nie dawno to
12:
nieſzczęście w to krolewſtwo ſie zámo=
13:
gło.
14:
Quid dico nuper? Immo uero mo=
15:
do ac plane paulo ante uidimus, Ale
16:
co mowię nie dawno? y owſzem teraz á prá=
17:
wie maluczko przed tym widźieliſmy.
18:
Modo etiam pro Tantum modo, Cic.
19:
Hæc omnibus qui ea mediocriter mo
20:
do cōſiderant pertracta eſſe poſſunt
21:
Te rzeczy mogą ſie yáſne káżdemu zdáć/ któ=
22:
ry ye tylko miernie przed ſię bierze. Modo
23:
ne, Cic. Declinatum eſt a uia, modo ne
24:
ſumma turpitudo ſequatur, Vſtąpiło
25:
ſie z drógi/ tylko by z temu ztąd co złego
26:
nie vrosło.
27:
Modo ne interrogatiuum, Teren. Mo
28:
do ne id demum ſenſiſti Pamphile?
29:
Terazześ to dopiero obaczył Pamphiluſie?
30:
Modo non auri montes pollicēs, Tyl=
31:
ko nie złote góry obiecuyąc.
32:
Modo aliquando pro Interdum, Pod
33:
czás/ niekiedy/. aliquando pro Saltem,
34:
Tylko.
35:
Modo nō id eſt ferme, Málem. Habes ex=
36:
empla ſupra A modo, Od tegó czáſu/ od
37:
tey chwile.
38:
A modo non ueniam, Od tego czáſu
39:
nie przydę.
40:
Modulor, pen. cor. modularis, modula=
41:
tus ſum, modulari, dep. pri. Spiewam/
42:
nocę/ też miárkuyę.
43:
Modulari carmen, Nieyáką pieśń śpie=
44:
wáć.
45:
Modulari uoces, Miárkowáć/ vmiárko=
46:
wáć/ podać głoſy.
47:
Modulatus participium, ut Modulatus
48:
ſonus, Vmiárkowány/ náſtroyony głos.
49:
Modulatio, onis, femin. tert. Spiewá=
50:
nie.
51:
Modulator, Spiewak/ miárkownik głoſów.
52:
Vocis & cantus modulator, Kán=
53:
tor.
54:
Modulate aduerbium, Miernie/ ſtroynie w
55:
práwą miárę.
Modus



strona: 228


kolumna: a
M ante O.
1:
Modus, modi maſcul. ſecund. Obyczay/
2:
Miára/ środek. Eſt modus in ſiccando
3:
fœno ut ne peraridum ne rurſus
4:
uiride colligitur, Ieſt miárá y obyczay
5:
zbierania śiáná/ etć. Suus cui modus
6:
eſt, Káżdy ma ſwoy obyczay. Modus ui=
7:
uendi, Obyczay żicia. Adhibere modum
8:
alicui rei, Miárę w którey rzeczy trzi=
9:
máć.
10:
Hoc modo, Tym obyczáyem. Ad hunc
11:
modum, Tym ſpoſobem. Bono modo,
12:
Dobrym obyczáyem.
13:
Definire modum alicui rei, Náleść
14:
którey rzeczy pośrzodek. Extra modum
15:
& ultra modum, Nád miárę. Habere
16:
modum, Mieć miárę. Sine nunc me
17:
meo uiuere modo, Niechay też teraz yuż
18:
żywę yáko mi ſie zda.
19:
Modis omnibus, Wſzelákim obyczáyem/
20:
wedle wſzelákiey przemożnośći. Statuere
21:
modum alienæ petulantiæ, Zákryśić ko=
22:
mu áby nie wyſtępował zá przęckę. Statue=
23:
re modum inimicitiarum, Nie ták ſie
24:
hániebnie przenáſliádowáć.
25:
Saltare ad tibicinis modos, Táńco=
26:
wáć w nótę.
27:
Niſi tibi aliquem uitæ modum con=
28:
ſtitueris, Ieſli ſobie nie vſtáwiſz á nie
29:
vmiárkuyeſz yáko ſie maſz ſpráwowáć.
30:
Modulus diminut. Siłká/ obyczáyek. Vt pro
31:
meo modulo, Wedle mego máluczkiego
32:
przemożenia/ wedle mych śiłek.
33:
Modulus aliquando, Nieyáka miárá cie=
34:
ſielska.
35:
Moduli aquarij a principibus impe=
36:
trabantur, quibus priuatis licebat tan=
37:
quam publicam in priuata loca duce=
38:
re e caſtellis aquæ ductuum.
39:
Moduli erogatorij quibus aqua eroga=
40:
tur & diſtribuitur.
41:
Modulus etiam, Pienie/ pioſnká/ wierſze ku
42:
ſpiewániu.
43:
Modiperator, Cechmiſtrz ſtárſzy w cechu. Itē
44:
qui in conuiuijs modum imperabat,
45:
CC.
46:
Modificor, aris, ari, depon. prim. Mierzę/
47:
miárę biorę/ wymierzam yáko czego może ná
48:
co doſtáć.
49:
Modicus, a, um, Máły/ ták wczeſny. Modi=
50:
co igne foueri, Máłym ſie ogniem zágrze=
51:
wáć.
52:
Modicus collis, Nie wyſoka górká. Mo=
53:
dica pecunia, Nie wielkie pieniądze. Má=
54:
ła ſummá.
kolumna: b
M ante O.228
1:
Modicus facultatibus, Ták wczas bo=
2:
gáty.
3:
Domum modici introierunt, Plaut.
4:
Máło ludźy.
5:
Modicus xultu uel in cultu, Ták ſie w
6:
czás vbiera/ nie koſztownie ſie nośi. Modi=
7:
cum iudicium, Máły rozum.
8:
Immodicus, a, um, Niemierny/ zbytny/ a/ e.
9:
Immodica concio, Długie kázánie. Im=
10:
modicus libidinis, Zbytny/ ſwey woley/
11:
niecziſty/ niepowśćięgliwy.
12:
Modicum aduerbium, Máło.
13:
Modice idem, Ea res me modice tangit
14:
Tá ſie rzecz mnie máło dotyczę/ máło mi do
15:
tego. Modice dicere, Krótko mowić.
16:
¶Immodice aduerbium, Bezmiernie/
17:
nádmiárę/ názbyt.
18:
Modero, as, are, Rządzę/ ſpráwuyę/ nie do=
19:
puſzczam ſwey wolei/ záchowawam pry mier=
20:
nośćy.
21:
Moderor, moderaris, moderatus ſum,
22:
moderari, idem, deponens.
23:
Moderari aliquem, Rządźić kim/ vczić ko=
24:
go.
25:
Moderari currum, Woźnicą być/ wóz wo=
26:
źić.
27:
Moderari affectibus, Vskrámiáć álbo
28:
powścięgać popędliwośći. Nie pozwáláć ſo=
29:
bie ſwey woley.
30:
Officio & conſilio moderantes, Rá=
31:
dą y záchowániem dobrym ſpráwuyąc/ rzą=
32:
dząc.
33:
Moderari ſe modeſtis moribus, Plau=
34:
tus, Pięknych ſie obyczáyów dźierżeć. Ex ſua
35:
libidine moderantur, Wedle ſwey wolei
36:
rządzą/ vſtáwuyą.
37:
Moderandum mihi eſt iam orationi
38:
meæ, fugienda ueſtra ſacietas, Ale
39:
yuż należy ná mię ku końcowi rzeczy moyey
40:
ſie mieć/ ábych wam tesknośći á ſtążenia nie
41:
vczinił.
42:
Moderator ludi, Szkolny miſtrz.
43:
Moderator, oris, Sprawca/ rządźcá.
44:
Moderator iuuentæ idem, Miſtrz á vczy=
45:
cieł dobrych obyczáyów. Rector, Guberna=
46:
tor, Moderator, fere idem.
47:
Moderatrix, moderatricis, Rządźczina/
48:
Rządźicielká.
49:
Moderatrix rerum ſapientia, Mądrość
50:
wſziſtkiemi rzeczámi rządźi.
Moderatio



strona: 228v


kolumna: a
M ante O.
1:
Moderatio, onis, fem. ter. Mierność/ skrom
2:
ność.
3:
Moderatio uirium, Szánowánie. Mo=
4:
deratio animi, Vymowánie/ powścięgli=
5:
wość.
6:
Summa moderatione animi prædi=
7:
tus, Wielką powśięgliwością obdárzony.
8:
Moderatio modo uirium adſit, Tylko
9:
niechay ſie ſzánuyą/ niechay ſobie gwałtu nie
10:
czinią.
11:
Moderatus, a, um, Mierny/ powścięgliwy/
12:
niewykroczony/ a/ e. Moderatus in omni=
13:
bus uitæ partibus, We wſzelákich rzeczách
14:
skromny.
15:
Nihil penſi, ne moderati habere,
16:
Zadney bácznośći áni miáry w ſobie nie
17:
mieć.
18:
Moderate aduerbium, Miernie/ niepo=
19:
pędliwie.
20:
Ferre moderate, Skromnie cierpieć. Mo=
21:
deratius ferre, Nie przećiwić ſie. Quæ res
22:
cum moderatiſsime, ſapientiſsime
23:
conſtituta eſſet, a maioribus noſtris,
24:
Która rzecz gdy od przodków náſzych yeſt
25:
bárzo dobrze mądrze poſtánowiona.
26:
¶Immoderatus, a, um, Niemierny/ po=
27:
pędliwy/ niepowścięgliwy.
28:
Immoderata intemperantia, Zbytna
29:
niemiárá.
30:
Mulier immoderata, Swowolna nie=
31:
wiáſtá.
32:
¶Immoderatio, Niemiárá. Immodera=
33:
tio animi, Swawola/ popędliwość. Effer=
34:
ri immoderatione uerborum, Popędli=
35:
wie mówić.
36:
¶Immoderate. Niemiernie/ zbytnie. Im=
37:
moderate profuſa uox, Názbyt wrzęſz=
38:
czący głos.
39:
Res aduerſas immoderate ferre, Prze=
40:
ćiwić ſie fortunie/ nie skrómnie cierpieć złey
41:
przigody.
42:
Immoderate & intemperanter uiuere
43:
Roſpuſtnie żyć.
44:
Modeſtus, a, um, Mierny/ skromny/ oby=
45:
czáyny/ ćichy/ który nie rad wylata. Mode=
46:
ſtus uultu, Pokorney poſtáwy. Modeſtus
47:
moribus, Obyczáyny/ wſtydliwy. Mode=
48:
ſto ingenio præditus, Cichego prziro=
49:
dzenia.
50:
Modeſte aduerbium, Miernie/ obyczáynie/
51:
ćicho/ skromnie.
52:
Modeſte melius facere ſumptum quā
53:
ampliter, Wczeſnie trawić lepiey niżli náz=
54:
byt.
55:
Quid tum poſtea? ſi modeſtate ac raro
56:
hoc fecit, Oy coſz ná tym/ mu ſie to ras
kolumna: b
M ante O.
1:
álbo dwá przigodźiło. Adnuo in terram
2:
intuens modeſte, Przizwoliłem skromnie
3:
oczy ku źiemi máyąc/ pátrząc ná źiemię.
4:
Modeſtia, æ, Obyczáyność. skromność/ wſty=
5:
dliwość.
6:
¶Immodeſtus, a, um, Niewſtydliwy/ nie=
7:
báczny nic ná kogo. Immodeſti mo=
8:
res, Roſpuſtne obyczáye. Immodeſtum
9:
ingenium, Swowolne przirodzenie. Im=
10:
modeſta lingua, Niepowśięgliwego yę=
11:
zyká.
12:
¶Immodeſtia, æ, Niewſtidliwość, niemiá
13:
rá/ roſpuſtá.
14:
¶Immodeſte aduerbium, Bezmiernie/
15:
niewſtidliwie.
16:
Immodeſte ſeſe efferre, Názbyt sie cheł=
17:
pić.
18:
Modius, modij, maſc. ſec. Miárá żitna/
19:
Korzec/ Cwiertnia álbo też małdr. Non e
20:
reſpondet noſtra ueterum menſuræ
21:
poſſumus tamen uocare, Modium,
22:
Korzec álbo czwiertnie. Eſt autem aridorū
23:
menſura tantum.
24:
Modius tritici, Cwiertnia pſzenice.
25:
Modius uini, Może być zwano yedno wiá=
26:
dro 24. kwart.
27:
Modius agri qui & mina etiam dicitur
28:
Zrzeb álbo ſtáye roley/ Też Sztuká ro=
29:
liey ná ſtu ſtóp w ſzerz y w dłuſz.
30:
Modiolus, modioli diminutiuum, Miár
31:
ká.
32:
Modiolus, aliquando, Wiádro którym wo=
33:
dę czerpáyą.
34:
Modiolus in rota cui affixi ſunt radij
35:
Piaſtá kołowa w którey oś chodźi á ná któ=
36:
rey ſzpice ſtoyą.
37:
Modialis, & hoc modiale, Co czwiertnię
38:
waży/ czwiercienny/ korzeczny.
39:
¶Semimodius, Pułczwiertnie/ pułkor=
40:
cá.
41:
¶Semimodialis, Pułczwiercienny/ puł=
42:
korzeczny.
43:
¶Seſquimodius, Pułtory czwiertnie.
44:
¶Seſquimodialis, Pułtoroczwiercien=
45:
ny.
46:
¶Bimodius, Trimodius, apud Colu=
47:
mellam.
48:
Mœchus, mœchi, m. ſ. Cudzołożnik też ku=
49:
rewnik.
50:
Mœchus mulierum, Kurwiarz.
51:
Mœchia in Biblijs tantum pro adulte=
52:
rio, Miáſto cudzołoſtwá.
53:
Mœchor, aris, ari, dep. prim. in Biblijs
54:
etiam tantum, Cudzołożę/ kurewſtwá pá=
55:
trzę.
56:
Mœchiſſo, as, are, idem.
Mœnia



strona: 229


kolumna: a
M ante O.
1:
Mœnia, mœniorum, mœnibus, neut. plu
2:
raliter tantum declinatur, Mury około
3:
miáſtá. Muri & Mœnia idem, Cin=
4:
gere mœnibus, Obwieść murem, Cir=
5:
cundata mœnibus ciuitas, Obtoczone
6:
miáſto murem. Mœre ſingulariter di=
7:
xit Eunius Obſoletum.
8:
Mœnitus pro mœnibus cinctus, ob=
9:
ſoletum.
10:
Mœnus, Vide Menus.
11:
Mœreo, mœres, mœſtus ſum, & olim
12:
mœrui, ere, Smucę/ troſzczę ſie/ wzdycham/
13:
żáłuyę.
14:
Grauiter mortem filij mœret, Cice.
15:
Bárzo záłuye śmierći ſynowskiey. Mœre=
16:
re propter caſum alicuius, Smućić ſie
17:
dla złey przigody cziyey.
18:
Mœreo, are, act. prim. id eſt, mœren=
19:
tem facere, Obſoletum.
20:
Mœſtus, a, um, Smutny/ troskliwy/ a/ e.
21:
Mœſtitia, æ, Smutek/ żáłość/ troskánie. Tan
22:
ta in mœſtitia fui, Quanta, & c. W tá=
23:
kim ſmutku byłem. Reſiſtere mœſtitiæ,
24:
Odyąć ſie ſmutkowi.
25:
Mœror, mœroris, idem, Mœror funeris
26:
Záłobá pogrzebna.
27:
In mœrore eſſe & uerſari, W wielkim
28:
ſmutku być. In mœrore iacere idem.
29:
Mœſtitudo, inis, fem. tert. Smutek/ troská=
30:
nie. Obſoletum.
31:
Mœſte aduerbium, Smutnie/ żałoſnie.
32:
Mœſtiter pro mœſte, Obſoletum.
33:
Mœri, mœrorum pro muris antique
34:
dici teſtatur Seruius.
35:
Mœſia corrupte quidam ſcribunt pro
36:
Myſia, Vide in loco.
37:
Moga olim dicta eſt Cappadocia.
38:
Moguntia oppidum Galliæ Ciſalpinæ
39:
& ciuitas Archiepiſcopalis in Germa=
40:
nia, alias Moguntiacum, neu. Meny po
41:
niemiecku.
42:
Moguntinus, a, um, Moguncki.
43:
Moguntinenſis, e, Ieden z Mogun=
44:
ciey.
45:
Mola, molæ, fem. prim. Młyn. Molæ o=
46:
peram dare, Młynárzem być.
47:
Molæ equinæ, Końskie młyny,
48:
Mola aſinaria, Młyn w którym osłowie
49:
robią.
50:
Mola manuaria, uel truſatilis, Zár=
51:
ná.
52:
Mola aliquando, Nieyáka ſztuká ciáłá nie=
53:
xtałtowna która pod czás w żywocie nie=
54:
wieściem w Mácierziznie króm plemienia
55:
męskiego rośćie/ krá zową niektórzi.
kolumna: b
M ante O.229
1:
Mola etiam far toſtum & ſale conſper=
2:
ſum, Feſtus.
3:
Nieyáki plácek który pogańſtwo bogóm ſwym
4:
ofiárowáło.
5:
Mola ſalſa, idem.
6:
¶Iolo, as, are. inde deriuatur, Ofiá=
7:
ruyę/ ná ofiarę biyę. Homines iolare, Ku
8:
czći bogóm człowieká zábić y ofiárowáć. Id
9:
quod gētilitas faciebat, Hoſtias io=
10:
lare, Ofiárowáć ofiáry.
11:
¶Immolator, oris, Ofiárownik.
12:
¶Immolatio, Ofiárowánie.
13:
Molendinum, molendini, neut. ſec. idem
14:
quod mola, Młyn.
15:
Moletrina, æ, Zárná/ młyn który rękomá by=
16:
wa obrácan/ też młynicá mieyſce ná którym
17:
młyn ſtoyi.
18:
Molendinarius, a, ū, Młyński/ co ku mły=
19:
nowi należy.
20:
Molaris, & hoc molare idem, Młinski.
21:
Molaris lapis, Młinski kámień.
22:
Molaris, huius molaris, m. Trzonowy ząb
23:
też ſztuká kámieniá młińskiego.
24:
Molarius, a, um, idem quod Molaris
25:
adiectiuum, ut aſinus molarius, Młin=
26:
ski ośieł. Equi molarij. Młinskie konie.
27:
Molo, molis, molui, molitum, molere,
28:
Mielę.
29:
Molitor, molitoris, maſcul. tert. Mły=
30:
narz.
31:
Molendinarius, ſubſtantiuum. idem.
32:
Molitrix, molitricis, femin. tertiæ, Mły=
33:
nárká.
34:
Molitura, æ Miełcie/ mliwo.
35:
Molile, molilis, inſtrumentum trandendis
36:
molis aptum.
37:
¶Compoſita, Commolo penult. cor.
38:
Zmielam/ rozmielam.
39:
¶Emolo & Permolo, Wymielam/ prze=
40:
mielam.
41:
Moles huius molis, fem. tert. Kupá/ Gro=
42:
mádá wielka/ yáka wielkość. Metaphor.
43:
Trudność/ cięſzkość. Difficultas molibus
44:
ferarum mirabilis Africa, Bárzo dźiwna
45:
Afriká dla rozmáyitych bárzo wielkich zwie=
46:
rząd których pełna yeſt.
47:
Moles gignatum, Okrutna wielkość
48:
obrzimska. Tantæ molis erat Romanam
49:
condere gentem, Ták cięſzka á trudna rzecz
50:
byłá Rzym zbudowáć.
51:
Moleſtus, a, um, Mierźiony/ nieprziyemny/
52:
przikry/ cięſzki/ a/ e. Si uobis non eſt mo=
53:
leſtum, Ieſli wam nie yeſt przikro/ cięſzko.
54:
Moleſtus interpellator uenter, Trudny
55:
gábácz brzuch. Moleſtæ interpellationes,
56:
Mierźione nágábánie.
QqMoleſtus



strona: 229v


kolumna: a
M ante O.
1:
Moleſtus homo, Trudny. Moleſti mo=
2:
res, Mierźione obyczáye.
3:
Moleſtia, æ, fem. prim. Niepokóy/ gábá=
4:
nie/ trudność. Capere moleſtiam, Podyąć
5:
trudność. Afficio te fortaſsis moleſtia,
6:
Ieſtemći ſnadź ná przekázie/ záwádzam=
7:
ći.
8:
Moleſtiam exhibeo, idem. Eam con=
9:
feci ſine moleſtia, Spráwiłem króm któ=
10:
rey trudnośći. Ex tuis incommodis ma
11:
gnam capio moleſtiam, Dla twoyich
12:
ſzkód wielkiey żáłośći s boleśćią vży=
13:
wam.
14:
Eſſe in maximas moleſtijs, Mieć ná ſię
15:
wielkie trudnośći. Moleſtiam deponere
16:
& moleſtiam delere, Popuśćić precz tru=
17:
dnośći.
18:
Moleſte aduerbium, Nie s dobrą wolą/ nie
19:
chutliwie/ s złą wolą. Obiurgari moleſte
20:
ferunt, Zá złe przimuyą/ gdy bywáyą kárá=
21:
ni/ nie rádźi ſie dádzą káráć. Moleſte ali=
22:
quid facere, Zá złe prziymowáć.
23:
Moleſto,, as, are, act. prim. Zádáwam tru=
24:
dność/ pracę komu/ gábam/ nágábam. No=
25:
li me amplius moleſtare, Dayże mi dáley
26:
pokoy.
27:
Moletrina, Vide Mola.
28:
Molior, moliris, moliri, molitus ſum,
29:
dep. prim Kuſzę ſie. Pokuſzam ſie ócz. Go=
30:
tuyę ſie ku czinieniu czego/ vśiłuyę co wy=
31:
myſlić.
32:
Moliri inſidias alicui, Groźić ſie ſtać ná
33:
kogo.
34:
Moliri bellum, Myślić wóynę nápo=
35:
cząć. Moliri fugam, Myſlić/ groźić ſie
36:
vcic. Moliri iter apud Poëtas pro pro=
37:
ficiſci, Iecháć. Dum moliuntur, dum
38:
comuntur annus eſt. Niżli ſie námyślą/
39:
niżli ſie vbiorą rok przeydźie precz.
40:
Moliri aliquādo, Robić. Minoribus ara=
41:
tris moliuntur, Mnieyſzemi rádły orzą/
42:
drą ziemię. Moliri arcem, Budowáć/ po=
43:
dnośić zamek.
44:
Moliri aliquando paſsiue pro retarda=
45:
ri.
46:
Molitus, a, um, participium, Cic. molitus
47:
tanta, Kuśił ſie o ták wielkie rzeczy.
48:
Molitio, onis, fem. tert. uerbale, Kuſzenie.
49:
Molitio agrorum, Wzoránie/ wzdźierá=
50:
nie rót.
51:
Molimen, pen. prod. moliminis, n. t. Ku=
52:
ſzenie ſie o co/ Grożenie ſie ná co cięſzkiego/
53:
Bránie ſie co czinić tákowego. Res ſuo ipſa
54:
molimine grauis, Cięſzſza rzecz niż wſzelá=
55:
kie pokuſzenie.
56:
Molimentum idem, Minoris moli=
57:
menti ea clauſtra errant, Nie ták trudne
kolumna: b
M ante O.
1:
ku łamániu álbo dobywániu ty zamki były.
2:
Molitor, molitoris, Kuśiciel ten który przed
3:
ſie co wźiął.
4:
Molitores nouarum rerum, Wynáleźiciele
5:
nowych rzeczy.
6:
Molitrix, molitricis, femin. tert. uerbale
7:
idem.
8:
¶Compoſita, Admolior, Przitaczam/
9:
przirzucam/ przitłaczam. Demolior, Zrzu=
10:
cam/ rozrzucám/ káżę/ łamię. Demoliri do=
11:
mum, Połámáć dóm. Demoliri culpam
12:
de ſe, Zegnáć z ſiebie winę. Demolitio,
13:
zrzucenie. Demolitio ſtatuarum, Poła=
14:
mánie słupów.
15:
¶Remolior, remoneo & a conatu re=
16:
uoco, Odkłádam na ſtronę nie dam ſie ócz
17:
kuśić komu.
18:
¶Amolior, id eſt, recedo, Odſtępuyę/
19:
Niechcę ſie dáley ocz kuśić/ też odtaczam/
20:
odrzucam/ odkłádam ná ſtronę. Hinc uoces
21:
amolimini, Wieście ſie ztąd/ wynoście ſie
22:
precz. Periculum amoliri, Złey przigody
23:
obronić. Præmolior, Czinię ſobie prziſtęp
24:
ku czemu/ kuſzę ſie ócz pierwey.
25:
Mollis, & hoc molle, Miękki. Mollis ho=
26:
mo, Miękki niewieściego przirodzenia
27:
mąż. Mollis lana, Cienka wełná. Mollis
28:
uox, Wdźięczny głos. Mollis ſomnus,
29:
Wdźięczny ſen. Molle collum, Miękka
30:
ſziyá. Mollis diſciplina cui contraria
31:
eſt ſeuera, Mollis amplexus, Wdźięczne
32:
obłápienie. Molliſsimus cultus, Subtilne
33:
vbiory. Molliſsima manus, Subtilna
34:
miękka rączká.
35:
Molliculus diminutiuum, Cienki mięku=
36:
śienki/ ſubtylniuchny. Molliculæ, æſcæ
37:
Subtilne potráwy.
38:
Mollitia, æ, fem. pri. ſiue Mollities, mol=
39:
litiei. q. Miękkość/ ſubtilność. Mollities
40:
maris, Spokoyność morská. Mollities ſiue
41:
mollitia animi, Leniwość vmysłu/ nied=
42:
báłość/ pieſzczotá.
43:
Mollitudo, mollitudinis, idem quod
44:
Mollities.
45:
Molliter, Miękko/ ſubtilno. Molliter ſe cu=
46:
rare, Szánowáć ſie/ lekko ſobie poczináć.
47:
Molliter ferre, S pokorą prziymowáć.
48:
Molliter curare cuticulam, Dobrze ſwą
49:
gępkę karmić. Molliter educatus, W pieſz=
50:
czocie wychowány.
51:
Mollio, mollis, molliui, mollitum, mol=
52:
lire, Miękko czinię/ zmiękczam/ błagam/
53:
vskromiam. Mollire animos inimico=
54:
rum, Zmiękczić ſercá ſobie weſpołek odpo=
55:
wiedáyących. Et mollite animos pro effœ
56:
minare, Mollire iras, Vbłágáć gniew.
57:
Mollire hominem, Vſpokoyić.
Molleſco



strona: 230


kolumna: a
M ante O.
1:
Molleſco, is, ere, Miękczeyę/ Lenieyę/ poczi=
2:
nam być niedbáły.
3:
Mollicina, æ, genus ueſtis antiquum,
4:
Mollipes, mollipedis, Miękkonogi.
5:
¶Compoſita, Emollio, Odmiękczam.
6:
Emollire aluum, Odmiękczić żołądek/ pur
7:
gácią wziąć. Emollire hominem, Wycziś=
8:
ćić człowieká/ álbo zmiękczić.
9:
¶Emollidus, a, um, Zleniáły/ zmiękczony.
10:
Liuius lib. 4. de bello Macedonico.
11:
¶Præmollio, Odmiękczam naprzód.
12:
Mollifico, as, are, idem, Prȩmollis, & hoc
13:
præmolle, Bárzo miękki/ barzo ſubtyl=
14:
ny.
15:
¶Remolleſco, Poczinam záś lenieć/ nie=
16:
dbáłym być.
17:
Molleſtra. æ, fe. prim. peluis ouina, Skórá
18:
owcza. Qua galeas ſubtegebant, Którą
19:
przyłbice powłóczili. Feſtus, obſole=
20:
tum.
21:
Molluſca, æ, Nieyáki rodzay orzechów bárzo
22:
miękkich.
23:
Molluſcum, molluſci, Drzewo fladrowi po=
24:
dobne/ to yeſt ták kędzierzáwe yako fla=
25:
der.
26:
Molo, molis, Vide Mola.
27:
Molochinus, molochini, Fárbá ſzárłato=
28:
wey fárbie podabna/ yáſnobronátna s czer=
29:
wonym.
30:
Molochinarius, molochinarij, Fárbierz
31:
który tą fárbą fárbuye.
32:
Molorthus, molothri, Latine perpendi=
33:
culum, dictio Græca qua ſignificatur
34:
rectum plumbum, Cieśielska ważká/ kto=
35:
rą mierzą yeſli w rowniey bywa budowánie
36:
kłádźiono.
37:
Moloſia regio, pars Epiri, alias Roma=
38:
nia, Dobre pſy máyąca kráyiná.
39:
Moloſſus, a, um, Co z Moloſiey yeſt.
40:
Moloſſus pes metricus conſtans tribus
41:
longis, ut Æneas. Signatur ſic grafika
42:
Molothrus, id eſt, Ampelolence, Pero=
43:
tus.
44:
Molucrum, p. cor. Czworogránowite drze=
45:
wo którego ku ofiárowániu ſtárzy vżywá=
46:
li.
47:
Molucrum inſtrumentum quo molæ
48:
utuntur, Calep.
49:
Molucrum etiam pro mola uteri, Vide
50:
quid Mola in dictione.
51:
Moly herba adhuc incognita.
52:
Molybdæna, næ, fe. Latine Plumbago
53:
idem quod Galena, uidelicet plumbi
54:
& argenti uena communis, Szybá w
55:
którey ołów y śrebro kopáyą.
56:
Molybdæna herba, alias Perſicaria, Ziel=
kolumna: b
M ante O.230
1:
sko od którego pchły zdycháyą.
2:
Molybditis, huius molybditis, fe. Ołow=
3:
ny ſzlák/ Ołowne ſzimowiny/ brudy. Alias
4:
Scoria.
5:
Momar Siculi ſtultum uocant, Feſtus.
6:
Momen, mominis pro Momento, Ob=
7:
ſoletum.
8:
Momentum, momenti, neut. ſec. exigua
9:
quædam mutatio, & indiuiſibilis, Bár
10:
zo krótka á prętka przemienność/ przewierz=
11:
gnienie/ przewrócenie/ vpadnienie/ też máły ką
12:
ſek którey rzeczy/ mgnienie oká. Plin. Cinis
13:
earum bibatur in uino addito reſinæ
14:
momento, Momento temporis, W oku
15:
mgnieniu.
16:
Momēto horæ arſura omnia, zá czwierć
17:
godźiny wſziſtko ſpłonie. Animus paulo
18:
momento huc at illuc impellitur,
19:
Vmysł ládá rzeczką bywa y tám y ſám po=
20:
ruſzony. Aliquando idē quod pondus.
21:
Magnum adfert momentum, Wiele
22:
ważnośći przidawa/ wielmi bywa pożi=
23:
teczno. Res nullius momenti, Niczemną
24:
rzecz.
25:
Nullius momenti putatur illius teſti=
26:
monium, Za nic nie ſtoyi yego ſwiádectwo/
27:
álbo ná yego ſwiádectwo czwartey częśći pie=
28:
niądzá nie dádzą. Caue quicquam mo=
29:
menti habeatr gratia in iuſtitia admi=
30:
niſtranda, Bácz ábyś namnieyſzego wzglą=
31:
du nie miał ná prziyaźń álbo záchowánie
32:
w dopomagániu ſpráwiedliwośći. Plus ad
33:
miſeram quam ad beatam uitam mo=
34:
menti, Więcey pomaga ku nieſzczęśćiu niżli
35:
ku fortunie. Plurimum momenti in hoc
36:
poſitum eſt ad omnia, Wiele ná tym
37:
leży.
38:
Momētaneus, a, um, Nie długo trwáyący/
39:
przemienny/ doczesny.
40:
Momus, momi, Deus antiquis creditus
41:
qui omnium opera uel uitia ſumma
42:
cum libertate carperet. Nam μω̃μος
43:
Græce reprehenſionem ſignificat,
44:
Przigánę. Momo ſatis facere, prouer=
45:
bium, Wſzelákie przicziny nágánienia vprze
46:
dźić/ to yeſt w żadney rzeczy nie naganio=
47:
nym być. Item haud dubitam tecum uel
48:
Momo iudice decertare, Namniey bych
49:
ſie nie obáwał s tobą prze bogiem Mo=
50:
muſem ſądźić.
51:
Inculpatior est eius uiri uita quam ut
52:
uel Momus ipſe poſsit carpere, Táki
53:
cnoty yeſt tego człowieka żywot/ że by go y
54:
Momus nie vmiał nágánić. Hanc faciem
55:
ne Momus poſsit reprehendere, I
Qq 2Momus



strona: 230v


kolumna: a
M ante O.
1:
Momus by ták piękney vrody nie smiał
2:
gánić.
3:
Monacris Arcadiæ mons.
4:
Monas, monadis, fem. tert. Vide Mo=
5:
nos.
6:
Monachus, monachi, maſc. Latine ſoli=
7:
tarius, Oſobliwy/ ten który oſobliwie mieſzka
8:
Mnich.
9:
Monos, maſc. Latine ſolus, Sam/ yediny.
10:
Vnde Monas, monadis, fem. Latine
11:
unitas, Iediność/ yedina yedność.
12:
Monarcha, æ, masc. prim. Iedini pan/ xią=
13:
żę/ Król/ álbo Ceſars.
14:
Monarchia, Iedine páńſtwo/ pánowánie/ xię=
15:
ſtwo krolewſtwo.
16:
Monaſterium, Osobliwe/ yedine mieſzkánie/
17:
klaſztór.
18:
Monoceros latine unicornus, Iednorogi
19:
yednorożec.
20:
Monochordū, monochordi, Inſtrument
21:
muzyczny/ yednákiemi/ yednoſtáynemi ſtruná=
22:
mi náwleczony.
23:
Monoculus, Iednooki. Monocula, Iedno=
24:
oka.
25:
Monoculum, Iednookie, Ex Græco & La
26:
tino compoſitum.
27:
Monopthalmus idem.
28:
Monodia, Záłobne ſpiewánie które ná pogrze=
29:
biech od Prefiki biwa cziniono. Vide ſupra
30:
quid ſit præfica in uerbo facio, alias
31:
Nænia.
32:
Monodus, quaſi unus Deus, Który miáſto
33:
zębów cáłą kość w dźiąsłách ma. Vt Pruſsi=
34:
filius habuiſſe dicitur.
35:
Monogamus, pen. cor. Który tilko yednę żo
36:
nę miał.
37:
Monogamia, Tákowy ſtan małżeńki. Cu=
38:
ius contrarium eſt Poligamia.
39:
Monogrammus, Chudy/ ſuchy człowiek/ też
40:
málowánie a króm nágie położenia fárb. Mo=
41:
nomachus, Hárcownik ten który ſie ſam á
42:
ſam potyka.
43:
Monomachia, Potykánie tákowe/ gdy ſie
44:
dwá á dwá potykáyą. In monomachiam
45:
prouocare aliquem, Wyzywáć kogo ná
46:
rękę.
47:
Monopodium Stół o yedney nodze albo kro=
48:
kwie.
49:
Monopolium, Właſna kupia álbo też prze
50:
dawánie ſám o przes ſię.
51:
Monopola, æ, maſc. pri. Kupiec który wſze=
52:
lákie rzeczy zákupuye/ ták yż wſziścy ynſzy
53:
muſzą od niego kupowáć.
54:
Monoptoton pen. prod. id eſt unius ca=
55:
ſus unam terminationem habens per
kolumna: b
M ante O.
1:
omnes caſus. Monoxylon, Lódká álbo
2:
czółn z yednego drzewá wycioſány.
3:
Monoſcelos, Który yednę golień tilko ma.
4:
Vt ferunt eſſe in India quoſdam ho=
5:
mines σκελος enim crus eſt Græcis
6:
Qui & ſciopedes dicuntur.
7:
Monoſtylon unius columnæ, O yednym
8:
słupie. συλον columnam ſignifi=
9:
cat.
10:
Monotropos ſolitarius, Iednego obyczáyu
11:
yednego ſpoſobu.
12:
Monedula, læ, fe. pri. Káwká. Alias Grac=
13:
culus auis eſt.
14:
Moneo, mones, monui, monitum, mo=
15:
nere, act. ſec. Nápominam/ oſtrzegam. Res
16:
ipſa monet, Sámá rzecz tego chce/ potrze=
17:
buye/ prziwodźi ku temu Ne poſtulem
18:
abs te, niſi ipſa res moneat, Nie do=
19:
magał bych ſie tego/ by ſámá rzecz nie do=
20:
magáłá.
21:
Nec erret moneo, Niechay ſie nie omyla
22:
nápominam go. Moneo te hanc rem &
23:
moneo te de hac re, Nápominam cie w
24:
tey rzeczy.
25:
Monuit mihi illud, Przipominał mi
26:
to.
27:
Moneris pro moueris antique.
28:
Monitus, a, um, participium, Nápominio=
29:
ny/ oſtrzeżony.
30:
Monitum, moniti, neut. ſec. Vpomnienie/
31:
nápominienie.
32:
Monitus, huius monitus idem.
33:
Monitio, onis, idem.
34:
Monitor, monitoris, Nápominácz/ wyſtrze=
35:
gácz. Quos ego omnium mearum a=
36:
ctionum habui monitores, Którzy mie
37:
we wſzelákich moyich ſpráwách nápominá=
38:
li.
39:
Monitores dicuntur qui in Scena monēt
40:
hiſtriones.
41:
Monitorius, a, um, Nápomináyący/ rzecz ku
42:
vpominieniu náleżąca.
43:
Monimentum, monimenti, neut. ſec. uel
44:
ut alij uolunt Monumentum per u.
45:
Pámiątká/ znák pámiątki cziyey/ wſzeláka
46:
rzecz która nas nápomina z czego przeſzłego/
47:
yáko yeſt grób kámieniem położony/ napis/
48:
tituł/ słup/ xięgi/ etć.
49:
Monumentum hoc ſitꝰ amicitiæ no=
50:
ſtræ, Niechay to będzie pámiątka álbo vpo=
51:
minek prziyáćniey náſzey. Cicero præclara
52:
poſteritati monumenta reliquit, Ci=
53:
cero známienite vpominki potomkóm zo=
54:
ſtáwił/ to yeſt/ xięgi które popiſał.
Id mo=



strona: 231


kolumna: a
M ante O.
1:
Id monumentis approbare conatur,
2:
Chce tego piſmem dowieść. Nullum mo=
3:
numentum recipit niſi ſacrarum lite=
4:
rarum, Zadnego dowodu nie przymuye
5:
yedno z piſmá ſwiętego.
6:
Monumenta ſcriptorum, Xięgi.
7:
Monumenta annalium, Hiſtoriye.
8:
Monumenta utriuſ linguæ, Oboyego
9:
yęzyku xięgi. Monumentum illius pu=
10:
gnæ, Pamiątká oney bitwy.
11:
Monumenta ſecundum uias ponebant
12:
ueteres ut prætereuntes admonerentur
13:
ſe eſſe mortales, Stárzy podle dróg czinili
14:
groby ky nápominániu że ſą śmiertelni. Mul=
15:
ta ſunt clementiæ tuæ monumenta,
16:
ſed maxime eorum quibus incolu=
17:
mitatem dediſti, Wiele yeſt známienitych
18:
vpominków twoyich łáski y miłośćiwośći ále
19:
zwłaſzczá tych któreś záchował przi zdrowiu
20:
y máyętnośći ich/ máyąc nád niemi moc.
21:
¶Compoſita, Admoneo idem quod
22:
ſimplex, Nápominam. Amiciſsime ad=
23:
mones, Prziyáznie vpominaſz. Te huius
24:
rei admoneo, Wyſtrzegam cie z tey rzeczy.
25:
Admonere in aurem, W vcho poſzeptáć/
26:
ćicho nápomináć. Aliquē admonere uer=
27:
bis alterius, Nápomionąć kogo cziyem
28:
ymieniem.
29:
Admonere flagello, Biczem pogro=
30:
źić.
31:
¶Admonitio, Nápominánie.
32:
¶Admonitio doloris aut morbi
33:
apud Plin. eſt quod uulgo morbi re=
34:
liquias uocant, Oſtátki niemocy.
35:
¶Admonitus, huius admonitus idem
36:
quod admonitio, Admonitu tuo feci,
37:
Ná twoye vpominanie vcziniłem.
38:
¶Admonitor, oris, Przipominácz/ nápo=
39:
minácz.
40:
¶Commoneo idem, Commonere ali=
41:
quem officij ſui, Nápomináć kogo áby
42:
ſtrzégł ſwoyey powinnośći. Ibi tum Par=
43:
meno ſeruus commonuit, Tám mi Par=
44:
meno sługá rády dodał.
45:
¶Commonitus, a, um, participium,
46:
Napominiony. Cōmonitio, Dodánie rá=
47:
dy/ potuchnienie.
48:
¶Commonefacio idē quod Admo=
49:
neo, Commonefacere alicuius rei,
50:
Nápominácz niektórey rzeczy.
51:
¶Commonefieri, paſsiuum, Nápomi=
52:
nión być.
53:
¶Præmoneo, Przeſtrzegam/ wyſtrzegam.
54:
Præmonitus oraculo, Przeſtrzeżo=
55:
ny.
56:
¶Submoneo, Potáyemnie kogo nápomi=
57:
nam/ nádycham komu.
kolumna: b
M ante O.231
1:
Moneta, monetæ, fem. prim. Mincá/ pie=
2:
niądze. Flaua moneta, Zołta mińcá.
3:
Monetarius, monetarij, Mincarz.
4:
Monetalis, le, Mińcárski co ku mińcy nale=
5:
ży.
6:
Monetales triumuiri, Vrzędnicy nád biciem
7:
mińce.
8:
Monile, monilis, neu. pe. pro. Klenot który
9:
ná ſziey noſzą/ kołmierz perłowy/ łáńcuch.
10:
Monilia, Wſzelákie klienoty ná ſziyey noſzące
11:
Alias Segmenta.
12:
Monile etiam non ſolum hominum ue
13:
rum etiam equorum teſte Feſto, Na=
14:
ſzeynik koński.
15:
Monimentum ſeu Monumentum, Vide
16:
Moneo
17:
Monna Inſula Britanniæ uicina & quæ=
18:
dam in Rheno Friſiæ proxima, Ca=
19:
lepinus.
20:
Monoceros, monocerotis, Vide Mo=
21:
nos.
22:
Monobeli qui ſuo obelo, id eſt, longi=
23:
tudine conſpicui ſunt, Calep.
24:
Monochordon, Vide Monos.
25:
Monochromatos, Iedną fárbą málowány.
26:
Monos unus χρω̃μα.
27:
Monochromatos portus & ſtatio quæ=
28:
dam Linguriæ, portus Herculis alias.
MonogrāmusVide Monos.
Monopodium
Monopolium
Monoptoton,
Monoxylon,

29:
Mons, montis, fem, ter. Górá y wſzeláka
30:
rzecz górze podobna. Vt mons aquæ,
31:
Wełm wody. Montes frumenti, Kopy żytá
32:
álbo ſtogi. Montes aureos polliceri, Zło=
33:
te góry obiecowáć. Prouerb. Maria mon
34:
teſ polliceri cepit, Ziemie y morzá po=
35:
czął obiecowáć.
36:
Monticulus, monticuli, dimin. Gór=
37:
ká.
38:
Montanus, a, um, Co z góry przichodźy.
39:
Montanus ſubſtantiue, Górnik.
40:
Montoſus, a, um, Górziſty. Montoſa regio
41:
Heluetia, Szwáycárska źiemiá yeſt gorzi=
42:
ſta. Cum locis etiam ipſis montoſis
43:
delectemur & Sylueſtribus, A zwłaſzczá
44:
gdy ſie kochamy w górziſtych y w leśnych po=
45:
lách.
46:
Montuoſus pro Montoſo, Barbarum
47:
eſt.
48:
Montigena, æ, in monte genitus, Calep.
49:
ſine authore.
50:
Montiuagus, a, um, Błąkáyący/ tłukący ſie
51:
po górách.
Qq 3¶Septi=



strona: 231v

M ante O.
1:
¶Septimontium, Co ſiedḿ gór ma/ yáko
2:
Rzym przed czáſy miáł ſiedḿ gór miedzy
3:
mury.
4:
¶Pedemontium hodie dicitur pars
5:
Italiæ, Gdźie Taurinum á Fercelie miáſtá
6:
ſą. Alpinus Cocijs uicina, Po włosku zo=
7:
wą Bemond quaſi ad montes, Inde pede=
8:
montanus, a, um, ut pedemontana re=
9:
gio idem quod pedemontium.
10:
Monſtro, as, aui, act. prim. Vkázuyę. Scio
11:
ibi ſit uerum hodie nunquam mon=
12:
ſtrabo, Zadnym obyczáyem nie vkażę. Mon
13:
ſtrauit mihi literas tua manu ſcriptas,
14:
Vkazał mi liſt twey właſney ręki.
15:
Monſtrare etiam pro docere antiquum,
16:
Náuczić/ powiedzieć.
17:
Monſtratio, onis, Vkazánie.
18:
Monſtrabilis, le, Látwi álbo godny vkazánia
19:
oglądánia.
20:
Monſtrum, monſtri, Dźiw/ nadprzirodzon=
21:
na rzecz.
22:
Monſtrum ac prodigium idem, Monſtra
23:
narrare, Dźiwne rzeczy powiedáć. Mon=
24:
ſtrum ali dicimus prouerbialiter, ubi
25:
quid occulti uitij latere ſignificamus,
26:
Nieyáka práktiká táyemna. Niſi quid mon
27:
ſtri alunt, Iedno co dźiwnego ná mię chcą
28:
wywrzeć.
29:
Monſtra Deū refero Ver, pro monſtra=
30:
tione.
31:
Monſtrum hominis, Szkárády by co złego/
32:
wirudna máſzkárá.
33:
Monſtroſus, a, ū, Dźiwny/ dźiwnego xtałtu/
34:
ſzpátny/ ſzkárády. Monſtroſiſsima beſtia
35:
Szkárada/ okrutna.
36:
Monſtroſe aduerbiū, Dźiwnie/ ſzkárádźie/
37:
niextałtownie.
38:
Monſtrifer, a, um, Et Monſtrificus, a, ū,
39:
Który dźiwne rzeczy vmie przipráwiáć.
40:
Monſtrifice aduerbium, Dźiwnie.
41:
¶Compoſita, Coonſtro idē quod
42:
ſimplex, Pokázuyę. Viam commonſtra=
43:
re, Pokázáć drógę.
44:
¶Commonſtratio, Pokazánie.
45:
¶Demonſtro, as, are, Okázuyę/ dowodzę
46:
wywodzę. Demonſtrare amorem fra=
47:
ternum in aliquem, Brácká miłość ko=
48:
mu okázáć. Digito demonſtrare, Pálcem
49:
pokazáć.
50:
¶Demonſtrabitur imperſonale, Cic.
51:
uobis alio loco ut ſe tota tes habeat
52:
demonſtrabitur, Będzie okazano/ wy=
53:
wiedziono.
54:
Hoc ita tibi demonſtro, Ták ći to wy=
55:
wodzę.
56:
¶Demonſtratus participiū, Pokazány.
kolumna: b
M ante O.
1:
Demonſtratus locus, Pokazáne mieyſce.
2:
¶Demonſtratio uerbale, Okazánie. Et
3:
apud Dialecticos, Pewny dowód álbo
4:
wywód niektórey rzeczy.
5:
¶Demonſtratio phyſica, Dowód przi=
6:
rodzony.
7:
¶Demonſtratiuus, a, um, Dowodny/ wy=
8:
wodny/ a/ e.
9:
¶Demonſtratiuum genus ſcribendi,
10:
Wywodny obyczay piſánia/ którym náucza=
11:
my słuchácze/ okázuyemy á wywodźimy rzecz
12:
náſzę. Alias którym chwalimy álbo gánimy
13:
co tákowego/ też gdy przirodzenie á właſ=
14:
ność niektórey rzeczy pokázuyemy.
15:
¶Demonſtrabilis, le, Latwi ku dowodze=
16:
niu/ opiſániu.
17:
¶Demonſtrator, Dowodźiciel/ ten który
18:
co pokázuye/ y wywodźi.
19:
¶Præmonſtro, Naprzód vkázuyę/ vczę
20:
náuczam/ też známionuyę. Vt uentos præ=
21:
monſtrat ſæpe in flatum mare, Gdy ſie
22:
morze nádima známionuye pewne wiátry.
23:
¶Præmonſtrator, oris, Náucziciel/ vká=
24:
źiciel.
25:
Monumentum, Vide Moneo.
26:
Mopſopia Attica regio.
27:
Mora, Vide Moror.
28:
Moracea nux dura dicitur unde Mora=
29:
cillum duriuſculum dicitur, CC.
30:
Moralis, moratus, Vide Mos.
31:
Morbus, morbi, maſc. ſec. Niemoc/ choro=
32:
bá. Morbi animi, Grzechy/ niecnoty/ też
33:
troskánie.
34:
Morbus maior idem qui comitialis,
35:
Wielka niemoc. Infirmus ex graui &
36:
diuturno morbo, Cięſzką á długą choro=
37:
bą zemdlony/ powątlony. Affici graui mor
38:
bo, Barzo chorowáć. Delabi, incidere in
39:
morbum, W chorobę niemoc czemu ſproſtáć.
40:
Laborare morbo, Niemoc. Intrabeſcere
41:
morbo, Náwątlón być od choroby. Ten=
42:
tari morbo, urgeri morbo, Być nágá=
43:
ban chorobą.
44:
Conualeſcere ex morbo, Powſtáć
45:
z choroby. Confirmata ualetudo a mor=
46:
bo, Pokrzepczone zdrowie z choroby. Eua=
47:
dere ex morbo dicitur ægrotus, Wy=
48:
kołátáć ſie z choroby. Leuari morbo, Re=
49:
creari e morbo, Releuari morbo, Re=
50:
leuare morbum, Remouere mor=
51:
bum idem, Powſtáć z choroby.
52:
Morbidus, a, um, Chory/ wrzedliwy/ niepew
53:
nego zdrowia.
54:
Morbida ouis, Parſzywa owcá/ którá dru=
55:
gie záraża.
Morboſus



strona: 232


kolumna: a
M ante O.
1:
Morboſus, a, um, idem, Wrzodowáty.
2:
Morbificus, a, um, Chorobę przinoſzący/ nie=
3:
zdrowy. Fructus morbifici, Owoce wrzo=
4:
dy przinoſzące.
5:
Mordeo, es, momordi, mordere, mor=
6:
ſum, act. ſec. Kąſam. Mordere etiam di=
7:
citur herba ſapore acri, Kąſáć. Mor=
8:
dere humum, Gryść ziemię. Mordere
9:
frænum, Vide Frænum.
10:
Mordere per translationem, Trapić/ tre=
11:
ſtáć/ łáyáć/ vwłoczić powagi/ złorzeczić. Si
12:
qua ſunt in tuis ſcriptis quæ me mor=
13:
deant, Ieſli co yeſt w twych xięgách co by
14:
przećiwko mnie było. Me mordet hoc aut
15:
illud, Griźie mie to álbo owo. Morderi con
16:
ſcientia, Gryść ſie ná ſwym ſumnieniu.
17:
Momordit eum rabioſus canis, Vyadł
18:
go wściekły pies.
19:
Morſus participium, Vkąſzony/ vyedźio=
20:
ny.
21:
Morſus, huius morſus, maſ. q. Vką